మహాభారతం · అధ్యాయం 12.293
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.293.1
अतत्त्वज्ञस्य शास्त्राणां संततं संशयात्मनः ।
अकृतव्यवसायस्य श्रेयो ब्रूहि पितामह ॥ १२.२९३.१ ॥
శాస్త్రాల తత్త్వాన్ని తెలియనివాడు, ఎల్లప్పుడూ సందేహంలో మనసు ఉన్నవాడు, దృఢ నిశ్చయం చేయనివాడు — అతనికి శ్రేయస్సు ఏది? పితామహా, చెప్పండి.
12.293.2
गुरुपूजा च सततं वृद्धानां पर्युपासनम् ।
श्रवणं चैव विद्यानां कूटस्थं श्रेय उच्यते ॥ १२.२९३.२ ॥
గురువులను పూజించడం, పెద్దల సేవ నిరంతరం చేయడం, విద్యలను వినడం — ఇవే స్థిరమైన శ్రేయస్సు అని చెప్పబడుతుంది.
12.293.3
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
गालवस्य च संवादं देवर्षेर्नारदस्य च ॥ १२.२९३.३ ॥
ఈ విషయంలో కూడా ప్రజలు ఈ పురాతన ఇతిహాసాన్ని చెబుతారు — గాలవునికి, దేవర్షి నారదునికి మధ్య జరిగిన సంవాదాన్ని.
12.293.4
वीतमोहक्लमं विप्रं ज्ञानतृप्तं जितेन्द्रियः ।
श्रेयस्कामो यतान्मानं नारदं गालवोऽब्रवीत् ॥ १२.२९३.४ ॥
మోహము, అలసట లేనివాడు, జ్ఞానంతో తృప్తి చెందినవాడు, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు, శ్రేయస్సు కోరి ఆత్మను నిగ్రహించినవాడు — ఆ బ్రాహ్మణుడైన నారదునితో గాలవుడు ఇలా అన్నాడు.
12.293.5
यैः कैश्चित्संमतो लोके गुणैश्च पुरुषो नृषु ।
भवत्यनपगान्सर्वांस्तान्गुणाँल्लक्षयामहे ॥ १२.२९३.५ ॥
ఏ గుణాల వల్ల మనిషి లోకంలో, మనుషుల మధ్య గౌరవం పొందుతాడో — ఆ స్థిరమైన గుణాలను మనం గుర్తిస్తాం.
12.293.6
भवानेवंविधोऽस्माकं संशयं छेत्तुमर्हति ।
अमूढश्चिरमूढानां लोकतत्त्वमजानताम् ॥ १२.२९३.६ ॥
మీరు ఇలాంటివారే; కాబట్టి మా సందేహాన్ని ఛేదించడానికి మీరు అర్హులు. మీరు మోహరహితులు; మేము చిరకాలంగా మోహంలో ఉండి లోకతత్త్వాన్ని తెలియనివారము.
12.293.7
ज्ञाने ह्येवं प्रवृत्तिः स्यात्कार्याणामविशेषतः ।
यत्कार्यं न व्यवस्यामस्तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १२.२९३.७ ॥
జ్ఞానంలోనే ఈ విధంగా కర్మల ప్రవృత్తి కలుగుతుంది, భేదం లేకుండా. ఏ కర్తవ్యాన్ని మేము నిశ్చయించలేకున్నామో, దానిని మీరు చెప్పడానికి అర్హులు.
12.293.8
भगवन्नाश्रमाः सर्वे पृथगाचारदर्शिनः ।
इदं श्रेय इदं श्रेय इति सर्वे प्रबोधिताः ॥ १२.२९३.८ ॥
భగవన్, అన్ని ఆశ్రమాలు వేర్వేరు ఆచారాలను చూపుతున్నాయి. 'ఇదే శ్రేయస్సు, ఇదే శ్రేయస్సు' అని అందరూ బోధింపబడ్డారు.
