మహాభారతం · అధ్యాయం 10.8
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.8.1
तथा प्रयाते शिबिरं द्रोणपुत्रे महारथे ।
कच्चित्कृपश्च भोजश्च भयार्तौ न व्यवर्तताम् ॥ १०.८.१ ॥
ఈ విధంగా మహారథుడైన ద్రోణపుత్రుడు శిబిరానికి వెళ్ళినప్పుడు, భయపీడితులైన కృపుడు మరియు భోజుడు తిరిగి రాలేదా?
10.8.2
कच्चिन्न वारितौ क्षुद्रौ रक्षिभिर्नोपलक्षितौ ।
असह्यमिति मन्वानौ न निवृत्तौ महारथौ ॥ १०.८.२ ॥
ఆ ఇద్దరు మహారథులను కాపలాదారులు అడ్డుకోలేదా, గమనించలేదా? 'ఇది భరించరానిది' అనుకొని వారు తిరిగి రాలేదా?
10.8.3
कच्चिदुन्मथ्य शिबिरं हत्वा सोमकपाण्डवान् ।
कृता प्रतिज्ञा सफला कच्चित्सञ्जय सा निशि ॥ १०.८.३ ॥
సంజయా, రాత్రి శిబిరాన్ని కల్లోలపరచి సోమకులను, పాండవులను చంపి అతడు చేసిన ప్రతిజ్ఞ ఫలించిందా?
10.8.4
दुर्योधनस्य पदवीं कच्चित्परमिकां रणे ।
गत्वातिष्ठदसौ द्रौणिः कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ १०.८.४ ॥
ఆ ద్రోణపుత్రుడు యుద్ధంలో దుర్యోధనుని పరమ స్థానాన్ని పొంది, అతి దుష్కరమైన కార్యం చేసి నిలిచాడా?
10.8.5
धृष्टद्युम्नशिखण्डिभ्यां द्रौपद्याश्च सुतैः किल ।
सञ्छन्ना मेदिनी सुप्तैर्निहतैः पाण्डुसैनिकैः ॥ १०.८.५ ॥
ధృష్టద్యుమ్నుడు, శిఖండి, ద్రౌపది కుమారులు చంపిన, నిద్రిస్తున్న పాండవ సైనికులతో భూమి కప్పబడిందా?
10.8.6
पाञ्चालैर्वा विनिहतैः शयानै रुधिरोक्षितैः ।
कच्चिन्महीतलं छन्नं तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ १०.८.६ ॥
లేక పాంచాలులు చంపి రక్తంలో తడిసి పడి ఉన్న శవాలతో భూతలం కప్పబడిందా? సంజయా, అది నాకు చెప్పు.
10.8.7
पाञ्चालैर्निहतौ वीरौ कच्चित्तु स्वपतां क्षितौ ।
कच्चित्ताभ्यां कृतं कर्म तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ १०.८.७ ॥
సంజయా, పాంచాలులచే చంపబడిన ఆ ఇద్దరు వీరులు నేలపై పడి నిద్రిస్తున్నారా? వారు చేసిన కర్మను నాకు చెప్పు.
10.8.8
तस्मिन्प्रयाते शिबिरं द्रोणपुत्रे महात्मनि ।
कृपश्च कृतवर्मा च द्रौणिमेवाभ्यवर्तताम् ॥ १०.८.८ ॥
మహాత్ముడైన ద్రోణపుత్రుడు శిబిరానికి వెళ్లినప్పుడు, కృపుడు, కృతవర్మ కూడా ద్రౌణిని అనుసరించారు.
10.8.9
अश्वत्थामा तु तौ दृष्ट्वा यत्नवन्तौ महारथौ ।
प्रहृष्टः शनकै राजन्निदं वचनमब्रवीत् ॥ १०.८.९ ॥
కాని ఆ ఇద్దరు మహారథులు యత్నశీలురై ఉండటం చూసి అశ్వత్థాముడు సంతోషించి, రాజా, మెల్లగా ఈ మాట పలికాడు.
10.8.10
यत्तौ भवन्तौ पर्याप्तौ सर्वक्षत्रस्य नाशने ।
किम्पुनर्योधशेषस्य प्रसुप्तस्य विशेषतः ॥ १०.८.१० ॥
మీరిద్దరూ క్షత్రియులందరినీ నాశనం చేయగలరు; అలాంటప్పుడు నిద్రిస్తున్న మిగిలిన యోధులను నాశనం చేయడం ఏ మాత్రం?
10.8.11
अहं प्रवेक्ष्ये शिबिरं चरिष्यामि च कालवत् ।
यथा न कश्चिदपि वां जीवन्मुच्येत मानवः।
तथा भवद्ध्यां कार्यं स्यादिति मे निश्चिता मतिः ॥ १०.८.११ ॥
నేను శిబిరంలో ప్రవేశించి కాలునిలా సంచరిస్తాను; ప్రాణాలతో ఒక్క మానవుడు కూడా తప్పించుకోకుండా మీరు ఇద్దరూ అలాగే చేయాలని నా నిశ్చయాభిప్రాయం.
10.8.12
इत्युक्त्वा प्राविशद्द्रौणिः पार्थानां शिबिरं महत् ।
अद्वारेणाभ्यवस्कन्द्य विहाय भयमात्मनः ॥ १०.८.१२ ॥
ఇలా చెప్పి ద్రౌణి పాండవుల మహా శిబిరంలో ప్రవేశించాడు; ద్వారం ద్వారా కాదు, దాడి చేసి, తన భయాన్ని విడిచి ప్రవేశించాడు.
10.8.13
स प्रविश्य महाबाहुरुद्देशज्ञश्च तस्य ह ।
द्रौणिः परमसङ्क्रुद्धस्तेजसा प्रज्वलन्निव।
ततः पर्यचरत्सर्वं सम्प्रसुप्तं जनं निशि ॥ १०.८.१३ ॥
ఆ మహాబాహుడు ఆ స్థలాన్ని తెలిసికొని లోపలికి ప్రవేశించాడు. ద్రోణుని కుమారుడు మిక్కిలి కోపంతో, తన తేజస్సుతో మండుతున్నట్లుగా, రాత్రి గాఢనిద్రలో ఉన్న జనులందరి మధ్య సంచరించసాగాడు.
10.8.14
धृष्टद्युम्नस्य निलयं शनकैरभ्युपागमत् ॥ १०.८.१४ ॥
అతను నెమ్మదిగా ధృష్టద్యుమ్నుని నివాసానికి చేరుకున్నాడు.
10.8.15
ते तु कृत्वा महत्कर्म श्रान्ताश्च बलवद्रणे ।
प्रसुप्ता वै सुविश्वस्ताः स्वसैन्यपरिवारिताः ॥ १०.८.१५ ॥
వారు మహత్కార్యాన్ని చేసి, భీకర యుద్ధంలో అలసిపోయి, తమ సైన్యంతో చుట్టుముట్టబడి, పూర్తి విశ్వాసంతో గాఢంగా నిద్రపోయారు.
10.8.16
अथ प्रविश्य तद्वेश्म धृष्टद्युम्नस्य भारत ।
पाञ्चाल्यं शयने द्रौणिरपश्यत्सुप्तमन्तिकात् ॥ १०.८.१६ ॥
ఆపై, ఓ భారతా, ధృష్టద్యుమ్నుని ఆ గృహంలో ప్రవేశించి, ద్రోణుని కుమారుడు పాంచాల్యుడిని మంచంపై నిద్రిస్తూ దగ్గర నుంచే చూశాడు.
10.8.17
क्षौमावदाते महति स्पर्द्व्यास्तरणसंवृते ।
माल्यप्रवरसंयुक्ते धूपैश्चूर्णैश्च वासिते ॥ १०.८.१७ ॥
తెల్లని పట్టువస్త్రంతో కప్పబడి, విశాలమై, అద్భుతమైన పరుపులతో కప్పబడి, ఉత్తమ మాలలతో అలంకరించబడి, ధూపాలతో మరియు సుగంధ చూర్ణాలతో సువాసనతో నిండి (ఉన్న మంచంపై).
10.8.18
तं शयानं महात्मानं विस्रब्धमकुतोभयम् ।
अपोथयत पादेन शयनस्थं महीपते ॥ १०.८.१८ ॥
ఆ మహాత్ముడిని, నిశ్చింతగా భయమేమీ లేక పడుకుని ఉన్నవాడిని, ఓ మహీపతీ, మంచంపై పడుకుని ఉన్నవాడిని అతడు కాలితో తన్నాడు.
10.8.19
सम्बुध्य चरणस्पर्शादुत्थाय रणदुर्मदः ।
अभ्यजानादमेयात्मा द्रोणपुत्रं महारथम् ॥ १०.८.१९ ॥
పాదస్పర్శతో మేల్కొని, యుద్ధమదోన్మత్తుడైన, అమితాత్ముడు మహారథుడైన ద్రోణపుత్రుని గుర్తించాడు.
10.8.20
तमुत्पतन्तं शयनादश्वत्थामा महाबलः ।
केशेष्वालभ्य पाणिभ्यां निष्पिपेष महीतले ॥ १०.८.२० ॥
మంచం నుండి లేచి దూకుతున్న అతనిని, మహాబలుడైన అశ్వత్థామ రెండు చేతులతో జుట్టు పట్టి నేలపై అణచివేశాడు.
10.8.21
स बलात्तेन निष्पिष्टः साध्वसेन च भारत ।
अभ्याक्रान्तश्च निद्रान्धो नाशकच्चेष्टितुं तदा ॥ १०.८.२१ ॥
భారతా, అతని బలంతో అణచివేయబడి, భయంతో, నిద్రాంధుడై, అప్పుడు అతడు కదలలేకపోయాడు.
