মহাভারত · অধ্যায় 1.80
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.80.1
एवं स नाहुषो राजा ययातिः पुत्रमीप्सितम् ।
राज्येऽभिषिच्य मुदितो वानप्रस्थोऽभवन्मुनिः ॥ १.८०.१ ॥
এইভাবে নহুষের পুত্র রাজা যযাতি, প্রিয় পুত্রকে রাজ্যে অভিষিক্ত করে আনন্দিত হয়ে বানপ্রস্থ মুনি হলেন।
1.80.2
उषित्वा च वने वासं ब्राह्मणैः संशितव्रतः ।
फलमूलाशनो दान्तस्ततः स्वर्गमितो गतः ॥ १.८०.२ ॥
বনে ব্রাহ্মণদের সঙ্গে বাস করে, দৃঢ়ব্রতী হয়ে, ফলমূল ভোজন করে, সংযমী হয়ে, তারপর এখান থেকে স্বর্গে গেলেন।
1.80.3
स गतः स्वर्निवासं तं निवसन्मुदितः सुखी ।
कालेन नातिमहता पुनः शक्रेण पातितः ॥ १.८०.३ ॥
তিনি সেই স্বর্গবাসে গিয়ে আনন্দে ও সুখে বাস করলেন; কিন্তু বেশি সময় না যেতেই ইন্দ্র তাঁকে আবার নিচে ফেলে দিলেন।
1.80.4
साधुभिः संगतिं लब्ध्वा पुनः स्वर्गमुपेयिवान् ।
स्वर्गतश्च पुनर्ब्रह्मन्निवसन्देववेश्मनि।
कालेन नातिमहता कथं शक्रेण पातितः ॥ १.८०.४ ॥
সাধুদের সঙ্গ লাভ করে তিনি আবার স্বর্গে পৌঁছলেন; হে ব্রহ্মন্, দেবগৃহে বাস করার সময়ও বেশি দিন না যেতেই ইন্দ্র কীভাবে তাঁকে ফেলে দিলেন?
1.80.5
निपतन्प्रच्युतः स्वर्गादप्राप्तो मेदिनीतलम् ।
स्थित आसीदन्तरिक्षे स तदेति श्रुतं मया ॥ १.८०.५ ॥
স্বর্গ থেকে পড়তে পড়তে ভূপৃষ্ঠে না পৌঁছে তিনি অন্তরীক্ষে স্থির ছিলেন—এমনটাই আমি শুনেছি।
1.80.6
तत एव पुनश्चापि गतः स्वर्गमिति श्रुतम् ।
राज्ञा वसुमता सार्धमष्टकेन च वीर्यवान् ॥ १.८०.६ ॥
তারপর তিনি আবার স্বর্গে গিয়েছিলেন—এমন শোনা গেছে; বীর্যবান সেই রাজা বসুমান ও অষ্টকের সঙ্গে।
1.80.7
प्रतर्दनेन शिविना समेत्य किल संसदि ।
कर्मणा केन स दिवं पुनः प्राप्तो महीपतिः ॥ १.८०.७ ॥
প্রতর্দন ও শিবির সঙ্গে সভায় মিলিত হয়ে, কোন কর্মের ফলে সেই রাজা আবার স্বর্গ লাভ করলেন?