12.293.9
तांस्तु विप्रस्थितानदृष्ट्वा शास्त्रैः शास्त्राभिनन्दिनः ।
स्वशास्त्रैः पिरतुष्टाश्च श्रेयो नोपलभामहे ॥ १२.२९३.९ ॥
శాస్త్రాలను అభినందించే వారిని, వేరుగా నిలిచిన వారిని చూసి, తమ తమ శాస్త్రాలతో సంతృప్తులై, మేము శ్రేయస్సును పొందలేకున్నాము.
12.293.10
शास्त्रं यदि भवेदेकं श्रेयो व्यक्तं भवेत्तदा ।
शास्त्रैश्च बहुभिर्भूयः श्रेयो गुह्यं प्रवेशितम् ॥ १२.२९३.१० ॥
ఒకే శాస్త్రం ఉంటే అప్పుడు శ్రేయస్సు స్పష్టంగా ఉండేది. కానీ అనేక శాస్త్రాల ద్వారా శ్రేయస్సు మళ్లీ రహస్యంగా ప్రవేశపెట్టబడింది.
12.293.11
एतस्मात्कारणाच्छ्रेयो गहनं प्रतिभाति मे ।
ब्रवीतु भगवांस्तन्मे उपसन्नोस्म्यधीहि भो ॥ १२.२९३.११ ॥
ఈ కారణం చేత శ్రేయస్సు నాకు గహనంగా కనిపిస్తోంది. భగవంతుడు దానిని నాకు చెప్పాలి; నేను మీ వద్దకు వచ్చాను, ఓ మహాశయా, నాకు బోధించండి.
12.293.12
आश्रमास्तात चत्वारो यथा संकल्पिताः पृथक् ।
तान्सर्वाननुपश्य त्वं समाश्रित्यैव गालव ॥ १२.२९३.१२ ॥
తాతా, నాలుగు ఆశ్రమాలు వేర్వేరుగా ఎలా నిర్ణయించబడ్డాయో, వాటన్నింటినీ నీవు చూడు, గాలవా, వాటినే ఆశ్రయించి.
12.293.13
तेषांतेषां तथाहि त्वमाश्रमाणां ततस्ततः ।
नानारूपं गुणोद्देशं पश्य विप्रस्थितं पृथक् ॥ १२.२९३.१३ ॥
ఆ ఆ ఆశ్రమాల వైవిధ్యమైన రూపాలను, వాటి గుణ ప్రయోజనాలను, విప్రులు వేర్వేరుగా స్థాపించినవాటిని నీవు చూడు.
12.293.14
न यान्ति चैव ते सम्यगभिप्रेतमसंशयम् ।
अन्येऽपश्यंस्तथा सम्यगाश्रमाणां परां गतिम् ॥ १२.२९३.१४ ॥
వారు నిస్సందేహంగా తాము కోరిన గమ్యాన్ని పూర్తిగా చేరుకోరు. ఇతరులు ఆశ్రమాల పరమ గతిని సరిగ్గా చూశారు.
12.293.15
यत्तु निःश्रेयसं सम्यक्तच्चैवासंशयात्मकम् ।
अनुग्रहं च मित्राणाममित्राणां च निग्रहम् ॥ १२.२९३.१५ ॥
పరమ శ్రేయస్సు నిస్సందేహమైన స్వభావం కలది: మిత్రులపై అనుగ్రహం, శత్రువుల నిగ్రహం.
12.293.16
संग्रहं च त्रिवर्गस्य श्रेय आहुर्मनीषिणः ।
निवृत्तिः कर्मणः पापात्सततं पुण्यशीलता ॥ १२.२९३.१६ ॥
త్రివర్గ సంగ్రహం కూడా శ్రేయస్సని మనీషులు అంటారు; పాపకర్మ నుండి విరమణ, నిరంతర పుణ్యశీలతా శ్రేయస్సే.
12.293.17
सद्भिश्च समुदाचारः श्रेय एतदसंशयम् ।
मार्दवं सर्वभूतेषु व्यवहारेषु चार्जवम् ॥ १२.२९३.१७ ॥
సత్పురుషులతో సదాచారం కూడా శ్రేయస్సే, ఇందులో సందేహం లేదు; సర్వప్రాణులపట్ల మృదుత్వం, వ్యవహారంలో ఋజుత్వం.
