ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.143
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.143.1
पितामह महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविशारद ।
शरणागतं पालयतो यो धर्मस्तं ब्रवीहि मे ॥ १२.१४३.१ ॥
ହେ ପିତାମହ, ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ, ସର୍ବଶାସ୍ତ୍ରବିଶାରଦ! ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ରକ୍ଷାକାରୀଙ୍କର ଯେଉଁ ଧର୍ମ, ତାହା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
12.143.2
महान्धर्मो महाराज शरणागतपालने ।
अर्हः प्रष्टुं भवांश्चैनं प्रश्नं भरतसत्तम ॥ १२.१४३.२ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଶରଣାଗତଙ୍କ ରକ୍ଷଣରେ ମହାନ ଧର୍ମ ଅଛି। ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିବାକୁ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ।
12.143.3
शिबिप्रभृतयो राजन्राजानः शरणं गतान् ।
परिपाल्य महात्मानः संसिद्धिं परमां गताः ॥ १२.१४३.३ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଶିବି ପ୍ରଭୃତି ରାଜାମାନେ ଶରଣାଗତଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରି ମହାତ୍ମା ହୋଇ ପରମ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କଲେ।
12.143.4
श्रूयते च कपोतेन शत्रुः शरणमागतः ।
पूजितश्च यथान्यायं स्वैश्च मांसैर्निमन्त्रितः ॥ १२.१४३.४ ॥
ଶୁଣାଯାଏ ଯେ ଗୋଟିଏ କପୋତ ନିକଟକୁ ଶତ୍ରୁ ଶରଣ ନେଇ ଆସିଲା; ତାହାକୁ ଯଥାବିଧି ସମ୍ମାନ କରାଯାଇ ନିଜ ମାଂସ ଦ୍ୱାରା ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରାଗଲା।
12.143.5
कथं कपोतेन पुरा शत्रुः शरणमागतः ।
स्वमांसं भोजितः कां च गतिं लेभे स भारत ॥ १२.१४३.५ ॥
ହେ ଭାରତ, ପୂର୍ବକାଳରେ କପୋତ ନିକଟକୁ ଶତ୍ରୁ କିପରି ଶରଣ ନେଇ ଆସିଲା? ତାହାକୁ ନିଜ ମାଂସ ଦ୍ୱାରା କିପରି ଭୋଜନ କରାଯାଇଲା, ଏବଂ ସେ କେଉଁ ଗତି ପାଇଲା?
12.143.6
शृणु राजन्कथां दिव्यां सर्वपापप्रणाशिनीम् ।
नृपतेर्मुचुकुन्दस्य कथितां भार्गवेण वै ॥ १२.१४३.६ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ସର୍ବପାପନାଶିନୀ ଦିବ୍ୟ କଥା ଶୁଣନ୍ତୁ; ଏହା ରାଜା ମୁଚୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ବିଷୟରେ ଭାର୍ଗବ କହିଥିଲେ।
12.143.7
इममर्थं पुरा पार्थ मुचुकुन्दो नराधिपः ।
भार्गवं परिपप्रच्छ प्रणतः पुरुषर्षभ ॥ १२.१४३.७ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ! ପୂର୍ବେ ନରାଧିପ ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ପ୍ରଣତ ହୋଇ ଭାର୍ଗବଙ୍କୁ ଏହି ବିଷୟ ପଚାରିଥିଲେ।
12.143.8
तस्मै शुश्रूषमाणाय भार्गवोऽकथयत्कथाम् ।
