Mahābhārata · Adhyāya 10.8
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.8.1
तथा प्रयाते शिबिरं द्रोणपुत्रे महारथे ।
कच्चित्कृपश्च भोजश्च भयार्तौ न व्यवर्तताम् ॥ १०.८.१ ॥
Cuando el gran guerrero, hijo de Droṇa, se marchó así hacia el campamento, ¿no regresaron Kṛpa y Bhoja, atormentados por el miedo?
10.8.2
कच्चिन्न वारितौ क्षुद्रौ रक्षिभिर्नोपलक्षितौ ।
असह्यमिति मन्वानौ न निवृत्तौ महारथौ ॥ १०.८.२ ॥
¿No fueron detenidos esos dos viles grandes guerreros por los centinelas, ni fueron vistos? ¿No regresaron, pensando: «Esto es insoportable»?
10.8.3
कच्चिदुन्मथ्य शिबिरं हत्वा सोमकपाण्डवान् ।
कृता प्रतिज्ञा सफला कच्चित्सञ्जय सा निशि ॥ १०.८.३ ॥
Oh Sañjaya, ¿se cumplió aquella promesa suya, habiendo sacudido el campamento de noche y dado muerte a los Somakas y a los Pāṇḍavas?
10.8.4
दुर्योधनस्य पदवीं कच्चित्परमिकां रणे ।
गत्वातिष्ठदसौ द्रौणिः कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ १०.८.४ ॥
¿Aquel hijo de Droṇa, habiendo alcanzado en la batalla la suprema condición de Duryodhana, se mantuvo firme tras realizar una hazaña sumamente difícil?
10.8.5
धृष्टद्युम्नशिखण्डिभ्यां द्रौपद्याश्च सुतैः किल ।
सञ्छन्ना मेदिनी सुप्तैर्निहतैः पाण्डुसैनिकैः ॥ १०.८.५ ॥
¿Está la tierra cubierta por los soldados pāṇḍavas dormidos, muertos por Dhṛṣṭadyumna, Śikhaṇḍin y los hijos de Draupadī?
10.8.6
पाञ्चालैर्वा विनिहतैः शयानै रुधिरोक्षितैः ।
कच्चिन्महीतलं छन्नं तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ १०.८.६ ॥
¿O está la superficie de la tierra cubierta por los muertos abatidos por los Pāñcāla, tendidos bañados en sangre? Dímelo, oh Sañjaya.
10.8.7
पाञ्चालैर्निहतौ वीरौ कच्चित्तु स्वपतां क्षितौ ।
कच्चित्ताभ्यां कृतं कर्म तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ १०.८.७ ॥
¡Oh Sañjaya! ¿Están aquellos dos héroes, muertos por los Pañcālas, tendidos en la tierra? Cuéntame la hazaña que realizaron.
10.8.8
तस्मिन्प्रयाते शिबिरं द्रोणपुत्रे महात्मनि ।
कृपश्च कृतवर्मा च द्रौणिमेवाभ्यवर्तताम् ॥ १०.८.८ ॥
Cuando el magnánimo hijo de Droṇa partió hacia el campamento, Kṛpa y Kṛtavarman siguieron al hijo de Droṇa.
10.8.9
अश्वत्थामा तु तौ दृष्ट्वा यत्नवन्तौ महारथौ ।
प्रहृष्टः शनकै राजन्निदं वचनमब्रवीत् ॥ १०.८.९ ॥
Pero al ver a aquellos dos grandes aurigas resueltos, Aśvatthāman se alegró, y, oh rey, habló lentamente estas palabras.
10.8.10
यत्तौ भवन्तौ पर्याप्तौ सर्वक्षत्रस्य नाशने ।
किम्पुनर्योधशेषस्य प्रसुप्तस्य विशेषतः ॥ १०.८.१० ॥
Vosotros dos sois capaces de destruir a todos los guerreros; cuánto más a los soldados que quedan, sobre todo cuando duermen.
10.8.11
अहं प्रवेक्ष्ये शिबिरं चरिष्यामि च कालवत् ।
यथा न कश्चिदपि वां जीवन्मुच्येत मानवः।
तथा भवद्ध्यां कार्यं स्यादिति मे निश्चिता मतिः ॥ १०.८.११ ॥
Entraré en el campamento y me moveré como la Muerte, para que ni un solo hombre vivo escape; y vosotros dos debéis hacer lo mismo. Ésta es mi firme decisión.
10.8.12
इत्युक्त्वा प्राविशद्द्रौणिः पार्थानां शिबिरं महत् ।
अद्वारेणाभ्यवस्कन्द्य विहाय भयमात्मनः ॥ १०.८.१२ ॥
Habiendo dicho esto, el hijo de Droṇa entró en el gran campamento de los Pāṇḍavas; no por la puerta, sino asaltándola, desechando su propio miedo.
10.8.13
स प्रविश्य महाबाहुरुद्देशज्ञश्च तस्य ह ।
द्रौणिः परमसङ्क्रुद्धस्तेजसा प्रज्वलन्निव।
ततः पर्यचरत्सर्वं सम्प्रसुप्तं जनं निशि ॥ १०.८.१३ ॥
Aquel de brazos poderosos, conociendo el lugar, entró en él. El hijo de Droṇa, sumamente airado y ardiendo como con su propio resplandor, recorrió de noche a todas las personas profundamente dormidas.
10.8.14
धृष्टद्युम्नस्य निलयं शनकैरभ्युपागमत् ॥ १०.८.१४ ॥
Se acercó lentamente a la morada de Dhṛṣṭadyumna.
10.8.15
ते तु कृत्वा महत्कर्म श्रान्ताश्च बलवद्रणे ।
प्रसुप्ता वै सुविश्वस्ताः स्वसैन्यपरिवारिताः ॥ १०.८.१५ ॥
Habiendo realizado una gran hazaña y fatigados por la fiera batalla, yacían profundamente dormidos, plenamente tranquilos y rodeados por su propio ejército.
10.8.16
अथ प्रविश्य तद्वेश्म धृष्टद्युम्नस्य भारत ।
पाञ्चाल्यं शयने द्रौणिरपश्यत्सुप्तमन्तिकात् ॥ १०.८.१६ ॥
Entonces, oh Bhārata, entrando en la morada de Dhṛṣṭadyumna, el hijo de Droṇa vio al príncipe de Pāñcāla durmiendo en su lecho, cerca.
10.8.17
क्षौमावदाते महति स्पर्द्व्यास्तरणसंवृते ।
माल्यप्रवरसंयुक्ते धूपैश्चूर्णैश्च वासिते ॥ १०.८.१७ ॥
sobre un gran lecho, resplandeciente de blanco lino, cubierto con espléndidas colchas, adornado con excelentes guirnaldas y perfumado con incienso y polvos aromáticos.
10.8.18
तं शयानं महात्मानं विस्रब्धमकुतोभयम् ।
अपोथयत पादेन शयनस्थं महीपते ॥ १०.८.१८ ॥
A aquel magnánimo, que yacía confiado y sin temor alguno, lo golpeó con el pie, oh señor de la tierra, mientras yacía sobre el lecho.
10.8.19
सम्बुध्य चरणस्पर्शादुत्थाय रणदुर्मदः ।
अभ्यजानादमेयात्मा द्रोणपुत्रं महारथम् ॥ १०.८.१९ ॥
Despertado por el contacto de un pie, ebrio de batalla, el de alma inmensurable reconoció al gran carruaje, el hijo de Droṇa.
10.8.20
तमुत्पतन्तं शयनादश्वत्थामा महाबलः ।
केशेष्वालभ्य पाणिभ्यां निष्पिपेष महीतले ॥ १०.८.२० ॥
Mientras se levantaba de un salto del lecho, el poderoso Aśvatthāman lo agarró por los cabellos con ambas manos y lo aplastó contra el suelo.