12.293.18
वाक्चैव मधुरा प्रोक्ता श्रेय एतदसंशयम् ।
देवताभ्यः पितृभ्यश्च संविभागोऽतिथिष्वपि ॥ १२.२९३.१८ ॥
మధురమైన వాక్కు కూడా శ్రేయస్సని చెప్పబడింది, ఇందులో సందేహం లేదు; దేవతలకు, పితృదేవతలకు, అతిథులకు సంవిభాగం కూడా.
12.293.19
असंत्यागश्च भूत्यानां श्रेय एतदसंशयम् ।
सत्यस्य वचनं श्रेयः सत्यज्ञानं तु दुष्करम् ॥ १२.२९३.१९ ॥
సహాయంగా ఉన్నవారిని విడనాడకపోవడం శ్రేయస్కరం, ఇందులో సందేహం లేదు. సత్యం పలకడం శ్రేయస్కరం; కాని సత్యజ్ఞానం కష్టం.
12.293.20
यद्भूतहितमत्यन्तमेतत्सत्यं ब्रवीम्यहम् ।
अहंकारस्य च त्यागः प्रमादस्य च निग्रहः ॥ १२.२९३.२० ॥
జీవులకు అత్యంత హితకరమైనదాన్ని ఈ సత్యంగా చెబుతున్నాను: అహంకారాన్ని విడిచిపెట్టడం, ప్రమాదాన్ని నిగ్రహించడం.
12.293.21
संतोषश्चैकचर्या च कूटस्थं श्रेय उच्यते ।
धर्मेण वेदाध्ययनं वेदाङ्गानां तथैव च ॥ १२.२९३.२१ ॥
సంతోషం, ఏకాకి సాధన, కూటస్థ (అచల ఆత్మ) శ్రేయస్కరమని చెప్పబడుతుంది. ధర్మంతో వేదాధ్యయనం, వేదాంగాల అధ్యయనం కూడా అలాగే.
12.293.22
ज्ञानार्थानां च जिज्ञासा श्रेय एतदसंशयम् ।
शब्दरूपरसस्पर्शान्सह गन्धेन केवलान् ॥ १२.२९३.२२ ॥
జ్ఞానార్థాలపై జిజ్ఞాస శ్రేయస్కరం, ఇందులో సందేహం లేదు. శబ్దం, రూపం, రసం, స్పర్శం, గంధం — వాటిని కేవలం...
12.293.23
नात्यर्थमुपसेवेत श्रेयसोर्थी कथंचन ॥ १२.२९३.२३ ॥
శ్రేయస్సును కోరేవాడు ఏ విధంగానూ (విషయాలను) అధికంగా సేవించకూడదు.
12.293.24
नक्तंचर्यां दिवास्वप्नमालस्यं पैशुनं मदम् ।
अतियोगमयोगं च श्रेयसोर्थी परित्यजेत् ॥ १२.२९३.२४ ॥
రాత్రి తిరగడం, పగలు నిద్రపోవడం, సోమరితనం, చాడీలు, మదం, అతియోగం, అయోగం — శ్రేయస్సు కోరేవాడు వీటిని విడిచిపెట్టాలి.
12.293.25
आत्मोत्कर्षं न मार्गेत परेषां परिनिन्दया ।
स्वगुणैरेव मार्गेति विप्रकर्षं पृथग्जनात् ॥ १२.२९३.२५ ॥
ఇతరులను నిందించి తన ఉత్కర్షను వెతకరాదు; సామాన్య జనుల నుండి భిన్నమై తన స్వగుణాలతోనే ఔన్నత్యాన్ని వెతకాలి.
