มหาภารตะ · อัธยายะ 12.143
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.143.1
पितामह महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविशारद ।
शरणागतं पालयतो यो धर्मस्तं ब्रवीहि मे ॥ १२.१४३.१ ॥
ปิตามห ผู้มีปัญญายิ่งใหญ่ ผู้ชำนาญในคัมภีร์ทั้งปวง ขอโปรดบอกข้าพเจ้าถึงธรรมของผู้ที่คุ้มครองผู้มาขอพึ่งพิง
12.143.2
महान्धर्मो महाराज शरणागतपालने ।
अर्हः प्रष्टुं भवांश्चैनं प्रश्नं भरतसत्तम ॥ १२.१४३.२ ॥
ข้าแต่มหาราช ธรรมในการคุ้มครองผู้มาขอพึ่งพิงนั้นยิ่งใหญ่นัก ท่านคู่ควรที่จะถามคำถามนี้ ข้าแต่ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่ภรตะ
12.143.3
शिबिप्रभृतयो राजन्राजानः शरणं गतान् ।
परिपाल्य महात्मानः संसिद्धिं परमां गताः ॥ १२.१४३.३ ॥
ข้าแต่พระราชา บรรดากษัตริย์มีพระศิบิเป็นต้น ทรงคุ้มครองผู้มาพึ่งพิง ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่เหล่านั้นได้บรรลุความสำเร็จอันสูงสุด
12.143.4
श्रूयते च कपोतेन शत्रुः शरणमागतः ।
पूजितश्च यथान्यायं स्वैश्च मांसैर्निमन्त्रितः ॥ १२.१४३.४ ॥
มีเรื่องเล่าว่า นกพิราบรับศัตรูผู้มาขอพึ่งพิง ได้ต้อนรับตามธรรมเนียม และเชิญให้รับประทานเนื้อของตนเอง
12.143.5
कथं कपोतेन पुरा शत्रुः शरणमागतः ।
स्वमांसं भोजितः कां च गतिं लेभे स भारत ॥ १२.१४३.५ ॥
ข้าแต่ภารตะ ในกาลก่อน ศัตรูผู้หนึ่งมาขอพึ่งพิงนกพิราบได้อย่างไร นกพิราบให้เขารับประทานเนื้อของตนเองได้อย่างไร และเขาได้ไปสู่คติใด
12.143.6
शृणु राजन्कथां दिव्यां सर्वपापप्रणाशिनीम् ।
नृपतेर्मुचुकुन्दस्य कथितां भार्गवेण वै ॥ १२.१४३.६ ॥
ข้าแต่พระราชา ขอทรงฟังเรื่องราวอันศักดิ์สิทธิ์ที่ขจัดบาปทั้งปวง ซึ่งพระภารควะเล่าถึงพระเจ้ามุจุกุนทะ
12.143.7
इममर्थं पुरा पार्थ मुचुकुन्दो नराधिपः ।
भार्गवं परिपप्रच्छ प्रणतः पुरुषर्षभ ॥ १२.१४३.७ ॥
ข้าแต่บุตรของปฤถา ผู้ประเสริฐในหมู่มนุษย์ ในกาลก่อน พระเจ้ามุจุกุนทะผู้เป็นจอมคนได้ก้มกราบและทูลถามพระภารควะถึงเรื่องนี้
12.143.8
तस्मै शुश्रूषमाणाय भार्गवोऽकथयत्कथाम् ।
इमां यथा कपोतेन सिद्धिः प्राप्ता नराधिप ॥ १२.१४३.८ ॥
พระภารควะเมื่อเห็นพระองค์ตั้งใจฟัง จึงเล่าเรื่องนี้ให้ฟัง ข้าแต่จอมคน ว่าความสำเร็จได้มาอย่างไรด้วยนกพิราบ