10.8.22
निष्पिष्य तु ततो भूमौ पाञ्चाल्यं द्रौणिरञ्जसा ।
धनुषो ज्यां विमुच्याशु क्रूरबुद्धिरमर्षणः ॥ १०.८.२२ ॥
తరువాత పాంచాల్యుని నేలపై వేగంగా అణచివేసి, క్రూర బుద్ధి గల, అసహనుడైన ద్రౌణి వెంటనే ధనుస్సు తీగను విడదీశాడు.
10.8.23
तस्य कण्ठेऽथ बद्ध्वा तां त्वरितः क्रोधमूर्च्छितः ।
द्रौणिः क्रूरं मनः कृत्वा पाञ्चाल्यमवधीत्तदा ॥ १०.८.२३ ॥
అప్పుడు అతని కంఠానికి దానిని బిగించి, క్రోధంతో మూర్ఛిల్లిన ద్రౌణి త్వరగా క్రూర మనసుతో పాంచాల్యుని చంపాడు.
10.8.24
तमाक्रम्य पदा राजन्कण्ठे चोरसि पादयोः ।
तदन्तं विस्फुरन्तं च पशुमारममारयत् ॥ १०.८.२४ ॥
ఓ రాజా, అతనిని కాలితో అణచి, కంఠంపై, ఛాతీపై, పాదాలపై ఎక్కి, చివరి వరకు తన్నుకుంటున్న అతనిని పశువును చంపినట్లు చంపాడు.
10.8.25
स वार्यमाणस्तरसा बलाद्बलवता बली ।
तुदन्नखैस्तु स द्रौणिं नातिव्यक्तमुदाहरत् ॥ १०.८.२५ ॥
బలవంతుడు బలవంతంగా అడ్డుకోబడినప్పటికీ, గోళ్ళతో చీల్చుతూ, ద్రోణుని కుమారునితో అతడు స్పష్టంగా మాట్లాడలేకపోయాడు.
10.8.26
आचार्यपुत्र शस्त्रेण जहि मां मा चिरं कृथाः ।
त्वत्कृते सुकृतां लोकान्गच्छेयं द्विपदांवर ॥ १०.८.२६ ॥
ఆచార్య పుత్రా, ఆయుధంతో నన్ను చంపు, ఆలస్యం చేయకు. నీ వల్ల నేను పుణ్యాత్ముల లోకాలను చేరుకుంటాను, నరశ్రేష్ఠుడా.
10.8.27
एवमुक्त्वा तु वचनं विरराम परन्तपः ।
सुतः पाञ्चालराजस्य आक्रान्तो बलिना भृशम् ॥ १०.८.२७ ॥
ఇలా చెప్పి, శత్రువులను దహించే పాంచాల రాజు కుమారుడు మాటలు ఆపాడు; బలవంతుడిచే అధికంగా అణచివేయబడి ఉన్నాడు.
10.8.28
तस्याव्यक्तां तु तां वचं संश्रुत्य द्रौणिरब्रवीत् ।
आचार्यघातिनां लोका न सन्ति कुलपांसन।
तस्माच्छस्त्रेण निधनं न त्वमर्हसि दुर्मते ॥ १०.८.२८ ॥
అతని అస్పష్టమైన మాటలు విని, ద్రోణుని కుమారుడు అన్నాడు: 'ఆచార్యుని చంపినవారికి లోకాలు లేవు. కులాన్ని మలినం చేసినవాడా, అందుచేత ఆయుధంతో మరణానికి నీవు అర్హుడవు కావు, దుర్బుద్ధీ.'
10.8.29
नृशंसेनातिवृत्तेन त्वया मे निहतः पिता ।
तस्मात्त्वमपि वध्यश्च नृशंसेन नृशंसकृत् ॥ १०.८.२९ ॥
'క్రూరుడవు, మర్యాద మీరినవాడవు నీవు నా తండ్రిని చంపావు. కాబట్టి నీవూ వధ్యుడివే, క్రూరకర్మా, క్రూరుని చేతనే.'
10.8.30
एवं ब्रुवाणस्तं वीरं सिंहो मत्तमिव द्विपम् ।
मर्मस्वभ्यवधीत्क्रुद्धः पादघातैः सुदारुणैः ॥ १०.८.३० ॥
ఇలా మాట్లాడుతున్న ఆ వీరుడిని, మదించిన ఏనుగును సింహం వలె, కోపంతో మర్మస్థానాలపై అతి భయంకరమైన కాలి తన్నులతో కొట్టాడు.
10.8.31
तस्य वीरस्य शब्देन मार्यमाणस्य वेश्मनि ।
अबुध्यन्त महाराज स्त्रियो ये चास्य रक्षिणः ॥ १०.८.३१ ॥
మహారాజా, ఆ వీరుడు ఇంట్లో చంపబడుతున్నప్పుడు వచ్చిన శబ్దంతో, అతని స్త్రీలు, అతని రక్షకులు మేల్కొన్నారు.
10.8.32
ते दृष्ट्वा धर्षयन्तं तमतिमानुषविक्रमम् ।
भूतमित्यध्यवस्यन्तो न स्म प्रव्याहरन्भयात् ॥ १०.८.३२ ॥
మానవాతీత పరాక్రమంతో దాడి చేస్తున్న అతడిని చూసి, అతడు భూతమని నిశ్చయించి, భయంతో వారు మాట్లాడలేదు.
10.8.33
तं तु तेनाभ्युपायेन गमयित्वा यमक्षयम् ।
अध्यतिष्ठत तेजस्वी रथं प्राप्य सुदर्शनम् ॥ १०.८.३३ ॥
అయితే ఆ ఉపాయంతో వారిని యమలోకానికి పంపి, ఆ తేజస్వి సుదర్శనమనే రథాన్ని చేరి ఎక్కాడు.
10.8.34
स तस्य भवनाद्राजन्निष्क्रम्यानादयन्दिशः ।
रथेन शिबिरं प्रायाज्जिघांसुर्द्विषतो बली ॥ १०.८.३४ ॥
రాజా, ఆ బలవంతుడు ఆ భవనం నుండి బయటకు వెళ్లి, దిక్కులను నినాదంతో నింపుతూ, శత్రువులను చంపాలనే కోరికతో రథంపై శిబిరం వైపు వెళ్లాడు.
10.8.35
अपक्रान्ते ततस्तस्मिन्द्रोणपुत्रे महारथे ।
सहितैः रक्षिभिः सर्वैः प्राणेदुर्योषितस्तदा ॥ १०.८.३५ ॥
అప్పుడు ఆ మహారథి ద్రోణపుత్రుడు వెళ్లిపోయాక, అంతమంది రక్షకులతో కలిసి స్త్రీలందరూ అప్పుడు రోదించారు.
10.8.36
राजानं निहतं दृष्ट्वा भृशं शोकपरायणाः ।
व्याक्रोशन्क्षत्रियाः सर्वे धृष्टद्युम्नस्य भारत ॥ १०.८.३६ ॥
భారతా, రాజు చంపబడటం చూసి, అతిశయ శోకంలో మునిగిన క్షత్రియులందరూ ధృష్టద్యుమ్నుని గురించి గట్టిగా అరిచారు.
10.8.37
तासां तु तेन शब्देन समीपे क्षत्रियर्षभाः ।
सम्भ्रान्ताः समनह्यन्त किमेतदिति चाब्रुवन् ॥ १०.८.३७ ॥
వారి ఆ ఆర్తనాదం విని సమీపంలోని క్షత్రియ శ్రేష్ఠులు కలవరపడి కవచాలు ధరించి, "ఇదేమిటి?" అన్నారు.
10.8.38
स्त्रियस्तु राजन्वित्रस्ता भारद्वाजं निरीक्ष्य ताः ।
अब्रुन्दीनकण्ठेन क्षिप्रमाद्रवतेति वै ॥ १०.८.३८ ॥
ఓ రాజా! ఆ స్త్రీలు భయపడి, భారద్వాజుని (ద్రోణపుత్రుని) చూసి, దీనస్వరంతో "త్వరగా పారిపో!" అన్నారు.
10.8.39
राक्षसो वा मनुष्यो वा नैनं जानीम कोन्वयम् ।
हत्वा पाञ्चालराजानं रथमारुह्य तिष्ठति ॥ १०.८.३९ ॥
ఇతడు రాక్షసుడో మనిషో మనకు తెలియదు; పాంచాల రాజును చంపి రథంపై ఎక్కి నిలిచి ఉన్నాడు.
10.8.40
ततस्ते योधमुख्यास्तं सहसा पर्यवारयन् ।
स तानापततः सर्वान्रुद्रास्त्रेण व्यपोथयत् ॥ १०.८.४० ॥
అప్పుడు ఆ ప్రధాన యోధులు అతన్ని అకస్మాత్తుగా చుట్టుముట్టారు. అతడు తనపై దాడి చేసిన వారందరినీ రుద్రాస్త్రంతో కూల్చాడు.
10.8.41
धृष्टद्युम्नं च हत्वा स तांश्चैवास्य पदानुगान् ।
अपश्यच्छयने सुप्तमुत्तमौजसमन्तिके ॥ १०.८.४१ ॥
ధృష్టద్యుమ్నుని, అతని అనుచరులను చంపిన తర్వాత, సమీపంలో మంచంపై నిద్రిస్తున్న ఉత్తమౌజసుడిని అతడు చూశాడు.
10.8.42
तमप्याक्रम्य पादेन कण्ठे चोरसि तेजसा ।
तथैव मारयामास विनर्दन्तमरिन्दमम् ॥ १०.८.४२ ॥
అతడిని కూడా కాలితో అదిమి, కంఠంపై, రొమ్ముపై తన తేజస్సుతో అదే విధంగా చంపాడు—గర్జిస్తున్న శత్రుదమనుడిని.