10.8.21
स बलात्तेन निष्पिष्टः साध्वसेन च भारत ।
अभ्याक्रान्तश्च निद्रान्धो नाशकच्चेष्टितुं तदा ॥ १०.८.२१ ॥
Oprimido por su fuerza, oh Bhārata, cegado por el miedo y el sueño, entonces no pudo moverse en absoluto.
10.8.22
निष्पिष्य तु ततो भूमौ पाञ्चाल्यं द्रौणिरञ्जसा ।
धनुषो ज्यां विमुच्याशु क्रूरबुद्धिरमर्षणः ॥ १०.८.२२ ॥
Entonces, aplastando rápidamente al príncipe de Pāñcāla contra el suelo, el hijo de Droṇa, de mente cruel e intolerante con la afrenta, soltó al instante la cuerda de su arco.
10.8.23
तस्य कण्ठेऽथ बद्ध्वा तां त्वरितः क्रोधमूर्च्छितः ।
द्रौणिः क्रूरं मनः कृत्वा पाञ्चाल्यमवधीत्तदा ॥ १०.८.२३ ॥
Entonces, atándole la cuerda al cuello, el hijo de Droṇa, desfallecido de cólera y con el corazón endurecido, lo mató de inmediato.
10.8.24
तमाक्रम्य पदा राजन्कण्ठे चोरसि पादयोः ।
तदन्तं विस्फुरन्तं च पशुमारममारयत् ॥ १०.८.२४ ॥
Oh rey, oprimiéndolo con el pie, subiéndose a su garganta, pecho y pies, lo mató como se mata a un animal, mientras él se retorcía hasta su fin.
10.8.25
स वार्यमाणस्तरसा बलाद्बलवता बली ।
तुदन्नखैस्तु स द्रौणिं नातिव्यक्तमुदाहरत् ॥ १०.८.२५ ॥
Aunque el poderoso lo sujetaba por la fuerza, desgarrando con sus uñas, no habló con claridad al hijo de Droṇa.
10.8.26
आचार्यपुत्र शस्त्रेण जहि मां मा चिरं कृथाः ।
त्वत्कृते सुकृतां लोकान्गच्छेयं द्विपदांवर ॥ १०.८.२६ ॥
Hijo del maestro, mátame con tu arma y no tardes. Por ti que alcance los mundos de los justos, mejor de los hombres.
10.8.27
एवमुक्त्वा तु वचनं विरराम परन्तपः ।
सुतः पाञ्चालराजस्य आक्रान्तो बलिना भृशम् ॥ १०.८.२७ ॥
Habiendo dicho esto, el hijo del rey de los Pañcālas, abrasador de enemigos, calló, muy oprimido por el poderoso.
10.8.28
तस्याव्यक्तां तु तां वचं संश्रुत्य द्रौणिरब्रवीत् ।
आचार्यघातिनां लोका न सन्ति कुलपांसन।
तस्माच्छस्त्रेण निधनं न त्वमर्हसि दुर्मते ॥ १०.८.२८ ॥
Al oír sus palabras confusas, el hijo de Droṇa dijo: 'No existen mundos para los asesinos de maestros. Por eso no mereces morir por el arma, oh corruptor de tu linaje, oh malvado.'
10.8.29
नृशंसेनातिवृत्तेन त्वया मे निहतः पिता ।
तस्मात्त्वमपि वध्यश्च नृशंसेन नृशंसकृत् ॥ १०.८.२९ ॥
'Tú, cruel y transgresor, mataste a mi padre. Por eso también tú debes ser muerto, autor de crueldad, por el cruel.'
10.8.30
एवं ब्रुवाणस्तं वीरं सिंहो मत्तमिव द्विपम् ।
मर्मस्वभ्यवधीत्क्रुद्धः पादघातैः सुदारुणैः ॥ १०.८.३० ॥
Mientras aquel héroe hablaba así, el león, enfurecido, lo golpeó en los puntos vitales con patadas terribles, como un león a un elefante enloquecido.
10.8.31
तस्य वीरस्य शब्देन मार्यमाणस्य वेश्मनि ।
अबुध्यन्त महाराज स्त्रियो ये चास्य रक्षिणः ॥ १०.८.३१ ॥
Gran rey, al sonido de aquel héroe siendo muerto en la casa, despertaron las mujeres y los guardianes que le servían.
10.8.32
ते दृष्ट्वा धर्षयन्तं तमतिमानुषविक्रमम् ।
भूतमित्यध्यवस्यन्तो न स्म प्रव्याहरन्भयात् ॥ १०.८.३२ ॥
Al verlo atacar con un valor sobrehumano, lo tomaron por un fantasma y, por el miedo, ni siquiera gritaron.
10.8.33
तं तु तेनाभ्युपायेन गमयित्वा यमक्षयम् ।
अध्यतिष्ठत तेजस्वी रथं प्राप्य सुदर्शनम् ॥ १०.८.३३ ॥
Pero habiéndolos enviado a la morada de Yama por aquel ardid, el resplandeciente subió al carro llamado Sudarśana.
10.8.34
स तस्य भवनाद्राजन्निष्क्रम्यानादयन्दिशः ।
रथेन शिबिरं प्रायाज्जिघांसुर्द्विषतो बली ॥ १०.८.३४ ॥
Oh rey, aquel poderoso salió de aquella morada, llenando los cuatro rincones con su clamor, y se dirigió en carro hacia el campamento, deseoso de matar a sus enemigos.
10.8.35
अपक्रान्ते ततस्तस्मिन्द्रोणपुत्रे महारथे ।
सहितैः रक्षिभिः सर्वैः प्राणेदुर्योषितस्तदा ॥ १०.८.३५ ॥
Entonces, cuando aquel gran auriga, el hijo de Droṇa, se hubo marchado, las mujeres, junto con todos los guardias, se lamentaron a gritos.
10.8.36
राजानं निहतं दृष्ट्वा भृशं शोकपरायणाः ।
व्याक्रोशन्क्षत्रियाः सर्वे धृष्टद्युम्नस्य भारत ॥ १०.८.३६ ॥
Oh Bhārata, al ver al rey muerto, todos los kṣatriyas, sumidos en profunda aflicción, clamaron en voz alta contra Dhṛṣṭadyumna.
10.8.37
तासां तु तेन शब्देन समीपे क्षत्रियर्षभाः ।
सम्भ्रान्ताः समनह्यन्त किमेतदिति चाब्रुवन् ॥ १०.८.३७ ॥
Ante aquel clamor, los mejores guerreros cercanos, alarmados, se armaron y dijeron: "¿Qué es esto?"
10.8.38
स्त्रियस्तु राजन्वित्रस्ता भारद्वाजं निरीक्ष्य ताः ।
अब्रुन्दीनकण्ठेन क्षिप्रमाद्रवतेति वै ॥ १०.८.३८ ॥
Oh rey, las mujeres aterrorizadas, mirando al hijo de Bhāradvāja, dijeron con voz lastimera: "¡Huye rápido!"
10.8.39
राक्षसो वा मनुष्यो वा नैनं जानीम कोन्वयम् ।
हत्वा पाञ्चालराजानं रथमारुह्य तिष्ठति ॥ १०.८.३९ ॥
No sabemos si es un demonio o un hombre; este que, habiendo matado al rey de los Pāñcāla, está de pie sobre un carro.
10.8.40
ततस्ते योधमुख्यास्तं सहसा पर्यवारयन् ।
स तानापततः सर्वान्रुद्रास्त्रेण व्यपोथयत् ॥ १०.८.४० ॥
Entonces aquellos guerreros principales lo rodearon de repente. Él derribó con el arma de Rudra a todos los que se abalanzaban sobre él.
10.8.41
धृष्टद्युम्नं च हत्वा स तांश्चैवास्य पदानुगान् ।
अपश्यच्छयने सुप्तमुत्तमौजसमन्तिके ॥ १०.८.४१ ॥
Tras matar a Dhṛṣṭadyumna y a sus seguidores, vio a Uttamaujas durmiendo en un lecho cercano.
