మహాభారతం · అధ్యాయం 12.132
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.132.1
हीने परमके धर्मे सर्वलोकातिलङ्घने ।
सर्वस्मिन्दस्युसाद्भूते पृथिव्यामुपजीवने ॥ १२.१३२.१ ॥
పరమ ధర్మం క్షీణించి, సర్వలోకాలు అతిక్రమించబడినప్పుడు, భూమిపై అన్నీ దొంగల వలె మారి, జీవనోపాధి కూడా అలాగే ఉన్నప్పుడు,
12.132.2
केन स्विद्ब्राह्मणो जीवेज्जघन्ये काल आगते ।
असंत्यजन्पुत्रपौत्राननुक्रोशात्पितामह ॥ १२.१३२.२ ॥
పితామహా, అధమ కాలం వచ్చినప్పుడు బ్రాహ్మణుడు ఎలా జీవించాలి? దయతో పుత్రులను, పౌత్రులను విడువకుండా ఎలా జీవించాలి?
12.132.3
विज्ञानबलमास्थाय जीवितव्यं तथा गते ।
सर्वं साध्वर्थमेवेदमसाध्वर्थं न किंचन ॥ १२.१३२.३ ॥
విజ్ఞాన బలాన్ని ఆశ్రయించి, అలాంటి స్థితి వచ్చినప్పుడు కూడా జీవించాలి. ఇదంతా మంచి ప్రయోజనం కోసమే; చెడు ప్రయోజనం కోసం ఏదీ లేదు.
12.132.4
असाधुभ्योऽर्थमादाय साधुभ्यो यः प्रयच्छति ।
आत्मानं संक्रमं कृत्वा कृच्छ्रधर्मकृदेव सः ॥ १२.१३२.४ ॥
దుష్టుల నుండి ధనం తీసుకుని సజ్జనులకు ఇచ్చేవాడు, తనను తానే మార్గంగా చేసుకున్నవాడు, అతడు కఠిన ధర్మాన్ని ఆచరించేవాడే.
12.132.5
अरोषेणात्मनो राजन्राज्ये स्थितिमकोपयन् ।
अदत्तमप्याददीत् भ्रातुर्वित्तं ममेति वा ॥ १२.१३२.५ ॥
ఓ రాజా, కోపం లేకుండా, రాజ్య స్థితిని భంగం చేయకుండా, ఇవ్వనిది కూడా 'సోదరుని ధనం నాదే' అని తీసుకోవచ్చు.
12.132.6
विज्ञानबलपूतो यो वर्तते निन्दितेष्वपि ।
वृत्तिविज्ञानवान्धीरः कस्तं वक्तुमिहार्हति ॥ १२.१३२.६ ॥
విజ్ఞాన బలంతో పవిత్రుడై, నిందితుల మధ్య కూడా ప్రవర్తించేవాడు, జీవనోపాయాలు తెలిసిన ధీరుడు — అతని గురించి ఇక్కడ ఎవరు చెప్పగలరు?
12.132.7
येषां बहुकृता बुद्धिस्तेषामन्या न रोचते ।
यजसा ते प्रवर्तन्ते बलवन्तो युधिष्ठिर ॥ १२.१३२.७ ॥
యుధిష్ఠిరా, బహుధా సంస్కరించబడిన బుద్ధి కలవారికి వేరొక అభిప్రాయం రుచించదు; ఆ బలవంతులు యజ్ఞవిధితోనే నడుచుకుంటారు.
12.132.8
यदैव प्रकृतं शास्त्रं जनस्तदनुवर्तते ।
यदैवमध्यासेवन्ते मेध्रावी वाऽप्यथोत्तरम् ॥ १२.१३२.८ ॥
శాస్త్రం ఎలా స్థాపితమైందో, అప్పుడు జనం దానిని అనుసరిస్తారు; జ్ఞానులు కూడా అలాగే అభ్యసిస్తే, తరువాతి మార్గం కూడా అదే.
12.132.9
ऋत्विक्पुरोहिताचार्यान्सत्कृतानभिसत्कृतान् ।
न ब्राह्मणान्घातयीत दोषान्प्राप्नोति घातयन् ॥ १२.१३२.९ ॥
ఋత్విజులు, పురోహితులు, ఆచార్యులు — గౌరవింపబడినవారైనా, అధికంగా గౌరవింపబడినవారైనా — ఆ బ్రాహ్మణులను చంపించరాదు; చంపించువాడు దోషాన్ని పొందుతాడు.
12.132.10
एतत्प्रमाणं लोकस्य चक्षुरेतत्सातनम् ।
तत्प्रमाणोऽवगाहेत तेन तत्साध्वसाधु वा ॥ १२.१३२.१० ॥
ఇదే లోకానికి ప్రమాణం; ఇదే దాని కన్ను; ఇదే శాశ్వతం. దానినే ప్రమాణంగా తీసుకొని ఒకడు దానిలో ప్రవేశించాలి; దాని ద్వారా అది మంచిదో చెడ్డదో.
12.132.11
हवो ग्रामवास्तव्या दोषान्ब्रूयुः परस्परम् ।
न तेषां वचनाद्राजा सत्कुर्याद्धातयीत वा ॥ १२.१३२.११ ॥
గ్రామంలో నివసించేవారు ఒకరిపై ఒకరు దోషాలు చెప్పవచ్చు; కానీ వారి మాట వల్ల రాజు ఎవరినీ సత్కరించకూడదు, చంపించకూడదు.
