మహాభారతం · అధ్యాయం 12.143
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.143.1
पितामह महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविशारद ।
शरणागतं पालयतो यो धर्मस्तं ब्रवीहि मे ॥ १२.१४३.१ ॥
పితామహా, మహాప్రాజ్ఞా, సర్వశాస్త్రవిశారదా! శరణాగతుని రక్షించువాని ధర్మం ఏదో నాకు చెప్పుము.
12.143.2
महान्धर्मो महाराज शरणागतपालने ।
अर्हः प्रष्टुं भवांश्चैनं प्रश्नं भरतसत्तम ॥ १२.१४३.२ ॥
మహారాజా, శరణాగతుని రక్షణలో మహాధర్మం ఉంది. భరతోత్తమా, ఈ ప్రశ్న అడగడానికి మీరు అర్హులు.
12.143.3
शिबिप्रभृतयो राजन्राजानः शरणं गतान् ।
परिपाल्य महात्मानः संसिद्धिं परमां गताः ॥ १२.१४३.३ ॥
రాజా, శిబి మొదలైన రాజులు శరణు కోరి వచ్చినవారిని రక్షించి, మహాత్ములై పరమ సిద్ధిని పొందారు.
12.143.4
श्रूयते च कपोतेन शत्रुः शरणमागतः ।
पूजितश्च यथान्यायं स्वैश्च मांसैर्निमन्त्रितः ॥ १२.१४३.४ ॥
ఒక పావురం వద్దకు శత్రువు శరణు కోరి వచ్చాడని వింటాము; అది ధర్మానుసారంగా గౌరవించబడి, తన స్వంత మాంసంతో విందుకు ఆహ్వానించబడింది.
12.143.5
कथं कपोतेन पुरा शत्रुः शरणमागतः ।
स्वमांसं भोजितः कां च गतिं लेभे स भारत ॥ १२.१४३.५ ॥
భారతా, పూర్వం ఒక పావురం వద్దకు శత్రువు శరణు కోరి ఎలా వచ్చాడు? తన స్వంత మాంసంతో అతడు ఎలా భోజనం పెట్టబడ్డాడు, ఏ గతిని పొందాడు?
12.143.6
शृणु राजन्कथां दिव्यां सर्वपापप्रणाशिनीम् ।
नृपतेर्मुचुकुन्दस्य कथितां भार्गवेण वै ॥ १२.१४३.६ ॥
రాజా, సర్వపాపాలను నశింపజేసే దివ్యమైన కథను వినుము; ఇది రాజు ముచుకుందుని గురించి భార్గవుడు చెప్పినది.
12.143.7
इममर्थं पुरा पार्थ मुचुकुन्दो नराधिपः ।
भार्गवं परिपप्रच्छ प्रणतः पुरुषर्षभ ॥ १२.१४३.७ ॥
పార్థా, పురుషర్షభా! పూర్వం నరాధిపుడైన ముచుకుంద మహారాజు నమస్కరిస్తూ భార్గవుణ్ణి ఈ విషయం గురించి అడిగాడు.
12.143.8
तस्मै शुश्रूषमाणाय भार्गवोऽकथयत्कथाम् ।
इमां यथा कपोतेन सिद्धिः प्राप्ता नराधिप ॥ १२.१४३.८ ॥
వినడానికి ఆసక్తితో ఉన్న అతనికి భార్గవుడు ఈ కథను చెప్పాడు—ఈ పావురం ఎలా సిద్ధిని పొందిందో, నరాధిపా.
12.143.9
धर्मिश्चयसंयुक्तां कामार्थसहितां कथाम् ।
शृणुष्वावहितो राजन्गदतो मे महाभुजः ॥ १२.१४३.९ ॥
రాజా, ధర్మంతో కూడినదీ కామార్థాలతో కూడినదీ అయిన ఈ కథను, నేను చెప్పేటప్పుడు శ్రద్ధగా విను, మహాబాహూ.
12.143.10
कश्चित्क्षुद्रसमाचारः पृथिव्यां कालसंमितः ।
चचार पृथिवीपाल घोरः शकुनिलुब्धकः ॥ १२.१४३.१० ॥
భూమిపై నీచ ప్రవర్తన గల, కాలునితో సమానుడైన, భయంకరమైన పక్షి-వేటగాడొకడు సంచరించాడు, పృథ్వీపాలా.
12.143.11
काकोल इव कृष्णाङ्गो रूक्षः पापसमाहितः ।
यवमध्यः कृशग्रीवो ह्रस्वपादो महाहनुः ॥ १२.१४३.११ ॥
కాకిలా నల్లని అవయవాలు గలవాడు, పరుషుడు, పాపంలో నిమగ్నుడు, నడుము సన్నగా, మెడ సన్నగా, పొట్టి కాళ్లు, పెద్ద దవడ కలవాడు.
12.143.12
नैव तस्य सुहृत्कश्चिन्न संबन्धी न बान्धवाः ।
बान्धवैः संपरित्यक्तस्तेन रौद्रेण कर्मणा ॥ १२.१४३.१२ ॥
అతనికి ఏ మిత్రుడూ లేడు, బంధువూ లేడు, జ్ఞాతులూ లేరు; ఆ క్రూరకర్మ కారణంగా బంధువులచే పూర్తిగా విడిచిపెట్టబడ్డాడు.
