มหาภารตะ · อัธยายะ 11.5
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
11.5.1
यदिदं धर्मगहनं बुद्ध्या समनुबुध्यते ।
एतद्विस्तरतः सर्वं बुद्धिमार्गं प्रशंस मे ॥ ११.५.१ ॥
ขอทรงบอกข้าพระองค์ให้ละเอียดทั้งหมด ถึงทางแห่งปัญญาอันเป็นเครื่องให้เข้าใจเรื่องธรรมอันลึกซึ้งนี้
11.5.2
अत्र ते सर्वयिष्यामि नमस्कृत्वा स्वयम्भुवे ।
यथा संसारगहनं वदन्ति परमर्षयः ॥ ११.५.२ ॥
ที่นี่ข้าพเจ้าจะกล่าวทั้งหมดแก่ท่าน หลังจากถวายการนอบน้อมแด่พระผู้เกิดเองแล้ว ดังที่บรรดาฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่กล่าวถึงป่าลึกแห่งสังสาระ
11.5.3
कश्चिन्महति कान्तारे वर्तमानो द्विजः किल ।
महद्दुर्गमनुप्राप्तो वनं क्रव्यादसङ्कुलम् ॥ ११.५.३ ॥
มีพราหมณ์ผู้เกิดสองครั้งคนหนึ่ง อยู่ในป่าใหญ่ ได้ตกอยู่ในภัยอันใหญ่หลวง เข้าไปถึงป่าเต็มไปด้วยสัตว์กินเนื้อ
11.5.4
सिंहव्याघ्रगजर्क्षौघैरतिघोरमहास्वनैः ।
पिशितादैरतिभयैर्महोग्राकृतिभिस्तथा ॥ ११.५.४ ॥
มีฝูงสิงโต เสือ ช้าง และหมี มีเสียงคำรามอันน่ากลัวยิ่ง และมีสัตว์กินเนื้อรูปร่างน่าสะพรึงกลัวและดุร้ายยิ่งใหญ่
11.5.5
समन्तात्सम्परिक्षिप्तं यस्माद्द्रष्टुर्महद्भयम् ।
तदस्य दृष्ट्वा हृदयमुद्वेगमगमत्परम् ॥ ११.५.५ ॥
ถูกล้อมรอบจากทุกทิศ ผู้เห็นจึงเกิดความกลัวอย่างยิ่ง เมื่อเห็นดังนั้น หัวใจของเขาก็ถูกความหวาดหวั่นอย่างสุดขีดครอบงำ
11.5.6
अभ्युच्छ्रयन्ति रमाणि विक्रियाश्च परन्तप ।
स तद्वनं व्यनुसरन्सम्प्रधावन्नितस्ततः ॥ ११.५.६ ॥
โอ้ผู้ปราบศัตรู สิ่งที่น่ายินดีและการแปรเปลี่ยนต่าง ๆ ก็เกิดขึ้น เขาเดินท่องไปในป่านั้น วิ่งไปวิ่งมาทั้งนี้ทั้งนั้น
11.5.7
वीक्षमाणो दिशः सर्वाः शरणं क्व भवेदिति ।
स तेषां नाशमन्विच्छन्प्रद्रुतो भयपीडितः।
न च निर्याति वै दूरं न वा तैर्विप्रयुज्यते ॥ ११.५.७ ॥
เขามองไปทุกทิศ คิดว่าจะมีที่พึ่งอยู่ที่ใด ด้วยความกลัวบีบคั้น เขาวิ่งหนีไปมุ่งหาทางทำลายสัตว์เหล่านั้น แต่เขาไม่ได้ไปไกล และก็ไม่ได้พลัดพรากจากสัตว์เหล่านั้นเลย
11.5.8
अथापश्यद्वनं गूढं समन्ताद्वागुरावृतम् ।
बाहुभ्यां सम्परिष्वक्तः स्त्रिया परमघोरया ॥ ११.५.८ ॥
แล้วเขาเห็นป่าลึกลับ ถูกตาข่ายดักสัตว์ล้อมรอบทุกด้าน และมีหญิงผู้น่ากลัวยิ่งโอบกอดเขาด้วยแขนทั้งสอง
11.5.9
पञ्चशीर्षधरैर्नागैः शैलैरिव समुन्नतैः ।
नभःस्पृशैर्महावृक्षैः परिक्षिप्तं महावनम् ॥ ११.५.९ ॥
ป่าใหญ่นั้นถูกล้อมด้วยงูที่มีห้าพังพาน และด้วยต้นไม้ใหญ่ที่สูงดุจภูเขา สูงจนแตะท้องฟ้า
11.5.10
वनमध्ये च तत्राभूदुदपानः समावृतः ।
वल्लीभिस्तृणनद्धाभिर्गूढाभिरभिसंवृतः ॥ ११.५.१० ॥
ท่ามกลางป่านั้นมีบ่อน้ำแห่งหนึ่ง ถูกปกคลุมและล้อมรอบด้วยเถาวัลย์ซ่อนเร้นที่พันกันด้วยหญ้า
11.5.11
पपात स द्विजस्तत्र निगूढे सलिलाशये ।
विलग्नश्चाभवत्तस्मिँल्लतासन्तानसङ्कुले ॥ ११.५.११ ॥
พราหมณ์ผู้เกิดสองครั้งนั้นตกลงไปในแอ่งน้ำซ่อนเร้นนั้น และไปติดอยู่ในกลุ่มเถาวัลย์ที่พันกันแน่น
11.5.12
पनसस्य यथा जातं वृन्तबद्धं महाफलम् ।
स तथा लम्बते तत्र ह्यूर्ध्वपादो ह्यधः शिराः ॥ ११.५.१२ ॥