12.143.9
धर्मिश्चयसंयुक्तां कामार्थसहितां कथाम् ।
शृणुष्वावहितो राजन्गदतो मे महाभुजः ॥ १२.१४३.९ ॥
ข้าแต่พระราชา ขอทรงฟังเรื่องนี้อย่างตั้งใจ เรื่องที่เกี่ยวข้องกับธรรม พร้อมด้วยกามและอรรถ ขณะที่เราเล่าอยู่ ข้าแต่ผู้มีแขนทรงพลัง
12.143.10
कश्चित्क्षुद्रसमाचारः पृथिव्यां कालसंमितः ।
चचार पृथिवीपाल घोरः शकुनिलुब्धकः ॥ १२.१४३.१० ॥
ข้าแต่ผู้พิทักษ์แผ่นดิน มีนายพรานนกผู้หนึ่งประพฤติตนต่ำทราม เปรียบดั่งความตาย โหดร้าย เที่ยวไปในแผ่นดิน
12.143.11
काकोल इव कृष्णाङ्गो रूक्षः पापसमाहितः ।
यवमध्यः कृशग्रीवो ह्रस्वपादो महाहनुः ॥ १२.१४३.११ ॥
มีผิวดำดุจกา หยาบกระด้าง มุ่งมั่นอยู่กับบาป เอวเหมือนเมล็ดข้าวบาร์เลย์ คอเรียว ขาสั้น และกรามใหญ่
12.143.12
नैव तस्य सुहृत्कश्चिन्न संबन्धी न बान्धवाः ।
बान्धवैः संपरित्यक्तस्तेन रौद्रेण कर्मणा ॥ १२.१४३.१२ ॥
เขาไม่มีมิตรสหาย ไม่มีญาติทางการสมรส และไม่มีญาติพี่น้อง ถูกเครือญาติทอดทิ้งทั้งหมดเพราะการกระทำอันโหดร้ายนั้น
12.143.13
नरः पापसमाचारस्त्यक्तव्यो दूरतो बुधैः ।
आत्मानं यो न संधत्ते सोन्यस्य स्यात्कथं हितः ॥ १२.१४३.१३ ॥
คนที่ประพฤติชั่วควรถูกผู้มีปัญญาหลีกเลี่ยงแต่ไกล คนที่ไม่ควบคุมตนเอง จะเป็นประโยชน์แก่ผู้อื่นได้อย่างไร
12.143.14
ये नृशंसा दुरात्मानः प्राणिप्राणहरा नराः ।
उद्वेजनीया भूतानां व्याला इव भवन्ति ते ॥ १२.१४३.१४ ॥
คนที่โหดร้าย มีจิตชั่วร้าย และพรากชีวิตของสัตว์ทั้งหลาย ย่อมกลายเป็นที่หวาดกลัวของสรรพสัตว์ ดุจงูพิษ
12.143.15
स वै क्षारकमादाय वने हत्वा च पक्षिणः ।
चकार विक्रयं तेषां पतङ्गानां जनाधिपः ॥ १२.१४३.१५ ॥
พระราชาองค์นั้นนำด่างจากป่าไปฆ่านก และยังค้าขายนกทั้งหลายเหล่านั้นด้วย
12.143.16
एवं तु वर्तमानस्य तस्य वृत्तिं दुरात्मनः ।
अगमत्सुमहान्कालो न चाधर्ममबुध्यत ॥ १२.१४३.१६ ॥
เมื่อเขาดำเนินชีวิตเช่นนี้ อันเป็นชีวิตของคนจิตชั่ว กาลเวลาอันยาวนานก็ผ่านไป และเขาก็ไม่รู้ถึงความอธรรมของตน
12.143.17
तस्य भार्यासहायस्य रममाणस्य शाश्वतम् ।
दैवयोगविमूढस्य नान्या वृत्तिररोचत ॥ १२.१४३.१७ ॥