12.143.13
नरः पापसमाचारस्त्यक्तव्यो दूरतो बुधैः ।
आत्मानं यो न संधत्ते सोन्यस्य स्यात्कथं हितः ॥ १२.१४३.१३ ॥
పాపవర్తనుడైన మనిషిని జ్ఞానులు దూరం నుండే విడిచిపెట్టాలి. తనను తాను నిగ్రహించుకోనివాడు ఇతరులకు ఎలా మేలు చేయగలడు?
12.143.14
ये नृशंसा दुरात्मानः प्राणिप्राणहरा नराः ।
उद्वेजनीया भूतानां व्याला इव भवन्ति ते ॥ १२.१४३.१४ ॥
క్రూరులు, దుష్టచిత్తులు అయి ప్రాణుల ప్రాణాలను హరించే మనుషులు, జీవులకు భయంకరమైన పాముల వంటివారవుతారు.
12.143.15
स वै क्षारकमादाय वने हत्वा च पक्षिणः ।
चकार विक्रयं तेषां पतङ्गानां जनाधिपः ॥ १२.१४३.१५ ॥
ఆ రాజు అడవిలో క్షారాన్ని తీసుకుని పక్షులను చంపి, ఆ పతంగాలను కూడా అమ్మకానికి పెట్టాడు.
12.143.16
एवं तु वर्तमानस्य तस्य वृत्तिं दुरात्मनः ।
अगमत्सुमहान्कालो न चाधर्ममबुध्यत ॥ १२.१४३.१६ ॥
ఈ విధంగా దుష్టవృత్తితో జీవిస్తున్న అతనికి చాలాకాలం గడిచింది; అతడు తన అధర్మాన్ని గ్రహించనే లేదు.
12.143.17
तस्य भार्यासहायस्य रममाणस्य शाश्वतम् ।
दैवयोगविमूढस्य नान्या वृत्तिररोचत ॥ १२.१४३.१७ ॥
భార్యను తోడుగా ఉంచుకుని నిరంతరం సుఖిస్తూ, దైవయోగంతో మోహితుడైన అతనికి మరో జీవనమార్గం రుచించలేదు.
12.143.18
ततः कदाचित्तस्याथ वनस्थस्य समन्ततः ।
पातयन्निव वृक्षांस्तान्सुमहान्वातसंभ्रमः ॥ १२.१४३.१८ ॥
అప్పుడు ఒకప్పుడు, అడవిలో నివసిస్తున్న అతని చుట్టూ చెట్లను పడగొడుతున్నట్లు అతి భయంకరమైన గాలి తుఫాను చెలరేగింది.
12.143.19
मेघसंकुलमाकाशं विद्युन्मण्डलमण्डितम् ।
संछन्नस्तु मुहूर्तेन नौसार्थैरिव सागरः ॥ १२.१४३.१९ ॥
మేఘాలతో నిండిన ఆకాశం మెరుపుల వలయాలతో అలంకరించబడింది; క్షణంలో సముద్రం నౌకల సమూహాలతో కప్పబడినట్లయింది.
12.143.20
वारिधारासमूहेन संप्रहृष्टः शतक्रतुः ।
क्षणेन पूरयामास सलिलेन वसुंधराम् ॥ १२.१४३.२० ॥
నీటి ధారల సమూహంతో ఎంతో సంతోషించిన శతక్రతువు (ఇంద్రుడు) క్షణంలో భూమిని నీటితో నింపాడు.
12.143.21
ततो धाराकुले लोके संभ्रमन्नष्टचेतनः ।
शीतार्तस्तद्वनं सर्वमाकुलेनान्तरात्मना ॥ १२.१४३.२१ ॥
అప్పుడు ధారలతో నిండిన లోకంలో తికమకపడి, చైతన్యం కోల్పోయి, చలితో బాధపడుతూ, కలత చెందిన అంతరాత్మతో అతడు ఆ మొత్తం అడవిలో తిరిగాడు.
12.143.22
नैव निम्नं स्थलं वाऽपि सोऽविन्दत विहंगहा ।
पूरितो हि जलौघेनन तस्य मार्गो वनस्य तु ॥ १२.१४३.२२ ॥
ఆ పక్షివేటగాడికి లోతైన నేలా ఎత్తైన నేలా కనబడలేదు; నీటి ప్రవాహంతో నిండడంతో అడవి మార్గం కూడా అతనికి లేకుండా పోయింది.
12.143.23
पक्षिणं वर्षवेगेन हता लीनास्तु पादपात् ।
मृगसिहवराहाश्च ये चान्ये तत्र पक्षिणः ॥ १२.१४३.२३ ॥
వర్షపు వేగంతో పక్షులు కొట్టివేయబడ్డాయి; చెట్ల నుండి అంటిపెట్టుకున్నవి కూడా; జింకలు, సింహాలు, అడవి పందులు, అక్కడున్న ఇతర పక్షులు కూడా.