10.8.43
युधामन्युश्च विक्रान्तो मत्वा तं राक्षसं स्म सः ।
गदामुद्यम्य वेगेन हृदि द्रौणिमताडयत् ॥ १०.८.४३ ॥
పరాక్రమశాలి యుధామన్యుడు అతడిని రాక్షసుడిగా భావించి, గదను వేగంగా ఎత్తి ద్రౌణి హృదయంపై కొట్టాడు.
10.8.44
गदाप्रहाराभिहतो नाचलद्द्रौणिराहवे ।
तमभिद्रुत्य वेगेन क्षितौ चैनमपातयत् ॥ १०.८.४४ ॥
గదా ప్రహారంతో దెబ్బతిన్నా ద్రౌణి యుద్ధంలో చలించలేదు; వేగంగా అతడిపై దూకి నేలపై పడగొట్టాడు.
10.8.45
विस्फुरन्तं च पशुवत्तथैवैनममारयत् ।
तथा स वीरो हत्वा तं ततोऽन्यान्समुपाद्रवत् ॥ १०.८.४५ ॥
తడుముతూ కొట్టుకుంటున్న అతడిని పశువులా అలాగే చంపాడు; ఆ వీరుడు అతడిని చంపి, తరువాత ఇతరులపై దాడి చేశాడు.
10.8.46
संसुप्तानेव राजेन्द्र तत्र तत्र महारथान् ।
पाञ्चालवीरानाक्रम्य क्रुद्धो न्यहनदन्तिके।
स्फुरतो वेपमानांश्च शमितेव पशून्मखे ॥ १०.८.४६ ॥
ఓ రాజేంద్రా! నిద్రపోతున్న మహారథులైన పాంచాల వీరులపై కోపంతో దూకి, అక్కడక్కడ సమీపంలో ఉన్నవారందరినీ చంపాడు; యజ్ఞంలో పశువులను వధించినట్లు, తడుముతూ వణుకుతున్న వారినీ చంపాడు.
10.8.47
ततो निस्त्रिंशमादाय जघानान्यान्पृथक्पृथक् ।
भागशो विचरन्मार्गानसियुद्वविशारदः ॥ १०.८.४७ ॥
తరువాత కత్తిని పట్టుకుని ఇతరులను ఒక్కొక్కరిగా చంపాడు; కత్తియుద్ధంలో నిపుణుడైన అతడు వివిధ మార్గాల్లో భాగాలుగా తిరిగాడు.
10.8.48
तथैव गुल्मे सम्प्रेक्ष्य शयानान्मध्यगौल्मिकान् ।
श्रान्तान्व्यस्तायुधान्सर्वानसिनैव व्यपोथयत् ॥ १०.८.४८ ॥
అలాగే శిబిరంలో మధ్య-కాపలాదారులు అలసి నిద్రపోతూ, ఆయుధాలు చెల్లాచెదురుగా ఉండటం చూసి, అందరినీ కత్తితోనే కొట్టి చంపాడు.
10.8.49
योधानश्वान्द्विपांश्चैव प्राच्छिनत्स वरासिना ।
रुधिरोक्षितसर्वाङ्गः कालसृष्ट इवान्तकः ॥ १०.८.४९ ॥
అతడు ఉత్తమమైన ఖడ్గంతో యోధులను, గుర్రాలను, ఏనుగులను నరికాడు. రక్తంతో తడిసిన శరీరంతో, కాలముచే పంపబడిన యముడిలా అతడు కనిపించాడు.
10.8.50
विस्फुरद्भिश्च तैर्द्रौणिर्निस्त्रिंशस्योद्यमेन च ।
अवक्षेपेण चैवासेस्त्रिधा रक्तोक्षितोऽभवत् ॥ १०.८.५० ॥
కొట్టుకుంటున్న శరీరాల వల్ల, ఖడ్గాన్ని ఎత్తడం వల్ల, దానిని ఝుళిపించడం వల్ల ద్రోణుని కుమారుడు మూడు విధాలుగా రక్తంతో తడిసిపోయాడు.
10.8.51
तस्य लोहितरक्तस्य दीप्तखङ्गस्य युध्यतः ।
अमानुष इवाकारो बभौ परमभीषणः ॥ १०.८.५१ ॥
ఎర్రని రక్తంతో తడిసి, మెరిసే ఖడ్గంతో పోరాడుతున్న అతని రూపం మానవాతీతంగా, అత్యంత భయంకరంగా ప్రకాశించింది.
10.8.52
ये त्वजाग्रन्त कौरव्य तेऽपि शब्देन मोहिताः ।
वीक्षमाणास्तु ते तत्र द्रौणिं दृष्ट्वा प्रविव्यथुः ॥ १०.८.५२ ॥
ఓ కౌరవ్యా! మేల్కొని ఉన్నవారు కూడా ఆ శబ్దానికి మోహితులయ్యారు. అక్కడ ద్రోణపుత్రుడిని చూసి వారు అత్యంత వ్యథ చెందారు.
10.8.53
तद्रूपं तस्य ते दृष्ट्वा क्षत्रियाः शत्रुकर्शनम् ।
राक्षसं मन्यमानास्तं नयनानि न्यमीलयन् ॥ १०.८.५३ ॥
అతని ఆ రూపాన్ని చూసి, శత్రువులను పీడించే ఆ క్షత్రియులు అతడిని రాక్షసుడిగా భావించి కళ్లు మూసుకున్నారు.
10.8.54
स घोररूपो व्यचरत्कालवच्छिबिरे तदा ।
अपश्यद्द्रौपदीपुत्रानवशिष्टांश्च सोमकान् ॥ १०.८.५४ ॥
ఆ భయంకర రూపంతో అతడు అప్పుడు కాలంలా శిబిరంలో సంచరించాడు. మిగిలిన ద్రౌపది కుమారులను, సోమకులను అతడు చూశాడు.
10.8.55
तेन शब्देन वित्रस्ता धनुर्हस्ता महारथाः ।
धृष्टद्युम्नं हतं श्रुत्वा द्रौपदेया विशाम्पते।
अवाकिरञ्शरव्रातैर्भारद्वाजमभीतवत् ॥ १०.८.५५ ॥
ఆ శబ్దంతో భయభ్రాంతులైన విల్లు చేతబట్టిన మహారథులు, ప్రజాపతీ, ధృష్టద్యుమ్నుడు హతుడయ్యాడని విని, ద్రౌపదీ పుత్రులు భయం లేనివారిలా భారద్వాజుడిని (అశ్వత్థామను) బాణ సమూహాలతో కప్పివేశారు.
10.8.56
ततस्तेन निनादेन सम्प्रबुद्धाः प्रभद्रकाः ।
शिलीमुखैः शिखण्डी च द्रोणपुत्रं समार्दयन् ॥ १०.८.५६ ॥
అప్పుడు ఆ గర్జనతో పూర్తిగా మేల్కొన్న ప్రభద్రకులు, శిఖండీ, బాణాలతో ద్రోణపుత్రుడిని (అశ్వత్థామను) బాధించారు.
10.8.57
भारद्वाजः स तान्दृष्ट्वा शरवर्षाणि वर्षतः ।
ननाद बलवन्नादं जिघांसुस्तान्महारथान् ॥ १०.८.५७ ॥
భారద్వాజుడు (అశ్వత్థామ) వారిని చూశాడు, బాణవర్షం కురిపిస్తున్న వారిని; ఆ మహారథులను చంపాలని కోరి అతను బలంగా గర్జించాడు.
10.8.58
ततः परमसङ्क्रुद्धः पितुर्वधमनुस्मरन् ।
अवरुह्य रथोपस्थात्त्वरमाणोऽभिदुद्रुवे ॥ १०.८.५८ ॥
అప్పుడు అత్యంత కోపంతో, తండ్రి వధను స్మరిస్తూ, రథ పీఠం నుండి దిగి వేగంగా ముందుకు పరుగెత్తాడు.
10.8.59
सहस्रचन्द्रविमलं गृहीत्वा चर्म संयुगे ।
खङ्गं च विमलं दिव्यं जातरूपपरिष्कृतम्।
द्रौपदेयानभिद्रुत्य खङ्गेन व्यधमद्बली ॥ १०.८.५९ ॥
యుద్ధంలో వేయి చంద్రుల వంటి తెల్లని డాలును, బంగారంతో అలంకరించిన నిర్మల దివ్య ఖడ్గాన్ని పట్టుకుని, ద్రౌపదీ కుమారుల మీద దూకి, ఆ బలవంతుడు ఖడ్గంతో వారిని పడగొట్టాడు.
10.8.60
ततः स नरशार्दूलः प्रतिविन्ध्यं महाहवे ।
कुक्षिदेशेऽवधीद्राजन्स हतो न्यपतद्भुवि ॥ १०.८.६० ॥
అప్పుడు ఆ నరశార్దూలుడు మహాయుద్ధంలో ప్రతివింధ్యుడి కడుపులో కొట్టాడు, రాజా; అతను చంపబడి భూమిపై పడిపోయాడు.
10.8.61
प्रासेन विद्ध्वा द्रौणिं तु सुतसोमः प्रतापवान् ।
पुनश्चासिं समुद्यम्य द्रोणपुत्रमुपाद्रवत् ॥ १०.८.६१ ॥
ప్రతాపవంతుడైన సుతసోముడు ఈటెతో ద్రౌణిని గాయపరచి, మళ్లీ కత్తి పైకెత్తి ద్రోణపుత్రుడిపై దూకాడు.
10.8.62
सुतसोमस्य सासिं तं बाहुं छित्त्वा नरर्षभ ।
पुनरप्याहनत्पार्श्वे स भिन्नहृदयोऽपतत् ॥ १०.८.६२ ॥
నరశ్రేష్ఠుడా! ద్రౌణి సుతసోముని ఖడ్గంతో కూడిన ఆ చేతిని నరికి, మళ్లీ అతని ప్రక్కటెముకపై కొట్టాడు; గుండె చీలిన అతడు పడిపోయాడు.
