ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.289
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.289.1
पितामह महाप्राज्ञ सर्वशास्त्रविशारद ।
अस्मिन्वृत्रवधे तात विवक्षा मम जायते ॥ १२.२८९.१ ॥
ಪಿತಾಮಹನೇ, ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನೇ, ಸರ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಶಾರದನೇ! ಅಯ್ಯಾ, ಈ ವೃತ್ರವಧೆಯ ಕುರಿತು ನನಗೆ ತಿಳಿಯುವ ಇಚ್ಛೆ ಉಂಟಾಗಿದೆ.
12.289.2
ज्वरेण मोहितो वृत्रः कथितस्ते जनाधिप ।
निहतो वासवेनेह वज्रेणेति ममानघ ॥ १२.२८९.२ ॥
ಜನಾಧಿಪನೇ, ನೀವು ಹೇಳಿದಂತೆ ಜ್ವರದಿಂದ ಮೋಹಿತನಾದ ವೃತ್ರನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವಾಸವ ಇಂದ್ರನು ವಜ್ರದಿಂದ ಕೊಂದನು. ನಿಷ್ಪಾಪನೇ, ನನಗೆ ಹೀಗೆಯೇ ತಿಳಿದಿದೆ.
12.289.3
कथमेष महाप्राज्ञ ज्वरः प्रादुर्बभूव ह ।
ज्वरोत्पत्तिं निपुणतः श्रोतुमिच्छाम्यहं प्रभो ॥ १२.२८९.३ ॥
ಮಹಾಪ್ರಾಜ್ಞನೇ, ಈ ಜ್ವರ ಹೇಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು? ಪ್ರಭುವೇ, ಜ್ವರದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಕೇಳಲು ಬಯಸುತ್ತೇನೆ.
12.289.4
शृणु राजञ्ज्वरस्येमं संभवं लोकविश्रुतम् ।
विस्तरं चास्य वक्ष्यामि यादृशश्चैव भारत ॥ १२.२८९.४ ॥
ರಾಜನೇ, ಲೋಕಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಈ ಜ್ವರದ ಉತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಕೇಳು. ಭಾರತನೇ, ಅದರ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ಮತ್ತು ಅದು ಹೇಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನೂ ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
12.289.5
पुरा मेरोर्महाराज शृङ्गं त्रैलोक्यविश्रुतम् ।
ज्योतिष्कं नाम सावित्रं सर्वरत्नविभूषितम् ॥ १२.२८९.५ ॥
ಮಹಾರಾಜನೇ, ಹಿಂದೆ ಮೇರುವಿನ ಶಿಖರವೊಂದಿತ್ತು; ಅದು ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿತ್ತು. ಅದರ ಹೆಸರು ಜ್ಯೋತಿಷ್ಕ; ಅದು ಸಾವಿತ್ರನಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು; ಎಲ್ಲ ರತ್ನಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾಗಿತ್ತು.
12.289.6
अप्रमेयमनाधृष्यं सर्वलोकेषु भारत ।
तत्र देवो गिरितटे हेमधातुविभूषिते ॥ १२.२८९.६ ॥
ಭಾರತನೇ, ಅದು ಎಲ್ಲ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಅಳತೆಗೆ ಮೀರಿದ್ದೂ, ಜಯಿಸಲಾಗದ್ದೂ ಆಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿ, ಚಿನ್ನದ ಖನಿಜಗಳಿಂದ ಅಲಂಕೃತವಾದ ಬೆಟ್ಟದ ತೀರದಲ್ಲಿ ದೇವನು ನೆಲೆಸಿದ್ದನು.
12.289.7
पर्यङ्क इव विभ्राजन्नुपविष्टो बभूव ह ।
शैलराजसुता चास्य नित्यं पार्श्वे स्थिता बभौ।
तथा देवा महात्मानो वसवश्चामितौजसः ॥ १२.२८९.७ ॥
ಅವನು ಪರ್ಯಂಕದಂತೆ ಹೊಳೆಯುತ್ತಾ ಕುಳಿತಿದ್ದನು. ಪರ್ವತರಾಜನ ಮಗಳು ಅವನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಸದಾ ನಿಂತು ಶೋಭಿಸಿದಳು. ಹಾಗೆಯೇ ಮಹಾತ್ಮರಾದ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಮಿತ ತೇಜಸ್ಸಿನ ವಸುಗಳೂ (ಅಲ್ಲಿದ್ದರು).
