మహాభారతం · అధ్యాయం 11.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.5.1
यदिदं धर्मगहनं बुद्ध्या समनुबुध्यते ।
एतद्विस्तरतः सर्वं बुद्धिमार्गं प्रशंस मे ॥ ११.५.१ ॥
ధర్మంలోని ఈ గహనమైన విషయాన్ని బుద్ధితో సమగ్రంగా గ్రహించవచ్చో, ఆ బుద్ధిమార్గాన్ని నాకు విస్తారంగా వివరించుము.
11.5.2
अत्र ते सर्वयिष्यामि नमस्कृत्वा स्वयम्भुवे ।
यथा संसारगहनं वदन्ति परमर्षयः ॥ ११.५.२ ॥
ఇక్కడ నేను స్వయంభువుకు నమస్కరించి, పరమర్షులు సంసారమనే గహన అరణ్యాన్ని వివరించే విధంగా నీకు అంతా చెబుతాను.
11.5.3
कश्चिन्महति कान्तारे वर्तमानो द्विजः किल ।
महद्दुर्गमनुप्राप्तो वनं क्रव्यादसङ्कुलम् ॥ ११.५.३ ॥
ఒక పెద్ద అరణ్యంలో ఉన్న ఒక ద్విజుడు, మాంసభక్షక జంతువులతో నిండిన వనంలో మహా ఆపదను చేరుకున్నాడు.
11.5.4
सिंहव्याघ्रगजर्क्षौघैरतिघोरमहास्वनैः ।
पिशितादैरतिभयैर्महोग्राकृतिभिस्तथा ॥ ११.५.४ ॥
సింహాలు, పులులు, ఏనుగులు, ఎలుగుబంట్ల గుంపులతో, అత్యంత భయంకరమైన మహా ధ్వనులతో, మాంసభక్షకులైన అతి భయంకర ఉగ్ర రూపాలతో.
11.5.5
समन्तात्सम्परिक्षिप्तं यस्माद्द्रष्टुर्महद्भयम् ।
तदस्य दृष्ट्वा हृदयमुद्वेगमगमत्परम् ॥ ११.५.५ ॥
నాలుగు వైపులా చుట్టుముట్టబడి ఉండటం వల్ల చూసేవానికి మహా భయం కలిగింది; అది చూసి అతని హృదయం పరమ ఉద్వేగానికి గురైంది.
11.5.6
अभ्युच्छ्रयन्ति रमाणि विक्रियाश्च परन्तप ।
स तद्वनं व्यनुसरन्सम्प्रधावन्नितस्ततः ॥ ११.५.६ ॥
ఓ పరంతపా, అక్కడ రమణీయ వస్తువులు, వికారాలు పుడుతున్నాయి. అతడు ఆ వనంలో ఇటూ అటూ తిరుగుతూ, పరుగెత్తుతూ సంచరించాడు.
11.5.7
वीक्षमाणो दिशः सर्वाः शरणं क्व भवेदिति ।
स तेषां नाशमन्विच्छन्प्रद्रुतो भयपीडितः।
न च निर्याति वै दूरं न वा तैर्विप्रयुज्यते ॥ ११.५.७ ॥
అన్ని దిశలను చూస్తూ, ఎక్కడ శరణు దొరుకుతుందో అని ఆలోచించాడు. భయంతో పీడితుడై, వారి వినాశాన్ని కోరుతూ పరుగెత్తాడు; అతడు దూరంగా వెళ్ళలేదు, వారి నుండి విడిపోనూ లేదు.
11.5.8
अथापश्यद्वनं गूढं समन्ताद्वागुरावृतम् ।
बाहुभ्यां सम्परिष्वक्तः स्त्रिया परमघोरया ॥ ११.५.८ ॥
అప్పుడు అతడు ఒక రహస్య అరణ్యాన్ని చూశాడు; అది అన్ని వైపులా వలతో చుట్టబడి ఉంది. అతడు అత్యంత భయంకరమైన ఒక స్త్రీ చేతులతో కౌగిలించబడి ఉన్నాడు.
11.5.9
पञ्चशीर्षधरैर्नागैः शैलैरिव समुन्नतैः ।
नभःस्पृशैर्महावृक्षैः परिक्षिप्तं महावनम् ॥ ११.५.९ ॥
ఐదు తలలు ధరించిన నాగులతో, ఎత్తైన పర్వతాల వలె ఆకాశాన్ని తాకే మహా వృక్షాలతో ఆ మహావనం చుట్టుముట్టబడి ఉంది.
11.5.10
वनमध्ये च तत्राभूदुदपानः समावृतः ।
वल्लीभिस्तृणनद्धाभिर्गूढाभिरभिसंवृतः ॥ ११.५.१० ॥
ఆ వనం మధ్యలో ఒక బావి ఉంది; అది గడ్డితో కట్టబడిన, దాగి ఉన్న తీగలతో కప్పబడి చుట్టుముట్టబడి ఉంది.
11.5.11
पपात स द्विजस्तत्र निगूढे सलिलाशये ।
विलग्नश्चाभवत्तस्मिँल्लतासन्तानसङ्कुले ॥ ११.५.११ ॥
ఆ ద్విజుడు అక్కడ దాగి ఉన్న నీటి కుంటలో పడ్డాడు; లతల దట్టమైన చిక్కులో అతడు చిక్కుకున్నాడు.