1.80.8
सर्वमेतदशेषेण श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ।
कथ्यमानं त्वया विप्र विप्रर्षिगणसंनिधौ ॥ १.८०.८ ॥
হে বিপ্র, ব্রাহ্মর্ষিদের সমাবেশে তুমি যা বলছ, তার সবটাই সম্পূর্ণ ও যথাযথভাবে শুনতে ইচ্ছা করি।
1.80.9
देवराजसमो ह्यासीद्ययातिः पृथिवीपतिः ।
वर्धनः कुरुवंशस्य विभावसुसमद्युतिः ॥ १.८०.९ ॥
দেবরাজের সমান পৃথিবীপতি যযাতি ছিলেন; কুরুবংশের বর্ধনকারী, অগ্নির ন্যায় দীপ্তিমান।
1.80.10
तस्य विस्तीर्णयशसः सत्यकीर्तेर्महात्मनः ।
चरितं श्रोतुमिच्छामि दिवि चेह च सर्वशः ॥ १.८०.१० ॥
বিস্তীর্ণ যশ ও সত্য কীর্তির সেই মহাত্মার চরিত স্বর্গে ও এখানে সর্বপ্রকারে শুনতে ইচ্ছা করি।
1.80.11
हन्त ते कथयिष्यामि ययातेरुत्तरां कथाम् ।
दिवि चेह च पुण्यार्थां सर्वपापप्रणाशिनीम् ॥ १.८०.११ ॥
তবে শোনো, যযাতির পরবর্তী কাহিনী তোমাকে বলব; তা স্বর্গে ও এখানে পুণ্যদায়ক এবং সমস্ত পাপ বিনাশকারী।
1.80.12
ययातिर्नाहुषो राजा पूरुं पुत्रं कनीयसम् ।
राज्येऽभिषिच्य मुदितः प्रावव्राज वनं तदा ॥ १.८०.१२ ॥
নহুষ-পুত্র রাজা যযাতি কনিষ্ঠ পুত্র পূরুকে রাজ্যে অভিষিক্ত করে, আনন্দিত হয়ে তখন বনে গমন করলেন।
1.80.13
अन्त्युषे स विनिक्षिप्य पुत्रान्यदुपुरोगमान् ।
फलमूलाशनो राजा वने संन्यवसच्चिरम् ॥ १.८०.१३ ॥
যদু যাদের প্রধান, সেই পুত্রদের হাতে ভার দিয়ে ফল-মূল আহারী সেই রাজা দীর্ঘকাল বনে বাস করলেন।
1.80.14
शंसितात्मा जितक्रोधस्तर्पयन्पितृदेवताः ।
अग्नींश्च विधिवज्जुह्वन्वानप्रस्थविधानतः ॥ १.८०.१४ ॥
শুদ্ধচিত্ত, ক্রোধজয়ী হয়ে, পিতৃদেবতাদের তৃপ্ত করে, বানপ্রস্থের বিধি অনুসারে যথাবিধি অগ্নিতে আহুতি দিতেন।
1.80.15
अथितीन्पूजयामास वन्येन हविषा विभुः ।
शिलोञ्छवृत्तिमास्थाय शेषान्नकृतभोजनः ॥ १.८०.१५ ॥
সেই সমর্থ রাজা বনজাত হবি দিয়ে অতিথিদের পূজা করতেন; শিলোঞ্ছ-বৃত্তি অবলম্বন করে, অবশিষ্ট অন্নে প্রস্তুত আহার করতেন।
1.80.16
पूर्णं वर्षसहस्रं च एवंवृत्तिरभून्नृपः ।
अब्भक्षः शरदस्त्रिंशदासीन्नियतवाङ्मनाः ॥ १.८०.१६ ॥
এইরূপ বৃত্তিতে সেই রাজা পূর্ণ এক হাজার বছর কাটালেন; তারপর ত্রিশ শরৎ জল পান করে, বাক্য ও মন সংযত রেখে কাটালেন।
1.80.17
ततश्च वायुभक्षोऽभूत्संवत्सरमतन्द्रितः ।
तथा पञ्चाग्निमध्ये च तपस्तेपे स वत्सरम् ॥ १.८०.१७ ॥
তারপর তিনি অক্লান্তভাবে এক বছর কেবল বায়ু ভক্ষণ করে থাকলেন; সেইরূপ পঞ্চাগ্নির মধ্যে এক বছর তপস্যা করলেন।
1.80.18
एकपादः स्तितश्चासीत्षण्मासाननिलाशनः ।
पुण्यकीर्तिस्ततः स्वर्गे जगामावृत्य रोदसी ॥ १.८०.१८ ॥
এক পায়ে দাঁড়িয়ে ছয় মাস কেবল বায়ু আহার করে থাকলেন; তারপর পুণ্যকীর্তি সেই রাজা আকাশ ও পৃথিবী কীর্তিতে পূর্ণ করে স্বর্গে গমন করলেন।