इमां यथा कपोतेन सिद्धिः प्राप्ता नराधिप ॥ १२.१४३.८ ॥
ଶୁଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ ତାଙ୍କୁ ଭାର୍ଗବ ଏହି କଥା କହିଲେ — କପୋତ ଦ୍ୱାରା ସିଦ୍ଧି କିପରି ମିଳିଲା, ହେ ନରାଧିପ।
12.143.9
धर्मिश्चयसंयुक्तां कामार्थसहितां कथाम् ।
शृणुष्वावहितो राजन्गदतो मे महाभुजः ॥ १२.१४३.९ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଧର୍ମଯୁକ୍ତ ଓ କାମ-ଅର୍ଥ ସହିତ ଏହି କଥା ମୁଁ କହୁଥିବା ବେଳେ ମନୋଯୋଗ ସହ ଶୁଣ, ହେ ମହାବାହୁ।
12.143.10
कश्चित्क्षुद्रसमाचारः पृथिव्यां कालसंमितः ।
चचार पृथिवीपाल घोरः शकुनिलुब्धकः ॥ १२.१४३.१० ॥
ପୃଥିବୀରେ ନୀଚ ଆଚରଣର, କାଳସଦୃଶ, ଭୟଙ୍କର ଏକ ପକ୍ଷୀ-ଶିକାରୀ ବିଚରଣ କରୁଥିଲା, ହେ ପୃଥିବୀପାଳ।
12.143.11
काकोल इव कृष्णाङ्गो रूक्षः पापसमाहितः ।
यवमध्यः कृशग्रीवो ह्रस्वपादो महाहनुः ॥ १२.१४३.११ ॥
କାଉ ପରି କଳା ଅଙ୍ଗ ଥିବା, ରୁକ୍ଷ, ପାପରେ ଲୀନ, ପତଳା କଟି, ଦୁର୍ବଳ ବେକ, ଛୋଟ ଗୋଡ ଓ ବଡ଼ ଚୋଆଳ ଥିବା।
12.143.12
नैव तस्य सुहृत्कश्चिन्न संबन्धी न बान्धवाः ।
बान्धवैः संपरित्यक्तस्तेन रौद्रेण कर्मणा ॥ १२.१४३.१२ ॥
ତାଙ୍କର କୌଣସି ବନ୍ଧୁ ନଥିଲା, ନା ସମ୍ବନ୍ଧୀ, ନା ବାନ୍ଧବ; ସେହି ଭୟଙ୍କର କର୍ମ ଯୋଗୁଁ ବାନ୍ଧବମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ।
12.143.13
नरः पापसमाचारस्त्यक्तव्यो दूरतो बुधैः ।
आत्मानं यो न संधत्ते सोन्यस्य स्यात्कथं हितः ॥ १२.१४३.१३ ॥
ପାପାଚରଣୀ ମଣିଷକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଦୂରରୁ ହିଁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ଯେ ନିଜକୁ ସଂଯତ ରଖିପାରେ ନାହିଁ, ସେ ଅନ୍ୟର ହିତକାରୀ କିପରି ହେବ?
12.143.14
ये नृशंसा दुरात्मानः प्राणिप्राणहरा नराः ।
उद्वेजनीया भूतानां व्याला इव भवन्ति ते ॥ १२.१४३.१४ ॥
ନିଷ୍ଠୁର ଓ ଦୁରାତ୍ମା ଯେଉଁ ମଣିଷମାନେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ପ୍ରାଣ ହରନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସାପ ପରି ଭୟଙ୍କର ହୁଅନ୍ତି।
12.143.15
स वै क्षारकमादाय वने हत्वा च पक्षिणः ।
चकार विक्रयं तेषां पतङ्गानां जनाधिपः ॥ १२.१४३.१५ ॥
ସେଇ ରାଜା ଜଙ୍ଗଲରେ କ୍ଷାର ନେଇ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ବଧ କଲେ ଏବଂ ସେହି ପତଙ୍ଗମାନଙ୍କର ବିକ୍ରୟ ମଧ୍ୟ କଲେ।
12.143.16
एवं तु वर्तमानस्य तस्य वृत्तिं दुरात्मनः ।
अगमत्सुमहान्कालो न चाधर्ममबुध्यत ॥ १२.१४३.१६ ॥
ଏହିପରି ଦୁଷ୍ଟ ଜୀବିକାରେ ଚାଲୁଥିବା ତାର ବହୁତ ସମୟ ବିତିଗଲା; ସେ ନିଜ ଅଧର୍ମ ବୁଝିପାରିଲା ନାହିଁ।
12.143.17
तस्य भार्यासहायस्य रममाणस्य शाश्वतम् ।
दैवयोगविमूढस्य नान्या वृत्तिररोचत ॥ १२.१४३.१७ ॥
ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ସାଥୀ କରି ସଦା ରମଣ କରୁଥିବା, ଦୈବଯୋଗରେ ମୋହିତ ସେହି ଲୋକକୁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜୀବିକା ଭଲ ଲାଗିଲା ନାହିଁ।
12.143.18
ततः कदाचित्तस्याथ वनस्थस्य समन्ततः ।
पातयन्निव वृक्षांस्तान्सुमहान्वातसंभ्रमः ॥ १२.१४३.१८ ॥
ତାପରେ ଏକଦା ଜଙ୍ଗଲରେ ରହୁଥିବା ତାର ଚାରିପାଖରେ ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ ଭୂଶାୟୀ କରୁଥିବା ପରି ଅତି ପ୍ରବଳ ପବନର ଉତ୍ପାତ ଦେଖାଦେଲା।
12.143.19
मेघसंकुलमाकाशं विद्युन्मण्डलमण्डितम् ।
संछन्नस्तु मुहूर्तेन नौसार्थैरिव सागरः ॥ १२.१४३.१९ ॥
ମେଘରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆକାଶ ବିଜୁଳି-ମଣ୍ଡଳରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା; କ୍ଷଣମଧ୍ୟରେ ସାଗର ଜାହାଜ ଦଳରେ ଆବୃତ ପରି ଦେଖାଗଲା।
12.143.20
वारिधारासमूहेन संप्रहृष्टः शतक्रतुः ।
क्षणेन पूरयामास सलिलेन वसुंधराम् ॥ १२.१४३.२० ॥
ଜଳଧାରା ସମୂହରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ଶତକ୍ରତୁ (ଇନ୍ଦ୍ର) କ୍ଷଣମଧ୍ୟରେ ପୃଥିବୀକୁ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ।
12.143.21
ततो धाराकुले लोके संभ्रमन्नष्टचेतनः ।
शीतार्तस्तद्वनं सर्वमाकुलेनान्तरात्मना ॥ १२.१४३.२१ ॥
ତା'ପରେ ଧାରାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଗତରେ ବିଭ୍ରାନ୍ତ ଓ ଚେତନାହୀନ ହୋଇ, ଶୀତରେ ପୀଡ଼ିତ ସେ ବ୍ୟାକୁଳ ଅନ୍ତରାତ୍ମାରେ ସମସ୍ତ ବନରେ ବୁଲିଲା।
12.143.22
नैव निम्नं स्थलं वाऽपि सोऽविन्दत विहंगहा ।
पूरितो हि जलौघेनन तस्य मार्गो वनस्य तु ॥ १२.१४३.२२ ॥
ସେହି ପକ୍ଷୀଘାତକ ନିମ୍ନ ଭୂମି କିମ୍ବା ଉଚ୍ଚ ଭୂମି ମଧ୍ୟ ପାଇଲା ନାହିଁ; ଜଳପ୍ରବାହରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯିବାରୁ ବନର ପଥ ମଧ୍ୟ ତା'ର ରହିଲା ନାହିଁ।
12.143.23
पक्षिणं वर्षवेगेन हता लीनास्तु पादपात् ।
मृगसिहवराहाश्च ये चान्ये तत्र पक्षिणः ॥ १२.१४३.२३ ॥
ବର୍ଷାର ବେଗରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଆଘାତପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ; ଗଛରେ ଲାଗିରହିଥିବାମାନେ ମଧ୍ୟ; ହରିଣ, ସିଂହ, ବରାହ ଓ ସେଠାରେ ଥିବା ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ।
12.143.24
महता वातवर्षेण त्रासितास्ते वनौकसः ।
भयार्ताश्च क्षुधार्ताश्च बभ्रमुः सहिता वने ॥ १२.१४३.२४ ॥
ପ୍ରବଳ ବାତ୍ୟା ଓ ବର୍ଷାରେ ତ୍ରସ୍ତ ସେହି ବନବାସୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଭୟ ଓ କ୍ଷୁଧାରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ବନରେ ଏକତ୍ର ବୁଲିଲେ।
12.143.25
स तु शीतहतैर्गात्रैर्जगामैव न तस्थिवान् ।
ददर्श पतितां भूमौ कपोतीं शीतविह्वलाम् ॥ १२.१४३.२५ ॥
