મહાભારત · અધ્યાય 1.59

1.59.1

भृगुवंशात्प्रभृत्येव त्वया मे कीर्तितं महत् ।
आख्यानमखिलं तात सौते प्रीतोऽस्मितेन ते ॥ १.५९.१ ॥

હે સૌતિ, ભૃગુવંશથી શરૂ કરીને તમે મને આ મહાન અને સંપૂર્ણ આખ્યાન કહ્યું; તમારા આ કથનથી હું પ્રસન્ન છું.

प्रक्ष्यामि चैव भूयस्त्वां यथावत्सूतनन्दन ।
याः कथा व्याससंपन्नास्ताश्च भूयो विचक्ष्व मे ॥ १.५९.२ ॥

હે સૂતનંદન, હું તમને ફરીથી યથાવત પૂછીશ; વ્યાસે રચેલી જે કથાઓ છે તે પણ મને ફરી સમજાવો.

तस्मिन्परमदुष्पारे सर्पसत्रे महात्मनाम् ।
कर्मान्तरेषु यज्ञस्य सदस्यानां तथाऽध्वरे ॥ १.५९.३ ॥

તે અત્યંત વિશાળ સર્પસત્રમાં, મહાત્માઓના યજ્ઞકર્મોની વચ્ચે, તથા યજ્ઞના સભ્યોમાં પણ.

या बभूवुः कथाश्चित्रा येष्वर्थेषु यथातथम् ।
त्वत्त इच्छामहे श्रोतुं सौते त्वं वै प्रचक्ष्व नः ॥ १.५९.४ ॥

જે વિવિધ કથાઓ જે જે વિષયોમાં જેવી હતી, તે અમે તમારી પાસેથી જ સાંભળવા ઇચ્છીએ છીએ; હે સૌતિ, તમે અમને તે કહો.

कर्मान्तरेष्वकथयन्द्विजा वेदाश्रयाः कथाः ।
व्यासस्त्वकथयच्चित्रमाख्यानं भारतं महत् ॥ १.५९.५ ॥

યજ્ઞકર્મોની વચ્ચે દ્વિજોએ વેદાશ્રિત કથાઓ કહી; પરંતુ વ્યાસે મહાન અને વિચિત્ર ભારત-આખ્યાન કહ્યું.

महाभारतमाख्यानं पाण्डवानां यशस्करम् ।
जनमेजयेन पृष्टः सन्कृष्णद्वैपायनस्तदा ॥ १.५९.६ ॥

પાંડવોની કીર્તિ વધારનારું મહાભારત નામનું આખ્યાન, ત્યારે જનમેજયે પૂછ્યું ત્યારે કૃષ્ણદ્વૈપાયને (વ્યાસે) કહ્યું હતું.

श्रावयामास विधिवत्तदा कर्मान्तरे तु सः ।
तामहं विधिवत्पुण्यां श्रोतुमिच्छामि वै कथाम् ॥ १.५९.७ ॥

ત્યારે તેમણે કર્મની વચ્ચે વિધિપૂર્વક તેનું પઠન કરાવ્યું. એ પવિત્ર કથા વિધિપૂર્વક સાંભળવાની મારી ઇચ્છા છે.

मनःसागरसंभूतां महर्षेर्भावितात्मनः ।
कथयस्व सतां श्रेष्ठ सर्वरत्नमयीमिमाम् ॥ १.५९.८ ॥

ભાવિતાત્મા મહર્ષિના મનસાગરમાંથી ઉત્પન્ન થયેલી, સર્વરત્નમય આ કથા, હે સજ્જનશ્રેષ્ઠ, કહો.

हन्त ते कथयिष्यामि महदाख्यानमुत्तमम् ।
कृष्णद्वैपायनमतं महाभारतमादितः ॥ १.५९.९ ॥

સારું, હું તમને એ મહાન ઉત્તમ આખ્યાન કહીશ—કૃષ્ણદ્વૈપાયનના મતનું મહાભારત, આદિથી.

शृणु सर्वमशेषेण कथ्यमानं मया द्विज ।
शंसितुं तन्महान्हर्षो ममापीह प्रवर्तते ॥ १.५९.१० ॥

હે દ્વિજ, હું કહું છું તે આખી કથા છોડ્યા વિના સાંભળો. તેને કહેવામાં અહીં મને પણ મોટો આનંદ થઈ રહ્યો છે.