10.8.42
तमप्याक्रम्य पादेन कण्ठे चोरसि तेजसा ।
तथैव मारयामास विनर्दन्तमरिन्दमम् ॥ १०.८.४२ ॥
Lo sometió con el pie, y con su poder golpeó su garganta y su pecho; así mató también al domador de enemigos que rugía.
10.8.43
युधामन्युश्च विक्रान्तो मत्वा तं राक्षसं स्म सः ।
गदामुद्यम्य वेगेन हृदि द्रौणिमताडयत् ॥ १०.८.४३ ॥
Yudhāmanyu, valiente, creyéndolo aquel rākṣasa, alzó su maza y con fuerza golpeó a Drauṇi en el pecho.
10.8.44
गदाप्रहाराभिहतो नाचलद्द्रौणिराहवे ।
तमभिद्रुत्य वेगेन क्षितौ चैनमपातयत् ॥ १०.८.४४ ॥
Herido por el golpe de la maza, Drauṇi no vaciló en la batalla; abalanzándose sobre él con rapidez, lo derribó al suelo.
10.8.45
विस्फुरन्तं च पशुवत्तथैवैनममारयत् ।
तथा स वीरो हत्वा तं ततोऽन्यान्समुपाद्रवत् ॥ १०.८.४५ ॥
Como a un animal, lo mató mientras se retorcía; luego aquel héroe, tras matarlo, se lanzó contra los demás.
10.8.46
संसुप्तानेव राजेन्द्र तत्र तत्र महारथान् ।
पाञ्चालवीरानाक्रम्य क्रुद्धो न्यहनदन्तिके।
स्फुरतो वेपमानांश्च शमितेव पशून्मखे ॥ १०.८.४६ ॥
Oh señor de reyes, cayendo con ira sobre los grandes guerreros de carro, los héroes Pāñcāla que dormían profundamente, aquí y allá mató a los que estaban cerca, y mató también a los que temblaban y se estremecían, como se sacrifican animales en un rito.
10.8.47
ततो निस्त्रिंशमादाय जघानान्यान्पृथक्पृथक् ।
भागशो विचरन्मार्गानसियुद्वविशारदः ॥ १०.८.४७ ॥
Entonces, tomando su espada, derribó a los demás uno por uno, recorriendo por partes diversos caminos, diestro en el combate con espada.
10.8.48
तथैव गुल्मे सम्प्रेक्ष्य शयानान्मध्यगौल्मिकान् ।
श्रान्तान्व्यस्तायुधान्सर्वानसिनैव व्यपोथयत् ॥ १०.८.४८ ॥
Igualmente, viendo en el campamento a los guardias centrales tendidos, agotados y dormidos, con sus armas esparcidas, los derribó a todos con su espada.
10.8.49
योधानश्वान्द्विपांश्चैव प्राच्छिनत्स वरासिना ।
रुधिरोक्षितसर्वाङ्गः कालसृष्ट इवान्तकः ॥ १०.८.४९ ॥
Con su excelente espada derribó a guerreros, caballos y elefantes. Con todo el cuerpo manchado de sangre, parecía Antaka enviado por Kāla.
10.8.50
विस्फुरद्भिश्च तैर्द्रौणिर्निस्त्रिंशस्योद्यमेन च ।
अवक्षेपेण चैवासेस्त्रिधा रक्तोक्षितोऽभवत् ॥ १०.८.५० ॥
Por los cuerpos convulsos, por levantar la espada y por blandirla, el hijo de Droṇa quedó salpicado de sangre de tres maneras.
10.8.51
तस्य लोहितरक्तस्य दीप्तखङ्गस्य युध्यतः ।
अमानुष इवाकारो बभौ परमभीषणः ॥ १०.८.५१ ॥
Su figura, enrojecida de sangre y combatiendo con la espada ardiente, brillaba sobrehumana y terrible en extremo.
10.8.52
ये त्वजाग्रन्त कौरव्य तेऽपि शब्देन मोहिताः ।
वीक्षमाणास्तु ते तत्र द्रौणिं दृष्ट्वा प्रविव्यथुः ॥ १०.८.५२ ॥
¡Oh Kaurava! Los que estaban despiertos también quedaron confundidos por el ruido; y al mirar allí y ver al hijo de Droṇa, se angustiaron profundamente.
10.8.53
तद्रूपं तस्य ते दृष्ट्वा क्षत्रियाः शत्रुकर्शनम् ।
राक्षसं मन्यमानास्तं नयनानि न्यमीलयन् ॥ १०.८.५३ ॥
Al ver aquella forma suya, los guerreros, tormento de sus enemigos, lo tomaron por un rākṣasa y cerraron los ojos.
10.8.54
स घोररूपो व्यचरत्कालवच्छिबिरे तदा ।
अपश्यद्द्रौपदीपुत्रानवशिष्टांश्च सोमकान् ॥ १०.८.५४ ॥
Con aquella forma terrible vagó entonces por el campamento como Kāla, y vio a los hijos de Draupadī que quedaban y a los Somakas.
10.8.55
तेन शब्देन वित्रस्ता धनुर्हस्ता महारथाः ।
धृष्टद्युम्नं हतं श्रुत्वा द्रौपदेया विशाम्पते।
अवाकिरञ्शरव्रातैर्भारद्वाजमभीतवत् ॥ १०.८.५५ ॥
Aterrorizados por aquel sonido, los grandes guerreros de carro con arcos en mano, al oír que Dhṛṣṭadyumna había sido abatido, oh señor de los pueblos, los hijos de Draupadī cubrieron a Bhāradvāja (Aśvatthāman) con lluvias de flechas como si no temieran.
10.8.56
ततस्तेन निनादेन सम्प्रबुद्धाः प्रभद्रकाः ।
शिलीमुखैः शिखण्डी च द्रोणपुत्रं समार्दयन् ॥ १०.८.५६ ॥
Entonces los Prabhadrakas, completamente despertados por aquel rugido, junto con Śikhaṇḍin, acosaron duramente al hijo de Droṇa (Aśvatthāman) con flechas.
10.8.57
भारद्वाजः स तान्दृष्ट्वा शरवर्षाणि वर्षतः ।
ननाद बलवन्नादं जिघांसुस्तान्महारथान् ॥ १०.८.५७ ॥
Bhāradvāja (Aśvatthāman), al verlos lloviendo nubes de flechas, rugió con fuerza, deseando matar a aquellos grandes guerreros de carro.
10.8.58
ततः परमसङ्क्रुद्धः पितुर्वधमनुस्मरन् ।
अवरुह्य रथोपस्थात्त्वरमाणोऽभिदुद्रुवे ॥ १०.८.५८ ॥
Entonces, muy enfurecido, recordando la muerte de su padre, descendió del asiento del carro y se lanzó hacia adelante con rapidez.
10.8.59
सहस्रचन्द्रविमलं गृहीत्वा चर्म संयुगे ।
खङ्गं च विमलं दिव्यं जातरूपपरिष्कृतम्।
द्रौपदेयानभिद्रुत्य खङ्गेन व्यधमद्बली ॥ १०.८.५९ ॥
Tomando en la batalla un escudo brillante como mil lunas y una espada divina, inmaculada y adornada de oro, se abalanzó sobre los hijos de Draupadī y, con la espada, los derribó, el fuerte.
10.8.60
ततः स नरशार्दूलः प्रतिविन्ध्यं महाहवे ।
कुक्षिदेशेऽवधीद्राजन्स हतो न्यपतद्भुवि ॥ १०.८.६० ॥
Entonces aquel tigre entre los hombres golpeó a Prativindhya en el vientre en la gran batalla, oh rey; fue muerto y cayó al suelo.
10.8.61
प्रासेन विद्ध्वा द्रौणिं तु सुतसोमः प्रतापवान् ।
पुनश्चासिं समुद्यम्य द्रोणपुत्रमुपाद्रवत् ॥ १०.८.६१ ॥
Tras atravesar con una lanza a Drauṇi, el valeroso Sutasoma volvió a levantar su espada y se abalanzó sobre el hijo de Droṇa.