ଶୀତରେ ଅସାଡ଼ ଅଙ୍ଗ ନେଇ ସେ ଚାଲିଗଲା, ଠିଆ ହେଲା ନାହିଁ। ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା, ଶୀତରେ ବ୍ୟାକୁଳ ଏକ ମାଈ କପୋତୀକୁ ସେ ଦେଖିଲା।
12.143.26
दृष्टवाऽऽर्तोपि हि पापात्मा स तां पञ्जरकेऽक्षिपत् ।
स्वयं दुःखाभिभूतोऽपि दुःखमेवाकरोत्परे ॥ १२.१४३.२६ ॥
ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ନିଜେ କଷ୍ଟରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ପାପାତ୍ମା ତାକୁ ପିଞ୍ଜରାରେ ପୁରାଇଲା। ନିଜେ ଦୁଃଖରେ ଅଭିଭୂତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅନ୍ୟକୁ ଦୁଃଖ ହିଁ ଦେଲା।
12.143.27
पापात्मा पापकारित्वत्पापमेव चकार सः ।
सोऽपश्यत्तरुषण्डेषु मेघनीलं वनस्पतिम् ॥ १२.१४३.२७ ॥
ପାପସ୍ୱଭାବ ଥିବାରୁ ସେ ପାପ ହିଁ କଲା। ତା'ପରେ ବୃକ୍ଷସମୂହ ମଧ୍ୟରେ ମେଘ ପରି ନୀଳ ଏକ ବଡ଼ ବୃକ୍ଷ ସେ ଦେଖିଲା।
12.143.28
सेव्यमानं विहंगौघैश्छायावासफलार्थिभिः ।
धात्रा परोपकाराय स साधुरिव निर्मितः ॥ १२.१४३.२८ ॥
ଛାଇ, ଆଶ୍ରୟ ଓ ଫଳ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ପକ୍ଷୀଗଣ ତାକୁ ଆଶ୍ରୟ କରୁଥିଲେ। ଅନ୍ୟର ଉପକାର ପାଇଁ ଯେମିତି ଧାତା ତାକୁ ସାଧୁ ପରି ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ।
12.143.29
अथाभवत्क्षणेनैव वियद्विमलतारकम् ।
महत्सर इवोत्फुल्लं कुमुदच्छुरितोदकम्।
कुसुमाकारताराढ्यमाकाशं निर्मलं बहु ॥ १२.१४३.२९ ॥
ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଆକାଶ ନିର୍ମଳ ତାରାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା। କୁମୁଦରେ ଛାଇ ହୋଇଥିବା ଜଳର ଫୁଲିଥିବା ଏକ ବଡ଼ ସରୋବର ପରି ତାହା ହେଲା; ଫୁଲ ଆକାରର ତାରାରେ ସମୃଦ୍ଧ ଆକାଶ ଅତି ନିର୍ମଳ ଥିଲା।
12.143.30
घनैर्मुक्तं नभो दृष्ट्वा लुब्धकः शीतविह्वलः ।
दिशो विलोकयामास वेलां च सुदुरात्मवान् ॥ १२.१४३.३० ॥
ମେଘରୁ ମୁକ୍ତ ଆକାଶ ଦେଖି, ଶୀତରେ ବ୍ୟାକୁଳ ସେ ଶିକାରୀ ଦିଗଗୁଡ଼ିକୁ ଓ ସମୟକୁ ଚାହିଁଲା। ସେ ଅତି ଦୁରାତ୍ମା ଥିଲା।
12.143.31
दूरे ग्रामनिवेशश्च तस्मात्स्थानादिति प्रभो ।
कृतबुद्धिर्द्रुमे तस्मिन्वस्तुं तां रजनीं ततः ॥ १२.१४३.३१ ॥
ହେ ପ୍ରଭୁ, ସେହି ସ୍ଥାନରୁ ଗ୍ରାମ ବସତି ଦୂରରେ ଥିଲା; ତେଣୁ ସେ ସେହି ଗଛରେ ସେହି ରାତି କଟାଇବାକୁ ସ୍ଥିର କଲା।
12.143.32
साञ्जलिः प्रणतिं कृत्वा वाक्यमाह वनस्पतिम् ।
शरणं यामि यान्यस्मिन्दैवतानीति भारत ॥ १२.१४३.३२ ॥
ହାତ ଯୋଡ଼ି ପ୍ରଣାମ କରି ସେ ସେହି ବୃକ୍ଷକୁ ଏହିପରି କହିଲା: "ହେ ଭାରତ, ଏଥିରେ ଥିବା ଦେବତାମାନଙ୍କ ଶରଣ ମୁଁ ଯାଉଛି।"
12.143.33
स शिलायां शिरः कृत्वा पर्णान्यास्तीर्य भूतले ।
दुःखेन महताऽऽविष्टस्ततः सुष्वाप पक्षिहा ॥ १२.१४३.३३ ॥
ସେ ପଥର ଉପରେ ମୁଣ୍ଡ ରଖି, ଭୂମିରେ ପତ୍ର ବିଛାଇ, ମହାଦୁଃଖରେ ଆବୃତ ହୋଇ ସେହି ପକ୍ଷୀଘାତକ ଶୋଇପଡ଼ିଲା।