12.289.8
तथैव च महात्मानावश्विनौ भिषजां वरौ ।
तथा वैश्रवणो राजा गुह्यकैरभिसंवृतः ॥ १२.२८९.८ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ಮಹಾತ್ಮರೂ ವೈದ್ಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠರೂ ಆದ ಇಬ್ಬರು ಅಶ್ವಿನಿ ದೇವತೆಗಳು (ಅಲ್ಲಿದ್ದರು). ಹಾಗೆಯೇ ಗುಹ್ಯಕರಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ರಾಜ ವೈಶ್ರವಣನೂ (ಕುಬೇರನೂ ಅಲ್ಲಿದ್ದನು).
12.289.9
यक्षाणामीश्वरः श्रीमान्कैलासनिलयः प्रभुः ।
शङ्खपद्मनिधिभ्यां च लक्ष्म्या परमया सह।
उपासन्त महात्मानमुशना च महाकविः ॥ १२.२८९.९ ॥
ಯಕ್ಷರ ಈಶ್ವರನೂ, ಶ್ರೀಮಂತನೂ, ಕೈಲಾಸದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಪ್ರಭುವೂ ಆದವನು ಶಂಖ-ಪದ್ಮ ನಿಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಪರಮ ಲಕ್ಷ್ಮಿಯೊಂದಿಗೆ (ಅಲ್ಲಿದ್ದನು). ಮಹಾಕವಿ ಉಶನಸ್ಸೂ ಆ ಮಹಾತ್ಮನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸಿದನು.
12.289.10
सनत्कुमारप्रमुखास्तथैव च महर्षयः ।
अङ्गिरः प्रमुखाश्चैव तथा देवर्षयोऽपरे ॥ १२.२८९.१० ॥
ಸನತ್ಕುಮಾರ ಮುಖ್ಯರಾದ ಮಹರ್ಷಿಗಳೂ ಹಾಗೆಯೇ (ಅಲ್ಲಿದ್ದರು). ಅಂಗಿರಸ ಮುಖ್ಯರಾದವರೂ ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವರ್ಷಿಗಳೂ (ಅಲ್ಲಿದ್ದರು).
12.289.11
विश्वावसुश्च गन्धर्वस्तथा नारदपर्वतौ ।
अप्सरोगणसङ्घाश्च समाजग्मुरनेकशः ॥ १२.२८९.११ ॥
ಗಂಧರ್ವ ವಿಶ್ವಾವಸು ಮತ್ತು ನಾರದ-ಪರ್ವತರು (ಅಲ್ಲಿದ್ದರು). ಅಪ್ಸರಸರ ಗಣಗಳ ಸಮೂಹಗಳೂ ಅನೇಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದವು.
12.289.12
ववौ सुखः शिवो वायुर्नानागन्धवहः शुचिः ।
सर्वर्तुकुसुमोपेताः पुष्पवन्तो द्रुमास्तथा ॥ १२.२८९.१२ ॥
ಸುಖಕರ, ಶುಭಕರ, ಶುದ್ಧವಾದ ವಾಯು ನಾನಾ ಬಗೆಯ ಸುಗಂಧವನ್ನು ಹೊತ್ತು ಬೀಸಿತು. ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲಾ ಋತುಗಳ ಹೂವುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹೂ ಬಿಟ್ಟ ಮರಗಳೂ (ಇದ್ದವು).
12.289.13
तथा विद्याधराश्चैव सिद्धाश्चैव तपोधनाः ।
महादेवं पशुपतिं पर्युपासन्त भारत ॥ १२.२८९.१३ ॥
ಹಾಗೆಯೇ ವಿದ್ಯಾಧರರು, ಸಿದ್ಧರು ಮತ್ತು ತಪೋಧನರು ಪಶುಪತಿ ಮಹಾದೇವನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಭಾರತ.
12.289.14
भूतानि च महाराज नानारूपधराण्यथ ।
राक्षसाश्च महारौद्राः पिशाचाश्च महाबलाः ॥ १२.२८९.१४ ॥
ಮಹಾರಾಜ, ನಾನಾ ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದ ಭೂತಗಳು, ಮಹಾ ಭಯಂಕರ ರಾಕ್ಷಸರು ಮತ್ತು ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಪಿಶಾಚಿಗಳೂ ಅಲ್ಲಿದ್ದರು.
12.289.15
बहुरूपधरा हृष्टा नानाप्रहरणोद्यताः ।
देवस्यानुचरास्तत्र तस्थिरे चानलोपमाः ॥ १२.२८९.१५ ॥
ಹಲವು ರೂಪಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ, ಹರ್ಷದಿಂದ, ನಾನಾ ಆಯುಧಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದು, ದೇವನ ಅನುಚರರು ಅಗ್ನಿಯಂತೆ ಅಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದರು.
12.289.16
नन्दी च भगवांस्तत्र देवस्यानुमते स्थितः ।
प्रगृह्य ज्वलितं शूलं दीप्यमानं स्वतेजसा ॥ १२.२८९.१६ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ನಂದಿಯೂ ದೇವನ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ನಿಂತಿದ್ದನು; ಉರಿಯುವ ತ್ರಿಶೂಲವನ್ನು ಹಿಡಿದು, ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ಹೊಳೆಯುತ್ತ.
12.289.17
गङ्गा च सरितां श्रेष्ठा सर्वतीर्थजलोद्भवा ।
पर्युपासत तं देव रूपिणी कुरुनन्दन ॥ १२.२८९.१७ ॥
ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠಳಾದ ಗಂಗೆ, ಎಲ್ಲ ತೀರ್ಥಗಳ ಜಲದಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದವಳು, ಮೂರ್ತರೂಪದಲ್ಲಿ ಆ ದೇವನನ್ನು ಉಪಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಳು, ಕುರುನಂದನ.
12.289.18
स एवं भगवांस्तत्र पूज्यमानः सुरर्षिभिः ।
देवैश्च सुमहातेजा महादेवो व्यतिष्ठत ॥ १२.२८९.१८ ॥
ಹೀಗೆ ಅಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತ, ಅತ್ಯಂತ ತೇಜಸ್ವಿಯಾದ ಭಗವಾನ್ ಮಹಾದೇವನು ನಿಂತಿದ್ದನು.
12.289.19
कस्यचित्त्वथ कालस्य दक्षो नाम प्रजापतिः ।
पूर्वोक्तेन विधानेन यक्ष्यमाणोऽन्वपद्यत ॥ १२.२८९.१९ ॥
ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷ ಎಂಬ ಪ್ರಜಾಪತಿ, ಹಿಂದೆ ಹೇಳಿದ ವಿಧಾನದಂತೆ ಯಜ್ಞ ಮಾಡಲು ಮುಂದಾದನು.
12.289.20
ततस्तस्य मखं देवाः सर्वे शक्रपुरोगमाः ।
गमनाय समागम्य बुद्धिमापेदिरे तदा ॥ १२.२८९.२० ॥
ಆಗ ಇಂದ್ರನ ನೇತೃತ್ವದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ ಅವನ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ನಿಶ್ಚಯಿಸಿದರು.
12.289.21
ते विमानैर्महात्मानो ज्वलनार्कसमप्रभैः ।
देवस्यानुमतेऽगच्छन्गङ्गाद्वारमिति श्रुतिः ॥ १२.२८९.२१ ॥
ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಭೆಗೆ ಸಮಾನವಾದ ವಿಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಮಹಾತ್ಮರು ದೇವನ ಅನುಮತಿಯಿಂದ ಗಂಗಾದ್ವಾರಕ್ಕೆ ಹೋದರು ಎಂದು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ.
12.289.22
प्रस्थिता देवता दृष्ट्वा शैलराजसुता तदा ।
उवाच वचनं साध्वी देवं पशुपतिं पतिम् ॥ १२.२८९.२२ ॥
ದೇವತೆಗಳು ಹೊರಟುದನ್ನು ನೋಡಿದ ಪರ್ವತರಾಜನ ಪುತ್ರಿ ಸಾಧ್ವಿ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪತಿ ಪಶುಪತಿ ದೇವನಿಗೆ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದಳು.
12.289.23
भगवन्क्वनु यान्त्येते देवाः शक्रपुरोगमाः ।
ब्रूहि तत्त्वेन तत्त्वज्ञ संशयो मे महानयम् ॥ १२.२८९.२३ ॥
ಭಗವಂತನೇ, ಇಂದ್ರನ ನೇತೃತ್ವದ ಈ ದೇವತೆಗಳು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ? ತತ್ತ್ವಜ್ಞನೇ, ನಿಜವಾಗಿ ಹೇಳು; ಇದು ನನಗೆ ದೊಡ್ಡ ಸಂದೇಹ.
