ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.179
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.179.1
यद्यस्ति दत्तमिष्टं वा तपस्तप्तं तथैव च ।
गुरूणां वाऽपि शुश्रूषा तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.१७९.१ ॥
ਜੇ ਦਾਨ, ਯੱਗ ਜਾਂ ਤਪ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
12.179.2
यथाऽस्मिंश्च तथा तत्र जानीयां नृपसत्तम ।
दुष्कर्तारो यथा लोके यत्कुर्वन्ति तथा शृणु ॥ १२.१७९.२ ॥
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਇਸ ਲੋਕ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਸੁਣ ਕਿ ਦੁਸ਼ਕਰਮੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕੀ ਕਰਦੇ ਹਨ।
12.179.3
आत्मनाऽनर्थयुक्तेन पापे निविशते मनः ।
स्वकर्म कलुषं कृत्वा दुःखे महति धीयते ॥ १२.१७९.३ ॥
ਆਪਣੀ ਹੀ ਬੁਰਾਈ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਮਨ ਪਾਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਆਪਣਾ ਕਰਮ ਮਲੀਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
12.179.4
दुर्भिक्षादेव दुर्भिक्षं क्लेशात्क्लेशं भयाद्भयम् ।
मृतेभ्यः प्रमृता यान्ति दरिद्राः पापकारिणः ॥ १२.१७९.४ ॥
ਕਾਲ ਤੋਂ ਕਾਲ ਵਿੱਚ, ਕਲੇਸ਼ ਤੋਂ ਕਲੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਡਰ ਤੋਂ ਡਰ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਮੁਰਦਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਮੁਰਦੇ ਹੋਏ ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਪਾਪੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
12.179.5
उत्सवादुत्सवं यान्ति स्वर्गात्स्वर्गं सुखात्सुखम् ।
श्रद्दधानाश्च दान्ताश्च सत्वस्थाः शुभकारिणाः ॥ १२.१७९.५ ॥
ਉਤਸਵ ਤੋਂ ਉਤਸਵ ਵਿੱਚ, ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ, ਸੁੱਖ ਤੋਂ ਸੁੱਖ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸ਼ਰਧਾਵਾਨ, ਸੰਜਮੀ, ਸੱਤਵ ਗੁਣ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।
12.179.6
व्यालकुञ्जरदुर्गेषु सर्पचोरभयेषु च ।
हस्तावापेन गच्छन्ति नास्तिकाः किमतः परम् ॥ १२.१७९.६ ॥
ਸੱਪਾਂ ਅਤੇ ਹਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਦੁਰਗਮ ਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਸੱਪਾਂ ਤੇ ਚੋਰਾਂ ਦੇ ਡਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਾਸਤਿਕ ਹੱਥ ਵਧਾ ਕੇ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੀ ਆਖਾਂ?
12.179.7
प्रियदेवातिथेयाश्च वदान्याः प्रियसाधवः ।
क्षेम्यमात्मवतां मार्गमास्थिता हस्तदक्षिणम् ॥ १२.१७९.७ ॥
ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਉਦਾਰ ਅਤੇ ਸਜਣਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਲੋਕ ਆਤਮ-ਸੰਜਮੀਆਂ ਦੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਸੌਖੇ ਮਾਰਗ ਉੱਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਨ।
12.179.8
पुलाका इव धान्येषु पुत्तिका इव पक्षिषु ।
तद्विधास्ते मनुष्येषु येषां धर्मो न कारणम् ॥ १२.१७९.८ ॥
ਅਨਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਛਿਲਕੇ ਵਾਂਗ ਅਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚਿੜੀਆਂ ਵਾਂਗ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਲੋਕ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਧਰਮ ਕਾਰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
12.179.9
सुशीघ्रमपि धावन्तं विधानमनुधावति ।
शेते सह शयानेन येनयेन यथाकृतम् ॥ १२.१७९.९ ॥
ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਦੌੜਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵੀ ਵਿਧਾਨ (ਕਿਸਮਤ) ਦੌੜਦਾ ਹੈ; ਲੇਟਣ ਵਾਲੇ ਨਾਲ ਲੇਟਦਾ ਹੈ; ਜਿਸ ਨੇ ਜੋ ਕੀਤਾ ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ।
12.179.10
उपतिष्ठति तिष्ठन्तं गच्छन्तमनुगच्छति ।
करोति कुर्वतः कर्म छायेवाऽनुविधीयते ॥ १२.१७९.१० ॥
ਖੜ੍ਹੇ ਦੇ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਕਰਮ ਦਾ ਅਨੁਸਰਣ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਰਛਾਵੇਂ ਵਾਂਗ ਅਨੁਸਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.179.11
येनयेन यथा यद्यत्पुरा कर्म समार्जितम् ।
तत्तदेव नरो भुङ्क्ते नित्यं विहितमात्मना ॥ १२.१७९.११ ॥
ਪਹਿਲਾਂ ਜੋ ਜੋ ਕਰਮ ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਕਮਾਇਆ ਗਿਆ, ਮਨੁੱਖ ਉਹੀ, ਆਪਣੇ ਹੀ ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ, ਸਦਾ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