12.132.12
न वाच्यः परिवादो वै न श्रोतव्यः कथंचन ।
कर्णौ तत्र पिधातव्यौ गन्तव्यं वा ततोऽन्यतः ॥ १२.१३२.१२ ॥
నింద మాట్లాడరాదు; ఏ విధంగానూ దానిని వినరాదు; అక్కడ చెవులను మూసుకోవాలి, లేదా అక్కడి నుండి వేరే వైపు వెళ్లాలి.
12.132.13
न सतां शीलमेतद्वै परिवादो न पैशुनम् ।
गुणानामेव वक्तारः सन्तो नित्यं युधिष्ठिर ॥ १२.१३२.१३ ॥
ఇది సత్పురుషుల ఆచారం కాదు; నింద, చాడీలు చెప్పడం కూడా కాదు. సజ్జనులు ఎల్లప్పుడూ గుణాలనే చెబుతారు, ఓ యుధిష్ఠిరా.
12.132.14
यथा समधुरौ दम्यौ सुदान्तौ साधुवाहिनौ ।
धुरमुद्यम्य वहतस्तथा वर्तेत वै नृपः ॥ १२.१३२.१४ ॥
సమానమైన భారాన్ని మోసే, బాగా మచ్చిక చేసిన, మంచి బండి ఎద్దులు రెండు కాడిని ఎత్తి మోసినట్లు, రాజు ప్రవర్తించాలి.
12.132.15
यथायथाऽस्य बहवः सहायाः स्युस्तथा चरेत् ।
आचारमेव मन्यन्ते गरीयो धर्मलक्षणम् ॥ १२.१३२.१५ ॥
అతనికి ఎంత మంది సహాయకులు ఉంటారో, అలాగే ప్రవర్తించాలి; ఆచారమే ధర్మ లక్షణాల్లో గొప్పదని వారు భావిస్తారు.
12.132.16
अपरे नैवमिच्छन्ति ये शङ्खलिखिंतप्रियाः ।
अर्थे क्षीणेऽथवा लुब्धास्ते ब्रूयुर्वाक्यमीदृशम् ॥ १२.१३२.१६ ॥
శంఖ-లిఖితుల ఉపదేశాలను ప్రియంగా భావించేవారు ఇలా కోరరు; ధనం తగ్గినప్పుడు లేదా లోభులు ఇలాంటి మాటలు చెబుతారు.
12.132.17
आर्षमष्यत्र पश्यन्ति विकर्मस्थस्य पातनम् ।
न चार्षात्सदृशं किंचित्प्रमाणं दृश्यते क्वचित् ॥ १२.१३२.१७ ॥
ఇక్కడ ఋషి వచనంలో, విరుద్ధ కర్మ చేసేవాడి పతనాన్ని వారు చూస్తారు; ఋషి వచనానికి సమానమైన ప్రమాణం ఎక్కడా కనిపించదు.
12.132.18
देवा ह्यपि विकर्मस्थं घातयन्ति नराधमम् ।
व्याजेन विन्दन्वित्तं हि धर्मतः परिहीयते ॥ १२.१३२.१८ ॥
దేవతలు కూడా విరుద్ధ కర్మ చేసే అధముడిని నాశనం చేస్తారు; మోసంతో ధనం సంపాదించేవాడు ధర్మం నుండి పతనమవుతాడు.
12.132.19
सर्वतः सत्कृतः सद्भिर्भूतिप्रवरकारणैः ।
हृदयेनाभ्यनुज्ञातो यो धर्मस्तं व्यवस्यति ॥ १२.१३२.१९ ॥
అన్నివైపుల నుండి సజ్జనులచే గౌరవించబడి, సంపదకు శ్రేష్ఠ కారణాలైన వారిచే హృదయపూర్వకంగా అనుమతి పొందినవాడు ధర్మాన్ని నిశ్చయించుకుంటాడు.
12.132.20
यश्चतुर्गुणसंपन्नं धर्मं वेद स धर्मवित् ।
अहेरिव हि धर्मस्य पदं दुःखं गवेषितुम् ॥ १२.१३२.२० ॥
నాలుగు గుణాలతో కూడిన ధర్మాన్ని తెలిసినవాడు, అతడే ధర్మవేత్త; ధర్మపు పాదముద్రను పాము అడుగుజాడలా వెతకడం కష్టం.
12.132.21
यथा मृगस्य विद्धस्य मृगव्याधः पदं नयेत् ।
लक्षेद्रुधिरपातेन तथा धर्मपदं नयेत् ॥ १२.१३२.२१ ॥
గాయపడిన జింకను వేటగాడు రక్తపు చుక్కలు పడిన జాడ ద్వారా గుర్తించి దాని పాదముద్రకు చేరినట్లుగా, ధర్మపు పాదాన్ని చేరాలి.
12.132.22
यथा सम्यग्वितेन पथा गन्तव्यमप्युत ।
राजर्षीणां वृत्तमेतदेवं गच्छ युधिष्ठिर ॥ १२.१३२.२२ ॥
సరైన, విశాలమైన మార్గంలో నడవాలి; ఇదే రాజర్షుల ఆచారం. ఓ యుధిష్ఠిరా, ఇలాగే నడువు.