ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.191
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.191.1
आचारस्य विधिं तात प्रोच्यमानं त्वयाऽनघ ।
श्रोतुमिच्छामि धर्मज्ञ सर्वज्ञो ह्यसि मे मतः ॥ १२.१९१.१ ॥
ହେ ତାତ, ହେ ନିଷ୍ପାପ, ଆପଣ କହୁଥିବା ଆଚାରର ବିଧି ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ। ହେ ଧର୍ମଜ୍ଞ, ମୋ ମତରେ ଆପଣ ସର୍ବଜ୍ଞ।
12.191.2
दुराचारा दुर्विचेष्टा दुष्प्रज्ञाः प्रियसाहसाः ।
असन्तस्त्वभिविख्याताः सन्तश्चाचारलक्षणाः ॥ १२.१९१.२ ॥
ଦୁରାଚାରୀ, ଦୁଷ୍ଟ ଆଚରଣକାରୀ, ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧି ଓ ସାହସପ୍ରିୟ ଲୋକମାନେ ଅସନ୍ତ; ସେମାନେ ହିଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି। ସନ୍ତମାନଙ୍କ ଲକ୍ଷଣ ସେମାନଙ୍କ ଆଚାରରେ ଦେଖାଯାଏ।
12.191.3
पुरीषं यदि वा मूत्रं ये न कुवन्ति मानवाः ।
राजमार्गे गवां मध्ये धान्यमध्ये शिवालये।
अग्न्यगारे तथा तीरे ये न कुर्वन्ति ते शुभाः ॥ १२.१९१.३ ॥
ଯେଉଁ ମଣିଷମାନେ ମଳ ବା ମୂତ୍ର ରାଜପଥରେ, ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଧାନ ମଧ୍ୟରେ, ଶିବାଳୟରେ, ଅଗ୍ନିଗୃହରେ ଏବଂ ନଦୀ କୂଳରେ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଶୁଭ।
12.191.4
शौचमावश्यकं कृत्वा देवतानां च तर्पणम् ।
धर्ममाहुर्मनुष्याणामुपस्पृश्य नदीं तरेत् ॥ १२.१९१.४ ॥
ଆବଶ୍ୟକ ଶୌଚ କରି ଏବଂ ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କରି, ତାହାକୁ ମଣିଷର ଧର୍ମ କୁହାଯାଏ; ଆଚମନ କରି ନଦୀ ପାର ହେବା ଉଚିତ।
12.191.5
सूर्यं सदोपतिष्ठेन न स्वपेद्भास्करोदये ।
सायंप्रातर्जपेत्सन्ध्यां तिष्ठन्पूर्वां तथेतराम् ॥ १२.१९१.५ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ସର୍ବଦା ଉପାସନା କରିବ; ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟରେ ଶୋଇବ ନାହିଁ। ସାୟଂ ଓ ପ୍ରାତଃ ସନ୍ଧ୍ୟା ଜପ କରିବ; ପ୍ରାତଃ ସନ୍ଧ୍ୟା ଠିଆ ହୋଇ, ସେହିପରି ଅନ୍ୟଟି ମଧ୍ୟ।
12.191.6
पञ्चार्द्रो भोजनं भुञ्ज्यात्प्राद्भुखो मौनमास्थितः ।
न निन्द्यादन्नभक्ष्यांश्च स्वादुस्वादु च भक्षयेत् ॥ १२.१९१.६ ॥
ପାଞ୍ଚ ଅଙ୍ଗ ଓଦା କରି, ପୂର୍ବମୁଖୀ ହୋଇ, ମୌନ ଧାରଣ କରି ଭୋଜନ କରିବ; ଭୋଜ୍ୟ ଅନ୍ନକୁ ନିନ୍ଦା କରିବ ନାହିଁ, ଏବଂ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିକ ସ୍ୱାଦିଷ୍ଟ ଖାଇବ।
12.191.7
नार्द्रपाणिः समुत्तिष्ठेन्नार्द्रपादः स्वपेन्निशि ।
देवर्षिर्नारदः प्राह एतदाचारलक्षणम् ॥ १२.१९१.७ ॥