12.289.24
दक्षो नाम महाभागे प्रजानां पतिरुत्तमः ।
हयमेधेन जयते तत्र यान्ति दिवौकसः ॥ १२.२८९.२४ ॥
ಮಹಾಭಾಗೆಯೇ, ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಪತಿ ದಕ್ಷ ಎಂಬವನು; ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಜ್ಞದಿಂದ ಅವನು ಜಯ ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ; ಅಲ್ಲಿಗೇ ದೇವತೆಗಳು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
12.289.25
यज्ञमेतं महादेव किमर्थं नाधिगच्छति ।
केन वा प्रतिषेधेन गमनं ते न विद्यते ॥ १२.२८९.२५ ॥
ಮಹಾದೇವನೇ, ಈ ಯಜ್ಞವು ನಿನಗೆ ಏಕೆ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ? ಅಥವಾ ಯಾವ ನಿಷೇಧದಿಂದ ನಿನ್ನ ಗಮನ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ?
12.289.26
सुरैरेव महाभागे पूर्वमेतदनुष्ठितम् ।
यज्ञेषु सर्वेषु मम न भाग उपकल्पितः ॥ १२.२८९.२६ ॥
ಮಹಾಭಾಗ್ಯವತಿಯೇ, ಹಿಂದೆ ದೇವತೆಗಳೇ ಇದನ್ನು ಆಚರಿಸಿದರು. ಎಲ್ಲ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿಯೂ ನನಗೆ ಭಾಗ ನಿಗದಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.
12.289.27
पूर्वोपायोपपन्नेन मार्गेण वरवर्णिनि ।
न मे सुराः प्रयच्छन्ति भागं यज्ञस्य धर्मतः ॥ १२.२८९.२७ ॥
ಸುಂದರವರ್ಣೆಯೇ, ಹಿಂದೆ ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ನನಗೆ ಯಜ್ಞದ ಭಾಗವನ್ನು ಧರ್ಮದಂತೆ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ.
12.289.28
भगवन्सर्वभूतेषु प्रभावाभ्यधिको गुणैः ।
अजय्यश्चाप्यधृष्यश्च तेजसा यशसा श्रिया ॥ १२.२८९.२८ ॥
ಭಗವಂತನೇ, ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಗುಣ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿ ನೀನೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ; ಜಯಿಸಲಾಗದವನು, ತೇಜಸ್ಸು ಯಶಸ್ಸು ಶ್ರೀಗಳಿಂದ ಅಧೃಷ್ಯನು.
12.289.29
अनेन ते महाभाग प्रतिषेधेन भागतः ।
अतीव दुःखमुत्पन्नं वेपथुश्च ममानघ ॥ १२.२८९.२९ ॥
ಮಹಾಭಾಗ್ಯವಂತನೇ, ನಿಷ್ಪಾಪನೇ, ನಿನ್ನ ಭಾಗವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದರಿಂದ ನನಗೆ ಅತೀವ ದುಃಖ ಉಂಟಾಗಿದೆ; ನನ್ನ ದೇಹ ನಡುಗುತ್ತಿದೆ.
12.289.30
एवमुक्त्वा तु सा देवी देवं पशुपतिं पतिम् ।
तुष्णींभूताऽभवद्राजन्दह्यमानेन चेतसा ॥ १२.२८९.३० ॥
ರಾಜನೇ, ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ದೇವಿ ಪಶುಪತಿಯಾದ ತನ್ನ ಪತಿ ದೇವನ ಮುಂದೆ ಮೌನವಾದಳು; ಅವಳ ಮನಸ್ಸು ದಹಿಸುತ್ತಿತ್ತು.
12.289.31
अथ देव्या मतं ज्ञात्वा हृद्गतं यच्चिकीर्षितम् ।
स समाज्ञापयामास तिष्ठ त्वमिति नन्दिनम् ॥ १२.२८९.३१ ॥
ಆಗ ದೇವಿಯ ಮನದಲ್ಲಿದ್ದ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ತಿಳಿದು, ಅವರು ನಂದಿಗೆ 'ನೀನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇರು' ಎಂದು ಆಜ್ಞಾಪಿಸಿದರು.
