మహాభారతం · అధ్యాయం 12.191
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.191.1
आचारस्य विधिं तात प्रोच्यमानं त्वयाऽनघ ।
श्रोतुमिच्छामि धर्मज्ञ सर्वज्ञो ह्यसि मे मतः ॥ १२.१९१.१ ॥
ప్రియ తండ్రీ, నిష్పాపుడా, నీవు చెబుతున్న ఆచార విధానాన్ని వినాలని కోరుతున్నాను. ధర్మజ్ఞుడా, నీవు నాకు సర్వజ్ఞుడవని భావిస్తున్నాను.
12.191.2
दुराचारा दुर्विचेष्टा दुष्प्रज्ञाः प्रियसाहसाः ।
असन्तस्त्वभिविख्याताः सन्तश्चाचारलक्षणाः ॥ १२.१९१.२ ॥
దురాచారులు, దుర్మార్గ ప్రవర్తన కలవారు, దుష్ట బుద్ధి గలవారు, సాహసం పట్ల ప్రీతి కలవారు అసంతులు; వారే ప్రసిద్ధులుగా ఉంటారు. సజ్జనుల లక్షణాలు వారి ఆచారంలో కనిపిస్తాయి.
12.191.3
पुरीषं यदि वा मूत्रं ये न कुवन्ति मानवाः ।
राजमार्गे गवां मध्ये धान्यमध्ये शिवालये।
अग्न्यगारे तथा तीरे ये न कुर्वन्ति ते शुभाः ॥ १२.१९१.३ ॥
మలం కాని మూత్రం కాని రాజమార్గంలో, ఆవుల మధ్య, ధాన్యం మధ్య, శివాలయంలో, అగ్నిశాలలో, అలాగే నది ఒడ్డున చేయని మానవులు శుభులు.
12.191.4
शौचमावश्यकं कृत्वा देवतानां च तर्पणम् ।
धर्ममाहुर्मनुष्याणामुपस्पृश्य नदीं तरेत् ॥ १२.१९१.४ ॥
అవసరమైన శౌచం చేసి, దేవతలకు తర్పణం ఇచ్చి, అదే మనుషుల ధర్మమని అంటారు; ఆచమనం చేసి నదిని దాటాలి.
12.191.5
सूर्यं सदोपतिष्ठेन न स्वपेद्भास्करोदये ।
सायंप्रातर्जपेत्सन्ध्यां तिष्ठन्पूर्वां तथेतराम् ॥ १२.१९१.५ ॥
సూర్యుడిని ఎల్లప్పుడూ ఉపాసించాలి; సూర్యోదయ సమయంలో నిద్రపోకూడదు. సాయంత్రం, ఉదయం సంధ్యను జపించాలి; ఉదయపు సంధ్యను నిలబడి, అలాగే మిగిలినదానిని కూడా.
12.191.6
पञ्चार्द्रो भोजनं भुञ्ज्यात्प्राद्भुखो मौनमास्थितः ।
न निन्द्यादन्नभक्ष्यांश्च स्वादुस्वादु च भक्षयेत् ॥ १२.१९१.६ ॥
ఐదు అవయవాలను తడిపి, తూర్పు ముఖంగా మౌనంగా భోజనం చేయాలి; తినదగిన ఆహారాన్ని నిందించకూడదు; రుచికరమైన వాటిలో మరింత రుచికరమైనదాన్ని తినాలి.
12.191.7
नार्द्रपाणिः समुत्तिष्ठेन्नार्द्रपादः स्वपेन्निशि ।
देवर्षिर्नारदः प्राह एतदाचारलक्षणम् ॥ १२.१९१.७ ॥
తడి చేతులతో లేవకూడదు, రాత్రి తడి పాదాలతో నిద్రించకూడదు. ఇదే సదాచారపు లక్షణమని దేవర్షి నారదుడు చెప్పాడు.
12.191.8
शोचिष्केशमनड्वाहं देवगोष्ठं चतुष्पथम् ।
ब्राह्मणं धार्मिकं चैव नित्यं कुर्यात्प्रदक्षिणम् ॥ १२.१९१.८ ॥
అగ్నిజ్వాల వంటి జుట్టు కలవాడు (అగ్ని), ఎద్దు, దేవగోష్ఠం, నాలుగు దారుల కూడలి, బ్రాహ్మణుడు, ధర్మాత్ముడు—వీరిని ఎల్లప్పుడూ ప్రదక్షిణం చేయాలి.
