महाभारत · अध्याय 1.80
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.80.1
एवं स नाहुषो राजा ययातिः पुत्रमीप्सितम् ।
राज्येऽभिषिच्य मुदितो वानप्रस्थोऽभवन्मुनिः ॥ १.८०.१ ॥
अशा प्रकारे नहुषाचा पुत्र राजा ययाति, इच्छित पुत्राला राज्यावर अभिषेक करून आनंदित होऊन वानप्रस्थ मुनी झाला.
1.80.2
उषित्वा च वने वासं ब्राह्मणैः संशितव्रतः ।
फलमूलाशनो दान्तस्ततः स्वर्गमितो गतः ॥ १.८०.२ ॥
अरण्यात ब्राह्मणांसह निवास करून, दृढव्रती, फळमूळे खाणारा, संयमी असा तो नंतर येथून स्वर्गाला गेला.
1.80.3
स गतः स्वर्निवासं तं निवसन्मुदितः सुखी ।
कालेन नातिमहता पुनः शक्रेण पातितः ॥ १.८०.३ ॥
तो त्या स्वर्गवासात जाऊन आनंदाने व सुखाने राहिला; पण फार काळ न लोटता इंद्राने त्याला पुन्हा खाली पाडले.
1.80.4
साधुभिः संगतिं लब्ध्वा पुनः स्वर्गमुपेयिवान् ।
स्वर्गतश्च पुनर्ब्रह्मन्निवसन्देववेश्मनि।
कालेन नातिमहता कथं शक्रेण पातितः ॥ १.८०.४ ॥
सज्जनांची संगती मिळवून तो पुन्हा स्वर्गाला पोहोचला; हे ब्रह्मन्, देवालयात राहत असतानाही फार काळ न लोटता इंद्राने त्याला कसे पाडले?
1.80.5
निपतन्प्रच्युतः स्वर्गादप्राप्तो मेदिनीतलम् ।
स्थित आसीदन्तरिक्षे स तदेति श्रुतं मया ॥ १.८०.५ ॥
स्वर्गातून पडत असताना पृथ्वीतलावर न पोहोचता तो अंतरिक्षात स्थिर राहिला होता, असे मी ऐकले आहे.
1.80.6
तत एव पुनश्चापि गतः स्वर्गमिति श्रुतम् ।
राज्ञा वसुमता सार्धमष्टकेन च वीर्यवान् ॥ १.८०.६ ॥
त्यानंतर तो पुन्हा स्वर्गाला गेला असे ऐकले आहे; पराक्रमी तो राजा वसुमान व अष्टक यांच्यासह.
1.80.7
प्रतर्दनेन शिविना समेत्य किल संसदि ।
कर्मणा केन स दिवं पुनः प्राप्तो महीपतिः ॥ १.८०.७ ॥
प्रतर्दन आणि शिबी यांच्यासह सभेत भेटून, कोणत्या कर्माने तो राजा पुन्हा स्वर्गाला पोहोचला?
1.80.8
सर्वमेतदशेषेण श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ।
कथ्यमानं त्वया विप्र विप्रर्षिगणसंनिधौ ॥ १.८०.८ ॥
हे विप्रा, विप्रर्षिगणांच्या सान्निध्यात तू जे सांगत आहेस ते सर्व संपूर्णपणे, यथार्थपणे ऐकण्याची माझी इच्छा आहे.
1.80.9
देवराजसमो ह्यासीद्ययातिः पृथिवीपतिः ।
वर्धनः कुरुवंशस्य विभावसुसमद्युतिः ॥ १.८०.९ ॥
देवराज इंद्राच्या समान पृथ्वीपती ययाती होता; कुरुवंशाचा वर्धक, अग्नीसारख्या तेजाचा.
1.80.10
तस्य विस्तीर्णयशसः सत्यकीर्तेर्महात्मनः ।
चरितं श्रोतुमिच्छामि दिवि चेह च सर्वशः ॥ १.८०.१० ॥
विस्तीर्ण यश आणि सत्य कीर्ती असलेल्या त्या महात्म्याचे चरित्र स्वर्गात आणि येथे सर्व प्रकारे ऐकण्याची माझी इच्छा आहे.
1.80.11
हन्त ते कथयिष्यामि ययातेरुत्तरां कथाम् ।
दिवि चेह च पुण्यार्थां सर्वपापप्रणाशिनीम् ॥ १.८०.११ ॥
बरं, ययातीची पुढील कथा मी तुला सांगतो; ती स्वर्गात आणि येथेही पुण्यदायी असून सर्व पापांचा नाश करणारी आहे.
1.80.12
ययातिर्नाहुषो राजा पूरुं पुत्रं कनीयसम् ।
राज्येऽभिषिच्य मुदितः प्रावव्राज वनं तदा ॥ १.८०.१२ ॥
नहुषपुत्र राजा ययातीने आपला धाकटा पुत्र पूरु याला राज्यावर अभिषेक करून, आनंदित होऊन तेव्हा वनात प्रयाण केले.
1.80.13
अन्त्युषे स विनिक्षिप्य पुत्रान्यदुपुरोगमान् ।
फलमूलाशनो राजा वने संन्यवसच्चिरम् ॥ १.८०.१३ ॥
यदु ज्यांचा अग्रणी होता त्या पुत्रांच्या स्वाधीन करून, फळे-मुळे खाणारा तो राजा दीर्घकाळ वनात राहिला.
1.80.14
शंसितात्मा जितक्रोधस्तर्पयन्पितृदेवताः ।
अग्नींश्च विधिवज्जुह्वन्वानप्रस्थविधानतः ॥ १.८०.१४ ॥
शुद्ध मनाचा, क्रोधावर विजय मिळवलेला तो, पितर व देवतांना तृप्त करत, वानप्रस्थाच्या विधीप्रमाणे यथाविधि अग्नींमध्ये आहुती देत राहिला.
1.80.15
अथितीन्पूजयामास वन्येन हविषा विभुः ।
शिलोञ्छवृत्तिमास्थाय शेषान्नकृतभोजनः ॥ १.८०.१५ ॥
त्या समर्थ राजाने वनातल्या हविष्याने अतिथींचा सत्कार केला; शिलोञ्छ वृत्ती स्वीकारून, उरलेल्या धान्यापासून केलेले अन्न खात.
1.80.16
पूर्णं वर्षसहस्रं च एवंवृत्तिरभून्नृपः ।
अब्भक्षः शरदस्त्रिंशदासीन्नियतवाङ्मनाः ॥ १.८०.१६ ॥
अशा वृत्तीने जगणाऱ्या त्या राजाने पूर्ण हजार वर्षे घालविली; नंतर तीस शरद ऋतू केवळ पाणी पिऊन, वाणी आणि मन संयमित ठेवून घालविले.
1.80.17
ततश्च वायुभक्षोऽभूत्संवत्सरमतन्द्रितः ।
तथा पञ्चाग्निमध्ये च तपस्तेपे स वत्सरम् ॥ १.८०.१७ ॥
नंतर तो अथक राहून एक वर्ष केवळ वारा खाऊन राहिला; तसेच पंचाग्नींच्या मध्ये एक वर्ष तप केले.
1.80.18
एकपादः स्तितश्चासीत्षण्मासाननिलाशनः ।
पुण्यकीर्तिस्ततः स्वर्गे जगामावृत्य रोदसी ॥ १.८०.१८ ॥
एका पायावर उभा राहून सहा महिने केवळ वारा खाल्ला; नंतर पुण्यकीर्ती तो आकाश आणि पृथ्वी व्यापून स्वर्गाला गेला.