महाभारत · अध्याय 12.179
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.179.1
यद्यस्ति दत्तमिष्टं वा तपस्तप्तं तथैव च ।
गुरूणां वाऽपि शुश्रूषा तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.१७९.१ ॥
दान, यज्ञ किंवा तप केले असेल, अथवा गुरुजनांची सेवा केली असेल, तर हे पितामह, ते मला सांगा.
12.179.2
यथाऽस्मिंश्च तथा तत्र जानीयां नृपसत्तम ।
दुष्कर्तारो यथा लोके यत्कुर्वन्ति तथा शृणु ॥ १२.१७९.२ ॥
हे नृपश्रेष्ठा, या लोकात आणि तिथे मला जसे ठाऊक आहे तसे, जगात दुष्कर्मी लोक काय करतात ते ऐक.
12.179.3
आत्मनाऽनर्थयुक्तेन पापे निविशते मनः ।
स्वकर्म कलुषं कृत्वा दुःखे महति धीयते ॥ १२.१७९.३ ॥
स्वतःच्या अनर्थकारी वृत्तीने मन पापात गुंतते; आपले कर्म दूषित करून माणूस मोठ्या दुःखात पडतो.
12.179.4
दुर्भिक्षादेव दुर्भिक्षं क्लेशात्क्लेशं भयाद्भयम् ।
मृतेभ्यः प्रमृता यान्ति दरिद्राः पापकारिणः ॥ १२.१७९.४ ॥
दुष्काळातून दुष्काळात, क्लेशातून क्लेशात, भयातून भयात जातात; मृतांहूनही मृत होऊन दरिद्री आणि पापी लोक जातात.
12.179.5
उत्सवादुत्सवं यान्ति स्वर्गात्स्वर्गं सुखात्सुखम् ।
श्रद्दधानाश्च दान्ताश्च सत्वस्थाः शुभकारिणाः ॥ १२.१७९.५ ॥
उत्सवातून उत्सवात, स्वर्गातून स्वर्गात, सुखातून सुखात जातात; श्रद्धावान, संयमी, सत्त्वगुणात स्थित आणि शुभकर्म करणारे.
12.179.6
व्यालकुञ्जरदुर्गेषु सर्पचोरभयेषु च ।
हस्तावापेन गच्छन्ति नास्तिकाः किमतः परम् ॥ १२.१७९.६ ॥
साप आणि हत्तींनी भरलेल्या दुर्गम ठिकाणी, सर्प व चोरांच्या भयातही नास्तिक हात पसरून पार जातात; यापेक्षा अधिक काय सांगू?
12.179.7
प्रियदेवातिथेयाश्च वदान्याः प्रियसाधवः ।
क्षेम्यमात्मवतां मार्गमास्थिता हस्तदक्षिणम् ॥ १२.१७९.७ ॥
देव आणि अतिथींचा सन्मान करणारे, उदार आणि सज्जनांना प्रिय असलेले लोक आत्मसंयमी लोकांच्या सुरक्षित, सुलभ मार्गावर चालतात.
12.179.8
पुलाका इव धान्येषु पुत्तिका इव पक्षिषु ।
तद्विधास्ते मनुष्येषु येषां धर्मो न कारणम् ॥ १२.१७९.८ ॥
धान्यांमध्ये कोंडा आणि पक्ष्यांमध्ये चिमणी जशी, तसे मनुष्यांमध्ये ते आहेत; ज्यांच्यासाठी धर्म हे कारण नसते.
12.179.9
सुशीघ्रमपि धावन्तं विधानमनुधावति ।
शेते सह शयानेन येनयेन यथाकृतम् ॥ १२.१७९.९ ॥
अत्यंत वेगाने धावणाऱ्या माणसाच्या मागेही विधान धावते; झोपलेल्याबरोबर झोपते; ज्याने जसे केले तसे.
12.179.10
उपतिष्ठति तिष्ठन्तं गच्छन्तमनुगच्छति ।
करोति कुर्वतः कर्म छायेवाऽनुविधीयते ॥ १२.१७९.१० ॥
उभ्या माणसाजवळ उभे राहते, चालणाऱ्याच्या मागे चालते; करणाऱ्याच्या कर्माचे अनुसरण करते; सावलीप्रमाणे अनुसरली जाते.
12.179.11
येनयेन यथा यद्यत्पुरा कर्म समार्जितम् ।
तत्तदेव नरो भुङ्क्ते नित्यं विहितमात्मना ॥ १२.१७९.११ ॥
पूर्वी जे जे कर्म जसे जसे संचित केले गेले, माणूस तेच, स्वतःने विहित केलेले, नेहमी भोगतो.