12.179.12
स्वकर्मफलनिक्षेपं विधानपरिरक्षितम् ।
भूतग्राममिमं कालः समन्तात्परिकर्षति ॥ १२.१७९.१२ ॥
ਆਪਣੇ ਕਰਮਫਲ ਦੀ ਅਮਾਨਤ, ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਇਸ ਜੀਵਸਮੂਹ ਨੂੰ ਕਾਲ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ।
12.179.13
अचोद्यमानानि यथा पुष्पाणि च फलानि च ।
स्वं कालं नातिवर्तन्ते तथा कर्म पुराकृतम् ॥ १२.१७९.१३ ॥
ਪ੍ਰੇਰਿਆ ਨਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੀ ਫੁੱਲ ਤੇ ਫਲ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਲੰਘਦੇ; ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਕਰਮ ਵੀ।
12.179.14
संमानश्चावमानश्च लाभालाभौ क्षयोदयौ ।
प्रवृत्तानि विवर्तन्ते विद्यानान्ते पुनःपुनः ॥ १२.१७९.१४ ॥
ਮਾਨ ਤੇ ਅਪਮਾਨ, ਲਾਭ ਤੇ ਹਾਨੀ, ਕਸ਼ੈ ਤੇ ਉਦੈ — ਆਰੰਭ ਹੋਏ ਇਹ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਘੁੰਮਦੇ ਹਨ।
12.179.15
आत्मना विहितं दुःखमात्मना विहितं सुखम् ।
गर्भशय्यामुपादाय भुज्यते पौर्वदेहिकम् ॥ १२.१७९.१५ ॥
ਆਪਣੇ ਹੀ ਕੀਤੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਕੀਤੇ ਸੁੱਖ; ਗਰਭ-ਸ਼ੱਯਾ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਪਿਛਲੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਫਲ ਭੋਗਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
12.179.16
बालो युवा च वृद्धश्च यत्करोति शुभाशुभम् ।
तस्यांतस्यामवस्थायां भुङ्क्ते जन्मनिजन्मनि ॥ १२.१७९.१६ ॥
ਬਾਲਕ, ਜਵਾਨ ਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗ — ਜੋ ਵੀ ਸ਼ੁਭ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁਭ ਕਰਮ ਉਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਉਸੇ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਹਰ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉਸਦਾ ਫਲ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।
12.179.17
यथा धेनुसहस्रेषु वत्सो विन्दति मातरम् ।
तथा पूर्वकृतं कर्म कर्तारमनुगच्छति ॥ १२.१७९.१७ ॥
ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਗਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੱਛਾ ਜਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕੀਤਾ ਕਰਮ ਕਰਤਾ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ।
12.179.18
संक्लिन्नमग्रतो वस्त्रं पश्चाच्छुध्यति वारिणा ।
दुष्कर्मापि तथा पश्चात्पूयते पुण्यकर्मणा ॥ १२.१७९.१८ ॥
ਗਿੱਲਾ ਕੱਪੜਾ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਲਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਾਫ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਸ਼ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪੁੰਨ-ਕਰਮ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
12.179.19
तपसा तप्यते देहस्तपसा विन्दते महत् ।
उपवासैः प्रतप्तानां दीर्घं सुखमनन्तरम् ॥ १२.१७९.१९ ॥
ਤਪ ਨਾਲ ਦੇਹ ਤਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤਪ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਰਤਾਂ ਨਾਲ ਤਪੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਲੰਮਾ ਸੁੱਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।
12.179.20
दीर्घकालेन तपसा सेवितेन तपोवने ।
धर्मनिर्धूतपापानां संसिद्ध्यन्ते मनोरथाः ॥ १२.१७९.२० ॥
ਤਪੋਵਨ ਵਿੱਚ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਕੀਤੇ ਤਪ ਨਾਲ, ਧਰਮ ਦੁਆਰਾ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਧੋਤੇ ਗਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
12.179.21
शकुनीनामिवाकाशे मत्स्यानामिव चोदके ।
पदं यथा न दृश्येत तथा धर्मविदां गतिः ॥ १२.१७९.२१ ॥
ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮੱਛੀਆਂ ਦਾ ਪੈਰ-ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦਾ, ਤਿਵੇਂ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਤੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿਸਦੀ।
12.179.22
अलमन्यैरुपालम्भैः कीर्तितैश्च व्यतिक्रमैः ।
पेशलं चानुरूपं च कर्तव्यं हितमात्मनः ॥ १२.१७९.२२ ॥
ਹੋਰ ਝਿੜਕਾਂ ਅਤੇ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਉਲੰਘਣਾਵਾਂ ਬਹੁਤ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਲਈ ਜੋ ਸੁਖਦਾਇਕ, ਢੁਕਵਾਂ ਅਤੇ ਹਿਤਕਾਰੀ ਹੋਵੇ, ਉਹੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।