12.293.26
निर्गुणास्त्वेव भूयिष्ठमात्मसंभाविता नराः ।
दोषैरन्यान्गुणवतः क्षिपन्त्यात्मगुणक्षयात् ॥ १२.२९३.२६ ॥
గుణహీనులైనా అధికులైన మనుషులు తమను తాము గొప్పగా భావిస్తారు; తమ గుణ క్షయం వలన గుణవంతులను దోషాలతో నిందిస్తారు.
12.293.27
अनूच्यमानास्तु पुनस्ते मन्यन्ते महाजनात् ।
गुणवत्तरमात्मानं स्वेन मानेन दर्पिताः ॥ १२.२९३.२७ ॥
కానీ మహాజనుల నుండి మళ్లీ మళ్లీ పొగడబడినప్పుడు, తమ స్వాభిమానంతో గర్వితులై తమను మరింత గుణవంతులుగా భావిస్తారు.
12.293.28
अब्रुवन्कस्यचिन्निन्दामात्मपूजामवर्णयन् ।
विपश्चिद्गुणसंपन्नः प्राप्नोत्येव महद्यशः ॥ १२.२९३.२८ ॥
ఎవరినీ నిందించకుండా, తనను తాను పొగడుకోకుండా ఉన్న గుణసంపన్నుడైన విద్వాంసుడు నిజంగా మహా యశస్సును పొందుతాడు.
12.293.29
अब्रुवन्वाऽतिसुरभिर्गन्धः सुमनसां शुचिः ।
तथैवाव्याहरन्भाति विमलो भानुरम्बरे ॥ १२.२९३.२९ ॥
మాట్లాడకుండానే పూల అత్యంత సుగంధ పవిత్ర పరిమళం వ్యాపిస్తుంది; అలాగే ఏమీ ప్రకటించకుండానే నిర్మల సూర్యుడు ఆకాశంలో ప్రకాశిస్తాడు.
12.293.30
एव मादीनि चान्यानि परित्यक्तानि मेधया ।
ज्वलन्ति यशसा लोके यानि न व्याहरन्ति च ॥ १२.२९३.३० ॥
ఇలాగే, బుద్ధితో విడిచిపెట్టబడినవి మరియు మాట్లాడనివైన ఇతరాలు కూడా లోకంలో యశస్సుతో ప్రకాశిస్తాయి.
12.293.31
न लोके दीप्यते मूर्खः केवलात्मप्रशंसया ।
अपि चापिहितः श्वभ्रे कृतविद्यः प्रकाशते ॥ १२.२९३.३१ ॥
కేవలం తనను తాను పొగడుకోవడం వల్ల మూర్ఖుడు లోకంలో ప్రకాశించడు; గొయ్యిలో దాగినా విద్యావంతుడు ప్రకాశిస్తాడు.
12.293.32
असदुच्चैरपि प्रोक्तः शब्दः समुपशाम्यति ।
दीप्यते त्वेव लोकेषु शनैरपि सुभाषितम् ॥ १२.२९३.३२ ॥
అసారమైన మాట గట్టిగా చెప్పినా అణగిపోతుంది; మంచి సూక్తి మెల్లగా చెప్పినా లోకాల్లో ప్రకాశిస్తుంది.
12.293.33
मूढानामवलिप्तानामसारं भाषितं बहु ।
दर्शयत्यन्तरात्मानमग्निरूपमिवांशुमान् ॥ १२.२९३.३३ ॥
మూఢులు, గర్వితులు చెప్పే అనేక అసార మాటలు అగ్నిరూపంలో ప్రకాశించే సూర్యునిలా వారి అంతరాత్మను వెల్లడిస్తాయి.
12.293.34
एतस्मात्कारणात्प्रज्ञां मृगयन्ते पृथग्विधाम् ।
प्रज्ञालाभो हि भूतानामुत्तमः प्रतिभाति मे ॥ १२.२९३.३४ ॥
ఈ కారణంగానే ప్రజలు రకరకాల ప్రజ్ఞను వెదుకుతారు; ప్రాణులకు ప్రజ్ఞాలాభమే అత్యుత్తమమని నాకు తోస్తోంది.