เขาเพลิดเพลินอยู่กับภรรยาผู้เป็นเพื่อนคู่ชีวิตตลอดกาล และถูกลวงด้วยอำนาจของโชคชะตา จึงไม่ชอบวิถีชีวิตอื่นใดเลย
12.143.18
ततः कदाचित्तस्याथ वनस्थस्य समन्ततः ।
पातयन्निव वृक्षांस्तान्सुमहान्वातसंभ्रमः ॥ १२.१४३.१८ ॥
ต่อมาวันหนึ่ง ขณะที่เขาอาศัยอยู่ในป่า พายุลมอันใหญ่หลวงได้พัดขึ้นรอบด้าน ราวกับจะถอนรากต้นไม้เหล่านั้น
12.143.19
मेघसंकुलमाकाशं विद्युन्मण्डलमण्डितम् ।
संछन्नस्तु मुहूर्तेन नौसार्थैरिव सागरः ॥ १२.१४३.१९ ॥
ท้องฟ้าเต็มไปด้วยเมฆ ประดับด้วยวงแหวนแห่งสายฟ้า ในชั่วขณะหนึ่งก็ถูกปกคลุม เหมือนมหาสมุทรที่ถูกกองเรือปกคลุม
12.143.20
वारिधारासमूहेन संप्रहृष्टः शतक्रतुः ।
क्षणेन पूरयामास सलिलेन वसुंधराम् ॥ १२.१४३.२० ॥
พระศตักรตุ (พระอินทร์) ทรงปีติด้วยกระแสน้ำฝนมหาศาล ในพริบตาก็ทรงเติมแผ่นดินให้เต็มด้วยน้ำ
12.143.21
ततो धाराकुले लोके संभ्रमन्नष्टचेतनः ।
शीतार्तस्तद्वनं सर्वमाकुलेनान्तरात्मना ॥ १२.१४३.२१ ॥
จากนั้น ในโลกที่เต็มไปด้วยสายฝน เขาเดินหลงทาง ไร้สติ ทุกข์ทรมานเพราะความหนาว ด้วยจิตใจที่สับสนวุ่นวาย เขาเดินวนไปทั่วทั้งป่านั้น
12.143.22
नैव निम्नं स्थलं वाऽपि सोऽविन्दत विहंगहा ।
पूरितो हि जलौघेनन तस्य मार्गो वनस्य तु ॥ १२.१४३.२२ ॥
นักล่านกผู้นั้นหาทั้งที่ต่ำและที่สูงไม่พบเลย เพราะป่าถูกน้ำท่วมด้วยกระแสน้ำ เส้นทางในป่านั้นจึงไม่ใช่ทางของเขาอีกต่อไป
12.143.23
पक्षिणं वर्षवेगेन हता लीनास्तु पादपात् ।
मृगसिहवराहाश्च ये चान्ये तत्र पक्षिणः ॥ १२.१४३.२३ ॥
เพราะแรงของสายฝน นกทั้งหลายถูกซัดตกลงมา และที่เกาะอยู่บนต้นไม้ก็ด้วย ทั้งกวาง สิงโต หมู่ป่า และนกอื่นๆ ที่อยู่ที่นั้นด้วย
12.143.24
महता वातवर्षेण त्रासितास्ते वनौकसः ।
भयार्ताश्च क्षुधार्ताश्च बभ्रमुः सहिता वने ॥ १२.१४३.२४ ॥
สัตว์ป่าที่อาศัยอยู่ในป่านั้นถูกลมและฝนอันรุนแรงทำให้หวาดกลัว พวกมันทั้งกลัวและหิว พากันเดินวนไปมาอยู่ในป่าด้วยกัน
12.143.25
स तु शीतहतैर्गात्रैर्जगामैव न तस्थिवान् ।
ददर्श पतितां भूमौ कपोतीं शीतविह्वलाम् ॥ १२.१४३.२५ ॥
เขาถูกความหนาวกัดร่างกายจนสั่นไปหมด จึงเดินต่อไปโดยไม่หยุดพัก เขาเห็นนกพิราบตัวเมียตัวหนึ่งตกอยู่บนพื้นดิน ทั้งหนาวจนแทบหมดสติ
12.143.26