12.179.12
स्वकर्मफलनिक्षेपं विधानपरिरक्षितम् ।
भूतग्राममिमं कालः समन्तात्परिकर्षति ॥ १२.१७९.१२ ॥
स्वकर्मफलाचा ठेवा, विधानाने रक्षिलेला हा प्राणिसमूह काल सर्व बाजूंनी ओढून नेतो.
12.179.13
अचोद्यमानानि यथा पुष्पाणि च फलानि च ।
स्वं कालं नातिवर्तन्ते तथा कर्म पुराकृतम् ॥ १२.१७९.१३ ॥
प्रेरणा न करता फुले आणि फळे आपल्या काळाचे उल्लंघन करत नाहीत; तसेच पूर्वकृत कर्मही.
12.179.14
संमानश्चावमानश्च लाभालाभौ क्षयोदयौ ।
प्रवृत्तानि विवर्तन्ते विद्यानान्ते पुनःपुनः ॥ १२.१७९.१४ ॥
सन्मान आणि अपमान, लाभ आणि हानी, क्षय आणि उदय — प्रवृत्त झालेले हे वारंवार फिरतात.
12.179.15
आत्मना विहितं दुःखमात्मना विहितं सुखम् ।
गर्भशय्यामुपादाय भुज्यते पौर्वदेहिकम् ॥ १२.१७९.१५ ॥
स्वतः विहित केलेले दुःख आणि स्वतः विहित केलेले सुख; गर्भशय्येपासून पूर्वदेहाशी संबंधित भोगले जाते.
12.179.16
बालो युवा च वृद्धश्च यत्करोति शुभाशुभम् ।
तस्यांतस्यामवस्थायां भुङ्क्ते जन्मनिजन्मनि ॥ १२.१७९.१६ ॥
बालक, तरुण आणि वृद्ध — जे शुभ किंवा अशुभ तो करतो, त्या त्या अवस्थेत आणि प्रत्येक जन्मात तो त्याचे फल भोगतो.
12.179.17
यथा धेनुसहस्रेषु वत्सो विन्दति मातरम् ।
तथा पूर्वकृतं कर्म कर्तारमनुगच्छति ॥ १२.१७९.१७ ॥
हजारो गायींमध्ये वासरू जसे आपल्या आईला शोधून काढते, तसे पूर्वकृत कर्म कर्त्याच्या मागे जाते.
12.179.18
संक्लिन्नमग्रतो वस्त्रं पश्चाच्छुध्यति वारिणा ।
दुष्कर्मापि तथा पश्चात्पूयते पुण्यकर्मणा ॥ १२.१७९.१८ ॥
ओले वस्त्र आधी मळलेले असते, नंतर पाण्याने स्वच्छ होते; तसेच दुष्कर्म करणाराही नंतर पुण्यकर्माने पवित्र होतो.
12.179.19
तपसा तप्यते देहस्तपसा विन्दते महत् ।
उपवासैः प्रतप्तानां दीर्घं सुखमनन्तरम् ॥ १२.१७९.१९ ॥
तपाने देह तप्त होतो; तपाने महान फळ मिळते. उपवासांनी तप्त झालेल्यांना नंतर दीर्घ सुख मिळते.
12.179.20
दीर्घकालेन तपसा सेवितेन तपोवने ।
धर्मनिर्धूतपापानां संसिद्ध्यन्ते मनोरथाः ॥ १२.१७९.२० ॥
तपोवनात दीर्घकाल आचरलेल्या तपाने, धर्माने ज्यांची पापे धुतली गेली आहेत त्यांचे मनोरथ सिद्ध होतात.
12.179.21
शकुनीनामिवाकाशे मत्स्यानामिव चोदके ।
पदं यथा न दृश्येत तथा धर्मविदां गतिः ॥ १२.१७९.२१ ॥
आकाशात पक्ष्यांचा आणि पाण्यात माशांचा माग दिसत नाही, त्याप्रमाणे धर्मज्ञांची गती दिसत नाही.
12.179.22
अलमन्यैरुपालम्भैः कीर्तितैश्च व्यतिक्रमैः ।
पेशलं चानुरूपं च कर्तव्यं हितमात्मनः ॥ १२.१७९.२२ ॥
इतर निंदा आणि सांगितलेले अपराध पुरे. स्वतःसाठी जे सुखद, योग्य आणि हितकारक आहे तेच करावे.