เขาห้อยอยู่ที่นั่น ดุจผลขนุนใหญ่ที่ออกอยู่บนต้นและห้อยติดอยู่กับขั้ว คือเท้าชี้ขึ้นและศีรษะห้อยลง
11.5.13
अथ तत्रापि चान्योऽस्य भूयो जात उपद्रवः ।
कूपमध्ये महानागमपश्यत महाबलम् ॥ ११.५.१३ ॥
แล้วที่นั่น ภัยพิบัติอีกอย่างหนึ่งก็เกิดขึ้นแก่เขาอีก เขาเห็นงูใหญ่ตัวหนึ่งที่มีพลังมหาศาลอยู่กลางบ่อน้ำ
11.5.14
कूपपीनाहवेलायामपश्यत् महागजम् ॥ ११.५.१४ ॥
ในขณะที่ขอบบ่อเต็มเปี่ยม เขาเห็นช้างใหญ่ตัวหนึ่ง
11.5.15
षड्वक्त्रं कृष्णशबलं द्विषट्कपदचारिणम् ।
क्रमेण परिसर्पन्तं वल्लीवृक्षसमावृतम् ॥ ११.५.१५ ॥
มีหกหน้า สีดำและมีจุดด่าง เดินด้วยสิบสองเท้า คืบคลานไปทีละก้าว ถูกเถาวัลย์และต้นไม้ปกคลุม
11.5.16
तस्य शाखाप्रशाखासु वृक्षशाखावलम्बिनः ।
नानारूपा मधुकरा घोररूपा भयावहाः ॥ ११.५.१६ ॥
บนกิ่งก้านและกิ่งย่อยของมัน และที่ห้อยลงจากง่ามกิ่งของต้นไม้ มีผึ้งหลายรูปร่าง มีรูปร่างน่าสะพรึงกลัว นำความหวาดกลัวมาให้
11.5.17
आसते मधु संवृत्य पूर्वमेव निकेतजाः ।
भूयोभूयः समीहन्ते मधूनि भरतर्षभ ॥ ११.५.१७ ॥
ผึ้งที่เกิดในรังของตนนั่งอยู่ โดยได้รวบรวมน้ำผึ้งไว้แล้วก่อนหน้า และซ้ำแล้วซ้ำเล่าก็แสวงหาน้ำผึ้ง โอ้ผู้ประเสริฐแห่งวงศ์ภรตะ
11.5.18
स्वादनीयानि भूतानां यैर्बालो न वितृप्यते ।
तेषां मधूनां बहुधा धारा प्रस्रवते तदा ॥ ११.५.१८ ॥
น้ำผึ้งอันหวานแก่สัตว์ทั้งหลาย ที่เด็กไม่เคยอิ่มพอ ลำธารแห่งน้ำผึ้งเหล่านั้นไหลออกมาหลายทางในเวลานั้น
11.5.19
आलम्बमानः स पुमान्धारां पिबति सर्वदा ।
न चास्य तृष्णा विरता पिबमानस्य सङ्कटे ॥ ११.५.१९ ॥
บุรุษผู้นั้นเกาะอยู่ที่นั่น ดื่มจากลำธารนั้นตลอดเวลา แต่แม้ขณะดื่มอยู่ท่ามกลางภัย ความกระหายของเขาก็ไม่เคยสงบลง
11.5.20
अभीप्सति च तां नित्यमतृप्तः स पुनः पुनः ।
न चास्य जीविते राजन्निर्वेदः समजायत ॥ ११.५.२० ॥
เขาไม่เคยอิ่มพอ ปรารถนาสิ่งนั้นอยู่เสมอ ซ้ำแล้วซ้ำเล่า โอ้พระราชา และในชีวิตของเขาไม่เคยเกิดความเบื่อหน่ายโลกขึ้นเลย
11.5.21
तत्रैव च मनुष्यस्य जीविताशा प्रतिष्ठिता ।
कृष्णाः श्वेताश्च तं वृक्षं निकृन्तन्ति स्म मूषिकाः ॥ ११.५.२१ ॥
ที่นั่นเองความหวังในชีวิตของมนุษย์ตั้งอยู่มั่น หนูดำและหนูขาวกำลังแทะต้นไม้นั้นอยู่
11.5.22
व्यालैश्च तद्वनं दुर्गं स्त्रिया च परमोग्रया ।
कूपाधस्ताच्च नागेन पीनाहे कुञ्जरेण च ॥ ११.५.२२ ॥
ป่านั้นเป็นทางที่ผ่านได้ยาก เต็มไปด้วยสัตว์ร้าย และยังมีหญิงผู้ดุร้ายยิ่งอยู่ด้วย ใต้บ่อน้ำมีงูและช้างใหญ่อยู่ด้วย
11.5.23
वृक्षप्रपाताच्च भयं मूषिकेभ्यश्च पञ्चमम् ।
मधुलोभान्मधुकरैः षष्ठमाहुर्महद्भयम् ॥ ११.५.२३ ॥
ความกลัวจากการตกลงจากต้นไม้ ความกลัวจากหนูเป็นอันดับที่ห้า และจากความโลภในน้ำผึ้ง ผึ้งเป็นความกลัวใหญ่อันดับที่หก ดังกล่าวกันไว้เช่นนี้
11.5.24
एवं स वसते तत्र क्षिप्तः संसारसागरे ।
न चैव जीविताशायां निर्वेदमुपगच्छति ॥ ११.५.२४ ॥
เขาอาศัยอยู่ที่นั่นเช่นนี้ ถูกโยนลงในมหาสมุทรแห่งสังสารวัฏ และแม้ในความหวังที่จะมีชีวิต เขาก็ไม่บรรลุความเบื่อหน่ายต่อโลก