Vedyatra वेदयात्रा
खोजें

महाभारत · अध्याय 1.59

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

अर्थ सहित पढ़ें

1.59.1

भृगुवंशात्प्रभृत्येव त्वया मे कीर्तितं महत् ।
आख्यानमखिलं तात सौते प्रीतोऽस्मितेन ते ॥ १.५९.१ ॥

हे सौति, भृगुवंश से आरंभ करके तुमने मुझे यह महान और संपूर्ण आख्यान सुनाया; तुम्हारे इस कथन से मैं प्रसन्न हूँ।

1.59.2

प्रक्ष्यामि चैव भूयस्त्वां यथावत्सूतनन्दन ।
याः कथा व्याससंपन्नास्ताश्च भूयो विचक्ष्व मे ॥ १.५९.२ ॥

हे सूतनंदन, मैं तुमसे फिर उसी प्रकार पूछूँगा; व्यास द्वारा रचित जो कथाएँ हैं, उन्हें भी मुझे फिर से भलीभाँति समझाओ।

1.59.3

तस्मिन्परमदुष्पारे सर्पसत्रे महात्मनाम् ।
कर्मान्तरेषु यज्ञस्य सदस्यानां तथाऽध्वरे ॥ १.५९.३ ॥

उस अत्यंत विशाल सर्पसत्र में, महात्माओं के यज्ञ-कर्मों के बीच, तथा यज्ञ में सदस्यों के बीच भी।

1.59.4

या बभूवुः कथाश्चित्रा येष्वर्थेषु यथातथम् ।
त्वत्त इच्छामहे श्रोतुं सौते त्वं वै प्रचक्ष्व नः ॥ १.५९.४ ॥

जो विविध कथाएँ थीं और जिन विषयों में जैसी थीं, वे हम तुमसे ही सुनना चाहते हैं; हे सौति, तुम हमें वही कहो।

1.59.5

कर्मान्तरेष्वकथयन्द्विजा वेदाश्रयाः कथाः ।
व्यासस्त्वकथयच्चित्रमाख्यानं भारतं महत् ॥ १.५९.५ ॥

यज्ञकर्मों के अंतराल में द्विजों ने वेदाश्रित कथाएँ सुनाईं, परंतु व्यास ने महान और अद्भुत भारत-आख्यान सुनाया।

1.59.6

महाभारतमाख्यानं पाण्डवानां यशस्करम् ।
जनमेजयेन पृष्टः सन्कृष्णद्वैपायनस्तदा ॥ १.५९.६ ॥

पांडवों का यश बढ़ाने वाला महाभारत नामक आख्यान तब कृष्णद्वैपायन व्यास से जनमेजय द्वारा पूछे जाने पर सुनाया गया था।

1.59.7

श्रावयामास विधिवत्तदा कर्मान्तरे तु सः ।
तामहं विधिवत्पुण्यां श्रोतुमिच्छामि वै कथाम् ॥ १.५९.७ ॥

उस समय उन्होंने कर्म के मध्य में विधिपूर्वक इसका पाठ करवाया। मैं विधिपूर्वक उस पवित्र कथा को सुनना चाहता हूँ।

1.59.8

मनःसागरसंभूतां महर्षेर्भावितात्मनः ।
कथयस्व सतां श्रेष्ठ सर्वरत्नमयीमिमाम् ॥ १.५९.८ ॥

भावितात्मा महर्षि के मन-सागर से उत्पन्न इस सर्वरत्नमयी कथा को, हे सज्जनों में श्रेष्ठ, आप कहिए।

1.59.9

हन्त ते कथयिष्यामि महदाख्यानमुत्तमम् ।
कृष्णद्वैपायनमतं महाभारतमादितः ॥ १.५९.९ ॥

अच्छा, मैं आपको वह महान और उत्तम आख्यान सुनाऊँगा, जो कृष्णद्वैपायन व्यास का रचा हुआ है, आदि से महाभारत।

1.59.10

शृणु सर्वमशेषेण कथ्यमानं मया द्विज ।
शंसितुं तन्महान्हर्षो ममापीह प्रवर्तते ॥ १.५९.१० ॥

हे द्विज, मेरे द्वारा कही जाती हुई सारी कथा को बिना छोड़े सुनिए। उसे कहने में यहाँ मेरे मन में भी महान हर्ष उत्पन्न हो रहा है।