12.143.24
महता वातवर्षेण त्रासितास्ते वनौकसः ।
भयार्ताश्च क्षुधार्ताश्च बभ्रमुः सहिता वने ॥ १२.१४३.२४ ॥
పెద్ద గాలి, వర్షంతో భయపడిన ఆ అడవిలోని ప్రాణులు, భయంతోనూ ఆకలితోనూ బాధపడుతూ అడవిలో కలిసి తిరిగాయి.
12.143.25
स तु शीतहतैर्गात्रैर्जगामैव न तस्थिवान् ।
ददर्श पतितां भूमौ कपोतीं शीतविह्वलाम् ॥ १२.१४३.२५ ॥
అతడు చలికి మొద్దుబారిన అవయవాలతో నడిచిపోయాడు, నిలబడలేదు. నేలపై పడి చలితో వణుకుతున్న ఒక ఆడ పావురాన్ని చూశాడు.
12.143.26
दृष्टवाऽऽर्तोपि हि पापात्मा स तां पञ्जरकेऽक्षिपत् ।
स्वयं दुःखाभिभूतोऽपि दुःखमेवाकरोत्परे ॥ १२.१४३.२६ ॥
ఆమెను చూసి, తానూ బాధలో ఉన్నప్పటికీ, ఆ పాపాత్ముడు ఆమెను పంజరంలో పడేశాడు. తానే దుఃఖంతో అభిభూతుడై ఉండి కూడా ఇతరులకు దుఃఖాన్నే కలిగించాడు.
12.143.27
पापात्मा पापकारित्वत्पापमेव चकार सः ।
सोऽपश्यत्तरुषण्डेषु मेघनीलं वनस्पतिम् ॥ १२.१४३.२७ ॥
పాపస్వభావం కలవాడు కావడంవల్ల అతడు పాపమే చేశాడు. తరువాత వృక్షసమూహాల మధ్య మేఘంలా నీలంగా ఉన్న ఒక మహావృక్షాన్ని చూశాడు.
12.143.28
सेव्यमानं विहंगौघैश्छायावासफलार्थिभिः ।
धात्रा परोपकाराय स साधुरिव निर्मितः ॥ १२.१४३.२८ ॥
నీడ, ఆశ్రయం, ఫలాలు కోరే పక్షిసమూహాలు దానిని ఆశ్రయించాయి. ఇతరులకు ఉపకారం చేయడానికి బ్రహ్మ దానిని సాధువులా సృష్టించినట్లుండెను.
12.143.29
अथाभवत्क्षणेनैव वियद्विमलतारकम् ।
महत्सर इवोत्फुल्लं कुमुदच्छुरितोदकम्।
कुसुमाकारताराढ्यमाकाशं निर्मलं बहु ॥ १२.१४३.२९ ॥
అంతలోనే ఆకాశం నిర్మలమైన తారలతో నిండిపోయింది. కలువలతో నిండిన నీటితో, వికసించిన పెద్ద సరస్సులా అది మారింది; పుష్పాకారపు తారలతో సమృద్ధమైన ఆకాశం ఎంతో స్వచ్ఛంగా ఉంది.
12.143.30
घनैर्मुक्तं नभो दृष्ट्वा लुब्धकः शीतविह्वलः ।
दिशो विलोकयामास वेलां च सुदुरात्मवान् ॥ १२.१४३.३० ॥
మేఘాలు తొలగిన ఆకాశాన్ని చూసి, చలితో వ్యాకులుడైన ఆ వేటగాడు దిక్కులను, సమయాన్ని చూశాడు. అతడు మహా దుష్టాత్ముడు.
12.143.31
दूरे ग्रामनिवेशश्च तस्मात्स्थानादिति प्रभो ।
कृतबुद्धिर्द्रुमे तस्मिन्वस्तुं तां रजनीं ततः ॥ १२.१४३.३१ ॥
ఓ ప్రభూ, ఆ ప్రదేశం నుండి గ్రామ నివాసం దూరంగా ఉండటంతో, అతడు ఆ చెట్టుపైనే ఆ రాత్రి గడపాలని నిశ్చయించుకున్నాడు.
12.143.32
साञ्जलिः प्रणतिं कृत्वा वाक्यमाह वनस्पतिम् ।
शरणं यामि यान्यस्मिन्दैवतानीति भारत ॥ १२.१४३.३२ ॥
చేతులు జోడించి నమస్కరించి, అతడు ఆ వృక్షంతో ఇలా అన్నాడు: "ఓ భారతా, ఇందలి దేవతల శరణు పొందుతున్నాను."
12.143.33
स शिलायां शिरः कृत्वा पर्णान्यास्तीर्य भूतले ।
दुःखेन महताऽऽविष्टस्ततः सुष्वाप पक्षिहा ॥ १२.१४३.३३ ॥
అతడు రాతిపై తలను ఉంచి, నేలపై ఆకులు పరచి, గొప్ప దుఃఖంతో ఆవరించబడి, పక్షులను చంపేవాడు అప్పుడు నిద్రపోయాడు.