10.8.62
सुतसोमस्य सासिं तं बाहुं छित्त्वा नरर्षभ ।
पुनरप्याहनत्पार्श्वे स भिन्नहृदयोऽपतत् ॥ १०.८.६२ ॥
¡Oh toro entre los hombres! Drauṇi le cortó aquel brazo junto con la espada de Sutasoma, y luego lo golpeó de nuevo en el costado; con el corazón atravesado, cayó.
10.8.63
नाकुलिस्तु शतानीको रथचक्रेण वीर्यवान् ।
दोर्भ्यामुत्क्षिप्य वेगेन वक्षस्येनमताडयत् ॥ १०.८.६३ ॥
Śatānīka, hijo de Nakula, valiente, lo levantó con ambos brazos usando una rueda de carro y lo golpeó con fuerza en el pecho.
10.8.64
अताडयच्छतानीकं मुक्तचक्रं द्विजस्तु सः ।
स विह्वलो ययौ भूमिं ततोऽस्यापाहरच्छिरः ॥ १०.८.६४ ॥
El dvija (Drauṇi), tras arrojar el disco, golpeó a Śatānīka; aturdido, cayó al suelo, y luego le cortaron la cabeza.
10.8.65
श्रुतकर्मा तु परिघं घोरं गृह्य दुरासदम् ।
अताडयत्समुद्यम्य वेगेन द्रौणिमुत्स्मयन् ॥ १०.८.६५ ॥
Śrutakarman, tomando una terrible y formidable maza de hierro, la alzó con fuerza y golpeó a Drauṇi, sonriendo abiertamente.
10.8.66
स तु तं श्रुतकर्माणमास्ये जघ्ने वरासिना ।
स हतो न्यपतद्भूमौ विमूर्धा विकृताननः ॥ १०.८.६६ ॥
Le asestó un golpe en la cara con una excelente espada a Śrutakarman; muerto, sin cabeza y con el rostro desfigurado, cayó al suelo.
10.8.67
तेन शब्देन वीरस्तु श्रुतकीर्तिरबुध्यत ।
अश्वत्थामानमासाद्य शरवर्षैरवाकिरत् ॥ १०.८.६७ ॥
Ante aquel sonido, el héroe Śrutakīrti despertó; acercándose a Aśvatthāman lo cubrió con una lluvia de flechas.
10.8.68
शरैराच्छादितस्तेन द्रोणपुत्रो महारथः ।
अदृश्यत महाराज श्वाविच्छललतो यथा ॥ १०.८.६८ ॥
Cubierto por sus flechas, el gran auriga, el hijo de Droṇa, oh gran rey, apareció como un puercoespín cubierto de púas.
10.8.69
तस्यापि शरवर्षाणि चर्मणा प्रतिवार्य सः ।
सकुण्डलं शिरः कायाद्वाजमानमपाहरत् ॥ १०.८.६९ ॥
Repeliendo también con su escudo la lluvia de sus flechas, le cortó del cuerpo la cabeza resplandeciente con sus pendientes.
10.8.70
ततो भीष्मनिहन्तारं सह सर्वैः प्रभद्रकैः ।
आहनत्सर्वतो वीरं नानाप्रहरणैर्बलात् ॥ १०.८.७० ॥
Entonces, junto con todos los Prabhadrakas, golpearon con fuerza a aquel héroe, el matador de Bhīṣma, por todos lados con diversas armas.
10.8.71
शिलीमुखेन चाप्येनं भ्रुवोर्मध्ये समार्पयत् ॥ १०.८.७१ ॥
Y con una flecha también lo hirió entre las cejas.
10.8.72
स तु क्रोधसमाविष्टो द्रोणपुत्रो महाबलः ।
शिखण्डिनं समासाद्य द्विधा चिच्छेद सोसिना ॥ १०.८.७२ ॥
Entonces el poderoso hijo de Droṇa, poseído por la ira, se acercó a Śikhaṇḍin y lo partió en dos con su espada.
10.8.73
शिखण्डिनं ततो हत्वा क्रोधाविष्टः परन्तपः ।
प्रभद्रकगणान्सर्वानभिदुद्राव वेगवान् ॥ १०.८.७३ ॥
Entonces, tras matar a Śikhaṇḍin, el atormentador de enemigos, lleno de ira, se lanzó veloz contra todas las tropas de los Prabhadrakas.
10.8.74
यच्च शिष्टं विराटस्य बलं तु भृशमाद्रवत् ।
द्रुपदस्य च पुत्राणां पौत्राणां सुहृदामपि।
चकार कदनं घोरं दृष्ट्वा तत्र महाबलः ॥ १०.८.७४ ॥
Al ver que el resto del ejército de Virāṭa huía en gran manera, y también las tropas de los hijos, nietos y aliados de Drupada, el poderoso causó allí una terrible matanza.
10.8.75
अन्यानन्यांश्च पुरुषानभिसृत्याभिसृत्य च ।
न्यकृन्तदसिना द्रौणिरसिमार्गविशारदः ॥ १०.८.७५ ॥
Acercándose una y otra vez a otros hombres, el hijo de Droṇa, diestro en los caminos de la espada, los abatió con su hoja.
10.8.76
कालीं रक्तास्यनयनां रक्तमाल्यानुलेपनाम् ।
रक्ताम्बरधरां घोरां पाशहस्तां कुटुम्बिनीम् ॥ १०.८.७६ ॥
A Kālī, de rostro y ojos rojos, adornada con guirnaldas y ungüentos rojos, vestida de ropas rojas, terrible, con un lazo en la mano, la matrona.
10.8.77
ददृशुः कालरात्रिं ते स्मयमानामिव स्थिताम् ।
नराश्वकुञ्जरान्पाशैर्बद्धा घोरैः प्रतस्थुषीम् ॥ १०.८.७७ ॥
Vieron a la Noche de la Muerte de pie como si sonriera, partiendo mientras ataba a hombres, caballos y elefantes con lazos terribles.
10.8.78
वहन्तीं विविधान्प्रेतान्पाशबद्वान्विमूर्धजान् ।
तथैव च सदा राजन्न्यस्तशस्त्रान्महारथान् ॥ १०.८.७८ ॥
Ella cargaba diversos espíritus, atados con lazos, con los cabellos desordenados; y asimismo, oh rey, a los grandes guerreros que habían depuesto sus armas.
10.8.79
स्वप्ने सुप्तान्नयन्तीं तां रात्रिष्वन्यासु मारिष ।
ददृशुर्योधमुख्यास्ते घ्नन्तं द्रौणिं च नित्यदा ॥ १०.८.७९ ॥
Oh señor, en sueños los principales guerreros la veían llevarse a los que dormían, y en otras noches veían siempre golpear al hijo de Droṇa.
10.8.80
यतः प्रभृति सङ्ग्रामः कुरुपाण्डवसेनयोः ।
ततः प्रभृति तां कन्यामपश्यन्द्रौणिमेव च ॥ १०.८.८० ॥
Desde que comenzó la batalla entre los ejércitos de los Kurus y los Pāṇḍavas, desde entonces vieron a aquella doncella y también al hijo de Droṇa.
10.8.81
तांस्तु दैवहतान्पूर्वं पश्चाद्द्रौणिर्व्यपातयत् ।
त्रासयन्सर्वभूतानि विनदन्भैरवान्रवान् ॥ १०.८.८१ ॥
A aquellos ya abatidos por el destino, el hijo de Droṇa los derribó después, aterrorizando a todas las criaturas, rugiendo con gritos espantosos.
10.8.82
तदनुस्मृत्य ते वीरा दर्शनं पूर्वकालिकम् ।
इदं तदित्यमन्यन्त दैवेनोपनिपीडिताः ॥ १०.८.८२ ॥
Recordando aquella visión anterior, aquellos héroes, afligidos por el destino, pensaron: «Esta es aquella misma».
10.8.83
ततस्तेन निनादेन प्रत्यबुध्यन्त धन्विनः ।
शिबिरे पाण्डवेयानां शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १०.८.८३ ॥
Entonces, con aquel estruendo, cientos y miles de arqueros en el campamento de los Pāṇḍavas despertaron.
10.8.84
सोऽच्छिनत्कस्यचित्पदौ जघनं चैव कस्यचित् ।
कांश्चिद्बिभेदपार्श्वेषु कालसृष्ट इवान्तकः ॥ १०.८.८४ ॥
Cortó los pies de unos, los muslos de otros, y atravesó a algunos por los costados, como la Muerte creada por el Tiempo.
10.8.85
अत्युग्रप्रतिपिष्टैश्च नदद्भिश्च भृशोत्कटैः ।
गजाश्वमथितैश्चान्यैर्मही कीर्णाऽभवत्प्रभो ॥ १०.८.८५ ॥
Destrozados con violencia extrema, rugiendo y feroces en grado sumo, y otros pisoteados por elefantes y caballos, oh señor, la tierra quedó cubierta.
10.8.86
क्रोशतां किमिदं कोऽयं कः शब्दः किन्नु किं कृतम् ।
पाञ्चालानां तथा द्रौणिरन्तकः समपद्यत ॥ १०.८.८६ ॥
¿Qué es esto entre los que gritan? ¿Quién es este? ¿Qué sonido es este? ¿Qué se ha hecho? Y para los Pāñcālas, el hijo de Droṇa se volvió la Muerte.
10.8.87
अपेतशस्त्रसन्नाहान्सन्नद्वान्पाण्डुसृञ्जयान् ।
प्राहिणोन्मृत्युलोकाय द्रौणिः प्रहरतां वरः ॥ १०.८.८७ ॥
A los Pāṇḍavas y Sṛñjayas, despojados de armas y armadura o aún armados, los envió al reino de la muerte el hijo de Droṇa, el mejor de los guerreros.
10.8.88
ततस्तच्छस्त्रवित्रस्ता भयादभ्यपतन्नराः ।
निद्रान्धा नष्टसंज्ञाश्च तत्रतत्र निपेतिरे ॥ १०.८.८८ ॥
Entonces, aterrorizados por las armas, los hombres corrieron por el miedo; cegados por el sueño y sin sentido, cayeron aquí y allá.
10.8.89
ऊरुस्तम्भगृहीताश्च कश्मलाभिहतौजसः ।
विनदन्तो भृशं त्रस्ता निरैक्षन्त परस्परम् ॥ १०.८.८९ ॥
Presos de parálisis en los muslos, con la fuerza abatida por el desvanecimiento, gritando con fuerza y aterrados, se miraban unos a otros.
10.8.90
ततो रथं पुनर्द्रौणिरास्थितो भीमदर्शनः ।
धनुष्पाणिः शरैरन्यान्प्रैषयद्वै यमक्षयम् ॥ १०.८.९० ॥
Entonces el hijo de Droṇa, terrible de ver, subió de nuevo a su carro, con el arco en la mano, y con sus flechas envió a los demás a la morada de Yama.
10.8.91
पुनरुत्पततश्चापि दूरादपि नरोत्तमान् ।
शूरान्सम्पततश्चान्यान्कालरात्र्यै न्यवेदयत् ॥ १०.८.९१ ॥
A los que se levantaban de nuevo, a los nарottamān que llegaban desde lejos y a los otros héroes que avanzaban, los entregó a la noche de la muerte, Kālarātri.
10.8.92
तथैव स्यन्दनाग्रेण प्रमथन्स व्यरोचत ।
शरवर्षैश्च विविधैरवर्षच्छात्रवांस्ततः ॥ १०.८.९२ ॥
Así, aplastando con el frente de su carro, resplandeció; y luego, con lluvias de flechas de diversas clases, llovió sobre los enemigos.
10.8.93
पुनश्च सुविचित्रेण शतचन्द्रेण चर्मणा ।
तेन चाकाशवर्णेन तथाचरत सोऽसिना ॥ १०.८.९३ ॥
Y de nuevo, con su escudo de cien lunas muy variopinto y aquella espada de color celeste, se movió de igual manera.
10.8.94
तथा स शिबिरं तेषां द्रौणिराहवदुर्मदः ।
व्यक्षोभयत राजेन्द्र महाह्दमिव द्विपः ॥ १०.८.९४ ॥
Así el hijo de Droṇa, ebrio de batalla, agitó por completo su campamento, oh señor de reyes, como un elefante agita un gran lago.
10.8.95
उत्पेतुस्तेन शब्देन योधा राजन्विचेतसः ।
निद्रार्ताश्च भयार्ताश्च व्यधावन्त ततस्ततः ॥ १०.८.९५ ॥
Ante aquel estruendo, oh rey, los guerreros se levantaron confundidos; atormentados por el sueño y por el miedo, corrían de un lado a otro.
10.8.96
विस्वरं चुक्रुशुश्चान्ये बह्वबद्वं तथाऽवदन् ।
न च स्म प्रत्यपद्यन्त शस्त्राणि वसनानि च ॥ १०.८.९६ ॥
Otros gritaron de forma discordante y dijeron muchas cosas incoherentes; y no encontraron sus armas ni sus vestiduras.
10.8.97
विमुक्तकेशाश्चाप्यन्ये नाभ्यजानन्परस्परम् ।
उत्पतन्तोऽपतञ्श्रान्ताः केचित्तत्राभ्रमंस्तदा।
पुरीषमसृजन्केचित्केचिन्मूत्रं प्रसुस्रुवुः ॥ १०.८.९७ ॥
Algunos, con el cabello suelto, no se reconocían entre sí. Algunos saltaban y caían, y agotados vagaban por allí. Algunos evacuaron excrementos, y otros dejaron fluir la orina.
10.8.98
बन्धनानि च राजेन्द्र सञ्छिद्य तुरगा द्विपाः ।
समं पर्यपतंश्चान्ये कुर्वन्तो महदाकुलम् ॥ १०.८.९८ ॥
Oh señor de reyes, cortando sus ataduras, los caballos y los elefantes se lanzaron juntos, y otros más causaron gran confusión.
10.8.99
तत्र केचिन्नरा भीता व्यलीयन्त महीतले ।
तथैव तान्निपतितानपिंषन्गजवाजिनः ॥ १०.८.९९ ॥
Allí algunos hombres, aterrados, se ocultaron en el suelo; y de igual modo los elefantes y caballos pisoteaban a los que habían caído.
10.8.100
तस्मिंस्तथा वर्तमाने रक्षांसि पुरुषर्षभ ।
हृष्टानि व्यनदन्नुच्चैर्मुदा युक्तानि सत्तम ॥ १०.८.१०० ॥
Oh toro entre los hombres, mientras esto ocurría, los rākṣasas, llenos de alegría, rugieron en voz alta, oh el mejor de los buenos.
10.8.101
स शब्दः प्रेरितो राजन्भूतसङ्घैर्मुदा युतैः ।
अपूरयद्दिशः सर्वा दिवं चातिमहान्स्वनः ॥ १०.८.१०१ ॥
Oh rey, impulsado por multitudes de seres llenos de alegría, aquel sonido llenó todas las direcciones y el cielo; era un estruendo sumamente grande.
10.8.102
तेषामार्तरवं श्रुत्वा वित्रस्ता गजवाजिनः ।
मुक्ताः पर्यपतन्राजन्मृद्गन्तः शिबिरे जनम् ॥ १०.८.१०२ ॥
Al oír sus gritos de angustia, los elefantes y caballos aterrorizados se soltaron y se lanzaron por todas partes, oh rey, pisoteando a la gente del campamento.
10.8.103
तैस्तत्र परिधावद्भिश्चरणोदीरितं रजः ।
अकरोच्छिबिरे तेषां रजन्यां द्विगुणं तमः ॥ १०.८.१०३ ॥
El polvo levantado por sus pies mientras corrían de un lado a otro duplicó esa noche la oscuridad del campamento.
10.8.104
तस्मिंस्तमसि सञ्जाते प्रमूढाः सर्वतो जनाः ।
नाजानन्पितरः पुत्रान्भ्रातॄन्भ्रातर एव च ॥ १०.८.१०४ ॥
Cuando aquella oscuridad se extendió, la gente por todas partes quedó completamente desconcertada; los padres no reconocían a sus hijos, ni los hermanos a sus hermanos.
10.8.105
गजो राजानतिक्रम्य निर्मनुष्या हया हयान् ।
अताडयंस्तथाऽभञ्जंस्तथाऽमृद्गंश्च भारत ॥ १०.८.१०५ ॥
¡Oh Bhārata!, los elefantes pasaron pisoteando a los reyes; los caballos sin jinete golpearon a otros caballos, los quebraron y los aplastaron.
10.8.106
ते भग्नाः प्रपतन्ति स्म मृद्रन्तश्च परस्परम् ।
न्यपातयंस्तथा चान्यान्पातयित्वा तदाऽपिषन् ॥ १०.८.१०६ ॥
Destrozados, caían pisoteándose unos a otros; también derribaban a otros, y después de derribarlos los aplastaban en el momento.
10.8.107
विचेतसः सनिद्राश्च तमसा चावृता नराः ।
जघ्रुः स्वानेव तत्राथ कालेनैव प्रचोदिताः ॥ १०.८.१०७ ॥
Aturdidos, adormilados y envueltos en la oscuridad, los hombres allí golpearon a los suyos, como impulsados por el propio Tiempo.
10.8.108
त्यक्त्वाद्वाराणि च द्वास्थास्तथागुल्मानिगौल्मिकाः ।
प्राद्रवन्त यथाशक्ति कांदिशीका विचेतसः ॥ १०.८.१०८ ॥
Abandonando las puertas, los porteros, y asimismo los guardias de los puestos, aturdidos, huyeron tan rápido como pudieron.
10.8.109
विप्रनष्टाश्च तेऽन्योन्यं नाजानन्तस्तथा विभो ।
क्रोशन्तस्तात पुत्रेति दैवोपहतचेतसः ॥ १०.८.१०९ ॥
¡Oh poderoso! Dispersos y sin reconocerse unos a otros, gritaban: «¡Padre! ¡Hijo!», con las mentes heridas por el destino.
10.8.110
पलायतां दिशस्तेषां स्वानप्युत्सृज्य बान्धवान् ।
गोत्रनामभिरन्योन्यमाक्रन्दन्त ततो जनाः ॥ १०.८.११० ॥
Huyendo en todas las direcciones, abandonando incluso a sus propios parientes, la gente se llamaba unos a otros por linaje y nombre.
10.8.111
हाहाकारं च कुर्वाणाः पृथिव्यां शेरते परे ।
तान्बुद्धा रणमध्येऽसौ द्रोणपुत्रो व्यपोथयत् ॥ १०.८.१११ ॥
Otros yacían en el suelo, lamentándose «¡ay!». Al percibirlos en medio de la batalla, el hijo de Droṇa los aplastó.
10.8.112
तत्रापरे वध्यमाना मुहुर्महुरचेतसः ।
शिबिरान्निष्पतन्ति स्म क्षत्रिया भयपीडिताः ॥ १०.८.११२ ॥
Allí, otros eran abatidos una y otra vez; con la mente confusa, los guerreros atormentados por el miedo salieron precipitadamente del campamento.
10.8.113
तांस्तु निष्पतितांस्त्रस्ताञ्शिबिराज्जीवितैषिणः ।
कृतवर्मा कृपश्चैव द्वारदेशे निजघ्नतुः ॥ १०.८.११३ ॥
Cuando aquellos hombres aterrorizados salieron del campamento, deseosos solo de salvar la vida, Kṛtavarman y Kṛpa los abatieron en la puerta.
10.8.114
विसस्तयन्त्रकवचान्मुक्तकेशान्कृताञ्जलीन् ।
वेपमानान्क्षितौ भीतान्त्रैव कांश्चिदमुच्यताम् ॥ १०.८.११४ ॥
Con las armaduras y correas sueltas, el cabello suelto, las palmas juntas, temblando y aterrorizados en el suelo, algunos de ellos fueron perdonados.
10.8.115
नामुच्यत तयोः कश्चिन्निष्क्रान्तः शिबिराद्बहिः ।
कृपश्चैव महाराज हार्दिक्यश्चैव दुर्मतिः। ॥ १०.८.११५ ॥
Oh gran rey, ninguno de esos dos —Kṛpa, ni el de mala mente Hārdikya— escapó saliendo fuera del campamento.
10.8.116
भूयश्चैव चिकीर्षन्तौ द्रौणपुत्रस्य तौ प्रियम् ।
त्रिषु देशेषु ददतुः शिबिरस्य हुताशनम् ॥ १०.८.११६ ॥
Y de nuevo, deseando complacer al hijo de Droṇa, ambos prendieron fuego al campamento en tres lugares.
10.8.117
ततः प्रकाशे शिबिरे खङ्गेन पितृनन्दनः ।
अश्वत्थामा महाराज व्यचरत्कृतहस्तवत् ॥ १०.८.११७ ॥
Entonces, oh gran rey, en el campamento iluminado, Aśvatthāman, el hijo de su padre, se movió con la espada como un diestro con las manos.
10.8.118
कांश्चिदापततो वीरानपरांश्चैव धावतः ।
व्ययोजयत खङ्गेन प्राणैर्द्विजवरोत्तमः ॥ १०.८.११८ ॥
A algunos héroes que se abalanzaban sobre él y a otros que huían, aquel mejor de los dvijas los despachó de la vida con su espada.
10.8.119
कांश्चिद्योधान्स खङ्गेन मध्ये सञ्छिद्य वीर्यवान् ।
अशातयद्द्रोणपुत्रः संरब्धस्तिलकाण्डवत् ॥ १०.८.११९ ॥
A algunos guerreros, aquel valiente hijo de Droṇa, enfurecido, los cortó por el medio con su espada, y cayeron como tallos de sésamo.
10.8.120
निनदद्भिर्भृशायस्तैर्नराश्वद्विरदोत्तमैः ।
पतितैरभवत्कीर्णा मेदिनी भरतर्षभ ॥ १०.८.१२० ॥
Con los mejores hombres armados de hierro rugiendo, caballos y elefantes caídos, oh toro de los Bharatas, la tierra quedó cubierta.
10.8.121
मानुषाणां सहस्रेषु हतेषु पतितेषु च ।
उदतिष्ठन्कबन्धानि बहून्युत्थाय चापतन् ॥ १०.८.१२१ ॥
Cuando miles de hombres fueron muertos y cayeron, muchos troncos sin cabeza se levantaban y volvían a caer.
10.8.122
सायुधान्साङ्गदान्बाहून्विचकर्त शिरांसि च ।
हस्तिहस्तोपमानूरून्हस्तान्पादांश्च भारत ॥ १०.८.१२२ ॥
Oh Bhārata, cortó brazos con armas y brazaletes, cabezas, muslos como trompas de elefante, manos y pies.
10.8.123
पृष्ठच्छिन्नान्पार्श्वच्छिन्नाञ्शिरश्छिन्नांस्तथापरान् ।
स महात्माकरोद्द्रौणिः कांश्चिच्चापि पराङ्मुखान् ॥ १०.८.१२३ ॥
El magnánimo hijo de Droṇa dejó a unos cortados por la espalda, a otros por el costado, a otros sin cabeza, a otros, y a algunos que habían vuelto la espalda.
10.8.124
मध्यदेशे नरानन्यांश्चिच्छेदान्यांश्च कर्णतः ।
अंसदेशे निहत्यान्यान्काये प्रावेशयच्छिरः ॥ १०.८.१२४ ॥
Cortó a unos por la mitad, a otros desde las orejas, y tras abatir a otros en el hombro, hundió sus cabezas en el cuerpo.
10.8.125
एवं हि बहुभिः शस्त्रैर्घ्नतोऽपि बलवत्तरान् ।
तमसा रजनी घोरा बभौ दारुणदर्शना ॥ १०.८.१२५ ॥
Así, mientras él abatía incluso a los más fuertes con muchas armas, la noche terrible, envuelta en tinieblas, resplandecía con un aspecto espantoso.
10.8.126
किञ्चित्प्राणैश्च पुरुषैर्हतैश्चान्यैः सहस्रशः ।
बहुना च गजाश्वेन भूतभूद्भीमदर्शना ॥ १०.८.१२६ ॥
Con algunos hombres aún con vida, miles de otros abatidos, y con muchos elefantes y caballos, aquella noche llena de criaturas y de aspecto terrible parecía espantosa.
10.8.127
यक्षरक्षःसमाकीर्णे रथाश्वद्विपदारुणे ।
क्रुद्धेन द्रोणपुत्रेण सञ्छिन्नाः प्रापतन्भुवि।
भ्रातॄनन्ये पितॄनन्ये पुत्रानन्ये विचुक्रुशुः ॥ १०.८.१२७ ॥
Repleto de yakṣas y rākṣasas, terrible por carros, caballos y elefantes, los cortados por el hijo de Droṇa enfurecido cayeron a tierra. Unos clamaban por sus hermanos, otros por sus padres, otros por sus hijos.
10.8.128
केचिदूचुर्न तत्क्रुद्धैर्धार्तराष्ट्रैः कृतं रणे ।
यत्कृतं नः प्रसुप्तानां रक्षोभिः क्रूग्कर्मभिः।
असान्निध्याद्वि पार्थानामिदं वः कदनं कृतम् ॥ १०.८.१२८ ॥
Algunos dijeron: 'Esto no lo hicieron en batalla los dhārtarāṣṭras enfurecidos. Lo que se hizo a nosotros, que dormíamos, lo hicieron los rākṣasas de crueles acciones. Fue por la ausencia de los Pārthas que esta matanza sobre vosotros se produjo.'
10.8.129
न चासुरैर्न गन्धर्वैर्न यक्षैर्न च राक्षसैः ।
शक्यो विजेतुं कौन्तेयो नेता यस्य जनार्दनः।
ब्रह्मण्यः मत्यवाग्दान्तः सर्वभूतानुकम्पकः ॥ १०.८.१२९ ॥
Ni por asuras, ni por gandharvas, ni por yakṣas, ni por rākṣasas puede ser vencido el hijo de Kuntī, cuyo guía es Janārdana. Es devoto de los brāhmaṇas, veraz en sus palabras, dueño de sí y compasivo con todos los seres.
10.8.130
न च सुप्तं प्रमत्तं वा न्यस्तशस्त्रं कृताञ्जलिम् ।
धावन्तं मुक्तकेशं वा हन्ति पार्थो धनञ्जयः ॥ १०.८.१३० ॥
El Pārtha Dhanañjaya no mata a quien duerme, está desprevenido, ha depuesto sus armas, tiene las palmas juntas, huye o tiene el cabello suelto.
10.8.131
तदिदं नः कृतं घोरं रक्षोभिः क्रूरकर्मभिः ।
इति लालप्यमानाः स्म शेरते बहवो जनाः ॥ १०.८.१३१ ॥
'Este horror nos lo hicieron los rākṣasas de crueles acciones.' Lamentándose así, muchos yacían allí.
10.8.132
स्तनतां च मनुष्याणामपरेषां च कूजताम् ।
ततो मुहूर्तात्प्राशाम्यत्स शब्दस्तुमुलो महान् ॥ १०.८.१३२ ॥
El gran estruendo de hombres que gemían y de otros que gritaban se apagó tras un momento.
10.8.133
शोणितव्यतिषिक्तायां वसुधायां च भूमिप ।
तद्रजस्तुमुलं घोरं क्षणेनान्तरधीयत ॥ १०.८.१३३ ॥
Oh señor de la tierra, aquel polvo terrible y tumultuoso que se alzaba de la tierra empapada de sangre desapareció en un instante.
10.8.134
स चेष्टमानानुद्विग्नान्निरुत्साहान्सहस्रशः ।
न्यपातयन्नरान्क्रुद्वः पशून्पशुपतिर्यथा ॥ १०.८.१३४ ॥
Enfurecido, derribó a miles de hombres que se debatían, agitados y sin ánimo, como Paśupati derriba a las bestias.
10.8.135
अन्योन्यं सम्परिष्वज्य शयानाञ्जीवतोऽपरान् ।
संलीनान्युध्यमानांश्च सर्वान्द्रौणिरपोथयत् ॥ १०.८.१३५ ॥
El hijo de Droṇa aplastó a todos: a los que yacían abrazados, a los otros que aún vivían, a los que se ocultaban y a los que seguían combatiendo.
10.8.136
ब्रह्ममाना हुताशेन वध्यमानाश्च तेन ते ।
परस्परं तदा योधाननयद्यमसादनम् ॥ १०.८.१३६ ॥
Quemados por el fuego y muertos por él, clamaban; entonces hizo que los guerreros, unos por otros, fueran enviados a la morada de Yama.
10.8.137
तस्या रजन्यास्त्वर्धेन पाण्डवानां महद्बलम् ।
गमयामास राजेन्द्र द्रौणिर्यमनिवेशनम् ॥ १०.८.१३७ ॥
Oh señor de reyes, en solo la mitad de aquella noche el hijo de Droṇa envió el gran ejército de los Pāṇḍavas a la morada de Yama.
10.8.138
निशाचराणां सत्वानां रात्रिः सा हर्षवर्धिनी ।
आसीन्नरगजाश्वानां रौद्री क्षयकरी भृशम् ॥ १०.८.१३८ ॥
Para los seres que vagan de noche, aquella noche aumentaba la alegría; pero para los hombres, los elefantes y los caballos era terrible y de absoluta destrucción.
10.8.139
तत्रादृश्यन्त रक्षांसि पिशाचाश्च पृथग्विधाः ।
खादन्तो नरमांसानि पिबन्तः शोणितानि च ॥ १०.८.१३९ ॥
Allí aparecieron rakṣasas y piśācas de diversas clases, comiendo carne humana y bebiendo sangre.
10.8.140
करालाः पिङ्गला रौद्राः शैलदन्ता रजस्वलाः ।
जटिला भीमवक्त्राश्च पञ्चपादा महोदराः ॥ १०.८.१४० ॥
Eran terribles, leonados y feroces, con dientes como montañas, cubiertos de polvo, de cabellera enmarañada, rostros espantosos, cinco pies y grandes vientres.
10.8.141
पञ्चादङ्गुलयो रूक्षा विरूपा भैरवस्वनाः ।
गजाननाश्च हस्वाश्च नीलवर्णा बिभीषणाः ॥ १०.८.१४१ ॥
Tenían cinco dedos, eran ásperos, deformes y de voces terroríficas; algunos tenían rostros de elefante, otros eran bajos, de color azul oscuro y espantosos.
10.8.142
सपुत्रदाराः सुक्रूराः सुदुर्दर्शाः सुनिर्घृणाः ।
विविधानि च रूपाणि तत्रादृश्यन्त रक्षसाम् ॥ १०.८.१४२ ॥
Con sus hijos y esposas, crueles, terribles de contemplar y despiadados, aparecieron allí los rakṣasas en muchas formas.
10.8.143
पीत्वा च शोणितं हृष्टाः प्रानृत्यन्गणशोऽपरे ।
इदं परमिदं मेध्यमिदं स्वाद्विति चाब्रुवन् ॥ १०.८.१४३ ॥
Habiendo bebido sangre, otros, llenos de alegría, bailaban en grupos y decían: "Esto es supremo, esto es puro, esto es dulce."
10.8.144
मेदोमज्जास्थिरक्तानां मांसानां च भृशाशिताः ।
परे मांसानि खादन्तः क्रव्यादा मांसजीविनः ॥ १०.८.१४४ ॥
Otros, devorando con avidez grasa, médula, huesos, sangre y carne, comiendo carne, demonios carnívoros que viven de la carne.
10.8.145
वसाश्चैवापरे पीत्वा पर्यधावन्विकुक्षिकाः ।
नानावक्त्रास्तथा रौद्राः क्रव्यादाः पिशिताशनाः ॥ १०.८.१४५ ॥
Otros, bebiendo grasa, con los vientres hinchados, de rostros diversos y terribles, demonios carnívoros corrían comiendo carne.
10.8.146
अयुतानि च तत्रासन्प्रयुतान्यर्बुदानि च ।
रक्षसां घोररूपाणां महतां क्रुरकर्मणाम् ॥ १०.८.१४६ ॥
Allí había decenas de miles, centenares de miles y millones de grandes demonios de forma terrible y obras crueles.
10.8.147
मुदितानां वितृप्तानां तस्मिन्महति वैशसे ।
समेतानि बहून्यासन्भूतानि च जनाधिप। ॥ १०.८.१४७ ॥
Oh señor de los hombres, en aquella gran matanza se reunieron allí muchos seres, regocijados y saciados.
10.8.148
एवंविधा हि सा रात्रिः सोमकानां जनक्षये ।
प्रसुप्तानां प्रमत्तानामासीत्सुभृशदारुणा ॥ १०.८.१४८ ॥
Tal fue aquella noche en la destrucción del pueblo de los Somakas: sumamente terrible para los dormidos y descuidados.
10.8.149
असंशयं हि कालस्य पर्यायो दुरतिक्रमः ।
तादृशा निहता यत्र कृत्वाऽस्माकं जनक्षयम् ॥ १०.८.१४९ ॥
Sin duda, el curso del tiempo es difícil de vencer: donde tales hombres fueron muertos tras causar la destrucción de nuestro pueblo.
10.8.150
प्रागेव सुमहत्कर्म द्रौणिरेतन्महारथः ।
नाकरोदीदृशं कस्मान्मत्पुत्रविजये धृतः ॥ १०.८.१५० ॥
¿Por qué este gran auriga, el hijo de Droṇa, no realizó antes una hazaña tan grande, cuando estaba resuelto a la victoria de mis hijos?
10.8.151
अथ कस्माद्वते क्षत्रे कर्मेदं कृतवानसौ ।
द्रोणपुत्रो महात्मा स तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १०.८.१५१ ॥
Entonces, ¿por qué aquel magnánimo hijo de Droṇa, elegido para la guerra de los guerreros, realizó este acto? Deberías contármelo.
10.8.152
तेषां नूनं भयान्नासौ कृतवान्कुरुनन्दन ।
असान्निध्याद्धि पार्थानां केशवस्य च धीमतः।
सात्यकेश्चापि कर्मेदं द्रोमपुत्रेण साधितम् ॥ १०.८.१५२ ॥
Oh alegría de los Kurus, seguramente por temor a ellos no lo hizo; fue por la ausencia de los Pārthas, del sabio Keśava y de Sātyaki que el hijo de Droṇa llevó a cabo esta hazaña.
10.8.153
को हि तेषां समक्षं तान्हन्यादपि मरुत्पतिः ।
एतदीदृशकं वृत्तं राजन्सुप्तजने विभो ॥ १०.८.१५३ ॥
Oh rey, ¿quién podría matarlos en su presencia, ni siquiera Indra, señor de los Maruts? Oh poderoso, tal conducta ocurrió entre gente dormida.
10.8.154
ततो जनक्षयं कृत्वा पाण्डवानां महात्ययम् ।
प्रत्यूषकाले शिबिरात्प्रतिगन्तुमियेष सः ॥ १०.८.१५४ ॥
Entonces, habiendo causado una gran destrucción y matanza de gente entre los Pāṇḍavas, deseó regresar del campamento al amanecer.
10.8.155
नृशोणितावसिक्तस्य द्रौणेरासीदसित्सरुः ।
पाणिना सह संश्लिष्ट एकीभूत इव प्रभो ॥ १०.८.१५५ ॥
Oh señor, la empuñadura de la espada del hijo de Droṇa, empapada en sangre humana, se le pegó a la mano como si ambos se hubieran vuelto uno.
10.8.156
स निःशेषानरीन्कृत्वा विरराम निशाक्षये ।
युगान्ते सर्वभूतानि भस्म कृत्वेव पावकः ॥ १०.८.१५६ ॥
Tras aniquilar por completo a los enemigos, cesó al final de la noche, como al final de una edad el fuego cesa tras reducir a cenizas a todos los seres.
10.8.157
यथाप्रतिज्ञं तत्कर्म कृत्वा द्रौणायनिः प्रभो ।
दुर्गमां पदवीं गच्छन्पितुरासीद्गतज्वरः ॥ १०.८.१५७ ॥
Oh señor, habiendo cumplido aquella acción conforme a su voto, el hijo de Droṇa, caminando por el sendero difícil, quedó libre de la aflicción de su padre.
10.8.158
यथैव संसुप्तजने शिबिरे प्राविशन्निशि ।
तथैव हत्वा निःशब्दो निश्चक्राम नरर्षभः ॥ १०.८.१५८ ॥
Así como había entrado de noche en el campamento donde la gente dormía profundamente, así, tras matar, aquel toro entre los hombres salió en silencio.
10.8.159
निष्क्रम्य शिबिरात्तस्मात्ताभ्यां सङ्गम्य वीर्यवान् ।
आचख्यौ कर्म तत्सर्वं हृष्टः संहर्षयन्विभो ॥ १०.८.१५९ ॥
Saliendo de aquel campamento, el poderoso se reunió con los dos y, alegre, los animó mientras les contaba toda su hazaña, oh señor.
10.8.160
तावथाचख्यतुस्तस्मै प्रियं प्रियकरौ तदा ।
पाञ्चालान्सृञ्जयांश्चैव विनिकृत्तान्सहस्रशः ॥ १०.८.१६० ॥
Entonces aquellos dos, que le hacían lo grato, le contaron la agradable noticia de que los Pāñcālas y los Sṛñjayas habían sido abatidos por miles.
10.8.161
प्रीत्या चोच्चैरुद्रक्रोशंस्तथैवास्फोटयंस्तलान् ।
दिष्ट्यादिष्ट्येति चान्योन्यं समेत्योचुर्महारथाः ॥ १०.८.१६१ ॥
En su alegría gritaron en voz alta y golpearon sus palmas; al encontrarse, los grandes guerreros de carro dijeron: '¡Dichosamente! ¡Dichosamente!'
10.8.162
पर्यष्वजत्ततो द्रौणिस्ताभ्यां सम्प्रतिनन्दितः ।
इदं हर्षात्तु सुमहदाददे वाक्यमुत्तमम् ॥ १०.८.१६२ ॥
Entonces el hijo de Droṇa, complacido por aquellos dos, los abrazó y, lleno de alegría, pronunció estas palabras excelentísimas.
10.8.163
पाञ्चाला निहताः सर्वे द्रौपदेयाश्च सर्वशः ।
सोमका मत्स्यशेषाश्च सर्वे विनिहता मया ॥ १०.८.१६३ ॥
Los Pāñcālas, todos los hijos de Draupadī, los Somakas y los restos de los Matsyas — todos han sido completamente muertos por mí.
10.8.164
इदानीं कृतकृत्याः स्म याम तत्रैव मा चिरम् ।
यदि जीवति नो राजा तस्मै शंसामहे प्रियम् ॥ १०.८.१६४ ॥
Ahora que hemos cumplido nuestra tarea, vayamos allí sin demora. Si nuestro rey vive, anunciémosle esta grata noticia.