12.191.9
अतिथीनां च सर्वेषां प्रेष्याणां स्वजनस्य च ।
सामात्यं भोजनं भृत्यैः पुरुषस्य प्रशस्यते ॥ १२.१९१.९ ॥
అతిథులు, సేవకులందరు, బంధువులు, అమాత్యులతో కలిసి, భృత్యులతో కూడి భోజనం చేయడం పురుషునికి ప్రశంసనీయం.
12.191.10
सायंप्रातर्मनुष्याणामशनं वेदनिर्मितम् ।
नान्तरा भोजनं दृष्टमुपवासी तथा भवेत् ॥ १२.१९१.१० ॥
మనుష్యుల భోజనం సాయంత్రం, ఉదయం వేదవిహితం; మధ్యలో భోజనం చేయడం విహితం కాదని కనిపిస్తుంది; అలాగే ఉపవాసి అయి ఉండాలి.
12.191.11
होमकाले तथ्ना जुह्वन्नृतुकाले तथा व्रजन् ।
अनन्यस्त्रीजनः प्राज्ञो ब्रह्मचारी तथा भवेत् ॥ १२.१९१.११ ॥
హోమకాలంలో ఆహుతులు అర్పిస్తూ, ఋతుకాలంలో వెళ్తూ, అన్య స్త్రీలను కోరని ప్రాజ్ఞుడు అలాగే బ్రహ్మచారిగా ఉండాలి.
12.191.12
अमृतं ब्राह्मणोच्छिष्टं जनन्या हृदयं कृतम् ।
तज्जनाः पर्युपासन्ते सत्यं सन्तः समासते ॥ १२.१९१.१२ ॥
బ్రాహ్మణుని ఉచ్ఛిష్టం అమృతం; తల్లి దాన్ని హృదయంలో ఉంచింది. ప్రజలు దానిని సేవిస్తారు; నిజంగా సజ్జనులు అందులో నివసిస్తారు.
12.191.13
लोष्टमदीं तृणच्छेदी नखखादी तु यो नरः ।
नित्योच्छिष्टः संकसुको नेहायुर्विन्दते महत् ॥ १२.१९१.१३ ॥
మట్టిగడ్డలను పగలగొట్టేవాడు, గడ్డిని తెంచేవాడు, గోళ్లు కొరికేవాడు, ఎల్లప్పుడూ ఎంగిలిగా ఉండేవాడు, బద్ధకస్తుడు, అస్తవ్యస్తుడు అయిన మనిషికి ఈ లోకంలో దీర్ఘాయువు లభించదు.
12.191.14
यजुषा संस्कृतं मांसं निवृत्तो मांसभक्षणात् ।
भक्षयेन्न वृथामांसं पृष्ठमांसं च वर्जयेत् ॥ १२.१९१.१४ ॥
యజుర్వేద మంత్రంతో సంస్కరించబడిన మాంసాన్ని, మాంసభక్షణం విడిచినవాడు తినవచ్చు; వ్యర్థమైన మాంసాన్ని తినకూడదు; వెన్ను మాంసాన్ని కూడా విడిచిపెట్టాలి.
12.191.15
स्वदेशे परदेशे वा अतिर्थि नोपवासयेत् ।
काम्यकर्मफलं लब्ध्वा गुरूणामुपपादयेत् ॥ १२.१९१.१५ ॥
స్వదేశంలోనైనా పరదేశంలోనైనా అతిథిని ఉపవాసం చేయించకూడదు; కామ్యకర్మ ఫలాన్ని పొందినప్పుడు దానిని గురువులకు సమర్పించాలి.
12.191.16
गुरूणामासनं देयं कर्तव्यं चाभिवादनम् ।
गुरूनभ्यर्च्य युज्येत आयुषा यशसा श्रिया ॥ १२.१९१.१६ ॥
గురువులకు ఆసనం ఇవ్వాలి, అభివాదం చేయాలి; గురువులను పూజించినవాడు దీర్ఘాయువు, కీర్తి, శ్రీ లతో కూడుకుంటాడు.
12.191.17
नेक्षेतादित्यमुद्यन्तं न च नग्नां परस्त्रियम् ।
मैथुनं सततं धर्म्यं गुह्ये चैव समाचरेत् ॥ १२.१९१.१७ ॥
ఉదయిస్తున్న సూర్యుణ్ని చూడకూడదు, నగ్నంగా ఉన్న పరస్త్రీని కూడా చూడకూడదు; సంభోగం ఎల్లప్పుడూ ధర్మయుక్తంగా, రహస్యంగానే చేయాలి.
12.191.18
तीर्थानां हृदयं तीर्थं शुचीनां हृदयं शुचिः ।
सर्वमार्यकृतं धर्म्यं वालसंस्पर्शनानि च ॥ १२.१९१.१८ ॥
తీర్థాల హృదయమే తీర్థం; పవిత్రుల హృదయమే పవిత్రత; ఆర్యులు చేసేదంతా ధర్మయుక్తం; వెంట్రుకలను తాకడం కూడా.
12.191.19
दर्शनेदर्शने नित्यं सुखप्रश्नमुदाहरेत् ।
सायं प्रातश्च विप्राणां प्रदिष्टमभिवादनम् ॥ १२.१९१.१९ ॥
చూసినప్పుడూ చూడనప్పుడూ ఎల్లప్పుడూ క్షేమసమాచారం అడగాలి; బ్రాహ్మణులకు సాయంత్రం, ఉదయం అభివాదం చేయడం విధించబడింది.
12.191.20
देवगोष्ठे गवां मध्ये ब्राह्मणानां क्रियापथे ।
स्वाध्याये भोजने चैव दक्षिणं पाणिमुद्धरेत् ॥ १२.१९१.२० ॥
దేవాలయ ప్రాంగణంలో, ఆవుల మధ్య, బ్రాహ్మణుల కర్మమార్గంలో, స్వాధ్యాయంలో, భోజనంలో కుడి చేతిని ఎత్తాలి.
12.191.21
सायं प्रातश्च विप्राणां पूजनं च यथाविधि ।
पण्यानां शोभते पण्यं कृषीणामृद्ध्यतां कृषिः।
बहुकारं च सस्यानां वाह्ये वाहो गवां तथा ॥ १२.१९१.२१ ॥
సాయంత్రం, ఉదయం విధి ప్రకారం బ్రాహ్మణులను పూజించాలి. వ్యాపారులకు వారి సరుకే శోభ; అభివృద్ధి కోరేవారికి వ్యవసాయం; పంటల అధిక దిగుబడి, బయట ఆవులు నాగలి లాగడం కూడా అలాగే.
12.191.22
संपन्नं भोजने नित्यं पानीये तर्पणं तथा ।
सुशृतं पायसे ब्रूयाद्यवाग्वां कृसरे तथा ॥ १२.१९१.२२ ॥
భోజనం ఎల్లప్పుడూ బాగా సిద్ధంగా ఉందని, పానీయంలో తృప్తి ఉందని చెప్పాలి; అలాగే పాయసం బాగా వండినదని, యవాగూ, కృసరలోనూ అలాగే చెప్పాలి.
12.191.23
श्मश्रुकर्मणि संप्राप्ते क्षुते स्नानेऽथ भोजने ।
व्याधितानां च सर्वेषामायुष्ममभिनन्दनम् ॥ १२.१९१.२३ ॥
గడ్డం గీసుకునేటప్పుడు, తుమ్మినప్పుడు, స్నానంలో, భోజనంలో, రోగులందరికీ 'ఆయుష్మంతుడవు కమ్ము' అని అభినందించాలి.
12.191.24
प्रत्यादित्यं न मेहेत न पश्येदात्मनः शकृत् ।
सुतैः स्त्रिया च शयनं सह भोज्यं च वर्जयेत् ॥ १२.१९१.२४ ॥
సూర్యునికి ఎదురుగా మూత్రవిసర్జన చేయరాదు; తన మలాన్ని చూడరాదు; కుమారులతో, భార్యతో కలిసి పడుకోవడం, కలిసి భోజనం చేయడం కూడా మానుకోవాలి.
12.191.25
त्वंकारं नामधेयं च ज्येष्ठानां परिवर्जयेत् ।
अवराणां समानानामुभयं नैव दुष्यति ॥ १२.१९१.२५ ॥
పెద్దలను 'త్వం' అని పిలవడం, వారి పేరు పలకడం మానాలి; చిన్నవారికి, సమానులకు ఆ రెండూ దోషం కావు.
12.191.26
हृदयं पापवृत्तानां पापमाख्याति वैकृतम् ।
ज्ञानपूर्वं विनश्यन्ति गूहमाना महाजने ॥ १२.१९१.२६ ॥
పాపచరితుల హృదయం వారి పాపాన్ని, వికృతిని బయటపెడుతుంది; తెలిసి చేసిన పాపాన్ని పెద్ద జనసమూహం ముందు దాచేవారు నశిస్తారు.
12.191.27
ज्ञानपूर्वकृतं पापं छादयन्त्यबहुश्रुताः ।
नैनं मनुष्याः पश्यन्ति पश्यन्त्येव दिवौकसः ॥ १२.१९१.२७ ॥
తెలిసి చేసిన పాపాన్ని అల్పజ్ఞానులు కప్పిపెడతారు; మనుషులు దీనిని చూడరు, కానీ దివిలో నివసించే దేవతలు చూస్తారు.
12.191.28
पापेनापिहितं पापं पापमेवानुवर्तते ।
धर्मेणापिहितो धर्मो धर्ममेवानुवर्तते।
धार्मिकेण कृतो धर्मो धर्ममेवानुवर्तते ॥ १२.१९१.२८ ॥
పాపంతో కప్పబడిన పాపం పాపాన్నే అనుసరిస్తుంది; ధర్మంతో కప్పబడిన ధర్మం ధర్మాన్నే అనుసరిస్తుంది; ధార్మికుడు చేసిన ధర్మం ధర్మాన్నే అనుసరిస్తుంది.
12.191.29
पापं कृतं न स्मरतीह मूढो ।
विवर्तमानस्य तदेति कर्तुः।
राहुर्यथा चन्द्रमुपैति चापि ।
तथाऽबुधं पापमुपैति कर्म ॥ १२.१९१.२९ ॥
మూఢుడు చేసిన పాపాన్ని ఇక్కడ గుర్తుంచుకోడు; అయితే తిరిగివచ్చే ఆ పాపం చేసినవాడినే చేరుతుంది, రాహువు చంద్రుని చేరినట్లు; అజ్ఞానికి అతని పాపకర్మ చేరుతుంది.
12.191.30
आशया संचितं द्रव्यं दुःखेनैवोपभुज्यते ।
तद्बुधा न प्रशंसन्ति मरणं न प्रतीक्षते ॥ १२.१९१.३० ॥
ఆశతో కూడబెట్టిన ధనాన్ని దుఃఖంతోనే అనుభవిస్తారు; జ్ఞానులు దానిని ప్రశంసించరు, మరణం దాని కోసం వేచి ఉండదు.
12.191.31
मानसं सर्वभूतानां धर्ममाहुर्मनीषिणः ।
तस्मात्सर्वेषु भूतेषु मनसा शिवमाचरेत् ॥ १२.१९१.३१ ॥
జ్ఞానులు ధర్మం సమస్త ప్రాణుల మనస్సులో ఉంటుందని చెబుతారు. కావున అన్ని ప్రాణులపట్ల మనసుతో శుభాన్నే ఆచరించాలి.
12.191.32
एक एव चरेद्धर्मं नास्ति धर्मे सहायता ।
केवलं विधिमासाद्य सहायः किं करिष्यति ॥ १२.१९१.३२ ॥
ఒక్కడే ధర్మాన్ని ఆచరించాలి; ధర్మంలో సహాయం ఉండదు. విధిని పొందినప్పుడు సహాయకుడు ఏమి చేయగలడు?
12.191.33
धर्मो योनिर्मनुष्याणां देवानाममृतं दिवि ।
प्रेत्यभावे सुखं धर्माच्न्छश्वत्तैरुपभुज्यते ॥ १२.१९१.३३ ॥
ధర్మమే మానవుల మూలం; దేవతలకు స్వర్గంలో అమృతం. మరణానంతర సుఖం ధర్మం వల్లనే కలుగుతుంది; వారు దానిని శాశ్వతంగా అనుభవిస్తారు.