ଓଦା ହାତରେ ଉଠିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ରାତିରେ ଓଦା ପାଦରେ ଶୋଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହା ହିଁ ସଦାଚାରର ଲକ୍ଷଣ ବୋଲି ଦେବର୍ଷି ନାରଦ କହିଥିଲେ।
12.191.8
शोचिष्केशमनड्वाहं देवगोष्ठं चतुष्पथम् ।
ब्राह्मणं धार्मिकं चैव नित्यं कुर्यात्प्रदक्षिणम् ॥ १२.१९१.८ ॥
ଅଗ୍ନିଶିଖା ପରି କେଶଧାରୀ (ଅଗ୍ନି), ବଳଦ, ଦେବଗୋଷ୍ଠ, ଚୌରାସ୍ତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଧାର୍ମିକ ପୁରୁଷ—ଏମାନଙ୍କୁ ସର୍ବଦା ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିବା ଉଚିତ।
12.191.9
अतिथीनां च सर्वेषां प्रेष्याणां स्वजनस्य च ।
सामात्यं भोजनं भृत्यैः पुरुषस्य प्रशस्यते ॥ १२.१९१.९ ॥
ଅତିଥି, ସମସ୍ତ ସେବକ, ସ୍ୱଜନ ଓ ଅମାତ୍ୟଙ୍କ ସହିତ, ଭୃତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ଭୋଜନ କରିବା ପୁରୁଷ ପାଇଁ ପ୍ରଶଂସନୀୟ।
12.191.10
सायंप्रातर्मनुष्याणामशनं वेदनिर्मितम् ।
नान्तरा भोजनं दृष्टमुपवासी तथा भवेत् ॥ १२.१९१.१० ॥
ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଭୋଜନ ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରଭାତରେ ବେଦବିହିତ; ମଝିରେ ଭୋଜନ ବିହିତ ନୁହେଁ ବୋଲି ଦେଖାଯାଏ; ସେହିପରି ଉପବାସୀ ରହିବା ଉଚିତ।
12.191.11
होमकाले तथ्ना जुह्वन्नृतुकाले तथा व्रजन् ।
अनन्यस्त्रीजनः प्राज्ञो ब्रह्मचारी तथा भवेत् ॥ १२.१९१.११ ॥
ହୋମକାଳରେ ଆହୁତି ଦେଉଥିବା, ଋତୁକାଳରେ ଯାଉଥିବା, ଅନ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀ ବିନା ରହୁଥିବା ପ୍ରାଜ୍ଞ ପୁରୁଷ ସେହିପରି ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ହେବା ଉଚିତ।
12.191.12
अमृतं ब्राह्मणोच्छिष्टं जनन्या हृदयं कृतम् ।
तज्जनाः पर्युपासन्ते सत्यं सन्तः समासते ॥ १२.१९१.१२ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଅମୃତ; ମାତା ତାହାକୁ ହୃଦୟରେ ରଖିଛନ୍ତି। ଲୋକେ ତାହାର ସେବା କରନ୍ତି; ପ୍ରକୃତରେ ସଜ୍ଜନମାନେ ତାହାରେ ବାସ କରନ୍ତି।
12.191.13
लोष्टमदीं तृणच्छेदी नखखादी तु यो नरः ।
नित्योच्छिष्टः संकसुको नेहायुर्विन्दते महत् ॥ १२.१९१.१३ ॥
ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ମାଟିର ଢେଳା ଭାଙ୍ଗେ, ତୃଣ କାଟେ, ନଖ ଚୋବାଏ, ସର୍ବଦା ଉଚ୍ଛିଷ୍ଟ ଥାଏ ଏବଂ ଆଳସୁ ଓ ଅଗୋଛାଳ, ତାର ଇହଲୋକରେ ଦୀର୍ଘାୟୁ ମିଳେ ନାହିଁ।
12.191.14
यजुषा संस्कृतं मांसं निवृत्तो मांसभक्षणात् ।
भक्षयेन्न वृथामांसं पृष्ठमांसं च वर्जयेत् ॥ १२.१९१.१४ ॥