10.8.63
नाकुलिस्तु शतानीको रथचक्रेण वीर्यवान् ।
दोर्भ्यामुत्क्षिप्य वेगेन वक्षस्येनमताडयत् ॥ १०.८.६३ ॥
నకులుని కుమారుడు శతానీకుడు వీరుడై, రథచక్రంతో అతన్ని రెండు చేతులతో పైకెత్తి వేగంగా అతని రొమ్మును కొట్టాడు.
10.8.64
अताडयच्छतानीकं मुक्तचक्रं द्विजस्तु सः ।
स विह्वलो ययौ भूमिं ततोऽस्यापाहरच्छिरः ॥ १०.८.६४ ॥
ద్విజుడు (ద్రౌణి) చక్రాన్ని విడిచి శతానీకుని కొట్టాడు; అతడు కలత చెంది నేలపై కూలాడు; అప్పుడు అతని తల నరికివేయబడింది.
10.8.65
श्रुतकर्मा तु परिघं घोरं गृह्य दुरासदम् ।
अताडयत्समुद्यम्य वेगेन द्रौणिमुत्स्मयन् ॥ १०.८.६५ ॥
శ్రుతకర్ముడు భయంకరమైన, ఎదిరించరాని పరిఘను పట్టుకుని, వేగంగా పైకెత్తి, నవ్వుతూ ద్రౌణిని కొట్టాడు.
10.8.66
स तु तं श्रुतकर्माणमास्ये जघ्ने वरासिना ।
स हतो न्यपतद्भूमौ विमूर्धा विकृताननः ॥ १०.८.६६ ॥
అతడు శ్రుతకర్ముని ముఖంపై శ్రేష్ఠమైన ఖడ్గంతో కొట్టాడు; అతడు చంపబడి, తలలేనివాడై, వికృత ముఖంతో నేలపై కూలాడు.
10.8.67
तेन शब्देन वीरस्तु श्रुतकीर्तिरबुध्यत ।
अश्वत्थामानमासाद्य शरवर्षैरवाकिरत् ॥ १०.८.६७ ॥
ఆ శబ్దంతో వీరుడైన శ్రుతకీర్తి మేల్కొని, అశ్వత్థామను సమీపించి బాణవర్షంతో అతన్ని కప్పాడు.
10.8.68
शरैराच्छादितस्तेन द्रोणपुत्रो महारथः ।
अदृश्यत महाराज श्वाविच्छललतो यथा ॥ १०.८.६८ ॥
అతని బాణాలతో కప్పబడిన మహారథి ద్రోణపుత్రుడు, ఓ మహారాజా, ముళ్ళపంది ముళ్ళతో కప్పబడినట్లు కనిపించాడు.
10.8.69
तस्यापि शरवर्षाणि चर्मणा प्रतिवार्य सः ।
सकुण्डलं शिरः कायाद्वाजमानमपाहरत् ॥ १०.८.६९ ॥
అతని బాణవర్షాన్ని కూడా డాలుతో అడ్డుకొని, అతడు కుండలాలతో ప్రకాశిస్తున్న తలను శరీరం నుండి నరికాడు.
10.8.70
ततो भीष्मनिहन्तारं सह सर्वैः प्रभद्रकैः ।
आहनत्सर्वतो वीरं नानाप्रहरणैर्बलात् ॥ १०.८.७० ॥
అప్పుడు భీష్ముని వధించిన ఆ వీరుడిని, ప్రభద్రకులందరితో కలిసి, నలువైపులా వివిధ ఆయుధాలతో బలంగా కొట్టాడు.
10.8.71
शिलीमुखेन चाप्येनं भ्रुवोर्मध्ये समार्पयत् ॥ १०.८.७१ ॥
అంతేకాక, ఒక బాణంతో అతని కనుబొమ్మల మధ్య అతన్ని కొట్టాడు.
10.8.72
स तु क्रोधसमाविष्टो द्रोणपुत्रो महाबलः ।
शिखण्डिनं समासाद्य द्विधा चिच्छेद सोसिना ॥ १०.८.७२ ॥
అప్పుడు కోపంతో నిండిన మహాబలుడైన ద్రోణపుత్రుడు శిఖండిని సమీపించి, కత్తితో అతన్ని రెండుగా నరికాడు.
10.8.73
शिखण्डिनं ततो हत्वा क्रोधाविष्टः परन्तपः ।
प्रभद्रकगणान्सर्वानभिदुद्राव वेगवान् ॥ १०.८.७३ ॥
అప్పుడు శిఖండిని చంపి, కోపంతో నిండిన శత్రుతాపకుడు వేగంగా ప్రభద్రకుల సమస్త సేనలపై దూకాడు.
10.8.74
यच्च शिष्टं विराटस्य बलं तु भृशमाद्रवत् ।
द्रुपदस्य च पुत्राणां पौत्राणां सुहृदामपि।
चकार कदनं घोरं दृष्ट्वा तत्र महाबलः ॥ १०.८.७४ ॥
విరాటుని మిగిలిన సేన, ద్రుపదుని కుమారులు, మనవలు, మిత్రులు కూడా అతిగా పారిపోతుండగా చూసి, ఆ మహాబలుడు అక్కడ భయంకరమైన సంహారం చేశాడు.
10.8.75
अन्यानन्यांश्च पुरुषानभिसृत्याभिसृत्य च ।
न्यकृन्तदसिना द्रौणिरसिमार्गविशारदः ॥ १०.८.७५ ॥
ఒకరి తర్వాత ఒకరిని సమీపించి, ఖడ్గ మార్గాలలో నైపుణ్యం కలిగిన ద్రోణపుత్రుడు ఖడ్గంతో వారిని నరికివేశాడు.
10.8.76
कालीं रक्तास्यनयनां रक्तमाल्यानुलेपनाम् ।
रक्ताम्बरधरां घोरां पाशहस्तां कुटुम्बिनीम् ॥ १०.८.७६ ॥
ఎర్రని ముఖం, ఎర్రని కన్నులు కలది, ఎర్రని పూలమాలలు, గంధం ధరించినది, ఎర్రని వస్త్రాలు ధరించినది, భయంకరమైనది, చేతిలో పాశం పట్టుకున్న కుటుంబినీ కాళిని.
10.8.77
ददृशुः कालरात्रिं ते स्मयमानामिव स्थिताम् ।
नराश्वकुञ्जरान्पाशैर्बद्धा घोरैः प्रतस्थुषीम् ॥ १०.८.७७ ॥
వారు కాలరాత్రిని చూశారు; ఆమె నవ్వుతూ నిలబడినట్లుగా ఉంది; భయంకరమైన పాశాలతో మనుషులను, గుర్రాలను, ఏనుగులను బంధించి ఆమె బయలుదేరుతోంది.
10.8.78
वहन्तीं विविधान्प्रेतान्पाशबद्वान्विमूर्धजान् ।
तथैव च सदा राजन्न्यस्तशस्त्रान्महारथान् ॥ १०.८.७८ ॥
ఆమె పాశాలతో బంధింపబడిన, జుట్టు విరబోసుకున్న వివిధ ప్రేతాలను మోస్తోంది; ఓ రాజా, అలాగే ఆయుధాలు విడిచిన మహారథులను కూడా.
10.8.79
स्वप्ने सुप्तान्नयन्तीं तां रात्रिष्वन्यासु मारिष ।
ददृशुर्योधमुख्यास्ते घ्नन्तं द्रौणिं च नित्यदा ॥ १०.८.७९ ॥
మారిష, కలలో ఆ ప్రధాన యోధులు, ఇతర రాత్రుల్లోనూ, నిద్రిస్తున్నవారిని ఆమె తీసుకెళ్లడాన్ని, ద్రోణపుత్రుడు నిత్యం దెబ్బలు కొడుతుండటాన్ని చూశారు.
10.8.80
यतः प्रभृति सङ्ग्रामः कुरुपाण्डवसेनयोः ।
ततः प्रभृति तां कन्यामपश्यन्द्रौणिमेव च ॥ १०.८.८० ॥
కురు, పాండవ సేనల మధ్య యుద్ధం మొదలైనప్పటి నుండి, వారు ఆ కన్యను, ద్రోణపుత్రుడినీ చూశారు.
10.8.81
तांस्तु दैवहतान्पूर्वं पश्चाद्द्रौणिर्व्यपातयत् ।
त्रासयन्सर्वभूतानि विनदन्भैरवान्रवान् ॥ १०.८.८१ ॥
ముందు దైవంచేత హతులైన వారిని తరువాత ద్రోణపుత్రుడు కూల్చాడు; సర్వ ప్రాణులను భయపెడుతూ భయంకర నాదాలతో గర్జిస్తూ.
10.8.82
तदनुस्मृत्य ते वीरा दर्शनं पूर्वकालिकम् ।
इदं तदित्यमन्यन्त दैवेनोपनिपीडिताः ॥ १०.८.८२ ॥
పూర్వం చూసిన ఆ దృశ్యాన్ని జ్ఞాపకం చేసుకొని, దైవంచేత పీడింపబడిన ఆ వీరులు ఇదే అది అని భావించారు.
10.8.83
ततस्तेन निनादेन प्रत्यबुध्यन्त धन्विनः ।
शिबिरे पाण्डवेयानां शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १०.८.८३ ॥
అప్పుడు ఆ నినాదంతో, పాండవుల శిబిరంలో వందలు, వేలమంది విలుకాండ్రు మేల్కొన్నారు.