11.5.12
पनसस्य यथा जातं वृन्तबद्धं महाफलम् ।
स तथा लम्बते तत्र ह्यूर्ध्वपादो ह्यधः शिराः ॥ ११.५.१२ ॥
పనస చెట్టుపై పెరిగి కాడకు కట్టబడి వేలాడే పెద్ద ఫలంలా, అతడు అక్కడ పాదాలు పైకి, తల కిందికి వేలాడాడు.
11.5.13
अथ तत्रापि चान्योऽस्य भूयो जात उपद्रवः ।
कूपमध्ये महानागमपश्यत महाबलम् ॥ ११.५.१३ ॥
అక్కడ కూడా అతనికి మరో ఉపద్రవం మళ్లీ కలిగింది. బావి మధ్యలో మహాబలమైన ఒక పెద్ద నాగాన్ని అతడు చూశాడు.
11.5.14
कूपपीनाहवेलायामपश्यत् महागजम् ॥ ११.५.१४ ॥
బావి అంచు వద్ద అతడు ఒక మహా గజాన్ని చూశాడు.
11.5.15
षड्वक्त्रं कृष्णशबलं द्विषट्कपदचारिणम् ।
क्रमेण परिसर्पन्तं वल्लीवृक्षसमावृतम् ॥ ११.५.१५ ॥
ఆరు ముఖాలు కలది, నలుపు మచ్చలతో కూడినది, పన్నెండు పాదాలతో నడిచేది, క్రమంగా పాకుతూ, లతలు చెట్లతో కప్పబడినది.
11.5.16
तस्य शाखाप्रशाखासु वृक्षशाखावलम्बिनः ।
नानारूपा मधुकरा घोररूपा भयावहाः ॥ ११.५.१६ ॥
దాని శాఖలు ప్రశాఖలపై, చెట్టు కొమ్మలకు వేలాడుతున్న, నానా రూపాల, భయంకర రూపాల, భయం కలిగించే తేనెటీగలు ఉన్నాయి.
11.5.17
आसते मधु संवृत्य पूर्वमेव निकेतजाः ।
भूयोभूयः समीहन्ते मधूनि भरतर्षभ ॥ ११.५.१७ ॥
తమ గూళ్లలో పుట్టిన అవి ముందే తేనెను కూడబెట్టుకుని కూర్చుంటాయి; భరతశ్రేష్ఠా, పదే పదే తేనెలనే వెతుకుతాయి.
11.5.18
स्वादनीयानि भूतानां यैर्बालो न वितृप्यते ।
तेषां मधूनां बहुधा धारा प्रस्रवते तदा ॥ ११.५.१८ ॥
ప్రాణులకు రుచికరమైనవి, వాటితో బాలుడు తృప్తి చెందడు; ఆ తేనెల అనేక ధారలు అప్పుడు ప్రవహిస్తాయి.
11.5.19
आलम्बमानः स पुमान्धारां पिबति सर्वदा ।
न चास्य तृष्णा विरता पिबमानस्य सङ्कटे ॥ ११.५.१९ ॥
వేలాడుతున్న ఆ మనిషి ఎప్పుడూ ఆ ధారను తాగుతూనే ఉంటాడు; ఆపదలో తాగుతున్నప్పటికీ అతని దాహం ఎన్నటికీ తీరదు.
11.5.20
अभीप्सति च तां नित्यमतृप्तः स पुनः पुनः ।
न चास्य जीविते राजन्निर्वेदः समजायत ॥ ११.५.२० ॥
తృప్తి చెందనివాడు దానిని నిత్యం మళ్లీ మళ్లీ కోరుకుంటాడు. ఓ రాజా, అతని జీవితంలో వైరాగ్యం కలగలేదు.
11.5.21
तत्रैव च मनुष्यस्य जीविताशा प्रतिष्ठिता ।
कृष्णाः श्वेताश्च तं वृक्षं निकृन्तन्ति स्म मूषिकाः ॥ ११.५.२१ ॥
అక్కడే మనిషి జీవితాశ నిలిచి ఉంది. నల్లని, తెల్లని ఎలుకలు ఆ చెట్టును కొరుకుతున్నాయి.
11.5.22
व्यालैश्च तद्वनं दुर्गं स्त्रिया च परमोग्रया ।
कूपाधस्ताच्च नागेन पीनाहे कुञ्जरेण च ॥ ११.५.२२ ॥
ఆ అడవి క్రూర జంతువులతో, దుర్గమంగా ఉంది; అత్యంత భయంకరమైన ఒక స్త్రీ కూడా అక్కడ ఉంది; బావి కింద ఒక నాగు, ఒక ఏనుగు కూడా ఉన్నాయి.
11.5.23
वृक्षप्रपाताच्च भयं मूषिकेभ्यश्च पञ्चमम् ।
मधुलोभान्मधुकरैः षष्ठमाहुर्महद्भयम् ॥ ११.५.२३ ॥
చెట్టు నుండి పడే భయం, ఎలుకల వల్ల భయం, ఐదవది; తేనె ఆశతో తేనెటీగల వల్ల ఆరవ మహాభయం అని చెబుతారు.
11.5.24
एवं स वसते तत्र क्षिप्तः संसारसागरे ।
न चैव जीविताशायां निर्वेदमुपगच्छति ॥ ११.५.२४ ॥
ఇలా అతడు సంసార సాగరంలో పడవేయబడి అక్కడ నివసిస్తాడు; జీవితాశలో అతడు వైరాగ్యాన్ని పొందడు.