ଯଜୁର୍ବେଦ ମନ୍ତ୍ରରେ ସଂସ୍କୃତ ମାଂସ, ମାଂସଭକ୍ଷଣରୁ ନିବୃତ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତି ଖାଇପାରେ; ବୃଥା ମାଂସ ଖାଇବ ନାହିଁ; ପିଠିର ମାଂସ ମଧ୍ୟ ବର୍ଜନ କରିବ।
12.191.15
स्वदेशे परदेशे वा अतिर्थि नोपवासयेत् ।
काम्यकर्मफलं लब्ध्वा गुरूणामुपपादयेत् ॥ १२.१९१.१५ ॥
ନିଜ ଦେଶରେ କିମ୍ବା ପରଦେଶରେ ଅତିଥିକୁ ଉପବାସ କରାଇବ ନାହିଁ; କାମ୍ୟକର୍ମର ଫଳ ପାଇଲେ ତାହା ଗୁରୁମାନଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କରିବ।
12.191.16
गुरूणामासनं देयं कर्तव्यं चाभिवादनम् ।
गुरूनभ्यर्च्य युज्येत आयुषा यशसा श्रिया ॥ १२.१९१.१६ ॥
ଗୁରୁମାନଙ୍କୁ ଆସନ ଦେବା ଉଚିତ ଏବଂ ଅଭିବାଦନ କରିବା ଉଚିତ; ଗୁରୁମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଯଶ ଓ ଶ୍ରୀରେ ଯୁକ୍ତ ହୁଏ।
12.191.17
नेक्षेतादित्यमुद्यन्तं न च नग्नां परस्त्रियम् ।
मैथुनं सततं धर्म्यं गुह्ये चैव समाचरेत् ॥ १२.१९१.१७ ॥
ଉଦୟ ହେଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖିବ ନାହିଁ, ନଗ୍ନା ପରସ୍ତ୍ରୀକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବ ନାହିଁ; ମୈଥୁନ ସର୍ବଦା ଧର୍ମାନୁସାରେ ଓ ଗୋପନରେ କରିବ।
12.191.18
तीर्थानां हृदयं तीर्थं शुचीनां हृदयं शुचिः ।
सर्वमार्यकृतं धर्म्यं वालसंस्पर्शनानि च ॥ १२.१९१.१८ ॥
ତୀର୍ଥମାନଙ୍କର ହୃଦୟ ହିଁ ତୀର୍ଥ; ଶୁଚିମାନଙ୍କର ହୃଦୟ ହିଁ ଶୁଚିତା; ଆର୍ଯ୍ୟମାନେ କରିଥିବା ସବୁ ଧର୍ମ୍ୟ; କେଶ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।
12.191.19
दर्शनेदर्शने नित्यं सुखप्रश्नमुदाहरेत् ।
सायं प्रातश्च विप्राणां प्रदिष्टमभिवादनम् ॥ १२.१९१.१९ ॥
ଦେଖିବାରେ ଓ ନ ଦେଖିବାରେ ସର୍ବଦା କୁଶଳ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ଉଚିତ; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରଭାତରେ ଅଭିବାଦନ କରିବା ବିହିତ।
12.191.20
देवगोष्ठे गवां मध्ये ब्राह्मणानां क्रियापथे ।
स्वाध्याये भोजने चैव दक्षिणं पाणिमुद्धरेत् ॥ १२.१९१.२० ॥
ଦେବାଳୟ ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ, ଗାଈମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ କର୍ମପଥରେ, ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟ ଓ ଭୋଜନରେ ଡାହାଣ ହାତ ଉଠାଇବା ଉଚିତ।
12.191.21
सायं प्रातश्च विप्राणां पूजनं च यथाविधि ।
पण्यानां शोभते पण्यं कृषीणामृद्ध्यतां कृषिः।
बहुकारं च सस्यानां वाह्ये वाहो गवां तथा ॥ १२.१९१.२१ ॥