10.8.84
सोऽच्छिनत्कस्यचित्पदौ जघनं चैव कस्यचित् ।
कांश्चिद्बिभेदपार्श्वेषु कालसृष्ट इवान्तकः ॥ १०.८.८४ ॥
అతడు ఒకరి పాదాలను నరికాడు, ఒకరి తొడలను కూడా; కొందరిని పక్కల్లో పొడిచాడు, కాలంచేత సృష్టించబడిన యముడిలా.
10.8.85
अत्युग्रप्रतिपिष्टैश्च नदद्भिश्च भृशोत्कटैः ।
गजाश्वमथितैश्चान्यैर्मही कीर्णाऽभवत्प्रभो ॥ १०.८.८५ ॥
అత్యంత ఉగ్రంగా నలిపివేయబడిన వారితో, అరుస్తున్న వారితో, అత్యంత భయంకరమైన వారితో, ఏనుగులు గుఱ్ఱాలచే తొక్కబడిన ఇతరులతో, ఓ ప్రభూ, భూమి నిండిపోయింది.
10.8.86
क्रोशतां किमिदं कोऽयं कः शब्दः किन्नु किं कृतम् ।
पाञ्चालानां तथा द्रौणिरन्तकः समपद्यत ॥ १०.८.८६ ॥
అరుస్తున్న వారిలో ఇదేమిటి? ఇతడెవరు? ఏ శబ్దం? ఏమి జరిగింది? పాంచాలులకు ద్రోణుని కుమారుడు యముడయ్యాడు.
10.8.87
अपेतशस्त्रसन्नाहान्सन्नद्वान्पाण्डुसृञ्जयान् ।
प्राहिणोन्मृत्युलोकाय द्रौणिः प्रहरतां वरः ॥ १०.८.८७ ॥
ఆయుధాలు కవచాలు లేని, కవచాలు ధరించిన పాండవులను, సృంజయులను, ప్రహరించువారిలో శ్రేష్ఠుడైన ద్రోణపుత్రుడు మృత్యులోకానికి పంపాడు.
10.8.88
ततस्तच्छस्त्रवित्रस्ता भयादभ्यपतन्नराः ।
निद्रान्धा नष्टसंज्ञाश्च तत्रतत्र निपेतिरे ॥ १०.८.८८ ॥
అప్పుడు ఆయుధాలకు భయపడిన మనుషులు భయంతో ఇటు అటు పరుగెత్తారు; నిద్రతో గుడ్డివారై, స్పృహ కోల్పోయి, అక్కడక్కడ పడిపోయారు.
10.8.89
ऊरुस्तम्भगृहीताश्च कश्मलाभिहतौजसः ।
विनदन्तो भृशं त्रस्ता निरैक्षन्त परस्परम् ॥ १०.८.८९ ॥
తొడలు బిగుసుకుపోయి, మూర్ఛతో బలహీనులై, అత్యంతంగా అరుస్తూ భయపడి వారు ఒకరినొకరు చూసుకున్నారు.
10.8.90
ततो रथं पुनर्द्रौणिरास्थितो भीमदर्शनः ।
धनुष्पाणिः शरैरन्यान्प्रैषयद्वै यमक्षयम् ॥ १०.८.९० ॥
అప్పుడు భయంకరంగా కనిపించే ద్రోణపుత్రుడు మళ్ళీ రథం ఎక్కి, చేతిలో ధనుస్సుతో బాణాలతో ఇతరులను యమలోకానికి పంపాడు.
10.8.91
पुनरुत्पततश्चापि दूरादपि नरोत्तमान् ।
शूरान्सम्पततश्चान्यान्कालरात्र्यै न्यवेदयत् ॥ १०.८.९१ ॥
మళ్లీ లేచి వస్తున్న, దూరం నుండి కూడా వస్తున్న నరోత్తములను, ముందుకు దూసుకొస్తున్న ఇతర శూరులను అతడు కాలరాత్రికి అర్పించాడు.
10.8.92
तथैव स्यन्दनाग्रेण प्रमथन्स व्यरोचत ।
शरवर्षैश्च विविधैरवर्षच्छात्रवांस्ततः ॥ १०.८.९२ ॥
అలాగే రథాగ్రంతో తొక్కుతూ అతడు ప్రకాశించాడు; అనంతరం వివిధ బాణవర్షాలతో శత్రువులపై వర్షించాడు.
10.8.93
पुनश्च सुविचित्रेण शतचन्द्रेण चर्मणा ।
तेन चाकाशवर्णेन तथाचरत सोऽसिना ॥ १०.८.९३ ॥
మళ్లీ అత్యంత విచిత్రమైన శతచంద్ర డాలుతో, ఆకాశవర్ణ ఖడ్గంతో అతడు అలాగే సంచరించాడు.
10.8.94
तथा स शिबिरं तेषां द्रौणिराहवदुर्मदः ।
व्यक्षोभयत राजेन्द्र महाह्दमिव द्विपः ॥ १०.८.९४ ॥
అలాగే యుద్ధంలో మదించిన ద్రోణపుత్రుడు వారి శిబిరాన్ని కలవరపెట్టాడు, ఓ రాజేంద్రా, పెద్ద సరస్సును ఏనుగు కలచివేసినట్లు.
10.8.95
उत्पेतुस्तेन शब्देन योधा राजन्विचेतसः ।
निद्रार्ताश्च भयार्ताश्च व्यधावन्त ततस्ततः ॥ १०.८.९५ ॥
ఆ శబ్దంతో యోధులు, ఓ రాజా, కలవరపడి లేచారు; నిద్రతోనూ భయంతోనూ బాధితులై అటూ ఇటూ పరుగెత్తారు.
10.8.96
विस्वरं चुक्रुशुश्चान्ये बह्वबद्वं तथाऽवदन् ।
न च स्म प्रत्यपद्यन्त शस्त्राणि वसनानि च ॥ १०.८.९६ ॥
ఇతరులు అపశ్రుతిగా అరిచారు, అసంబద్ధంగా మాట్లాడారు; ఆయుధాలను గానీ వస్త్రాలను గానీ వారు కనుగొనలేకపోయారు.
10.8.97
विमुक्तकेशाश्चाप्यन्ये नाभ्यजानन्परस्परम् ।
उत्पतन्तोऽपतञ्श्रान्ताः केचित्तत्राभ्रमंस्तदा।
पुरीषमसृजन्केचित्केचिन्मूत्रं प्रसुस्रुवुः ॥ १०.८.९७ ॥
కొందరు జుట్టు విరబోసుకున్నారు, ఇతరులు ఒకరినొకరు గుర్తించలేకపోయారు. కొందరు ఎగురుతూ పడుతూ, అలసిపోయి అక్కడే తిరిగారు. కొందరు మలవిసర్జన చేశారు, కొందరు మూత్రం కార్చారు.
10.8.98
बन्धनानि च राजेन्द्र सञ्छिद्य तुरगा द्विपाः ।
समं पर्यपतंश्चान्ये कुर्वन्तो महदाकुलम् ॥ १०.८.९८ ॥
ఓ రాజేంద్రా, గుర్రాలు ఏనుగులు తమ బంధనాలు తెంచుకుని కలిసి పరుగులు తీశాయి; మరికొన్ని మహా గందరగోళం సృష్టించాయి.
10.8.99
तत्र केचिन्नरा भीता व्यलीयन्त महीतले ।
तथैव तान्निपतितानपिंषन्गजवाजिनः ॥ १०.८.९९ ॥
అక్కడ కొందరు మనుషులు భయపడి నేలపై దాక్కున్నారు; పడిపోయిన వారినే ఏనుగులు, గుర్రాలు తొక్కి నలిపాయి.
10.8.100
तस्मिंस्तथा वर्तमाने रक्षांसि पुरुषर्षभ ।
हृष्टानि व्यनदन्नुच्चैर्मुदा युक्तानि सत्तम ॥ १०.८.१०० ॥
ఓ పురుషర్షభా, అలా జరుగుతుండగా రాక్షసులు సంతోషంతో నిండి ఎలుగెత్తి గర్జించారు. ఓ సత్తమా.
10.8.101
स शब्दः प्रेरितो राजन्भूतसङ्घैर्मुदा युतैः ।
अपूरयद्दिशः सर्वा दिवं चातिमहान्स्वनः ॥ १०.८.१०१ ॥
ఓ రాజా, సంతోషంతో నిండిన భూతగణాలు ప్రేరేపించిన ఆ శబ్దం అన్ని దిశలనూ, స్వర్గాన్నీ నింపింది; అది అత్యంత మహాశబ్దం.
10.8.102
तेषामार्तरवं श्रुत्वा वित्रस्ता गजवाजिनः ।
मुक्ताः पर्यपतन्राजन्मृद्गन्तः शिबिरे जनम् ॥ १०.८.१०२ ॥
వారి ఆర్తనాదం విని భయపడిన ఏనుగులు, గుర్రాలు విడిపోయి, ఓ రాజా, శిబిరంలో జనాన్ని తొక్కుతూ పరుగులు తీశాయి.
10.8.103
तैस्तत्र परिधावद्भिश्चरणोदीरितं रजः ।
अकरोच्छिबिरे तेषां रजन्यां द्विगुणं तमः ॥ १०.८.१०३ ॥
అక్కడ పరుగెత్తుతున్న వారి పాదాలు రేపిన ధూళి ఆ రాత్రి శిబిరంలో చీకటిని రెట్టింపు చేసింది.
10.8.104
तस्मिंस्तमसि सञ्जाते प्रमूढाः सर्वतो जनाः ।
नाजानन्पितरः पुत्रान्भ्रातॄन्भ्रातर एव च ॥ १०.८.१०४ ॥
ఆ చీకటి కమ్ముకోగా, అన్ని వైపులా ఉన్న జనులు పూర్తిగా గందరగోళంలో పడి, తండ్రులు కొడుకులను, సోదరులు సోదరులను గుర్తుపట్టలేకపోయారు.
10.8.105
गजो राजानतिक्रम्य निर्मनुष्या हया हयान् ।
अताडयंस्तथाऽभञ्जंस्तथाऽमृद्गंश्च भारत ॥ १०.८.१०५ ॥
ఓ భరతా, ఏనుగులు రాజులను తొక్కుకుంటూ వెళ్ళాయి; రౌతులు లేని గుర్రాలు ఇతర గుర్రాలను కొట్టి, విరిచి, నలిపివేశాయి.
10.8.106
ते भग्नाः प्रपतन्ति स्म मृद्रन्तश्च परस्परम् ।
न्यपातयंस्तथा चान्यान्पातयित्वा तदाऽपिषन् ॥ १०.८.१०६ ॥
విరిగిపోయిన వారు ఒకరినొకరు తొక్కుతూ కిందపడ్డారు; ఇతరులను కూడా పడగొట్టారు, పడగొట్టి వారిని అప్పుడే నలిపివేశారు.
10.8.107
विचेतसः सनिद्राश्च तमसा चावृता नराः ।
जघ्रुः स्वानेव तत्राथ कालेनैव प्रचोदिताः ॥ १०.८.१०७ ॥
మత్తెక్కినవారు, నిద్రమగతగా ఉన్నవారు, చీకటిలో మునిగినవారు అయిన మనుషులు అక్కడ తమ వారినే కొట్టారు; కాలమే వారిని ప్రేరేపించినట్లుగా.
10.8.108
त्यक्त्वाद्वाराणि च द्वास्थास्तथागुल्मानिगौल्मिकाः ।
प्राद्रवन्त यथाशक्ति कांदिशीका विचेतसः ॥ १०.८.१०८ ॥
ద్వారాలను వదిలిపెట్టి ద్వారపాలకులు, అలాగే గుల్మపాలకులు, బెదిరి తమ శక్తి మేరకు పరుగెత్తి పారిపోయారు.
10.8.109
विप्रनष्टाश्च तेऽन्योन्यं नाजानन्तस्तथा विभो ।
क्रोशन्तस्तात पुत्रेति दैवोपहतचेतसः ॥ १०.८.१०९ ॥
ఓ విభూ! వారు చెదిరిపోయారు; ఒకరినొకరు గుర్తుపట్టలేదు. 'తండ్రీ! కుమారా!' అని అరుస్తూ, దైవంచే హతమైన మనసుతో (వారు తిరిగారు).
10.8.110
पलायतां दिशस्तेषां स्वानप्युत्सृज्य बान्धवान् ।
गोत्रनामभिरन्योन्यमाक्रन्दन्त ततो जनाः ॥ १०.८.११० ॥
పారిపోతున్న వారు దిక్కుల్లో, తమ బంధువులను కూడా విడిచిపెట్టి, గోత్రం మరియు పేరుతో ఒకరినొకరు పిలిచారు.
10.8.111
हाहाकारं च कुर्वाणाः पृथिव्यां शेरते परे ।
तान्बुद्धा रणमध्येऽसौ द्रोणपुत्रो व्यपोथयत् ॥ १०.८.१११ ॥
'అయ్యో' అని అరుస్తూ మిగిలినవారు నేలపై పడి ఉన్నారు. వారిని చూసి, యుద్ధమధ్యంలో ఆ ద్రోణపుత్రుడు వారిని నలిపివేశాడు.
10.8.112
तत्रापरे वध्यमाना मुहुर्महुरचेतसः ।
शिबिरान्निष्पतन्ति स्म क्षत्रिया भयपीडिताः ॥ १०.८.११२ ॥
అక్కడ మరికొందరు పదే పదే హతమవుతూ, మనసు గందరగోళమై, భయంతో పీడించబడిన క్షత్రియులు శిబిరం నుండి బయటకు పరుగెత్తారు.
10.8.113
तांस्तु निष्पतितांस्त्रस्ताञ्शिबिराज्जीवितैषिणः ।
कृतवर्मा कृपश्चैव द्वारदेशे निजघ्नतुः ॥ १०.८.११३ ॥
శిబిరం నుండి బయటకు పరుగెత్తిన, భయంతో వణికి, ప్రాణం కాపాడుకోవాలనుకున్న వారిని కృతవర్మ మరియు కృపుడు ద్వారం వద్దనే సంహరించారు.
10.8.114
विसस्तयन्त्रकवचान्मुक्तकेशान्कृताञ्जलीन् ।
वेपमानान्क्षितौ भीतान्त्रैव कांश्चिदमुच्यताम् ॥ १०.८.११४ ॥
కవచం, పట్టీలు సడలి, జుట్టు విరబోసుకొని, చేతులు జోడించి, వణుకుతూ, నేలపై భయంతో పడి ఉన్న వారిలో కొందరు విడిచిపెట్టబడ్డారు.
10.8.115
नामुच्यत तयोः कश्चिन्निष्क्रान्तः शिबिराद्बहिः ।
कृपश्चैव महाराज हार्दिक्यश्चैव दुर्मतिः। ॥ १०.८.११५ ॥
మహారాజా, వారిద్దరిలో ఎవరూ శిబిరం నుండి బయటకు వెళ్ళి తప్పించుకోలేదు. కృపుడు, దుర్మతి అయిన హార్దిక్యుడు (కృతవర్మ) కూడా అంతే.
10.8.116
भूयश्चैव चिकीर्षन्तौ द्रौणपुत्रस्य तौ प्रियम् ।
त्रिषु देशेषु ददतुः शिबिरस्य हुताशनम् ॥ १०.८.११६ ॥
ఇంకా, ద్రోణపుత్రునికి ప్రియం చేయాలనే కోరికతో ఆ ఇద్దరూ శిబిరంలోని మూడు ప్రదేశాలలో అగ్ని పెట్టారు.
10.8.117
ततः प्रकाशे शिबिरे खङ्गेन पितृनन्दनः ।
अश्वत्थामा महाराज व्यचरत्कृतहस्तवत् ॥ १०.८.११७ ॥
అప్పుడు, మహారాజా, వెలుగుతో నిండిన శిబిరంలో తండ్రికి ప్రియుడైన అశ్వత్థామ ఖడ్గంతో నేర్పరి చేతితో సంచరించాడు.
10.8.118
कांश्चिदापततो वीरानपरांश्चैव धावतः ।
व्ययोजयत खङ्गेन प्राणैर्द्विजवरोत्तमः ॥ १०.८.११८ ॥
అతనిపై పడుతున్న కొంతమంది వీరులను, పారిపోతున్న ఇతరులను, ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుడు ఖడ్గంతో ప్రాణాల నుండి వియోగం చేశాడు.
10.8.119
कांश्चिद्योधान्स खङ्गेन मध्ये सञ्छिद्य वीर्यवान् ।
अशातयद्द्रोणपुत्रः संरब्धस्तिलकाण्डवत् ॥ १०.८.११९ ॥
కొంతమంది యోధులను, ఆ పరాక్రమశాలి ద్రోణపుత్రుడు కోపంతో ఖడ్గంతో మధ్యలో నరికి, నువ్వుల కాండాలలా కూలేలా చేశాడు.
10.8.120
निनदद्भिर्भृशायस्तैर्नराश्वद्विरदोत्तमैः ।
पतितैरभवत्कीर्णा मेदिनी भरतर्षभ ॥ १०.८.१२० ॥
గర్జించే, ఇనుప ఆయుధాలు గల ఉత్తమ మనుషులు, గుర్రాలు, ఏనుగులు కూలిపోవడంతో, భరతర్షభా, భూమి కప్పబడిపోయింది.
10.8.121
मानुषाणां सहस्रेषु हतेषु पतितेषु च ।
उदतिष्ठन्कबन्धानि बहून्युत्थाय चापतन् ॥ १०.८.१२१ ॥
వేలాది మనుషులు చంపబడి పడిపోయినప్పుడు, అనేక తలలేని మొండెములు లేచి మళ్లీ పడిపోయాయి.
10.8.122
सायुधान्साङ्गदान्बाहून्विचकर्त शिरांसि च ।
हस्तिहस्तोपमानूरून्हस्तान्पादांश्च भारत ॥ १०.८.१२२ ॥
భరతా, అతడు ఆయుధాలతో, భుజకీర్తులతో ఉన్న బాహువులను, తలలను, ఏనుగు తొండాల వంటి తొడలను, చేతులను, పాదాలను నరికాడు.
10.8.123
पृष्ठच्छिन्नान्पार्श्वच्छिन्नाञ्शिरश्छिन्नांस्तथापरान् ।
स महात्माकरोद्द्रौणिः कांश्चिच्चापि पराङ्मुखान् ॥ १०.८.१२३ ॥
మహాత్ముడైన ద్రోణపుత్రుడు వెన్నులో నరకబడిన వారిని, ప్రక్కలో నరకబడిన వారిని, తల నరకబడిన వారిని, మరికొందరిని, ముఖం త్రిప్పుకున్న వారిని కూడా అలా చేశాడు.
10.8.124
मध्यदेशे नरानन्यांश्चिच्छेदान्यांश्च कर्णतः ।
अंसदेशे निहत्यान्यान्काये प्रावेशयच्छिरः ॥ १०.८.१२४ ॥
అతడు కొందరిని నడుము ప్రదేశంలో నరికాడు, మరికొందరిని చెవుల వైపు నుండి నరికాడు, ఇతరులను భుజంపై కొట్టి చంపి వారి తలలను శరీరంలోకి దూర్చాడు.
10.8.125
एवं हि बहुभिः शस्त्रैर्घ्नतोऽपि बलवत्तरान् ।
तमसा रजनी घोरा बभौ दारुणदर्शना ॥ १०.८.१२५ ॥
ఈ విధంగా అనేక ఆయుధాలతో బలవంతులనూ చంపుతుండగా, చీకటితో నిండిన భయంకర రాత్రి భయానక దృశ్యంగా ప్రకాశించింది.
10.8.126
किञ्चित्प्राणैश्च पुरुषैर्हतैश्चान्यैः सहस्रशः ।
बहुना च गजाश्वेन भूतभूद्भीमदर्शना ॥ १०.८.१२६ ॥
కొందరు ప్రాణంతో ఉన్న పురుషులతో, వేలాది చంపబడిన ఇతరులతో, అనేక ఏనుగులు గుర్రాలతో, ప్రాణులతో నిండిన ఆ భయానక దృశ్య రాత్రి భయంకరంగా కనిపించింది.
10.8.127
यक्षरक्षःसमाकीर्णे रथाश्वद्विपदारुणे ।
क्रुद्धेन द्रोणपुत्रेण सञ्छिन्नाः प्रापतन्भुवि।
भ्रातॄनन्ये पितॄनन्ये पुत्रानन्ये विचुक्रुशुः ॥ १०.८.१२७ ॥
యక్షులు, రాక్షసులతో నిండి, రథాలు, గుర్రాలు, ఏనుగులతో భయంకరమైన ఆ యుద్ధభూమిలో, కోపోద్రిక్తుడైన ద్రోణపుత్రుడిచే నరకబడినవారు నేలకూలారు. కొందరు సోదరుల కోసం, కొందరు తండ్రుల కోసం, కొందరు కుమారుల కోసం ఏడ్చారు.
10.8.128
केचिदूचुर्न तत्क्रुद्धैर्धार्तराष्ट्रैः कृतं रणे ।
यत्कृतं नः प्रसुप्तानां रक्षोभिः क्रूग्कर्मभिः।
असान्निध्याद्वि पार्थानामिदं वः कदनं कृतम् ॥ १०.८.१२८ ॥
కొందరు ఇలా అన్నారు, 'యుద్ధంలో కోపోద్రిక్తులైన ధార్తరాష్ట్రులు ఇది చేయలేదు. నిద్రిస్తున్న మన వారిపై క్రూరకర్మలు చేసిన రాక్షసులు చేసిన పని ఇది. పాండవులు లేకపోవడం వల్లనే మీకు ఈ వధ జరిగింది.'
10.8.129
न चासुरैर्न गन्धर्वैर्न यक्षैर्न च राक्षसैः ।
शक्यो विजेतुं कौन्तेयो नेता यस्य जनार्दनः।
ब्रह्मण्यः मत्यवाग्दान्तः सर्वभूतानुकम्पकः ॥ १०.८.१२९ ॥
అసురులు, గంధర్వులు, యక్షులు, రాక్షసులు కూడా కౌంతేయుడిని జయించలేరు. ఆయనకు నాయకుడు జనార్దనుడు. ఆయన బ్రాహ్మణులను గౌరవించేవాడు, సత్యవాది, స్వీయ నియంత్రణ కలవాడు, సమస్త ప్రాణులపై కరుణ కలవాడు.
10.8.130
न च सुप्तं प्रमत्तं वा न्यस्तशस्त्रं कृताञ्जलिम् ।
धावन्तं मुक्तकेशं वा हन्ति पार्थो धनञ्जयः ॥ १०.८.१३० ॥
నిద్రిస్తున్నవారిని, అప్రమత్తత లేనివారిని, ఆయుధాలు విడిచినవారిని, చేతులు జోడించినవారిని, పారిపోతున్నవారిని, విరబోసిన జుట్టున్నవారిని పార్థుడు ధనంజయుడు చంపడు.
10.8.131
तदिदं नः कृतं घोरं रक्षोभिः क्रूरकर्मभिः ।
इति लालप्यमानाः स्म शेरते बहवो जनाः ॥ १०.८.१३१ ॥
'క్రూరకర్మలు చేసే రాక్షసులు మనకు ఈ ఘోరాన్ని చేశారు' అని విలపిస్తూ అనేకమంది అక్కడ పడి ఉన్నారు.
10.8.132
स्तनतां च मनुष्याणामपरेषां च कूजताम् ।
ततो मुहूर्तात्प्राशाम्यत्स शब्दस्तुमुलो महान् ॥ १०.८.१३२ ॥
మనుషుల మూలుగులు, ఇతరుల అరుపులు వంటి ఆ మహా కోలాహల ధ్వని కొద్ది క్షణాల్లో శాంతించింది.
10.8.133
शोणितव्यतिषिक्तायां वसुधायां च भूमिप ।
तद्रजस्तुमुलं घोरं क्षणेनान्तरधीयत ॥ १०.८.१३३ ॥
ఓ రాజా, రక్తంతో తడిసిన భూమిపై లేచిన ఆ భయంకరమైన, కోలాహలమైన ధూళి క్షణంలో అదృశ్యమైంది.
10.8.134
स चेष्टमानानुद्विग्नान्निरुत्साहान्सहस्रशः ।
न्यपातयन्नरान्क्रुद्वः पशून्पशुपतिर्यथा ॥ १०.८.१३४ ॥
అతడు కోపంతో, వేలాదిగా కొట్టుమిట్టాడుతూ, భయకంపితులై, ఉత్సాహం కోల్పోయిన మనుషులను పశుపతి పశువులను పడగొట్టినట్లు పడగొట్టాడు.
10.8.135
अन्योन्यं सम्परिष्वज्य शयानाञ्जीवतोऽपरान् ।
संलीनान्युध्यमानांश्च सर्वान्द्रौणिरपोथयत् ॥ १०.८.१३५ ॥
ద్రోణుని కుమారుడు అందరినీ నలిపివేశాడు—ఒకరినొకరు కౌగిలించుకుని పడిఉన్నవారిని, ఇంకా బతికి ఉన్నవారిని, దాగి ఉన్నవారిని, పోరాడుతున్నవారిని.
10.8.136
ब्रह्ममाना हुताशेन वध्यमानाश्च तेन ते ।
परस्परं तदा योधाननयद्यमसादनम् ॥ १०.८.१३६ ॥
అగ్నితో కాలుతూ, అతడి చేత చంపబడుతూ వారు కేకలు వేశారు; అప్పుడు అతడు యోధులను ఒకరినొకరు చంపుకునేలా చేసి యమసదనానికి పంపాడు.
10.8.137
तस्या रजन्यास्त्वर्धेन पाण्डवानां महद्बलम् ।
गमयामास राजेन्द्र द्रौणिर्यमनिवेशनम् ॥ १०.८.१३७ ॥
ఓ రాజేంద్రా, ఆ రాత్రి సగభాగంలోనే ద్రోణుని కుమారుడు పాండవుల మహా సేనను యమసదనానికి పంపాడు.
10.8.138
निशाचराणां सत्वानां रात्रिः सा हर्षवर्धिनी ।
आसीन्नरगजाश्वानां रौद्री क्षयकरी भृशम् ॥ १०.८.१३८ ॥
రాత్రి సంచరించే జీవులకు ఆ రాత్రి ఆనందాన్ని పెంచింది; కానీ మనుషులకు, ఏనుగులకు, గుర్రాలకు అది భయంకరమైనదిగా, అత్యంత వినాశకరమైనదిగా ఉంది.
10.8.139
तत्रादृश्यन्त रक्षांसि पिशाचाश्च पृथग्विधाः ।
खादन्तो नरमांसानि पिबन्तः शोणितानि च ॥ १०.८.१३९ ॥
అక్కడ అనేక రకాల రాక్షసులు, పిశాచాలు కనిపించారు; వారు మనుషుల మాంసాన్ని తింటూ రక్తాన్ని తాగుతున్నారు.
10.8.140
करालाः पिङ्गला रौद्राः शैलदन्ता रजस्वलाः ।
जटिला भीमवक्त्राश्च पञ्चपादा महोदराः ॥ १०.८.१४० ॥
అవి భయంకరమైనవి, పసుపు రంగువి, క్రూరమైనవి; పర్వతాల్లాంటి దంతాలు, ధూళి అంటిన శరీరం, జడలు, భయంకర ముఖాలు, ఐదు కాళ్ళు, పెద్ద ఉదరాలు కలిగి ఉన్నాయి.
10.8.141
पञ्चादङ्गुलयो रूक्षा विरूपा भैरवस्वनाः ।
गजाननाश्च हस्वाश्च नीलवर्णा बिभीषणाः ॥ १०.८.१४१ ॥
వాటికి ఐదు వేళ్లు ఉన్నాయి; అవి పరుషమైనవి, వికృత రూపం కలవి, భయంకర స్వరం కలవి; కొన్ని ఏనుగు ముఖం, కొన్ని పొట్టివి, నీలివర్ణం, భీకరమైనవి.
10.8.142
सपुत्रदाराः सुक्रूराः सुदुर्दर्शाः सुनिर्घृणाः ।
विविधानि च रूपाणि तत्रादृश्यन्त रक्षसाम् ॥ १०.८.१४२ ॥
భార్యాపుత్రులతో కూడిన, అత్యంత క్రూరమైన, చూడటానికే భయంకరమైన, నిర్దయులైన రాక్షసుల అనేక రూపాలు అక్కడ కనిపించాయి.
10.8.143
पीत्वा च शोणितं हृष्टाः प्रानृत्यन्गणशोऽपरे ।
इदं परमिदं मेध्यमिदं स्वाद्विति चाब्रुवन् ॥ १०.८.१४३ ॥
రక్తం తాగి సంతోషించి మరికొందరు గుంపులుగా నాట్యం చేశారు; "ఇది ఉత్తమం, ఇది పవిత్రం, ఇది రుచికరం" అని అన్నారు.
10.8.144
मेदोमज्जास्थिरक्तानां मांसानां च भृशाशिताः ।
परे मांसानि खादन्तः क्रव्यादा मांसजीविनः ॥ १०.८.१४४ ॥
కొవ్వు, మజ్జ, ఎముకలు, రక్తం, మాంసాలను కూడా ఆత్రంగా తింటూ, మరికొందరు మాంసం తింటూ, మాంసంతో జీవించే మాంసాహార రాక్షసులు.
10.8.145
वसाश्चैवापरे पीत्वा पर्यधावन्विकुक्षिकाः ।
नानावक्त्रास्तथा रौद्राः क्रव्यादाः पिशिताशनाः ॥ १०.८.१४५ ॥
కొందరు కొవ్వును తాగి, పొట్టలు ఉబ్బి, అనేక ముఖాలతో, భయంకరమైన మాంసాహార రాక్షసులు మాంసం తింటూ పరుగెత్తారు.
10.8.146
अयुतानि च तत्रासन्प्रयुतान्यर्बुदानि च ।
रक्षसां घोररूपाणां महतां क्रुरकर्मणाम् ॥ १०.८.१४६ ॥
అక్కడ భయంకర రూపులు, క్రూరకర్మలు చేసే మహా రాక్షసులు పదివేలు, లక్షలు, కోట్ల సంఖ్యలో ఉన్నారు.
10.8.147
मुदितानां वितृप्तानां तस्मिन्महति वैशसे ।
समेतानि बहून्यासन्भूतानि च जनाधिप। ॥ १०.८.१४७ ॥
ఓ జనాధిపా! ఆ మహా వధలో సంతోషించి తృప్తి పొందిన అనేక జీవులు అక్కడ చేరాయి.
10.8.148
एवंविधा हि सा रात्रिः सोमकानां जनक्षये ।
प्रसुप्तानां प्रमत्तानामासीत्सुभृशदारुणा ॥ १०.८.१४८ ॥
సోమకుల జనక్షయంలో ఆ రాత్రి ఇలాంటిదే; నిద్రపోయిన, అప్రమత్తంగా లేని వారికి అది అత్యంత భయంకరమైనది.
10.8.149
असंशयं हि कालस्य पर्यायो दुरतिक्रमः ।
तादृशा निहता यत्र कृत्वाऽस्माकं जनक्षयम् ॥ १०.८.१४९ ॥
నిస్సందేహంగా, కాలపు చక్రం అతిక్రమించరానిది; మన జనులను నాశనం చేసి అలాంటి వారే అక్కడ చంపబడ్డారు.
10.8.150
प्रागेव सुमहत्कर्म द्रौणिरेतन्महारथः ।
नाकरोदीदृशं कस्मान्मत्पुत्रविजये धृतः ॥ १०.८.१५० ॥
ముందే ఈ మహారథుడు ద్రోణపుత్రుడు ఇంత గొప్ప కార్యాన్ని ఎందుకు చేయలేదు? నా కుమారుల విజయం కోసం అతడు దృఢంగా నిలిచి ఉన్నాడు కదా?
10.8.151
अथ कस्माद्वते क्षत्रे कर्मेदं कृतवानसौ ।
द्रोणपुत्रो महात्मा स तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १०.८.१५१ ॥
అలాగే, క్షత్రియ యుద్ధంలో ఎన్నుకోబడిన ఆ మహాత్ముడు ద్రోణపుత్రుడు ఈ కార్యాన్ని ఎందుకు చేశాడు? అది నాకు చెప్పడానికి నీవు అర్హుడవు.
10.8.152
तेषां नूनं भयान्नासौ कृतवान्कुरुनन्दन ।
असान्निध्याद्धि पार्थानां केशवस्य च धीमतः।
सात्यकेश्चापि कर्मेदं द्रोमपुत्रेण साधितम् ॥ १०.८.१५२ ॥
కురునందనా, వారికి భయపడి అతడు ఈ కార్యం చేయలేదు; పార్థులు, బుద్ధిమంతుడైన కేశవుడు, సాత్యకి లేకపోవడం వల్లనే ద్రోణపుత్రుడు ఈ కార్యాన్ని సాధించాడు.
10.8.153
को हि तेषां समक्षं तान्हन्यादपि मरुत्पतिः ।
एतदीदृशकं वृत्तं राजन्सुप्तजने विभो ॥ १०.८.१५३ ॥
రాజా, వారి సమక్షంలో వారిని ఎవరు చంపగలరు? మరుత్తుల అధిపతి ఇంద్రుడైనా చంపలేడు. ఓ విభూ, నిద్రిస్తున్న జనుల మధ్య ఇటువంటి నడవడి జరిగింది.
10.8.154
ततो जनक्षयं कृत्वा पाण्डवानां महात्ययम् ।
प्रत्यूषकाले शिबिरात्प्रतिगन्तुमियेष सः ॥ १०.८.१५४ ॥
అప్పుడు పాండవులకు గొప్ప వినాశాన్ని, జనక్షయాన్ని కలిగించి, తెల్లవారుజామున శిబిరం నుండి తిరిగి వెళ్లాలని అతడు కోరాడు.
10.8.155
नृशोणितावसिक्तस्य द्रौणेरासीदसित्सरुः ।
पाणिना सह संश्लिष्ट एकीभूत इव प्रभो ॥ १०.८.१५५ ॥
ఓ ప్రభూ, మనుషుల రక్తంతో తడిసిన ద్రోణపుత్రుని ఖడ్గపు పిడి, చేతితో కలిసి ఒకటిగా అతుక్కుపోయినట్లుండెను.
10.8.156
स निःशेषानरीन्कृत्वा विरराम निशाक्षये ।
युगान्ते सर्वभूतानि भस्म कृत्वेव पावकः ॥ १०.८.१५६ ॥
అతడు శత్రువులందరినీ పూర్తిగా నాశనం చేసి రాత్రి ముగింపులో విరమించాడు; యుగాంతంలో అగ్ని సర్వ ప్రాణులను భస్మం చేసి శాంతించినట్లు.
10.8.157
यथाप्रतिज्ञं तत्कर्म कृत्वा द्रौणायनिः प्रभो ।
दुर्गमां पदवीं गच्छन्पितुरासीद्गतज्वरः ॥ १०.८.१५७ ॥
ప్రభూ, ప్రతిజ్ఞ ప్రకారం ఆ కర్మను చేసి, ద్రోణపుత్రుడు దుర్గమమైన మార్గంలో నడుస్తూ తండ్రి దుఃఖం నుండి విముక్తుడయ్యాడు.
10.8.158
यथैव संसुप्तजने शिबिरे प्राविशन्निशि ।
तथैव हत्वा निःशब्दो निश्चक्राम नरर्षभः ॥ १०.८.१५८ ॥
రాత్రి నిద్రిస్తున్న జనులతో నిండిన శిబిరంలో ఎలా ప్రవేశించాడో, అలాగే చంపి, నిశ్శబ్దంగా ఆ నరశ్రేష్ఠుడు బయటకు వెళ్లాడు.
10.8.159
निष्क्रम्य शिबिरात्तस्मात्ताभ्यां सङ्गम्य वीर्यवान् ।
आचख्यौ कर्म तत्सर्वं हृष्टः संहर्षयन्विभो ॥ १०.८.१५९ ॥
ఆ శిబిరం నుండి బయటకు వచ్చి, ఆ పరాక్రమశాలి వారిద్దరినీ కలిసి, హర్షంతో వారిని ఉత్సాహపరుస్తూ తన కర్మమంతా చెప్పాడు. ఓ విభూ.
10.8.160
तावथाचख्यतुस्तस्मै प्रियं प्रियकरौ तदा ।
पाञ्चालान्सृञ्जयांश्चैव विनिकृत्तान्सहस्रशः ॥ १०.८.१६० ॥
అప్పుడు అతనికి ప్రియమైన వార్తను ఇవ్వాలనుకున్న ఆ ఇద్దరు, పాంచాలులు, సృంజయులు వేలకొలది ఛేదించబడ్డారని చెప్పారు.
10.8.161
प्रीत्या चोच्चैरुद्रक्रोशंस्तथैवास्फोटयंस्तलान् ।
दिष्ट्यादिष्ट्येति चान्योन्यं समेत्योचुर्महारथाः ॥ १०.८.१६१ ॥
ఆనందంతో వారు గట్టిగా అరిచారు, అదే విధంగా చప్పట్లు కొట్టారు; ఒకరినొకరు కలిసి మహారథులు 'దిష్ట్యా! దిష్ట్యా!' అన్నారు.
10.8.162
पर्यष्वजत्ततो द्रौणिस्ताभ्यां सम्प्रतिनन्दितः ।
इदं हर्षात्तु सुमहदाददे वाक्यमुत्तमम् ॥ १०.८.१६२ ॥
అప్పుడు ద్రోణుని కుమారుడు వారిద్దరిచే సంతోషింపబడి వారిని కౌగిలించుకొని, హర్షముతో ఈ అత్యుత్తమమైన మాటను పలికెను.
10.8.163
पाञ्चाला निहताः सर्वे द्रौपदेयाश्च सर्वशः ।
सोमका मत्स्यशेषाश्च सर्वे विनिहता मया ॥ १०.८.१६३ ॥
పాంచాలురు, ద్రౌపది కుమారులందరూ, సోమకులు, మత్స్యులలో శేషించినవారు — అందరూ నాచేత పూర్తిగా చంపబడ్డారు.
10.8.164
इदानीं कृतकृत्याः स्म याम तत्रैव मा चिरम् ।
यदि जीवति नो राजा तस्मै शंसामहे प्रियम् ॥ १०.८.१६४ ॥
ఇప్పుడు మన కార్యం పూర్తయింది; అక్కడికే వెళ్దాం, ఆలస్యం చేయవద్దు. మన రాజు జీవించి ఉంటే, ఆయనకు ఈ ప్రియమైన వార్తను తెలియజేద్దాం.