Mahābhārata · Adhyāya 12.132
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.132.1
हीने परमके धर्मे सर्वलोकातिलङ्घने ।
सर्वस्मिन्दस्युसाद्भूते पृथिव्यामुपजीवने ॥ १२.१३२.१ ॥
Cuando el dharma supremo ha decaído, cuando se transgreden todos los mundos, cuando todo en la tierra se ha vuelto como el de los bandidos y también el sustento,
12.132.2
केन स्विद्ब्राह्मणो जीवेज्जघन्ये काल आगते ।
असंत्यजन्पुत्रपौत्राननुक्रोशात्पितामह ॥ १२.१३२.२ ॥
Oh abuelo, cuando llega un tiempo bajo, ¿cómo debe vivir un brahmán, sin abandonar a sus hijos y nietos por compasión?
12.132.3
विज्ञानबलमास्थाय जीवितव्यं तथा गते ।
सर्वं साध्वर्थमेवेदमसाध्वर्थं न किंचन ॥ १२.१३२.३ ॥
Apoyándose en la fuerza del discernimiento, uno debe vivir aun cuando ha llegado tal estado. Todo esto es para un buen fin; nada es para un mal fin.
12.132.4
असाधुभ्योऽर्थमादाय साधुभ्यो यः प्रयच्छति ।
आत्मानं संक्रमं कृत्वा कृच्छ्रधर्मकृदेव सः ॥ १२.१३२.४ ॥
Quien toma riqueza de los malvados y la da a los buenos, haciéndose a sí mismo un puente de paso, es en verdad quien cumple el deber difícil.
12.132.5
अरोषेणात्मनो राजन्राज्ये स्थितिमकोपयन् ।
अदत्तमप्याददीत् भ्रातुर्वित्तं ममेति वा ॥ १२.१३२.५ ॥
Oh rey, sin ira y sin perturbar la estabilidad del reino, uno puede incluso tomar lo que no se le da, pensando: «La riqueza de mi hermano es mía».
12.132.6
विज्ञानबलपूतो यो वर्तते निन्दितेष्वपि ।
वृत्तिविज्ञानवान्धीरः कस्तं वक्तुमिहार्हति ॥ १२.१३२.६ ॥
¿Quién aquí es digno de hablar de aquel que, purificado por la fuerza del discernimiento, se conduce incluso entre los censurados, un hombre firme que conoce los medios de sustento?
12.132.7
येषां बहुकृता बुद्धिस्तेषामन्या न रोचते ।
यजसा ते प्रवर्तन्ते बलवन्तो युधिष्ठिर ॥ १२.१३२.७ ॥
Oh Yudhiṣṭhira, a quienes su entendimiento está muy cultivado no les agrada otra doctrina; esos poderosos avanzan por el rito del sacrificio.
12.132.8
यदैव प्रकृतं शास्त्रं जनस्तदनुवर्तते ।
यदैवमध्यासेवन्ते मेध्रावी वाऽप्यथोत्तरम् ॥ १२.१३२.८ ॥
Cuando el śāstra está establecido de cierta manera, la gente lo sigue; y cuando también los sabios lo practican así, el camino posterior es el mismo.
12.132.9
ऋत्विक्पुरोहिताचार्यान्सत्कृतानभिसत्कृतान् ।
न ब्राह्मणान्घातयीत दोषान्प्राप्नोति घातयन् ॥ १२.१३२.९ ॥
No se debe hacer matar a los brahmanes —sacerdotes oficiantes, capellanes domésticos y maestros—, sean honrados o muy honrados; quien hace matar incurre en falta.
12.132.10
एतत्प्रमाणं लोकस्य चक्षुरेतत्सातनम् ।
तत्प्रमाणोऽवगाहेत तेन तत्साध्वसाधु वा ॥ १२.१३२.१० ॥
Esta es la norma del mundo, este es su ojo, esto es duradero. Tomando eso como autoridad, que uno se adentre en ello; por ello, lo bueno o lo no bueno.
12.132.11
हवो ग्रामवास्तव्या दोषान्ब्रूयुः परस्परम् ।
न तेषां वचनाद्राजा सत्कुर्याद्धातयीत वा ॥ १२.१३२.११ ॥
Los habitantes de la aldea pueden denunciarse faltas unos a otros; pero, por su palabra, el rey no debe honrar a nadie ni hacer que nadie sea muerto.
12.132.12
न वाच्यः परिवादो वै न श्रोतव्यः कथंचन ।
कर्णौ तत्र पिधातव्यौ गन्तव्यं वा ततोऽन्यतः ॥ १२.१३२.१२ ॥
No se debe proferir difamación ni escucharla de ninguna manera; allí hay que taparse los oídos o marcharse a otra parte.
12.132.13
न सतां शीलमेतद्वै परिवादो न पैशुनम् ।
गुणानामेव वक्तारः सन्तो नित्यं युधिष्ठिर ॥ १२.१३२.१३ ॥
Esta no es la conducta de los buenos: ni calumnia ni chismorreo. Los justos siempre hablan solo de las virtudes, Yudhiṣṭhira.
12.132.14
यथा समधुरौ दम्यौ सुदान्तौ साधुवाहिनौ ।
धुरमुद्यम्य वहतस्तथा वर्तेत वै नृपः ॥ १२.१३२.१४ ॥
Como dos bueyes de igual yugo, bien domados y bien adiestrados, levantan el yugo y lo llevan, así debe conducirse el rey.
12.132.15
यथायथाऽस्य बहवः सहायाः स्युस्तथा चरेत् ।
आचारमेव मन्यन्ते गरीयो धर्मलक्षणम् ॥ १२.१३२.१५ ॥
Según sean sus numerosos auxiliares, así debe obrar; pues ellos consideran que la conducta misma es la marca más importante del dharma.
12.132.16
अपरे नैवमिच्छन्ति ये शङ्खलिखिंतप्रियाः ।
अर्थे क्षीणेऽथवा लुब्धास्ते ब्रूयुर्वाक्यमीदृशम् ॥ १२.१३२.१६ ॥
Otros, que aman las normas de Śaṅkha y Likhita, no lo desean así; pero cuando la riqueza disminuye, o cuando son codiciosos, dirían palabras semejantes.
12.132.17
आर्षमष्यत्र पश्यन्ति विकर्मस्थस्य पातनम् ।
न चार्षात्सदृशं किंचित्प्रमाणं दृश्यते क्वचित् ॥ १२.१३२.१७ ॥
Aquí ven, en la enseñanza del sabio, la caída de quien ha obrado mal; y en ninguna parte se ve una autoridad igual a la palabra del sabio.
12.132.18
देवा ह्यपि विकर्मस्थं घातयन्ति नराधमम् ।
व्याजेन विन्दन्वित्तं हि धर्मतः परिहीयते ॥ १२.१३२.१८ ॥
Incluso los dioses abaten al más vil de los hombres que obra mal; quien obtiene riqueza por engaño cae del dharma.
12.132.19
सर्वतः सत्कृतः सद्भिर्भूतिप्रवरकारणैः ।
हृदयेनाभ्यनुज्ञातो यो धर्मस्तं व्यवस्यति ॥ १२.१३२.१९ ॥
Quien es honrado por todas partes por los buenos, y es aprobado de corazón por las mejores causas de prosperidad, ese resuelve seguir el dharma.
12.132.20
यश्चतुर्गुणसंपन्नं धर्मं वेद स धर्मवित् ।
अहेरिव हि धर्मस्य पदं दुःखं गवेषितुम् ॥ १२.१३२.२० ॥
Quien conoce el dharma dotado de cuatro cualidades es verdaderamente un conocedor del dharma; pues la huella del dharma es difícil de seguir, como la de una serpiente.
12.132.21
यथा मृगस्य विद्धस्य मृगव्याधः पदं नयेत् ।
लक्षेद्रुधिरपातेन तथा धर्मपदं नयेत् ॥ १२.१३२.२१ ॥
Como el cazador de ciervos, al ver caer las gotas de sangre, sigue la huella de un ciervo herido, así uno debe llegar a la huella del dharma.
12.132.22
यथा सम्यग्वितेन पथा गन्तव्यमप्युत ।
राजर्षीणां वृत्तमेतदेवं गच्छ युधिष्ठिर ॥ १२.१३२.२२ ॥
Así como se debe viajar por un camino recto y bien trazado, así es la conducta de los reyes sabios; ve de este modo, oh Yudhiṣṭhira.