ସନ୍ଧ୍ୟା ଓ ପ୍ରଭାତରେ ବିଧି ଅନୁସାରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପଣ୍ୟ ଶୋଭା ଦିଏ; ସମୃଦ୍ଧି ଇଚ୍ଛୁକ କୃଷକଙ୍କୁ କୃଷି; ଶସ୍ୟର ପ୍ରଚୁର ଉତ୍ପାଦନ ଓ ବାହାରେ ଗାଈଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହଳ ଟଣାଯିବା ମଧ୍ୟ ସେପରି।
12.191.22
संपन्नं भोजने नित्यं पानीये तर्पणं तथा ।
सुशृतं पायसे ब्रूयाद्यवाग्वां कृसरे तथा ॥ १२.१९१.२२ ॥
ଭୋଜନ ସର୍ବଦା ସୁସଜ୍ଜିତ ଓ ପାନୀୟରେ ତୃପ୍ତି ଅଛି ବୋଲି କହିବା ଉଚିତ; ସେହିପରି ପାୟସ ଭଲ ରନ୍ଧା ହୋଇଛି ବୋଲି କହିବା, ଏବଂ ଯବାଗୂ ଓ କୃସରରେ ମଧ୍ୟ ସେପରି କହିବା।
12.191.23
श्मश्रुकर्मणि संप्राप्ते क्षुते स्नानेऽथ भोजने ।
व्याधितानां च सर्वेषामायुष्ममभिनन्दनम् ॥ १२.१९१.२३ ॥
ଦାଢ଼ି କାଟିବା ସମୟରେ, ହାଚିବା ସମୟରେ, ସ୍ନାନ ଓ ଭୋଜନ ସମୟରେ, ଏବଂ ସବୁ ରୋଗୀଙ୍କୁ 'ଆୟୁଷ୍ମାନ୍ ହୁଅ' ବୋଲି ଅଭିନନ୍ଦନ କରିବା ଉଚିତ।
12.191.24
प्रत्यादित्यं न मेहेत न पश्येदात्मनः शकृत् ।
सुतैः स्त्रिया च शयनं सह भोज्यं च वर्जयेत् ॥ १२.१९१.२४ ॥
ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପ୍ରସ୍ରାବ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ନିଜ ମଳ ଦେଖିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ପୁତ୍ର ଓ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଏକତ୍ର ଶୟନ ଓ ଏକତ୍ର ଭୋଜନ ବର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ।
12.191.25
त्वंकारं नामधेयं च ज्येष्ठानां परिवर्जयेत् ।
अवराणां समानानामुभयं नैव दुष्यति ॥ १२.१९१.२५ ॥
ଜ୍ୟେଷ୍ଠମାନଙ୍କୁ 'ତ୍ୱଂ' କହିବା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ନାମ ନେବା ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ; କନିଷ୍ଠ ଓ ସମକକ୍ଷଙ୍କ ପ୍ରତି ଉଭୟ ଦୋଷ ନୁହେଁ।
12.191.26
हृदयं पापवृत्तानां पापमाख्याति वैकृतम् ।
ज्ञानपूर्वं विनश्यन्ति गूहमाना महाजने ॥ १२.१९१.२६ ॥
ପାପାଚାରୀମାନଙ୍କ ହୃଦୟ ସେମାନଙ୍କ ପାପ ଓ ବିକୃତି ପ୍ରକାଶ କରେ; ଜାଣିଶୁଣି କରାଯାଇଥିବା ପାପକୁ ମହାଜନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଲୁଚାଉଥିବା ଲୋକେ ବିନଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।
12.191.27
ज्ञानपूर्वकृतं पापं छादयन्त्यबहुश्रुताः ।
नैनं मनुष्याः पश्यन्ति पश्यन्त्येव दिवौकसः ॥ १२.१९१.२७ ॥
ଜାଣିଶୁଣି କରାଯାଇଥିବା ପାପକୁ ଅଳ୍ପଜ୍ଞାନୀମାନେ ଲୁଚାନ୍ତି; ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏହାକୁ ଦେଖନ୍ତି ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ସ୍ୱର୍ଗବାସୀ ଦେବତାମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ଦେଖନ୍ତି।