12.293.35
नापृष्टः कस्यचिद्ब्रूयान्नाप्यन्यायेन पृच्छतः ।
जानन्नपि च मेधावी जडवत्समुपाविशेत् ॥ १२.२९३.३५ ॥
అడగకుండా ఎవరితోనూ మాట్లాడకూడదు; అన్యాయంగా అడిగేవారితో కూడా మాట్లాడకూడదు; తెలిసినా బుద్ధిమంతుడు జడుడిలా కూర్చోవాలి.
12.293.36
ततो वासं परीक्षेत धर्मनित्येषु साधुषु ।
मनुष्येषु वदान्येषु स्वधर्मनिरतेषु च ॥ १२.२९३.३६ ॥
తరువాత, ధర్మంలో నిత్యంగా నిలిచిన సాధువులలో, ఉదారులైన మనుష్యులలో, తమ స్వధర్మంలో నిరతులైనవారిలో నివాసాన్ని పరీక్షించాలి.
12.293.37
चतुर्णां यत्र वर्णानां धर्मव्यतिकरो भवेत् ।
न तत्र वासं कुर्वीत श्रेयोर्थी वै कथंचन ॥ १२.२९३.३७ ॥
నాలుగు వర్ణాలలో ధర్మం కలగబడే చోట, శ్రేయస్సును కోరువాడు ఏ విధంగానూ నివసించరాదు.
12.293.38
निरारम्भोऽप्ययमिह यथालब्धोपजीवनः ।
पुण्यं पुण्येषु विमलं पापं पापेषु चाप्नुयात् ॥ १२.२९३.३८ ॥
ఇక్కడ కర్మారంభం చేయని వాడైనా, లభించినదానితో జీవించేవాడు, పుణ్యులలో నిర్మలమైన పుణ్యాన్ని, పాపులలో పాపాన్ని పొందుతాడు.
12.293.39
अपामग्नेस्तथेन्दोश्च स्पर्शं वेदयते यथा ।
तथा पश्यामहे स्पर्शमुभयोः पुण्यपापयोः ॥ १२.२९३.३९ ॥
నీరు, అగ్ని, చంద్రుడు వీటి స్పర్శను ఎలా గ్రహిస్తామో, అలాగే పుణ్యపాపాలిద్దరి స్పర్శను మనం చూస్తున్నాం.
12.293.40
अपश्यन्तोऽन्यविषयं भुञ्जते विघसाशिनः ।
भुञ्जानाश्चान्यविषयान्विषयान्विद्धि कर्मणाम् ॥ १२.२९३.४० ॥
ఇతరుల విషయాన్ని చూడకుండా, విఘసాశులు (యజ్ఞశేషం తినేవారు) భోగిస్తారు; ఇతర విషయాలను అనుభవించేవారిని కర్మల విషయాలుగా తెలుసుకో.
12.293.41
यत्रागमयमानानामसत्कारेण पृच्छताम् ।
प्रब्रूयाद्ब्रह्माणो धर्मं त्यजेत्तं देशमात्मवान् ॥ १२.२९३.४१ ॥
ఎక్కడ వేచి ఉన్నవారికి, అడిగేవారికి అగౌరవంతో బ్రాహ్మణులు ధర్మాన్ని బోధిస్తారో, అక్కడ ఆత్మసంయమం గలవాడు ఆ దేశాన్ని విడిచిపెట్టాలి.
12.293.42
शिष्योषाध्यायिका वृत्तिर्यत्र स्यात्सुसमाहिता ।
यथावच्छास्त्रसंपन्ना कस्तं देशं परित्यजेत् ॥ १२.२९३.४२ ॥
శిష్యోపాధ్యాయుల వృత్తి సుసమాహితంగా ఉండి, శాస్త్రం యథావిధిగా పూర్తిగా సాగే చోటును ఎవరు విడిచిపెడతారు?
12.293.43
आकाशस्था ध्रुवं यत्र दोषं ब्रूयुर्विपश्चिताम् ।
आत्मपूजाभिकामो वै को वसेत्तत्र पण्डितः ