ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 10.8
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
10.8.1
तथा प्रयाते शिबिरं द्रोणपुत्रे महारथे ।
कच्चित्कृपश्च भोजश्च भयार्तौ न व्यवर्तताम् ॥ १०.८.१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਹਾਰਥੀ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਛਾਉਣੀ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਕੀ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਕ੍ਰਿਪ ਅਤੇ ਭੋਜ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਮੁੜੇ?
10.8.2
कच्चिन्न वारितौ क्षुद्रौ रक्षिभिर्नोपलक्षितौ ।
असह्यमिति मन्वानौ न निवृत्तौ महारथौ ॥ १०.८.२ ॥
ਕੀ ਉਹਨਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੀਚ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪਹਿਰੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਨਾ ਰੋਕਿਆ, ਨਾ ਵੇਖਿਆ? 'ਇਹ ਅਸਹਿ ਹੈ' ਸਮਝ ਕੇ ਕੀ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨਾ ਮੁੜੇ?
10.8.3
कच्चिदुन्मथ्य शिबिरं हत्वा सोमकपाण्डवान् ।
कृता प्रतिज्ञा सफला कच्चित्सञ्जय सा निशि ॥ १०.८.३ ॥
ਹੇ ਸੰਜਯ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਛਾਉਣੀ ਨੂੰ ਮਥ ਕੇ, ਸੋਮਕਾਂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਕੀਤੀ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾ ਕੀ ਸਫਲ ਹੋਈ?
10.8.4
दुर्योधनस्य पदवीं कच्चित्परमिकां रणे ।
गत्वातिष्ठदसौ द्रौणिः कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ १०.८.४ ॥
ਉਹ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦੁਰਯੋਧਨ ਦੇ ਪਰਮ ਪਦ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ, ਅਤਿ ਕਠਿਨ ਕਰਮ ਕਰ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ?
10.8.5
धृष्टद्युम्नशिखण्डिभ्यां द्रौपद्याश्च सुतैः किल ।
सञ्छन्ना मेदिनी सुप्तैर्निहतैः पाण्डुसैनिकैः ॥ १०.८.५ ॥
ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ, ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਅਤੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸੁੱਤੇ ਪਾਂਡਵ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਢਕੀ ਗਈ?
10.8.6
पाञ्चालैर्वा विनिहतैः शयानै रुधिरोक्षितैः ।
कच्चिन्महीतलं छन्नं तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ १०.८.६ ॥
ਜਾਂ ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਿੱਬੜੇ ਪਏ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਦਾ ਤਲ ਢਕਿਆ ਗਿਆ? ਹੇ ਸੰਜਯ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।
10.8.7
पाञ्चालैर्निहतौ वीरौ कच्चित्तु स्वपतां क्षितौ ।
कच्चित्ताभ्यां कृतं कर्म तन्ममाचक्ष्व सञ्जय ॥ १०.८.७ ॥
ਹੇ ਸੰਜਯ, ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਗਏ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ ਕੀ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਏ ਸੌਂ ਰਹੇ ਹਨ? ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੀਤਾ ਕਰਮ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸ।
10.8.8
तस्मिन्प्रयाते शिबिरं द्रोणपुत्रे महात्मनि ।
कृपश्च कृतवर्मा च द्रौणिमेवाभ्यवर्तताम् ॥ १०.८.८ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਜਦੋਂ ਛਾਉਣੀ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ, ਤਦ ਕ੍ਰਿਪ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਦ੍ਰੌਣਿ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੀ ਤੁਰ ਪਏ।
10.8.9
अश्वत्थामा तु तौ दृष्ट्वा यत्नवन्तौ महारथौ ।
प्रहृष्टः शनकै राजन्निदं वचनमब्रवीत् ॥ १०.८.९ ॥
ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਯਤਨਸ਼ੀਲ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਸ਼ਵਥਾਮਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਹੇ ਰਾਜਨ, ਹੌਲੀ ਨਾਲ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲਿਆ।
10.8.10
यत्तौ भवन्तौ पर्याप्तौ सर्वक्षत्रस्य नाशने ।
किम्पुनर्योधशेषस्य प्रसुप्तस्य विशेषतः ॥ १०.८.१० ॥
ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਸਾਰੇ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰੱਥ ਹੋ; ਤਾਂ ਫਿਰ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਬਾਕੀ ਯੋਧਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੋਰ ਵੀ ਸੌਖਾ ਹੈ।
10.8.11
अहं प्रवेक्ष्ये शिबिरं चरिष्यामि च कालवत् ।
यथा न कश्चिदपि वां जीवन्मुच्येत मानवः।
तथा भवद्ध्यां कार्यं स्यादिति मे निश्चिता मतिः ॥ १०.८.११ ॥
ਮੈਂ ਛਾਉਣੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਕੇ ਕਾਲ ਵਾਂਗ ਵਿਚਰਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਜੀਉਂਦਾ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਬਚ ਨਾ ਸਕੇ; ਤੁਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰੋ, ਇਹ ਮੇਰਾ ਪੱਕਾ ਵਿਚਾਰ ਹੈ।
10.8.12
इत्युक्त्वा प्राविशद्द्रौणिः पार्थानां शिबिरं महत् ।
अद्वारेणाभ्यवस्कन्द्य विहाय भयमात्मनः ॥ १०.८.१२ ॥
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਦ੍ਰੌਣਿ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਛਾਉਣੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ; ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣਾ ਡਰ ਛੱਡ ਕੇ।
10.8.13
स प्रविश्य महाबाहुरुद्देशज्ञश्च तस्य ह ।
द्रौणिः परमसङ्क्रुद्धस्तेजसा प्रज्वलन्निव।
ततः पर्यचरत्सर्वं सम्प्रसुप्तं जनं निशि ॥ १०.८.१३ ॥
ਉਹ ਮਹਾਬਾਹੂ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ ਅੰਦਰ ਵੜਿਆ। ਦ੍ਰੋਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤਿ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਤੇਜ ਨਾਲ ਬਲਦੇ ਵਾਂਗ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਸੁੱਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗਾ।
10.8.14
धृष्टद्युम्नस्य निलयं शनकैरभ्युपागमत् ॥ १०.८.१४ ॥
ਉਹ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ।
10.8.15
ते तु कृत्वा महत्कर्म श्रान्ताश्च बलवद्रणे ।
प्रसुप्ता वै सुविश्वस्ताः स्वसैन्यपरिवारिताः ॥ १०.८.१५ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਥੱਕ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਹੀ ਫ਼ੌਜ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ, ਪੂਰੇ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਸੌਂ ਰਹੇ ਸਨ।
10.8.16
अथ प्रविश्य तद्वेश्म धृष्टद्युम्नस्य भारत ।
पाञ्चाल्यं शयने द्रौणिरपश्यत्सुप्तमन्तिकात् ॥ १०.८.१६ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਦੇ ਉਸ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚ ਵੜ ਕੇ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪਾਂਚਾਲ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੂੰ ਪਲੰਘ ਤੇ ਸੁੱਤਾ ਨੇੜਿਓਂ ਦੇਖਿਆ।
10.8.17
क्षौमावदाते महति स्पर्द्व्यास्तरणसंवृते ।
माल्यप्रवरसंयुक्ते धूपैश्चूर्णैश्च वासिते ॥ १०.८.१७ ॥
ਚਿੱਟੇ ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜੇ ਨਾਲ ਢਕੀ ਹੋਈ, ਵੱਡੀ, ਉੱਤਮ ਬਿਸਤਰਿਆਂ ਨਾਲ ਢਕੀ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਧੂਪ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਚੂਰਨਾਂ ਨਾਲ ਮਹਿਕਦੀ (ਸੇਜ ਉੱਤੇ)।
10.8.18
तं शयानं महात्मानं विस्रब्धमकुतोभयम् ।
अपोथयत पादेन शयनस्थं महीपते ॥ १०.८.१८ ॥
ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਬੇਫ਼ਿਕਰ ਤੇ ਨਿਡਰ ਸੁੱਤਾ ਪਿਆ ਸੀ, ਹੇ ਮਹੀਪਤੀ, ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਪਏ ਉਸਨੂੰ ਉਸਨੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਠੋਕਰ ਮਾਰੀ।
10.8.19
सम्बुध्य चरणस्पर्शादुत्थाय रणदुर्मदः ।
अभ्यजानादमेयात्मा द्रोणपुत्रं महारथम् ॥ १०.८.१९ ॥
ਪੈਰ ਦੇ ਛੋਹ ਨਾਲ ਜਾਗ ਕੇ, ਜੰਗ ਦੇ ਮਦ ਵਿੱਚ ਮਤਵਾਲੇ, ਅਮਿਤ ਆਤਮਾ ਵਾਲੇ ਨੇ ਮਹਾਰਥੀ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਲਿਆ।
10.8.20
तमुत्पतन्तं शयनादश्वत्थामा महाबलः ।
केशेष्वालभ्य पाणिभ्यां निष्पिपेष महीतले ॥ १०.८.२० ॥
ਮੰਜੇ ਤੋਂ ਉੱਛਲਦੇ ਉਸਨੂੰ ਮਹਾਬਲੀ ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਾ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਫੜ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਦਬਾ ਦਿੱਤਾ।
10.8.21
स बलात्तेन निष्पिष्टः साध्वसेन च भारत ।
अभ्याक्रान्तश्च निद्रान्धो नाशकच्चेष्टितुं तदा ॥ १०.८.२१ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਦਬਾਇਆ ਗਿਆ, ਡਰ ਅਤੇ ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹਿਲ ਵੀ ਨਾ ਸਕਿਆ।
10.8.22
निष्पिष्य तु ततो भूमौ पाञ्चाल्यं द्रौणिरञ्जसा ।
धनुषो ज्यां विमुच्याशु क्रूरबुद्धिरमर्षणः ॥ १०.८.२२ ॥
ਫਿਰ ਪਾਂਚਾਲ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੁਰੰਤ ਦਬਾ ਕੇ, ਕ੍ਰੂਰ ਮਤੀ ਅਤੇ ਅਸਹਿਣਸ਼ੀਲ ਦ੍ਰੌਣਿ ਨੇ ਝਟਪਟ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਡੋਰੀ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀ।
10.8.23
तस्य कण्ठेऽथ बद्ध्वा तां त्वरितः क्रोधमूर्च्छितः ।
द्रौणिः क्रूरं मनः कृत्वा पाञ्चाल्यमवधीत्तदा ॥ १०.८.२३ ॥
ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਗਲ਼ੇ ਵਿੱਚ ਉਸਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋਏ ਦ੍ਰੌਣਿ ਨੇ ਕ੍ਰੂਰ ਮਨ ਬਣਾ ਕੇ ਪਾਂਚਾਲ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
10.8.24
तमाक्रम्य पदा राजन्कण्ठे चोरसि पादयोः ।
तदन्तं विस्फुरन्तं च पशुमारममारयत् ॥ १०.८.२४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਸਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਦਬਾ ਕੇ, ਗਲ਼ੇ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ, ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਅੰਤ ਤੱਕ ਤੜਫਦੇ ਉਸਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਵਾਂਗ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
10.8.25
स वार्यमाणस्तरसा बलाद्बलवता बली ।
तुदन्नखैस्तु स द्रौणिं नातिव्यक्तमुदाहरत् ॥ १०.८.२५ ॥
ਬਲਵਾਨ ਦੁਆਰਾ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਉਹ, ਨਹੁੰਆਂ ਨਾਲ ਚੀਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਦ੍ਰੋਣ-ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਬੋਲਿਆ।
10.8.26
आचार्यपुत्र शस्त्रेण जहि मां मा चिरं कृथाः ।
त्वत्कृते सुकृतां लोकान्गच्छेयं द्विपदांवर ॥ १०.८.२६ ॥
ਆਚਾਰਯ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸ਼ਸਤਰ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ, ਦੇਰ ਨਾ ਕਰ। ਤੇਰੇ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਪੁੰਨਵਾਨਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਾਵਾਂ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ।
10.8.27
एवमुक्त्वा तु वचनं विरराम परन्तपः ।
सुतः पाञ्चालराजस्य आक्रान्तो बलिना भृशम् ॥ १०.८.२७ ॥
ਏਦਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਪਾਂਚਾਲ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ; ਬਲਵਾਨ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦਬਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
10.8.28
तस्याव्यक्तां तु तां वचं संश्रुत्य द्रौणिरब्रवीत् ।
आचार्यघातिनां लोका न सन्ति कुलपांसन।
तस्माच्छस्त्रेण निधनं न त्वमर्हसि दुर्मते ॥ १०.८.२८ ॥
ਉਸ ਦੇ ਅਸਪਸ਼ਟ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਦ੍ਰੋਣ-ਪੁੱਤਰ ਬੋਲਿਆ: 'ਆਚਾਰਯ ਦੇ ਘਾਤਕਾਂ ਦੇ ਲੋਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ। ਹੇ ਕੁਲ-ਕਲੰਕ, ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਸਤਰ ਨਾਲ ਮੌਤ ਤੇਰੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਦੁਰਮਤੀ।'
10.8.29
नृशंसेनातिवृत्तेन त्वया मे निहतः पिता ।
तस्मात्त्वमपि वध्यश्च नृशंसेन नृशंसकृत् ॥ १०.८.२९ ॥
'ਕਰੂਰ ਅਤੇ ਮਰਯਾਦਾ ਤੋੜਨ ਵਾਲੇ ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਵੀ ਵਧ ਯੋਗ ਹੈਂ, ਹੇ ਕਰੂਰਕਰਮੀ, ਕਰੂਰ ਦੁਆਰਾ।'
10.8.30
एवं ब्रुवाणस्तं वीरं सिंहो मत्तमिव द्विपम् ।
मर्मस्वभ्यवधीत्क्रुद्धः पादघातैः सुदारुणैः ॥ १०.८.३० ॥
ਏਦਾਂ ਬੋਲਦੇ ਉਸ ਵੀਰ ਨੂੰ, ਮਸਤ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਮਰਮ-ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਪੈਰਾਂ ਦੀਆਂ ਠੋਕਰਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।
10.8.31
तस्य वीरस्य शब्देन मार्यमाणस्य वेश्मनि ।
अबुध्यन्त महाराज स्त्रियो ये चास्य रक्षिणः ॥ १०.८.३१ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਸ ਵੀਰ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਉਸਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਜਿਹੜੀਆਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਰੱਖਿਅਕ ਸਨ, ਉਹ ਜਾਗ ਪਏ।
10.8.32
ते दृष्ट्वा धर्षयन्तं तमतिमानुषविक्रमम् ।
भूतमित्यध्यवस्यन्तो न स्म प्रव्याहरन्भयात् ॥ १०.८.३२ ॥
ਅਤਿ-ਮਨੁੱਖੀ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਭੂਤ ਸਮਝ ਕੇ, ਡਰ ਨਾਲ ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਬੋਲ ਨਾ ਸਕੇ।
10.8.33
तं तु तेनाभ्युपायेन गमयित्वा यमक्षयम् ।
अध्यतिष्ठत तेजस्वी रथं प्राप्य सुदर्शनम् ॥ १०.८.३३ ॥
ਪਰ ਉਸ ਉਪਾਅ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜ ਕੇ, ਉਹ ਤੇਜਸਵੀ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਰਥ ਤੇ ਜਾ ਚੜ੍ਹਿਆ।
10.8.34
स तस्य भवनाद्राजन्निष्क्रम्यानादयन्दिशः ।
रथेन शिबिरं प्रायाज्जिघांसुर्द्विषतो बली ॥ १०.८.३४ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਬਲਵਾਨ ਉਸ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਭਰਦਾ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਰਥ ਤੇ ਛਾਉਣੀ ਵੱਲ ਗਿਆ।
10.8.35
अपक्रान्ते ततस्तस्मिन्द्रोणपुत्रे महारथे ।
सहितैः रक्षिभिः सर्वैः प्राणेदुर्योषितस्तदा ॥ १०.८.३५ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਮਹਾਰਥੀ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਸਾਰੇ ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਸਮੇਤ ਇਸਤਰੀਆਂ ਉਦੋਂ ਵਿਰਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ।
10.8.36
राजानं निहतं दृष्ट्वा भृशं शोकपरायणाः ।
व्याक्रोशन्क्षत्रियाः सर्वे धृष्टद्युम्नस्य भारत ॥ १०.८.३६ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਬਹੁਤ ਸ਼ੋਕ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਸਾਰੇ ਕਸ਼ਤ੍ਰੀਆਂ ਨੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦਿਊਮਨ ਵਿਰੁੱਧ ਉੱਚੀ ਪੁਕਾਰ ਕੀਤੀ।
10.8.37
तासां तु तेन शब्देन समीपे क्षत्रियर्षभाः ।
सम्भ्रान्ताः समनह्यन्त किमेतदिति चाब्रुवन् ॥ १०.८.३७ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਸ ਚੀਖ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਨੇੜਲੇ ਕਸ਼ਤ੍ਰਿਯ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਯੋਧੇ ਘਬਰਾ ਗਏ, ਕਵਚ ਪਹਿਨਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਬੋਲੇ, "ਇਹ ਕੀ ਹੈ?"
10.8.38
स्त्रियस्तु राजन्वित्रस्ता भारद्वाजं निरीक्ष्य ताः ।
अब्रुन्दीनकण्ठेन क्षिप्रमाद्रवतेति वै ॥ १०.८.३८ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉਹ ਇਸਤਰੀਆਂ ਡਰ ਕੇ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ (ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ) ਵੱਲ ਵੇਖ ਕੇ ਦੀਨ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲੀਆਂ, "ਛੇਤੀ ਭੱਜ ਜਾ!"
10.8.39
राक्षसो वा मनुष्यो वा नैनं जानीम कोन्वयम् ।
हत्वा पाञ्चालराजानं रथमारुह्य तिष्ठति ॥ १०.८.३९ ॥
ਇਹ ਰਾਕਸ਼ਸ ਹੈ ਜਾਂ ਮਨੁੱਖ, ਅਸੀਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ; ਪਾਂਚਾਲ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।
10.8.40
ततस्ते योधमुख्यास्तं सहसा पर्यवारयन् ।
स तानापततः सर्वान्रुद्रास्त्रेण व्यपोथयत् ॥ १०.८.४० ॥
ਫਿਰ ਉਹ ਮੁੱਖ ਯੋਧੇ ਅਚਾਨਕ ਉਸਨੂੰ ਘੇਰ ਲਏ। ਉਸ ਉੱਤੇ ਧਾਵਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਸਭ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਰੁਦ੍ਰਾਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ।
10.8.41
धृष्टद्युम्नं च हत्वा स तांश्चैवास्य पदानुगान् ।
अपश्यच्छयने सुप्तमुत्तमौजसमन्तिके ॥ १०.८.४१ ॥
ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਉਸਨੇ ਨੇੜੇ ਪਲੰਗ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤੇ ਉੱਤਮੌਜਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
10.8.42
तमप्याक्रम्य पादेन कण्ठे चोरसि तेजसा ।
तथैव मारयामास विनर्दन्तमरिन्दमम् ॥ १०.८.४२ ॥
ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਪੈਰ ਨਾਲ ਦਬਾ ਕੇ, ਗਲੇ ਅਤੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਰਜਦੇ ਸ਼ਤਰੂਦਮਨ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
10.8.43
युधामन्युश्च विक्रान्तो मत्वा तं राक्षसं स्म सः ।
गदामुद्यम्य वेगेन हृदि द्रौणिमताडयत् ॥ १०.८.४३ ॥
ਬਹਾਦਰ ਯੁਧਾਮਨਯੂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ਸ ਸਮਝ ਕੇ ਗਦਾ ਚੁੱਕੀ ਅਤੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਦ੍ਰੌਣਿ ਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਮਾਰੀ।
10.8.44
गदाप्रहाराभिहतो नाचलद्द्रौणिराहवे ।
तमभिद्रुत्य वेगेन क्षितौ चैनमपातयत् ॥ १०.८.४४ ॥
ਗਦਾ ਦੇ ਵਾਰ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਦ੍ਰੌਣਿ ਰਣ ਵਿੱਚ ਨਾ ਡੋਲਿਆ; ਵੇਗ ਨਾਲ ਉਸ ਉੱਤੇ ਝਪਟ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।
10.8.45
विस्फुरन्तं च पशुवत्तथैवैनममारयत् ।
तथा स वीरो हत्वा तं ततोऽन्यान्समुपाद्रवत् ॥ १०.८.४५ ॥
ਤੜਫਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂ ਵਾਂਗ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਉਸ ਵੀਰ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਫਿਰ ਹੋਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
10.8.46
संसुप्तानेव राजेन्द्र तत्र तत्र महारथान् ।
पाञ्चालवीरानाक्रम्य क्रुद्धो न्यहनदन्तिके।
स्फुरतो वेपमानांश्च शमितेव पशून्मखे ॥ १०.८.४६ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ! ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਮਹਾਰਥੀ ਪਾਂਚਾਲ ਵੀਰਾਂ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਝਪਟ ਕੇ, ਇੱਥੇ-ਉੱਥੇ ਨੇੜੇ ਵਾਲੇ ਸਭ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ; ਯਗ ਵਿੱਚ ਪਸ਼ੂਆਂ ਵਾਂਗ ਤੜਫਦੇ ਤੇ ਕੰਬਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
10.8.47
ततो निस्त्रिंशमादाय जघानान्यान्पृथक्पृथक् ।
भागशो विचरन्मार्गानसियुद्वविशारदः ॥ १०.८.४७ ॥
ਫਿਰ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਉਸਨੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਕਰਕੇ ਮਾਰਿਆ; ਤਲਵਾਰ-ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਸਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਟੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦਾ ਰਿਹਾ।
10.8.48
तथैव गुल्मे सम्प्रेक्ष्य शयानान्मध्यगौल्मिकान् ।
श्रान्तान्व्यस्तायुधान्सर्वानसिनैव व्यपोथयत् ॥ १०.८.४८ ॥
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਪਹਿਰੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਥੱਕੇ ਹੋਏ, ਸੁੱਤੇ ਪਏ ਅਤੇ ਹਥਿਆਰ ਖਿੰਡੇ ਹੋਏ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਹੀ ਕੁੱਟ-ਕੁੱਟ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
10.8.49
योधानश्वान्द्विपांश्चैव प्राच्छिनत्स वरासिना ।
रुधिरोक्षितसर्वाङ्गः कालसृष्ट इवान्तकः ॥ १०.८.४९ ॥
ਉਸਨੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਯੋਧਿਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਉਹ ਕਾਲ ਦੁਆਰਾ ਭੇਜੇ ਅੰਤਕ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦਾ ਸੀ।
10.8.50
विस्फुरद्भिश्च तैर्द्रौणिर्निस्त्रिंशस्योद्यमेन च ।
अवक्षेपेण चैवासेस्त्रिधा रक्तोक्षितोऽभवत् ॥ १०.८.५० ॥
ਤੜਫਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕਣ ਅਤੇ ਚਲਾਉਣ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਿਆ।
10.8.51
तस्य लोहितरक्तस्य दीप्तखङ्गस्य युध्यतः ।
अमानुष इवाकारो बभौ परमभीषणः ॥ १०.८.५१ ॥
ਲਹੂ ਨਾਲ ਲਾਲ ਹੋਏ, ਚਮਕਦੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਉਸਦਾ ਰੂਪ ਅਮਾਨੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ।
10.8.52
ये त्वजाग्रन्त कौरव्य तेऽपि शब्देन मोहिताः ।
वीक्षमाणास्तु ते तत्र द्रौणिं दृष्ट्वा प्रविव्यथुः ॥ १०.८.५२ ॥
ਹੇ ਕੌਰਵ੍ਯ! ਜੋ ਜਾਗ ਰਹੇ ਸਨ ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਉੱਥੇ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਬਹੁਤ ਵਿਆਕੁਲ ਹੋਏ।
10.8.53
तद्रूपं तस्य ते दृष्ट्वा क्षत्रियाः शत्रुकर्शनम् ।
राक्षसं मन्यमानास्तं नयनानि न्यमीलयन् ॥ १०.८.५३ ॥
ਉਸਦਾ ਉਹ ਰੂਪ ਵੇਖ ਕੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੀੜਨ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੱਤਰੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਰਾਕਸ਼ ਸਮਝ ਕੇ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰ ਲਈਆਂ।
10.8.54
स घोररूपो व्यचरत्कालवच्छिबिरे तदा ।
अपश्यद्द्रौपदीपुत्रानवशिष्टांश्च सोमकान् ॥ १०.८.५४ ॥
ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਦੋਂ ਕਾਲ ਵਾਂਗ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਣ ਲੱਗਾ। ਉਸਨੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਬਾਕੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਸੋਮਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
10.8.55
तेन शब्देन वित्रस्ता धनुर्हस्ता महारथाः ।
धृष्टद्युम्नं हतं श्रुत्वा द्रौपदेया विशाम्पते।
अवाकिरञ्शरव्रातैर्भारद्वाजमभीतवत् ॥ १०.८.५५ ॥
ਉਸ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਡਰੇ ਹੋਏ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁਮਨ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੁਣ ਕੇ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਨਿਡਰਾਂ ਵਾਂਗ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ (ਅਸ਼ਵਤਥਾਮਾ) ਉੱਤੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ।
10.8.56
ततस्तेन निनादेन सम्प्रबुद्धाः प्रभद्रकाः ।
शिलीमुखैः शिखण्डी च द्रोणपुत्रं समार्दयन् ॥ १०.८.५६ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਗਰਜਨ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਗੇ ਪ੍ਰਭਦ੍ਰਕਾਂ ਅਤੇ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਨੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ (ਅਸ਼ਵਤਥਾਮਾ) ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਬਾਇਆ।
10.8.57
भारद्वाजः स तान्दृष्ट्वा शरवर्षाणि वर्षतः ।
ननाद बलवन्नादं जिघांसुस्तान्महारथान् ॥ १०.८.५७ ॥
ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ (ਅਸ਼ਵਤਥਾਮਾ) ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਗਰਜ ਕੀਤੀ।
10.8.58
ततः परमसङ्क्रुद्धः पितुर्वधमनुस्मरन् ।
अवरुह्य रथोपस्थात्त्वरमाणोऽभिदुद्रुवे ॥ १०.८.५८ ॥
ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਪਿਤਾ ਦੇ ਵਧ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਰੱਥ ਦੀ ਬੈਠਕ ਤੋਂ ਉਤਰ ਕੇ ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਦੌੜਿਆ।
10.8.59
सहस्रचन्द्रविमलं गृहीत्वा चर्म संयुगे ।
खङ्गं च विमलं दिव्यं जातरूपपरिष्कृतम्।
द्रौपदेयानभिद्रुत्य खङ्गेन व्यधमद्बली ॥ १०.८.५९ ॥
ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਚੰਦਰਮਾਵਾਂ ਵਰਗੀ ਚਮਕਦੀ ਢਾਲ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਨਿਰਮਲ ਦਿਵ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਝਪਟ ਕੇ ਉਸ ਬਲਵਾਨ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਢਾਹ ਦਿੱਤਾ।
10.8.60
ततः स नरशार्दूलः प्रतिविन्ध्यं महाहवे ।
कुक्षिदेशेऽवधीद्राजन्स हतो न्यपतद्भुवि ॥ १०.८.६० ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਨਰ-ਸ਼ਾਰਦੂਲ ਨੇ ਮਹਾਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਿਵਿੰਧਯ ਦੇ ਢਿੱਡ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ, ਹੇ ਰਾਜਨ; ਉਹ ਮਾਰਿਆ ਜਾ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
10.8.61
प्रासेन विद्ध्वा द्रौणिं तु सुतसोमः प्रतापवान् ।
पुनश्चासिं समुद्यम्य द्रोणपुत्रमुपाद्रवत् ॥ १०.८.६१ ॥
ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਸੁਤਸੋਮ ਨੇ ਬਰਛੇ ਨਾਲ ਦ੍ਰੌਣਿ ਨੂੰ ਵਿੰਨ੍ਹ ਕੇ ਫਿਰ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕੀ ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ।
10.8.62
सुतसोमस्य सासिं तं बाहुं छित्त्वा नरर्षभ ।
पुनरप्याहनत्पार्श्वे स भिन्नहृदयोऽपतत् ॥ १०.८.६२ ॥
ਹੇ ਨਰਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਦ੍ਰੌਣਿ ਨੇ ਸੁਤਸੋਮ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਸਮੇਤ ਉਹ ਬਾਂਹ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸਦੇ ਪਾਸੇ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ; ਹਿਰਦਾ ਵਿੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਣ ਕਾਰਨ ਉਹ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
10.8.63
नाकुलिस्तु शतानीको रथचक्रेण वीर्यवान् ।
दोर्भ्यामुत्क्षिप्य वेगेन वक्षस्येनमताडयत् ॥ १०.८.६३ ॥
ਨਕੁਲ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਤਾਨੀਕ ਬਹਾਦਰ ਸੀ; ਉਸਨੇ ਰਥ ਦੇ ਪਹੀਏ ਨਾਲ ਦੋਵੇਂ ਬਾਹਾਂ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਮਾਰਿਆ।
10.8.64
अताडयच्छतानीकं मुक्तचक्रं द्विजस्तु सः ।
स विह्वलो ययौ भूमिं ततोऽस्यापाहरच्छिरः ॥ १०.८.६४ ॥
ਦ੍ਵਿਜ (ਦ੍ਰੌਣਿ) ਨੇ ਚੱਕਰ ਛੱਡ ਕੇ ਸ਼ਤਾਨੀਕ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਵਿਹਲ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਫਿਰ ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
10.8.65
श्रुतकर्मा तु परिघं घोरं गृह्य दुरासदम् ।
अताडयत्समुद्यम्य वेगेन द्रौणिमुत्स्मयन् ॥ १०.८.६५ ॥
ਸ਼ਰੁਤਕਰਮਾ ਨੇ ਭਿਆਨਕ, ਅਜੇਤੂ ਪਰਿਘ ਚੁੱਕ ਕੇ ਵੇਗ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਉੱਪਰ ਉਠਾਇਆ ਅਤੇ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਦ੍ਰੌਣਿ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
10.8.66
स तु तं श्रुतकर्माणमास्ये जघ्ने वरासिना ।
स हतो न्यपतद्भूमौ विमूर्धा विकृताननः ॥ १०.८.६६ ॥
ਉਸਨੇ ਸ਼ਰੁਤਕਰਮਾ ਦੇ ਮੂੰਹ ਉੱਤੇ ਉੱਤਮ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਸਿਰ ਦੇ, ਵਿਗੜੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
10.8.67
तेन शब्देन वीरस्तु श्रुतकीर्तिरबुध्यत ।
अश्वत्थामानमासाद्य शरवर्षैरवाकिरत् ॥ १०.८.६७ ॥
ਉਸ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਵੀਰ ਸ਼ਰੁਤਕੀਰਤੀ ਜਾਗ ਪਿਆ; ਅਸ਼ਵਤਥਾਮਾ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਢਕ ਦਿੱਤਾ।
10.8.68
शरैराच्छादितस्तेन द्रोणपुत्रो महारथः ।
अदृश्यत महाराज श्वाविच्छललतो यथा ॥ १०.८.६८ ॥
ਉਸਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਹੋਇਆ ਮਹਾਰਥੀ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਸਾਹੀ ਦੇ ਕੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਢਕੇ ਵਾਂਗ ਦਿੱਸਿਆ।
10.8.69
तस्यापि शरवर्षाणि चर्मणा प्रतिवार्य सः ।
सकुण्डलं शिरः कायाद्वाजमानमपाहरत् ॥ १०.८.६९ ॥
ਉਸਦੀ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਨੂੰ ਵੀ ਢਾਲ ਨਾਲ ਰੋਕ ਕੇ ਉਸਨੇ ਕੁੰਡਲਾਂ ਸਹਿਤ ਚਮਕਦਾ ਸਿਰ ਧੜ ਤੋਂ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ।
10.8.70
ततो भीष्मनिहन्तारं सह सर्वैः प्रभद्रकैः ।
आहनत्सर्वतो वीरं नानाप्रहरणैर्बलात् ॥ १०.८.७० ॥
ਫਿਰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲੇ ਉਸ ਵੀਰ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਭਦ੍ਰਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ।
10.8.71
शिलीमुखेन चाप्येनं भ्रुवोर्मध्ये समार्पयत् ॥ १०.८.७१ ॥
ਅਤੇ ਇੱਕ ਬਾਣ ਨਾਲ ਉਸਦੀਆਂ ਭਰਵੱਟਿਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰਿਆ।
10.8.72
स तु क्रोधसमाविष्टो द्रोणपुत्रो महाबलः ।
शिखण्डिनं समासाद्य द्विधा चिच्छेद सोसिना ॥ १०.८.७२ ॥
ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰੇ ਮਹਾਬਲੀ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਦੋ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਢ ਦਿੱਤਾ।
10.8.73
शिखण्डिनं ततो हत्वा क्रोधाविष्टः परन्तपः ।
प्रभद्रकगणान्सर्वानभिदुद्राव वेगवान् ॥ १०.८.७३ ॥
ਫਿਰ ਸ਼ਿਖੰਡੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਨੂੰ ਤਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਵੇਗਵਾਨ ਯੋਧਾ ਪ੍ਰਭਦ੍ਰਕਾਂ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਉੱਤੇ ਟੁੱਟ ਪਿਆ।
10.8.74
यच्च शिष्टं विराटस्य बलं तु भृशमाद्रवत् ।
द्रुपदस्य च पुत्राणां पौत्राणां सुहृदामपि।
चकार कदनं घोरं दृष्ट्वा तत्र महाबलः ॥ १०.८.७४ ॥
ਵਿਰਾਟ ਦੀ ਬਾਕੀ ਬਚੀ ਫੌਜ ਅਤੇ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ, ਪੋਤਿਆਂ ਤੇ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਵੀ ਬਹੁਤ ਭੱਜਦੀ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਬਲੀ ਨੇ ਉੱਥੇ ਭਿਆਨਕ ਕਤਲੇਆਮ ਕੀਤਾ।
10.8.75
अन्यानन्यांश्च पुरुषानभिसृत्याभिसृत्य च ।
न्यकृन्तदसिना द्रौणिरसिमार्गविशारदः ॥ १०.८.७५ ॥
ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਮਨੁੱਖਾਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਤਲਵਾਰ ਦੇ ਦਾਅ-ਪੇਚਾਂ ਵਿੱਚ ਮਾਹਰ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਢ ਸੁੱਟਿਆ।
10.8.76
कालीं रक्तास्यनयनां रक्तमाल्यानुलेपनाम् ।
रक्ताम्बरधरां घोरां पाशहस्तां कुटुम्बिनीम् ॥ १०.८.७६ ॥
ਲਾਲ ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਲਾਲ ਮਾਲਾਵਾਂ ਤੇ ਲੇਪ ਲਾਈ ਹੋਈ, ਲਾਲ ਬਸਤਰ ਪਹਿਨੀ, ਭਿਆਨਕ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੰਦਾ ਫੜੀ ਹੋਈ ਕੁਟੁੰਬਿਨੀ ਕਾਲੀ।
10.8.77
ददृशुः कालरात्रिं ते स्मयमानामिव स्थिताम् ।
नराश्वकुञ्जरान्पाशैर्बद्धा घोरैः प्रतस्थुषीम् ॥ १०.८.७७ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਾਲਰਾਤ੍ਰੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੀ ਖੜ੍ਹੀ ਸੀ; ਭਿਆਨਕ ਫੰਦਿਆਂ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਤੁਰ ਰਹੀ ਸੀ।
10.8.78
वहन्तीं विविधान्प्रेतान्पाशबद्वान्विमूर्धजान् ।
तथैव च सदा राजन्न्यस्तशस्त्रान्महारथान् ॥ १०.८.७८ ॥
ਉਹ ਫੰਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬੱਝੇ, ਖਿੰਡੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰੇਤਾਂ ਨੂੰ ਢੋ ਰਹੀ ਸੀ; ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟੇ ਮਹਾਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ।
10.8.79
स्वप्ने सुप्तान्नयन्तीं तां रात्रिष्वन्यासु मारिष ।
ददृशुर्योधमुख्यास्ते घ्नन्तं द्रौणिं च नित्यदा ॥ १०.८.७९ ॥
ਹੇ ਮਾਰਿਸ਼, ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਮੁੱਖ ਯੋਧੇ ਸੁੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਲਿਜਾਏ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਸਦਾ ਮਾਰਦੇ ਵੇਖਦੇ ਸਨ।
10.8.80
यतः प्रभृति सङ्ग्रामः कुरुपाण्डवसेनयोः ।
ततः प्रभृति तां कन्यामपश्यन्द्रौणिमेव च ॥ १०.८.८० ॥
ਕੁਰੂ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ ਸੈਨਾਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਕੰਨਿਆ ਨੂੰ ਅਤੇ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਵੀ ਵੇਖਿਆ।
10.8.81
तांस्तु दैवहतान्पूर्वं पश्चाद्द्रौणिर्व्यपातयत् ।
त्रासयन्सर्वभूतानि विनदन्भैरवान्रवान् ॥ १०.८.८१ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਦੈਵ ਨੇ ਮਾਰੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਨੇ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ; ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਗਰਜਦਾ।
10.8.82
तदनुस्मृत्य ते वीरा दर्शनं पूर्वकालिकम् ।
इदं तदित्यमन्यन्त दैवेनोपनिपीडिताः ॥ १०.८.८२ ॥
ਪੁਰਾਣਾ ਉਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਦੈਵ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਉਹ ਵੀਰ ਸੋਚਣ ਲੱਗੇ ਕਿ ਇਹੀ ਉਹ ਹੈ।
10.8.83
ततस्तेन निनादेन प्रत्यबुध्यन्त धन्विनः ।
शिबिरे पाण्डवेयानां शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १०.८.८३ ॥
ਤਦ ਉਸ ਗਰਜ ਨਾਲ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਧਨੁੱਖਧਾਰੀ ਜਾਗ ਪਏ।
10.8.84
सोऽच्छिनत्कस्यचित्पदौ जघनं चैव कस्यचित् ।
कांश्चिद्बिभेदपार्श्वेषु कालसृष्ट इवान्तकः ॥ १०.८.८४ ॥
ਉਸ ਨੇ ਕਿਸੇ ਦੇ ਪੈਰ ਵੱਢ ਦਿੱਤੇ, ਕਿਸੇ ਦਾ ਕਮਰ ਵੀ; ਕੁਝਿਆਂ ਨੂੰ ਪਾਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਿੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ, ਕਾਲ ਦੇ ਰਚੇ ਅੰਤਕ ਵਾਂਗ।
10.8.85
अत्युग्रप्रतिपिष्टैश्च नदद्भिश्च भृशोत्कटैः ।
गजाश्वमथितैश्चान्यैर्मही कीर्णाऽभवत्प्रभो ॥ १०.८.८५ ॥
ਬਹੁਤ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਚਲੇ ਗਏ, ਚੀਕਦੇ ਅਤੇ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰੌਂਦੇ ਗਏ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਧਰਤੀ ਭਰ ਗਈ।
10.8.86
क्रोशतां किमिदं कोऽयं कः शब्दः किन्नु किं कृतम् ।
पाञ्चालानां तथा द्रौणिरन्तकः समपद्यत ॥ १०.८.८६ ॥
ਚੀਕਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕੀ ਹੈ? ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ? ਕਿਹੜੀ ਆਵਾਜ਼? ਕੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ? ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਲਈ ਦ੍ਰੌਣੀ ਯਮ ਬਣ ਗਿਆ।
10.8.87
अपेतशस्त्रसन्नाहान्सन्नद्वान्पाण्डुसृञ्जयान् ।
प्राहिणोन्मृत्युलोकाय द्रौणिः प्रहरतां वरः ॥ १०.८.८७ ॥
ਸ਼ਸਤਰ ਤੇ ਕਵਚ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਕਵਚ ਪਹਿਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਤੇ ਸ੍ਰਿੰਜਯਾਂ ਨੂੰ, ਪ੍ਰਹਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਦ੍ਰੌਣੀ ਨੇ ਮੌਤ ਲੋਕ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
10.8.88
ततस्तच्छस्त्रवित्रस्ता भयादभ्यपतन्नराः ।
निद्रान्धा नष्टसंज्ञाश्च तत्रतत्र निपेतिरे ॥ १०.८.८८ ॥
ਤਦ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਡਰੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਭੈ ਕਾਰਨ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਦੌੜੇ; ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹੇ ਅਤੇ ਹੋਸ਼ ਗਵਾਏ ਉਹ ਜਿੱਥੇ-ਤਿੱਥੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
10.8.89
ऊरुस्तम्भगृहीताश्च कश्मलाभिहतौजसः ।
विनदन्तो भृशं त्रस्ता निरैक्षन्त परस्परम् ॥ १०.८.८९ ॥
ਪੱਟਾਂ ਜਕੜੇ ਹੋਏ, ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬਲਹੀਣ, ਬਹੁਤ ਚੀਕਦੇ ਅਤੇ ਡਰੇ ਹੋਏ ਉਹ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਵੱਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗੇ।
10.8.90
ततो रथं पुनर्द्रौणिरास्थितो भीमदर्शनः ।
धनुष्पाणिः शरैरन्यान्प्रैषयद्वै यमक्षयम् ॥ १०.८.९० ॥
ਤਦ ਭਿਆਨਕ ਦਿੱਖ ਵਾਲਾ ਦ੍ਰੌਣੀ ਫੇਰ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਧਨੁਸ਼ ਲੈ ਕੇ ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
10.8.91
पुनरुत्पततश्चापि दूरादपि नरोत्तमान् ।
शूरान्सम्पततश्चान्यान्कालरात्र्यै न्यवेदयत् ॥ १०.८.९१ ॥
ਮੁੜ ਉੱਠਦੇ, ਦੂਰੋਂ ਵੀ ਆਉਂਦੇ ਨਰੋਤਮਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਹੋਰ ਸੂਰਮਿਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਕਾਲਰਾਤਰੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ।
10.8.92
तथैव स्यन्दनाग्रेण प्रमथन्स व्यरोचत ।
शरवर्षैश्च विविधैरवर्षच्छात्रवांस्ततः ॥ १०.८.९२ ॥
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਥ ਦੇ ਅਗਲੇ ਹਿੱਸੇ ਨਾਲ ਕੁਚਲਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਸ਼ੋਭਿਆ; ਫਿਰ ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਾਣਵਰਖਾ ਨਾਲ ਸ਼ਤਰੂਆਂ ਉੱਤੇ ਵਰਸਿਆ।
10.8.93
पुनश्च सुविचित्रेण शतचन्द्रेण चर्मणा ।
तेन चाकाशवर्णेन तथाचरत सोऽसिना ॥ १०.८.९३ ॥
ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਵਿਚਿੱਤਰ ਸ਼ਤਚੰਦਰ ਢਾਲ ਅਤੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਰਗੀ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਉਸ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਉਹ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਰਿਆ।
10.8.94
तथा स शिबिरं तेषां द्रौणिराहवदुर्मदः ।
व्यक्षोभयत राजेन्द्र महाह्दमिव द्विपः ॥ १०.८.९४ ॥
ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਦਮਸਤ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਛਾਉਣੀ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਜਿਵੇਂ ਹਾਥੀ ਵੱਡੀ ਝੀਲ ਨੂੰ ਮਥ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
10.8.95
उत्पेतुस्तेन शब्देन योधा राजन्विचेतसः ।
निद्रार्ताश्च भयार्ताश्च व्यधावन्त ततस्ततः ॥ १०.८.९५ ॥
ਉਸ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਯੋਧੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬੌਖਲਾ ਕੇ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਏ; ਨੀਂਦ ਅਤੇ ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਭੱਜਣ ਲੱਗੇ।
10.8.96
विस्वरं चुक्रुशुश्चान्ये बह्वबद्वं तथाऽवदन् ।
न च स्म प्रत्यपद्यन्त शस्त्राणि वसनानि च ॥ १०.८.९६ ॥
ਹੋਰ ਬੇਸੁਰੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚੀਕੇ, ਬੇਤਰਤੀਬੇ ਬੋਲੇ; ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਾ ਸ਼ਸਤਰ ਮਿਲੇ ਨਾ ਵਸਤਰ।
10.8.97
विमुक्तकेशाश्चाप्यन्ये नाभ्यजानन्परस्परम् ।
उत्पतन्तोऽपतञ्श्रान्ताः केचित्तत्राभ्रमंस्तदा।
पुरीषमसृजन्केचित्केचिन्मूत्रं प्रसुस्रुवुः ॥ १०.८.९७ ॥
ਕਈਆਂ ਦੇ ਵਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਕੁਝ ਛਾਲਾਂ ਮਾਰਦੇ ਤੇ ਡਿੱਗਦੇ, ਥੱਕ ਕੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਭਟਕਦੇ ਸਨ। ਕਈਆਂ ਨੇ ਮਲ ਤਿਆਗਿਆ, ਕਈਆਂ ਨੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
10.8.98
बन्धनानि च राजेन्द्र सञ्छिद्य तुरगा द्विपाः ।
समं पर्यपतंश्चान्ये कुर्वन्तो महदाकुलम् ॥ १०.८.९८ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਘੋੜੇ ਅਤੇ ਹਾਥੀ ਰੱਸੇ ਤੋੜ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਭੱਜ ਪਏ; ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਵੱਡਾ ਰੌਲਾ ਪਾਇਆ।
10.8.99
तत्र केचिन्नरा भीता व्यलीयन्त महीतले ।
तथैव तान्निपतितानपिंषन्गजवाजिनः ॥ १०.८.९९ ॥
ਉੱਥੇ ਕੁਝ ਮਨੁੱਖ ਡਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਲੁਕ ਗਏ; ਅਤੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਇਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਹਾਥੀ ਤੇ ਘੋੜੇ ਕੁਚਲਦੇ ਰਹੇ।
10.8.100
तस्मिंस्तथा वर्तमाने रक्षांसि पुरुषर्षभ ।
हृष्टानि व्यनदन्नुच्चैर्मुदा युक्तानि सत्तम ॥ १०.८.१०० ॥
ਹੇ ਪੁਰਸ਼ਰਸ਼ਭ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਰਾਖਸ਼ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਉੱਚੀ ਗਰਜਣ ਲੱਗੇ। ਹੇ ਸੱਤਮ।
10.8.101
स शब्दः प्रेरितो राजन्भूतसङ्घैर्मुदा युतैः ।
अपूरयद्दिशः सर्वा दिवं चातिमहान्स्वनः ॥ १०.८.१०१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਭੂਤ-ਸਮੂਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਉਹ ਸ਼ਬਦ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਭਰ ਗਿਆ; ਉਹ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਗੂੰਜ ਸੀ।
10.8.102
तेषामार्तरवं श्रुत्वा वित्रस्ता गजवाजिनः ।
मुक्ताः पर्यपतन्राजन्मृद्गन्तः शिबिरे जनम् ॥ १०.८.१०२ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਰਦ ਭਰੀ ਚੀਖ ਸੁਣ ਕੇ ਡਰੇ ਹਾਥੀ ਅਤੇ ਘੋੜੇ ਖੁਲ੍ਹ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਛਾਉਣੀ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਦੇ ਭੱਜ ਪਏ।
10.8.103
तैस्तत्र परिधावद्भिश्चरणोदीरितं रजः ।
अकरोच्छिबिरे तेषां रजन्यां द्विगुणं तमः ॥ १०.८.१०३ ॥
ਉੱਥੇ ਦੌੜਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨਾਲ ਉੱਡੀ ਧੂੜ ਨੇ ਉਸ ਰਾਤ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨੇਰਾ ਦੁੱਗਣਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
10.8.104
तस्मिंस्तमसि सञ्जाते प्रमूढाः सर्वतो जनाः ।
नाजानन्पितरः पुत्रान्भ्रातॄन्भ्रातर एव च ॥ १०.८.१०४ ॥
ਉਸ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਛਾ ਜਾਣ ਤੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਦੇ ਲੋਕ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਲਝ ਗਏ; ਪਿਓ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਭਰਾ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣ ਸਕੇ।
10.8.105
गजो राजानतिक्रम्य निर्मनुष्या हया हयान् ।
अताडयंस्तथाऽभञ्जंस्तथाऽमृद्गंश्च भारत ॥ १०.८.१०५ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਹਾਥੀ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਲਤਾੜਦੇ ਅੱਗੇ ਲੰਘ ਗਏ; ਬਿਨਾਂ ਸਵਾਰਾਂ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨੇ ਹੋਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਤੋੜਿਆ ਅਤੇ ਮਸਲ ਦਿੱਤਾ।
10.8.106
ते भग्नाः प्रपतन्ति स्म मृद्रन्तश्च परस्परम् ।
न्यपातयंस्तथा चान्यान्पातयित्वा तदाऽपिषन् ॥ १०.८.१०६ ॥
ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਉਹ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਲਤਾੜਦੇ ਹੋਏ ਡਿੱਗ ਪਏ; ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ, ਡੇਗ ਕੇ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਮਸਲ ਦਿੱਤਾ।
10.8.107
विचेतसः सनिद्राश्च तमसा चावृता नराः ।
जघ्रुः स्वानेव तत्राथ कालेनैव प्रचोदिताः ॥ १०.८.१०७ ॥
ਬੇਸੁਧ, ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਭਰੇ ਅਤੇ ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਆਪਣਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਮਾਰਿਆ; ਜਿਵੇਂ ਕਾਲ ਨੇ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਹੋਵੇ।
10.8.108
त्यक्त्वाद्वाराणि च द्वास्थास्तथागुल्मानिगौल्मिकाः ।
प्राद्रवन्त यथाशक्ति कांदिशीका विचेतसः ॥ १०.८.१०८ ॥
ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਛੱਡ ਕੇ ਦਰਵਾਨ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚੌਕੀਆਂ ਦੇ ਪਹਿਰੇਦਾਰ, ਘਬਰਾ ਕੇ ਜਿੰਨੀ ਤਾਕਤ ਸੀ ਉਨੀ ਦੌੜ ਕੇ ਭੱਜ ਗਏ।
10.8.109
विप्रनष्टाश्च तेऽन्योन्यं नाजानन्तस्तथा विभो ।
क्रोशन्तस्तात पुत्रेति दैवोपहतचेतसः ॥ १०.८.१०९ ॥
ਹੇ ਵਿਭੋ, ਉਹ ਖਿੰਡ ਗਏ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕੇ। 'ਹੇ ਪਿਤਾ! ਹੇ ਪੁੱਤਰ!' ਆਖ ਕੇ ਚੀਕਦੇ, ਦੈਵ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਮਨ ਨਾਲ (ਉਹ ਭਟਕਦੇ ਰਹੇ)।
10.8.110
पलायतां दिशस्तेषां स्वानप्युत्सृज्य बान्धवान् ।
गोत्रनामभिरन्योन्यमाक्रन्दन्त ततो जनाः ॥ १०.८.११० ॥
ਭੱਜਦੇ ਹੋਏ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਗੋਤ੍ਰ ਅਤੇ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਪੁਕਾਰਿਆ।
10.8.111
हाहाकारं च कुर्वाणाः पृथिव्यां शेरते परे ।
तान्बुद्धा रणमध्येऽसौ द्रोणपुत्रो व्यपोथयत् ॥ १०.८.१११ ॥
'ਹਾਇ ਹਾਇ' ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਹੋਰ ਲੋਕ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਏ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਰਣ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਸ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ।
10.8.112
तत्रापरे वध्यमाना मुहुर्महुरचेतसः ।
शिबिरान्निष्पतन्ति स्म क्षत्रिया भयपीडिताः ॥ १०.८.११२ ॥
ਉੱਥੇ ਹੋਰ ਲੋਕ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਭੰਬਲਭੂਸੇ ਵਿੱਚ, ਡਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਏ ਖੱਤਰੀ ਛਾਉਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਭੱਜ ਪਏ।
10.8.113
तांस्तु निष्पतितांस्त्रस्ताञ्शिबिराज्जीवितैषिणः ।
कृतवर्मा कृपश्चैव द्वारदेशे निजघ्नतुः ॥ १०.८.११३ ॥
ਛਾਉਣੀ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਭੱਜੇ, ਡਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਦੇ ਇੱਛੁਕ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪ ਨੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ 'ਤੇ ਹੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
10.8.114
विसस्तयन्त्रकवचान्मुक्तकेशान्कृताञ्जलीन् ।
वेपमानान्क्षितौ भीतान्त्रैव कांश्चिदमुच्यताम् ॥ १०.८.११४ ॥
ਕਵਚ ਅਤੇ ਬੰਧਨ ਢਿੱਲੇ, ਵਾਲ ਖੁੱਲ੍ਹੇ, ਹੱਥ ਜੋੜੇ, ਕੰਬਦੇ, ਡਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਏ ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁਝ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
10.8.115
नामुच्यत तयोः कश्चिन्निष्क्रान्तः शिबिराद्बहिः ।
कृपश्चैव महाराज हार्दिक्यश्चैव दुर्मतिः। ॥ १०.८.११५ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਛਾਉਣੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਬਚ ਨਾ ਸਕਿਆ; ਕ੍ਰਿਪ ਅਤੇ ਦੁਰਮਤਿ ਹਾਰਦਿਕਯ (ਕ੍ਰਿਤਵਰਮਾ) ਵੀ ਨਹੀਂ।
10.8.116
भूयश्चैव चिकीर्षन्तौ द्रौणपुत्रस्य तौ प्रियम् ।
त्रिषु देशेषु ददतुः शिबिरस्य हुताशनम् ॥ १०.८.११६ ॥
ਫਿਰ, ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਛਾਉਣੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਅੱਗ ਲਾ ਦਿੱਤੀ।
10.8.117
ततः प्रकाशे शिबिरे खङ्गेन पितृनन्दनः ।
अश्वत्थामा महाराज व्यचरत्कृतहस्तवत् ॥ १०.८.११७ ॥
ਫਿਰ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਛਾਉਣੀ ਵਿੱਚ ਪਿਤਾ ਦਾ ਲਾਡਲਾ ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਾ ਤਲਵਾਰ ਲੈ ਕੇ ਨਿਪੁੰਨ ਹੱਥ ਵਾਂਗ ਵਿਚਰਨ ਲੱਗਾ।
10.8.118
कांश्चिदापततो वीरानपरांश्चैव धावतः ।
व्ययोजयत खङ्गेन प्राणैर्द्विजवरोत्तमः ॥ १०.८.११८ ॥
ਉਸ ਉੱਤੇ ਝਪਟਦੇ ਕੁਝ ਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਭੱਜਦੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਣਹੀਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
10.8.119
कांश्चिद्योधान्स खङ्गेन मध्ये सञ्छिद्य वीर्यवान् ।
अशातयद्द्रोणपुत्रः संरब्धस्तिलकाण्डवत् ॥ १०.८.११९ ॥
ਕੁਝ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਵਿਚੋਂ ਕੱਟ ਕੇ ਤਿਲਾਂ ਦੇ ਡੰਡਿਆਂ ਵਾਂਗ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ।
10.8.120
निनदद्भिर्भृशायस्तैर्नराश्वद्विरदोत्तमैः ।
पतितैरभवत्कीर्णा मेदिनी भरतर्षभ ॥ १०.८.१२० ॥
ਗਰਜਦੇ, ਲੋਹੇ ਦੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਾਲੇ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਨੁੱਖਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਡਿੱਗਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਭਰਤਰਿਸ਼ਭ, ਧਰਤੀ ਢਕ ਗਈ।
10.8.121
मानुषाणां सहस्रेषु हतेषु पतितेषु च ।
उदतिष्ठन्कबन्धानि बहून्युत्थाय चापतन् ॥ १०.८.१२१ ॥
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਨੁੱਖ ਮਾਰੇ ਜਾ ਕੇ ਡਿੱਗਣ ਤੇ, ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਿਰ-ਰਹਿਤ ਧੜ ਉੱਠ ਕੇ ਫਿਰ ਡਿੱਗ ਪੈਂਦੇ ਸਨ।
10.8.122
सायुधान्साङ्गदान्बाहून्विचकर्त शिरांसि च ।
हस्तिहस्तोपमानूरून्हस्तान्पादांश्च भारत ॥ १०.८.१२२ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਸਨੇ ਹਥਿਆਰਾਂ ਤੇ ਬਾਜ਼ੂਬੰਦਾਂ ਸਮੇਤ ਬਾਹਾਂ, ਸਿਰ, ਹਾਥੀ ਦੀ ਸੁੰਡ ਵਰਗੀਆਂ ਪੱਟਾਂ, ਹੱਥ ਅਤੇ ਪੈਰ ਵੱਢ ਦਿੱਤੇ।
10.8.123
पृष्ठच्छिन्नान्पार्श्वच्छिन्नाञ्शिरश्छिन्नांस्तथापरान् ।
स महात्माकरोद्द्रौणिः कांश्चिच्चापि पराङ्मुखान् ॥ १०.८.१२३ ॥
ਮਹਾਤਮਾ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪਿੱਠ ਤੋਂ ਕੱਟੇ ਗਏ, ਪਾਸਿਓਂ ਕੱਟੇ ਗਏ, ਸਿਰ ਕੱਟੇ ਗਏ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਪਿੱਠ ਫੇਰ ਚੁੱਕੇ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
10.8.124
मध्यदेशे नरानन्यांश्चिच्छेदान्यांश्च कर्णतः ।
अंसदेशे निहत्यान्यान्काये प्रावेशयच्छिरः ॥ १०.८.१२४ ॥
ਉਸਨੇ ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਕੱਟਿਆ, ਕਈਆਂ ਨੂੰ ਕੰਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੱਟਿਆ, ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕਰਕੇ ਮਾਰ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਧੜ ਵਿੱਚ ਘੁਸਾ ਦਿੱਤੇ।
10.8.125
एवं हि बहुभिः शस्त्रैर्घ्नतोऽपि बलवत्तरान् ।
तमसा रजनी घोरा बभौ दारुणदर्शना ॥ १०.८.१२५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਨੇਕ ਸ਼ਸਤਰਾਂ ਨਾਲ ਬਲਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰਦਿਆਂ, ਹਨੇਰੇ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਭਿਆਨਕ ਰਾਤ ਭਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਜੋਂ ਚਮਕ ਉੱਠੀ।
10.8.126
किञ्चित्प्राणैश्च पुरुषैर्हतैश्चान्यैः सहस्रशः ।
बहुना च गजाश्वेन भूतभूद्भीमदर्शना ॥ १०.८.१२६ ॥
ਕੁਝ ਜੀਵਤ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨਾਲ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹੋਰਾਂ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਵਾਲੀ ਰਾਤ ਭਿਆਨਕ ਦਿਸਣ ਲੱਗੀ।
10.8.127
यक्षरक्षःसमाकीर्णे रथाश्वद्विपदारुणे ।
क्रुद्धेन द्रोणपुत्रेण सञ्छिन्नाः प्रापतन्भुवि।
भ्रातॄनन्ये पितॄनन्ये पुत्रानन्ये विचुक्रुशुः ॥ १०.८.१२७ ॥
ਯਕਸ਼ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਰਥਾਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ ਉਸ ਰਣਭੂਮੀ ਵਿੱਚ, ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਦੁਆਰਾ ਕੱਟੇ ਗਏ ਲੋਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਕੋਈ ਭਰਾਵਾਂ ਲਈ, ਕੋਈ ਪਿਤਾਵਾਂ ਲਈ, ਕੋਈ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
10.8.128
केचिदूचुर्न तत्क्रुद्धैर्धार्तराष्ट्रैः कृतं रणे ।
यत्कृतं नः प्रसुप्तानां रक्षोभिः क्रूग्कर्मभिः।
असान्निध्याद्वि पार्थानामिदं वः कदनं कृतम् ॥ १०.८.१२८ ॥
ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, 'ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਧਾਰਤਰਾਸ਼ਟਰਾਂ ਨੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ। ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਕਰੂਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਜੋ ਕੀਤਾ, ਇਹ ਉਹੀ ਹੈ। ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਕਾਰਨ ਹੀ ਤੁਹਾਡਾ ਇਹ ਕਤਲੇਆਮ ਹੋਇਆ।'
10.8.129
न चासुरैर्न गन्धर्वैर्न यक्षैर्न च राक्षसैः ।
शक्यो विजेतुं कौन्तेयो नेता यस्य जनार्दनः।
ब्रह्मण्यः मत्यवाग्दान्तः सर्वभूतानुकम्पकः ॥ १०.८.१२९ ॥
ਅਸੁਰਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਯਕਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੀ ਕੌਂਤੇਯ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਜਿਸ ਦੇ ਨੇਤਾ ਜਨਾਰਦਨ ਹਨ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਸੰਜਮੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।
10.8.130
न च सुप्तं प्रमत्तं वा न्यस्तशस्त्रं कृताञ्जलिम् ।
धावन्तं मुक्तकेशं वा हन्ति पार्थो धनञ्जयः ॥ १०.८.१३० ॥
ਸੁੱਤੇ, ਲਾਪਰਵਾਹ, ਸ਼ਸਤਰ ਰੱਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਹੱਥ ਜੋੜਨ ਵਾਲੇ, ਭੱਜਦੇ ਜਾਂ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਾਲਾਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪਾਰਥ ਧਨੰਜਯ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦਾ।
10.8.131
तदिदं नः कृतं घोरं रक्षोभिः क्रूरकर्मभिः ।
इति लालप्यमानाः स्म शेरते बहवो जनाः ॥ १०.८.१३१ ॥
'ਕਰੂਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਕੀਤਾ' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਉੱਥੇ ਪਏ ਰਹੇ।
10.8.132
स्तनतां च मनुष्याणामपरेषां च कूजताम् ।
ततो मुहूर्तात्प्राशाम्यत्स शब्दस्तुमुलो महान् ॥ १०.८.१३२ ॥
ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਕਰਾਹੁਣ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਦੇ ਚੀਕਣ ਦਾ ਉਹ ਮਹਾਨ ਰੌਲਾ ਪਲ ਭਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਗਿਆ।
10.8.133
शोणितव्यतिषिक्तायां वसुधायां च भूमिप ।
तद्रजस्तुमुलं घोरं क्षणेनान्तरधीयत ॥ १०.८.१३३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜੀ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉੱਠੀ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਰੌਲੇ ਭਰੀ ਧੂੜ ਪਲ ਵਿੱਚ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈ।
10.8.134
स चेष्टमानानुद्विग्नान्निरुत्साहान्सहस्रशः ।
न्यपातयन्नरान्क्रुद्वः पशून्पशुपतिर्यथा ॥ १०.८.१३४ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਤੜਫਦੇ, ਡਰੇ ਹੋਏ, ਹੌਸਲਾ ਗੁਆ ਚੁੱਕੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪਸ਼ੂਪਤੀ ਵਾਂਗ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ ਜਿਵੇਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਡੇਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
10.8.135
अन्योन्यं सम्परिष्वज्य शयानाञ्जीवतोऽपरान् ।
संलीनान्युध्यमानांश्च सर्वान्द्रौणिरपोथयत् ॥ १०.८.१३५ ॥
ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ—ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜੱਫੀ ਪਾ ਕੇ ਪਏ ਹੋਇਆਂ ਨੂੰ, ਜੀਉਂਦੇ ਬਾਕੀਆਂ ਨੂੰ, ਲੁਕੇ ਹੋਇਆਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਲੜ ਰਹਿਆਂ ਨੂੰ।
10.8.136
ब्रह्ममाना हुताशेन वध्यमानाश्च तेन ते ।
परस्परं तदा योधाननयद्यमसादनम् ॥ १०.८.१३६ ॥
ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜਦੇ ਅਤੇ ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਉਹ ਚੀਕਦੇ ਸਨ; ਤਦ ਉਸ ਨੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਰਾਹੀਂ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
10.8.137
तस्या रजन्यास्त्वर्धेन पाण्डवानां महद्बलम् ।
गमयामास राजेन्द्र द्रौणिर्यमनिवेशनम् ॥ १०.८.१३७ ॥
ਹੇ ਰਾਜੇਂਦਰ, ਉਸ ਰਾਤ ਦੇ ਅੱਧੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਯਮਲੋਕ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ।
10.8.138
निशाचराणां सत्वानां रात्रिः सा हर्षवर्धिनी ।
आसीन्नरगजाश्वानां रौद्री क्षयकरी भृशम् ॥ १०.८.१३८ ॥
ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਉਹ ਰਾਤ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੀ ਸੀ; ਪਰ ਮਨੁੱਖਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਅਤੇ ਘੋੜਿਆਂ ਲਈ ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਵਿਨਾਸ਼ਕਾਰੀ ਸੀ।
10.8.139
तत्रादृश्यन्त रक्षांसि पिशाचाश्च पृथग्विधाः ।
खादन्तो नरमांसानि पिबन्तः शोणितानि च ॥ १०.८.१३९ ॥
ਉੱਥੇ ਅਨੇਕ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਰਾਕਸ਼ ਅਤੇ ਪਿਸ਼ਾਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ; ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਸ ਖਾਂਦੇ ਅਤੇ ਲਹੂ ਪੀਂਦੇ ਸਨ।
10.8.140
करालाः पिङ्गला रौद्राः शैलदन्ता रजस्वलाः ।
जटिला भीमवक्त्राश्च पञ्चपादा महोदराः ॥ १०.८.१४० ॥
ਉਹ ਭਿਆਨਕ, ਪਿੰਗਲ ਰੰਗ ਦੇ, ਰੁਦ੍ਰ ਰੂਪ ਸਨ; ਪਰਬਤ ਵਰਗੇ ਦੰਦ, ਧੂੜ ਲੱਥਪੱਥ, ਜਟਾਧਾਰੀ, ਭਿਆਨਕ ਮੂੰਹ, ਪੰਜ ਪੈਰ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਢਿੱਡ ਵਾਲੇ ਸਨ।
10.8.141
पञ्चादङ्गुलयो रूक्षा विरूपा भैरवस्वनाः ।
गजाननाश्च हस्वाश्च नीलवर्णा बिभीषणाः ॥ १०.८.१४१ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਪੰਜ ਉਂਗਲਾਂ ਸਨ; ਉਹ ਰੁੱਖੇ, ਵਿਗੜੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਭਿਆਨਕ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੇ ਸਨ; ਕੁਝ ਗਜਮੁਖੀ, ਕੁਝ ਛੋਟੇ ਕੱਦ ਦੇ, ਨੀਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਸਨ।
10.8.142
सपुत्रदाराः सुक्रूराः सुदुर्दर्शाः सुनिर्घृणाः ।
विविधानि च रूपाणि तत्रादृश्यन्त रक्षसाम् ॥ १०.८.१४२ ॥
ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਪਤਨੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੂਰ, ਵੇਖਣ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ, ਨਿਰਦਈ ਰਾਕਸ਼ਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਉੱਥੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ।
10.8.143
पीत्वा च शोणितं हृष्टाः प्रानृत्यन्गणशोऽपरे ।
इदं परमिदं मेध्यमिदं स्वाद्विति चाब्रुवन् ॥ १०.८.१४३ ॥
ਲਹੂ ਪੀ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ ਹੋਰ ਟੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨੱਚਣ ਲੱਗੇ; ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਉੱਤਮ ਹੈ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਇਹ ਮਿੱਠਾ ਹੈ।"
10.8.144
मेदोमज्जास्थिरक्तानां मांसानां च भृशाशिताः ।
परे मांसानि खादन्तः क्रव्यादा मांसजीविनः ॥ १०.८.१४४ ॥
ਚਰਬੀ, ਮੱਜਾ, ਹੱਡੀਆਂ, ਲਹੂ ਅਤੇ ਮਾਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਖਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਹੋਰ ਕੋਈ ਮਾਸ ਖਾਂਦੇ ਹੋਏ—ਮਾਸ ਉੱਤੇ ਜੀਣ ਵਾਲੇ ਮਾਸਭੱਖੀ ਰਾਖਸ਼।
10.8.145
वसाश्चैवापरे पीत्वा पर्यधावन्विकुक्षिकाः ।
नानावक्त्रास्तथा रौद्राः क्रव्यादाः पिशिताशनाः ॥ १०.८.१४५ ॥
ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਚਰਬੀ ਪੀਤੀ, ਢਿੱਡ ਫੁੱਲੇ, ਅਨੇਕ ਮੂੰਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਭਿਆਨਕ ਮਾਸਭੱਖੀ ਰਾਖਸ਼ ਮਾਸ ਖਾਂਦੇ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਦੌੜੇ।
10.8.146
अयुतानि च तत्रासन्प्रयुतान्यर्बुदानि च ।
रक्षसां घोररूपाणां महतां क्रुरकर्मणाम् ॥ १०.८.१४६ ॥
ਉੱਥੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਕਰੂਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਹਾਨ ਰਾਖਸ਼ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ, ਲੱਖਾਂ ਅਤੇ ਕਰੋੜਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸਨ।
10.8.147
मुदितानां वितृप्तानां तस्मिन्महति वैशसे ।
समेतानि बहून्यासन्भूतानि च जनाधिप। ॥ १०.८.१४७ ॥
ਹੇ ਜਨਾਧਿਪ! ਉਸ ਮਹਾਨ ਕਤਲੇਆਮ ਵਿੱਚ ਖ਼ੁਸ਼ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਏ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀ ਉੱਥੇ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।
10.8.148
एवंविधा हि सा रात्रिः सोमकानां जनक्षये ।
प्रसुप्तानां प्रमत्तानामासीत्सुभृशदारुणा ॥ १०.८.१४८ ॥
ਸੋਮਕਾਂ ਦੇ ਜਨ-ਸੰਹਾਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਰਾਤ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਸੀ; ਸੁੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਬੇਪਰਵਾਹਾਂ ਲਈ ਉਹ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਸੀ।
10.8.149
असंशयं हि कालस्य पर्यायो दुरतिक्रमः ।
तादृशा निहता यत्र कृत्वाऽस्माकं जनक्षयम् ॥ १०.८.१४९ ॥
ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ, ਕਾਲ ਦਾ ਚੱਕਰ ਅਟੱਲ ਹੈ; ਸਾਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਕੇ ਜਿੱਥੇ ਅਜਿਹੇ ਯੋਧੇ ਵੀ ਮਾਰੇ ਗਏ।
10.8.150
प्रागेव सुमहत्कर्म द्रौणिरेतन्महारथः ।
नाकरोदीदृशं कस्मान्मत्पुत्रविजये धृतः ॥ १०.८.१५० ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇਸ ਮਹਾਰਥੀ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਨੇ ਇਹ ਵੱਡਾ ਕਰਮ ਕਿਉਂ ਨਾ ਕੀਤਾ? ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਜਿੱਤ ਲਈ ਤਾਂ ਉਹ ਦ੍ਰਿੜ ਸੀ।
10.8.151
अथ कस्माद्वते क्षत्रे कर्मेदं कृतवानसौ ।
द्रोणपुत्रो महात्मा स तन्मे शंसितुमर्हसि ॥ १०.८.१५१ ॥
ਤਾਂ ਕੀ ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ ਦੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਚੁਣੇ ਗਏ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਨੇ ਇਹ ਕਰਮ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ? ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਣ ਦੇ ਯੋਗ ਤੂੰ ਹੈਂ।
10.8.152
तेषां नूनं भयान्नासौ कृतवान्कुरुनन्दन ।
असान्निध्याद्धि पार्थानां केशवस्य च धीमतः।
सात्यकेश्चापि कर्मेदं द्रोमपुत्रेण साधितम् ॥ १०.८.१५२ ॥
ਹੇ ਕੁਰੁਨੰਦਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਹੀ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਪਾਰਥਾਂ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਕੇਸ਼ਵ ਅਤੇ ਸਾਤਯਕੀ ਦੀ ਗੈਰਹਾਜ਼ਰੀ ਕਰਕੇ ਹੀ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਨੇ ਇਹ ਕਰਮ ਸਿੱਧ ਕੀਤਾ।
10.8.153
को हि तेषां समक्षं तान्हन्यादपि मरुत्पतिः ।
एतदीदृशकं वृत्तं राजन्सुप्तजने विभो ॥ १०.८.१५३ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕੌਣ ਮਾਰ ਸਕਦਾ, ਮਰੁਤਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਇੰਦਰ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਹੇ ਵਿਭੂ, ਸੁੱਤੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਵਿਹਾਰ ਹੋਇਆ।
10.8.154
ततो जनक्षयं कृत्वा पाण्डवानां महात्ययम् ।
प्रत्यूषकाले शिबिरात्प्रतिगन्तुमियेष सः ॥ १०.८.१५४ ॥
ਫਿਰ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਵਿਨਾਸ਼ ਅਤੇ ਜਨਸੰਹਾਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਸਵੇਰ ਵੇਲੇ ਡੇਰੇ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਜਾਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ।
10.8.155
नृशोणितावसिक्तस्य द्रौणेरासीदसित्सरुः ।
पाणिना सह संश्लिष्ट एकीभूत इव प्रभो ॥ १०.८.१५५ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਲਹੂ ਵਿੱਚ ਭਿੱਜੀ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਦੀ ਤਲਵਾਰ ਦੀ ਮੁੱਠ ਹੱਥ ਨਾਲ ਚਿੰਬੜ ਕੇ ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
10.8.156
स निःशेषानरीन्कृत्वा विरराम निशाक्षये ।
युगान्ते सर्वभूतानि भस्म कृत्वेव पावकः ॥ १०.८.१५६ ॥
ਉਸਨੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਕੇ ਰਾਤ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਮ ਲਿਆ; ਯੁਗਾਂਤ ਵਿੱਚ ਅੱਗ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਭਸਮ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਵਾਂਗ.
10.8.157
यथाप्रतिज्ञं तत्कर्म कृत्वा द्रौणायनिः प्रभो ।
दुर्गमां पदवीं गच्छन्पितुरासीद्गतज्वरः ॥ १०.८.१५७ ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਦ੍ਰੋਣਪੁੱਤਰ ਔਖੇ ਰਸਤੇ ਤੁਰਦਿਆਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ।
10.8.158
यथैव संसुप्तजने शिबिरे प्राविशन्निशि ।
तथैव हत्वा निःशब्दो निश्चक्राम नरर्षभः ॥ १०.८.१५८ ॥
ਰਾਤ ਨੂੰ ਸੁੱਤੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਡੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਵੜਿਆ ਸੀ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਮਾਰ ਕੇ ਉਹ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਚੁੱਪਚਾਪ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
10.8.159
निष्क्रम्य शिबिरात्तस्मात्ताभ्यां सङ्गम्य वीर्यवान् ।
आचख्यौ कर्म तत्सर्वं हृष्टः संहर्षयन्विभो ॥ १०.८.१५९ ॥
ਉਸ ਡੇਰੇ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਕੇ ਉਹ ਵੀਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਆਪਣਾ ਸਾਰਾ ਕਰਮ ਦੱਸਿਆ। ਹੇ ਵਿਭੂ।
10.8.160
तावथाचख्यतुस्तस्मै प्रियं प्रियकरौ तदा ।
पाञ्चालान्सृञ्जयांश्चैव विनिकृत्तान्सहस्रशः ॥ १०.८.१६० ॥
ਤਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ, ਜੋ ਉਸ ਦਾ ਭਲਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆਰੀ ਖਬਰ ਸੁਣਾਈ ਕਿ ਪਾਂਚਾਲ ਅਤੇ ਸ੍ਰੰਜਯ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਕੱਟੇ ਜਾ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।
10.8.161
प्रीत्या चोच्चैरुद्रक्रोशंस्तथैवास्फोटयंस्तलान् ।
दिष्ट्यादिष्ट्येति चान्योन्यं समेत्योचुर्महारथाः ॥ १०.८.१६१ ॥
ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਹ ਉੱਚੀ-ਉੱਚੀ ਚੀਕੇ, ਤਾੜੀਆਂ ਵਜਾਈਆਂ; ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਿਲ ਕੇ ਮਹਾਰਥੀ ਬੋਲੇ, 'ਦਿਸ਼ਟਯਾ! ਦਿਸ਼ਟਯਾ!'
10.8.162
पर्यष्वजत्ततो द्रौणिस्ताभ्यां सम्प्रतिनन्दितः ।
इदं हर्षात्तु सुमहदाददे वाक्यमुत्तमम् ॥ १०.८.१६२ ॥
ਤਦ ਦ੍ਰੋਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਲ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਇਹ ਅਤਿ ਉੱਤਮ ਬਚਨ ਕਿਹਾ।
10.8.163
पाञ्चाला निहताः सर्वे द्रौपदेयाश्च सर्वशः ।
सोमका मत्स्यशेषाश्च सर्वे विनिहता मया ॥ १०.८.१६३ ॥
ਪਾਂਚਾਲ, ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਸੋਮਕ ਅਤੇ ਮਤਸਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਚੇ ਹੋਏ — ਸਾਰੇ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ।
10.8.164
इदानीं कृतकृत्याः स्म याम तत्रैव मा चिरम् ।
यदि जीवति नो राजा तस्मै शंसामहे प्रियम् ॥ १०.८.१६४ ॥
ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਆਪਣਾ ਕਾਰਜ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ; ਉੱਥੇ ਹੀ ਚੱਲੀਏ, ਦੇਰ ਨਾ ਕਰੀਏ। ਜੇ ਸਾਡਾ ਰਾਜਾ ਜੀਵਿਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਇਹ ਪਿਆਰੀ ਖ਼ਬਰ ਸੁਣਾਈਏ।