12.191.28
पापेनापिहितं पापं पापमेवानुवर्तते ।
धर्मेणापिहितो धर्मो धर्ममेवानुवर्तते।
धार्मिकेण कृतो धर्मो धर्ममेवानुवर्तते ॥ १२.१९१.२८ ॥
ପାପଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ପାପ ପାପକୁ ହିଁ ଅନୁସରଣ କରେ; ଧର୍ମଦ୍ୱାରା ଆବୃତ ଧର୍ମ ଧର୍ମକୁ ହିଁ ଅନୁସରଣ କରେ; ଧାର୍ମିକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୃତ ଧର୍ମ ଧର୍ମକୁ ହିଁ ଅନୁସରଣ କରେ।
12.191.29
पापं कृतं न स्मरतीह मूढो ।
विवर्तमानस्य तदेति कर्तुः।
राहुर्यथा चन्द्रमुपैति चापि ।
तथाऽबुधं पापमुपैति कर्म ॥ १२.१९१.२९ ॥
ମୂର୍ଖ ଲୋକ କରିଥିବା ପାପ ଏଠାରେ ସ୍ମରଣ କରେ ନାହିଁ; କିନ୍ତୁ ଫେରି ଆସୁଥିବା ସେ ପାପ କର୍ତ୍ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ହିଁ ପହଞ୍ଚେ, ଯେପରି ରାହୁ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଏ; ସେହିପରି ଅଜ୍ଞାନୀଙ୍କ ପାଖକୁ ତାର ପାପକର୍ମ ଆସେ।
12.191.30
आशया संचितं द्रव्यं दुःखेनैवोपभुज्यते ।
तद्बुधा न प्रशंसन्ति मरणं न प्रतीक्षते ॥ १२.१९१.३० ॥
ଆଶାରେ ସଞ୍ଚିତ ଧନ ଦୁଃଖରେ ହିଁ ଭୋଗ କରାଯାଏ; ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତାହାର ପ୍ରଶଂସା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ତାହା ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରେ ନାହିଁ।
12.191.31
मानसं सर्वभूतानां धर्ममाहुर्मनीषिणः ।
तस्मात्सर्वेषु भूतेषु मनसा शिवमाचरेत् ॥ १२.१९१.३१ ॥
ଜ୍ଞାନୀମାନେ କୁହନ୍ତି ଯେ ଧର୍ମ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମନରେ ଅଛି। ତେଣୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ମନ ଦ୍ୱାରା କଲ୍ୟାଣ ହିଁ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ।
12.191.32
एक एव चरेद्धर्मं नास्ति धर्मे सहायता ।
केवलं विधिमासाद्य सहायः किं करिष्यति ॥ १२.१९१.३२ ॥
ଏକାକୀ ହିଁ ଧର୍ମ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ; ଧର୍ମରେ ସହାୟତା ନାହିଁ। ବିଧିକୁ ପାଇଲେ ସହାୟକ କ'ଣ କରିବ?
12.191.33
धर्मो योनिर्मनुष्याणां देवानाममृतं दिवि ।
प्रेत्यभावे सुखं धर्माच्न्छश्वत्तैरुपभुज्यते ॥ १२.१९१.३३ ॥
ଧର୍ମ ହିଁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତିସ୍ଥାନ; ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଅମୃତ। ମୃତ୍ୟୁ ପରର ସୁଖ ଧର୍ମରୁ ମିଳେ; ସେମାନେ ତାହା ସଦା ଭୋଗ କରନ୍ତି।