दृष्टवाऽऽर्तोपि हि पापात्मा स तां पञ्जरकेऽक्षिपत् ।
स्वयं दुःखाभिभूतोऽपि दुःखमेवाकरोत्परे ॥ १२.१४३.२६ ॥
แม้เห็นนกนั้นและตนเองก็ทุกข์ทรมานอยู่ คนบาปผู้นั้นก็ยังจับนกไปขังไว้ในกรง ทั้งที่ตนเองถูกความทุกข์ครอบงำ เขาก็ยังทำให้ผู้อื่นทุกข์ยิ่งขึ้นอีก
12.143.27
पापात्मा पापकारित्वत्पापमेव चकार सः ।
सोऽपश्यत्तरुषण्डेषु मेघनीलं वनस्पतिम् ॥ १२.१४३.२७ ॥
เพราะจิตใจที่ชั่วร้ายของตน เขาจึงทำแต่บาป จากนั้นเขาเห็นต้นไม้ใหญ่ต้นหนึ่งท่ามกลางกลุ่มพุ่มไม้ มีสีน้ำเงินเข้มดุจเมฆ
12.143.28
सेव्यमानं विहंगौघैश्छायावासफलार्थिभिः ।
धात्रा परोपकाराय स साधुरिव निर्मितः ॥ १२.१४३.२८ ॥
ต้นไม้นั้นเป็นที่พักพิงของฝูงนกที่แสวงหาร่มเงา ที่อยู่ และผลไม้ ดูเหมือนว่าพระผู้สร้างได้สร้างมันขึ้นมาดุจคนดีที่ทำเพื่อประโยชน์ของผู้อื่น
12.143.29
अथाभवत्क्षणेनैव वियद्विमलतारकम् ।
महत्सर इवोत्फुल्लं कुमुदच्छुरितोदकम्।
कुसुमाकारताराढ्यमाकाशं निर्मलं बहु ॥ १२.१४३.२९ ॥
ในชั่วขณะเดียวท้องฟ้าก็เต็มไปด้วยดวงดาวที่แจ่มใส ดุจทะเลสาบใหญ่ที่บานสะพรั่ง มีน้ำที่ปกคลุมด้วยดอกบัวขาว ท้องฟ้าอันบริสุทธิ์นั้นประดับด้วยดวงดาวรูปดอกไม้เป็นจำนวนมาก
12.143.30
घनैर्मुक्तं नभो दृष्ट्वा लुब्धकः शीतविह्वलः ।
दिशो विलोकयामास वेलां च सुदुरात्मवान् ॥ १२.१४३.३० ॥
นักล่าเห็นท้องฟ้าปราศจากเมฆ จึงหันมองไปทุกทิศและดูเวลา ทั้งที่หนาวจนแทบหมดสติ เขาเป็นคนที่มีจิตใจชั่วร้ายยิ่งนัก
12.143.31
दूरे ग्रामनिवेशश्च तस्मात्स्थानादिति प्रभो ।
कृतबुद्धिर्द्रुमे तस्मिन्वस्तुं तां रजनीं ततः ॥ १२.१४३.३१ ॥
ข้าแต่ท่านผู้เป็นใหญ่ หมู่บ้านอยู่ไกลจากที่นั้น เขาจึงตัดสินใจแน่วแน่ที่จะพักค้างคืนนั้นบนต้นไม้นั้น
12.143.32
साञ्जलिः प्रणतिं कृत्वा वाक्यमाह वनस्पतिम् ।
शरणं यामि यान्यस्मिन्दैवतानीति भारत ॥ १२.१४३.३२ ॥
เขาประนมมือ กราบไหว้ แล้วกล่าวคำกับต้นไม้ว่า "ข้าแต่ภารตะ ข้าขอพึ่งพาเทพเจ้าทุกองค์ที่สถิตอยู่ในต้นไม้นี้"
12.143.33
स शिलायां शिरः कृत्वा पर्णान्यास्तीर्य भूतले ।
दुःखेन महताऽऽविष्टस्ततः सुष्वाप पक्षिहा ॥ १२.१४३.३३ ॥
เขาวางศีรษะบนก้อนหิน ปูใบไม้ลงบนพื้นดิน แล้วด้วยความทุกข์อันใหญ่หลวง นักล่านกผู้นั้นก็หลับไป