12.289.32
ततो योगबलं कृत्वा सर्वयोगेश्वरेश्वरः ।
तं यज्ञं स महातेजा भीमैरनुचरैस्तदा ॥ १२.२८९.३२ ॥
ಆಗ ಸರ್ವಯೋಗೇಶ್ವರರಿಗೂ ಈಶ್ವರನಾದ ಆ ಮಹಾತೇಜಸ್ವಿ ಯೋಗಬಲವನ್ನು ಬಳಸಿ, ಆಗ ಭಯಂಕರ ಅನುಚರರೊಂದಿಗೆ…
12.289.33
सहसा घातयामास देवदेवः पिनाकधृत् ।
केचिन्नादानमुञ्चन्त केचिद्धासांश्च चक्रिरे ॥ १२.२८९.३३ ॥
ದೇವದೇವ, ಪಿನಾಕಧಾರಿ ಒಮ್ಮೆಲೇ (ಅದನ್ನು) ನಾಶಮಾಡಿಸಿದನು. ಕೆಲವರು ಕೂಗಿದರು, ಕೆಲವರು ನಕ್ಕರು.
12.289.34
रुधिरेणापरे राजंस्तत्राग्निं समवाकिरन् ।
केचिद्यूपान्समुत्पाट्य व्याक्षिपन्विकृताननाः ॥ १२.२८९.३४ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಇತರರು ಅಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯ ಮೇಲೆ ರಕ್ತವನ್ನು ಚೆಲ್ಲಿದರು. ಕೆಲವರು ಯೂಪಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತು, ವಿಕೃತ ಮುಖದಿಂದ ಎಸೆದರು.
12.289.35
आस्यैरन्ये चाग्रसन्त तथैव परिचारकान् ।
ततः स यज्ञो नृपतेर्वध्यमानः समन्ततः ॥ १२.२८९.३५ ॥
ಇತರರು ಬಾಯಿಂದ ಪರಿಚಾರಕರನ್ನು ಸಹ ಹಾಗೆಯೇ ನುಂಗಿದರು. ಆಗ ರಾಜನ ಆ ಯಜ್ಞ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯಿಂದ ಹೊಡೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾ…
12.289.36
आस्थाय मृगरूपं वै स्वमेवाभ्यगमत्तदा ।
तं तु यज्ञं तथारूपं गच्छन्तमुपलभ्य सः ॥ १२.२८९.३६ ॥
ಆಗ ಅದು ಜಿಂಕೆಯ ರೂಪ ಧರಿಸಿ ತನ್ನ (ನೆಲೆಯ ಕಡೆಗೆ) ಹೊರಟುಹೋಯಿತು. ಆ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹೋಗುತ್ತಿರುವ ಆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಕಂಡು ಅವರು…
12.289.37
धनुरादाय बाणेन तदान्वसरत प्रभुः ।
ततस्तस्य सुरेशस्य क्रोधादमिततेजसः ॥ १२.२८९.३७ ॥
ಬಿಲ್ಲನ್ನು ಹಿಡಿದು ಬಾಣದಿಂದ ಆ ಪ್ರಭು ಅದನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದನು. ಆಗ ಆ ಸುರೇಶ್ವರನ, ಅಮಿತ ತೇಜಸ್ವಿಯ ಕ್ರೋಧದಿಂದ…
12.289.38
ललाटात्प्रसृतो घोरः स्वेदबिन्दुर्बभूव ह ।
तस्मिन्यतितमात्रे च स्वेदबिन्दौ तदा भुवि ॥ १२.२८९.३८ ॥
ಹಣೆಯಿಂದ ಒಂದು ಭಯಂಕರ ಬೆವರಿನ ಹನಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು. ಆ ಬೆವರಿನ ಹನಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ…
12.289.39
प्रादुर्बभूव सुमहानग्निः कालानलोपमः ।
तत्र चाजायत तदा पुरुषः पुरुषर्षभ ॥ १२.२८९.३९ ॥
ಆಗ ಕಾಲಾಗ್ನಿಯಂತಿದ್ದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಅಗ್ನಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಯಿತು. ಅಲ್ಲಿ, ಓ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಆಗ ಒಬ್ಬ ಪುರುಷನು ಜನಿಸಿದನು.
12.289.40
ह्रस्वोऽतिमात्रं रक्ताक्षो हरिश्मश्रुर्विभीषणः ।
ऊर्ध्वकेशोऽतिरोमाङ्गः श्येनोलूकस्तथैव च ॥ १२.२८९.४० ॥
ಅವನು ಬಹಳ ಕುಳ್ಳಗೆ, ಕೆಂಪು ಕಣ್ಣುಗಳ, ಹಳದಿ ಗಡ್ಡದ, ಭಯಂಕರನಾಗಿದ್ದನು; ಮೇಲಕ್ಕೆ ನಿಂತ ಕೂದಲು, ಅತಿ ರೋಮಭರಿತ ದೇಹ, ಹದ್ದು ಮತ್ತು ಗೂಬೆಯಂತಿದ್ದನು, ಹಾಗೆಯೇ.
12.289.41
करालकृष्णवर्णश्च रक्तवासास्तथैव च ।
तं यज्ञं सुमहासत्वोऽदहत्कक्षमिवानलः ॥ १२.२८९.४१ ॥
ಭಯಂಕರ ಕಪ್ಪು ವರ್ಣದವನು, ಕೆಂಪು ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿದವನು, ಹಾಗೆಯೇ. ಆ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಒಣಹುಲ್ಲನ್ನು ಬೆಂಕಿ ಸುಡುವಂತೆ ಸುಟ್ಟುಹಾಕಿದನು.
12.289.42
व्यचरत्सर्वतो देवान्प्राद्रवत्स ऋषींस्तथा ।
देवाश्चाप्याद्रवन्सर्वे ततो भीता दिशो दश ॥ १२.२८९.४२ ॥
ಅವನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ದೇವತೆಗಳ ನಡುವೆ ಸುತ್ತಾಡಿದನು, ಹಾಗೆಯೇ ಋಷಿಗಳ ಮೇಲೆ ಎರಗಿದನು. ಆಗ ದೇವತೆಗಳೆಲ್ಲರೂ ಭಯಭೀತರಾಗಿ ಹತ್ತು ದಿಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಓಡಿದರು.
12.289.43
तेन तस्मिन्विचरता पुरुषेण विशांपते ।
पृथिवी ह्यचलद्राजन्नतीव भरतर्षभ ॥ १२.२८९.४३ ॥
ಓ ಜನಪತಿಯೇ, ಆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪುರುಷನಿಂದ ಭೂಮಿ ಅತ್ಯಂತ ಕಂಪಿಸಿತು, ಓ ಭರತರ್ಷಭ, ಓ ರಾಜನೇ.
12.289.44
हाहाभूतं जगत्सर्वमुपलक्ष्य तदा प्रभुः ।
पितामहो महादेवं दर्शयन्प्रत्यभाषत ॥ १२.२८९.४४ ॥
ಆಗ ಜಗತ್ತೆಲ್ಲ ಹಾಹಾಕಾರದಿಂದ ತುಂಬಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು, ಪ್ರಭುವಾದ ಪಿತಾಮಹನು ಮಹಾದೇವನಿಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತ ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
12.289.45
भवतोपि सुराः सर्वे भागं दास्यन्ति वै प्रभो ।
क्रियतां प्रतिसंहारः सर्वदेवेश्वर त्वया ॥ १२.२८९.४५ ॥
ಓ ಪ್ರಭುವೇ, ನಿನಗೂ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳು ಭಾಗವನ್ನು ನೀಡುವರು. ಓ ಸರ್ವದೇವೇಶ್ವರನೇ, ನೀನೇ ಇದನ್ನು ಹಿಂತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳು.
12.289.46
इमा हि देवताः सर्वा ऋषयश्च परंतप ।
तव क्रोधान्महादेव न शान्तिमुपलेभिरे ॥ १२.२८९.४६ ॥
ಓ ಪರಂತಪನೇ, ಈ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಋಷಿಗಳು, ಓ ಮಹಾದೇವನೇ, ನಿನ್ನ ಕೋಪದಿಂದಾಗಿ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿಲ್ಲ.
12.289.47
यश्चैष पुरुषो जातः स्वेदात्ते विबुधोत्तम ।
ज्वरो नामैष धर्मज्ञ लोकेषु प्रचरिष्यति ॥ १२.२८९.४७ ॥
ಓ ದೇವೋತ್ತಮನೇ, ನಿನ್ನ ಬೆವರಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಈ ಪುರುಷ, ಓ ಧರ್ಮಜ್ಞನೇ, ಜ್ವರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವನು.
12.289.48
एकीभूतस्य न त्वस्य धारणे तेजसः प्रभो ।
समर्था सकला पृथ्वी बहुधा सृज्यतामयम् ॥ १२.२८९.४८ ॥
ಓ ಪ್ರಭುವೇ, ಒಂದೇ ಆಗಿ ಕೂಡಿರುವ ಈ ತೇಜಸ್ಸನ್ನು ಧರಿಸಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭೂಮಿಯೂ ಸಮರ್ಥವಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಹಲವು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲಿ.
12.289.49
इत्युक्तो ब्रह्मणा देवो भागे चापि प्रकल्पिते ।
भगवन्तं तथेत्याह ब्रह्माणममितौजसम् ॥ १२.२८९.४९ ॥
ಬ್ರಹ್ಮನಿಂದ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಭಾಗವನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಿದ ದೇವನು ಅಮಿತತೇಜಸ್ವಿ ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ 'ಹಾಗೆಯೇ' ಎಂದನು.
12.289.50
परां च प्रीतिमगमदुत्स्मयंश्च पिनाकधृत् ।
अवाप च तदा भागं यथोक्तं ब्रह्मणा भवः ॥ १२.२८९.५० ॥
ಪಿನಾಕಧಾರಿ ಅತ್ಯಂತ ಸಂತೋಷಗೊಂಡು, ನಗುತ್ತಾ, ಬ್ರಹ್ಮನು ಹೇಳಿದಂತೆ ಆಗಲೇ ತನ್ನ ಭಾಗವನ್ನು ಪಡೆದನು.
12.289.51
ज्वरं च सर्वधर्मज्ञो बहुधा व्यसृजत्तदा ।
शान्त्यर्थं सर्वभूतानां शृणु तच्चापि पुत्रक ॥ १२.२८९.५१ ॥
ಸರ್ವಧರ್ಮಜ್ಞನು ಆಗ ಹಲವು ವಿಧದ ಜ್ವರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು, ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಶಾಂತಿಗಾಗಿ. ಮಗನೇ, ಅದನ್ನೂ ಕೇಳು.
12.289.52
शीर्षाभितापो नागानां पर्वतानां शिलाजतु ।
अपां तु नीलिकां विद्धि निर्मोकं भुजगेषु च ॥ १२.२८९.५२ ॥
ನಾಗಗಳ ತಲೆಬಿಸಿ, ಪರ್ವತಗಳ ಶಿಲಾಜತು; ನೀರಿನ ನೀಲಿಮೆಯನ್ನು ತಿಳಿ, ಹಾವುಗಳ ಕಂಚುಕವನ್ನೂ.
12.289.53
खोरकः सौरभेयाणामूषरं पृथिवीतले ।
पशूनामपि धर्मज्ञ दृष्टिप्रत्यवरोधनम् ॥ १२.२८९.५३ ॥
ಹಸುಗಳ ಗೊರಸಿನ ರೋಗ, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯ ಬರಡು ನೆಲ; ಧರ್ಮಜ್ಞನೇ, ಪಶುಗಳ ದೃಷ್ಟಿ ಅಡಚಣೆಯೂ.
12.289.54
रन्ध्रागतमथाश्वानां शिखोद्भेदश्च बर्हिणाम् ।
नेत्ररोगः कोकिलानां ज्वरः प्रोक्तो महात्मना ॥ १२.२८९.५४ ॥
ಕುದುರೆಗಳ ರಂಧ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಪ್ರವೇಶಿಸುವ ರೋಗ, ನವಿಲುಗಳ ಶಿಖೆ ಒಡೆಯುವಿಕೆ, ಕೋಗಿಲೆಗಳ ಕಣ್ಣಿನ ರೋಗ, ಜ್ವರ—ಇವನ್ನು ಮಹಾತ್ಮನು ಹೇಳಿದನು.
12.289.55
अवीनां पित्तभेदश्च सर्वेषामिति नः श्रुतम् ।
शुकानामपि सर्वेषां हिक्किका प्रोच्यते ज्वरः ॥ १२.२८९.५५ ॥
ಕುರಿಗಳಿಗೆ ಪಿತ್ತ ರೋಗ ಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಾವು ಕೇಳಿದ್ದೇವೆ. ಎಲ್ಲಾ ಗಿಳಿಗಳಿಗೂ ಬಿಕ್ಕಳಿಕೆ ಜ್ವರ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.
12.289.56
शार्दूलष्वथ धर्मज्ञ श्रमो ज्वर इहोच्यते ।
मानुषेषु तु धर्मज्ञ ज्वरो नामैष विश्रुतः ॥ १२.२८९.५६ ॥
ಹುಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಆಯಾಸ-ಜ್ವರ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಓ ಧರ್ಮಜ್ಞನೇ, ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಇದೇ ಜ್ವರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ.
12.289.57
मरणे जन्मनि तथा मध्ये चाविशते नरम् ।
एतन्माहेश्वरं तेजो ज्वरो नाम सुदारुणः ॥ १२.२८९.५७ ॥
ಮರಣದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಜನನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ಇದು ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಮಹೇಶ್ವರನ ತೇಜಸ್ಸು; ಜ್ವರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಅತ್ಯಂತ ಭೀಕರವಾದದ್ದು.
12.289.58
नमस्यश्चैव मान्यश्च सर्वप्राणिभिरीश्वरः ।
अनेन हि समाविष्टो वृत्रो धर्मभूतां वरः ॥ १२.२८९.५८ ॥
ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಂದ ನಮಸ್ಕರಿಸಲ್ಪಡುವವನು ಮತ್ತು ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುವವನು ಈಶ್ವರನೇ. ಇದರಿಂದ ಆವೇಶಗೊಂಡ ವೃತ್ರನು, ಧರ್ಮಾತ್ಮರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದವನು (ಬಾಧೆಗೊಳಗಾದನು).
12.289.59
व्यजृम्भत ततः शक्रस्तस्मै वज्रमवासृजत् ।
प्रविश्य बज्रं वृत्रं च दारयामासं भारत ॥ १२.२८९.५९ ॥
ಆಗ ಇಂದ್ರನು (ಕೋಪದಿಂದ) ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡು ಅವನ ಮೇಲೆ ವಜ್ರವನ್ನು ಎಸೆದನು. ಓ ಭಾರತ, ವಜ್ರವು ಒಳನುಗ್ಗಿ ವೃತ್ರನನ್ನು ಸೀಳಿತು.
12.289.60
दारितश्च स वज्रेण महायोगी महासुरः ।
जगाम परमं स्थानं विष्णोरमिततेजसः ॥ १२.२८९.६० ॥
ವಜ್ರದಿಂದ ಸೀಳಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ಮಹಾಯೋಗಿ ಮಹಾಸುರನು, ಅಮಿತ ತೇಜಸ್ವಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪರಮಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸೇರಿದನು.
12.289.61
विष्णुभक्त्या हि तेनेदं जगद्व्याप्तमभूत्पुरा ।
तस्माच्च निहतो युद्धे विष्णोः स्थानमवाप्तवान् ॥ १२.२८९.६१ ॥
ಹಿಂದೆ ವಿಷ್ಣುಭಕ್ತಿಯಿಂದಲೇ ಅವನು ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿದ್ದನು. ಆದ್ದರಿಂದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಹತನಾಗಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಪಡೆದನು.
12.289.62
इत्येष वृत्रमाश्रित्य ज्वरस्य महतो मया ।
विस्तरः कथितः पुत्र किमन्यत्प्रब्रवीमि ते ॥ १२.२८९.६२ ॥
ಹೀಗೆ ವೃತ್ರನನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮಹಾ ಜ್ವರದ ವಿಸ್ತಾರವನ್ನು ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳಿದ್ದೇನೆ. ಮಗನೇ, ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಲಿ?
12.289.63
इमां ज्वरोत्पत्तिमदीनमानसः ।
पठेत्सदा यः सुसमाहितो नरः।
विमुक्तरोगः स सुखी मुदा युतो ।
लभेत कामान्स यथा मनीषितान् ॥ १२.२८९.६३ ॥
ಕಲಕದ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ, ಚೆನ್ನಾಗಿ ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ಈ ಜ್ವರೋತ್ಪತ್ತಿಯನ್ನು ಸದಾ ಪಠಿಸುವ ಮನುಷ್ಯನು ರೋಗದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ, ಸುಖಿಯಾಗಿ, ಆನಂದದಿಂದ ಕೂಡಿ, ತಾನು ಬಯಸಿದ ಕಾಮನೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.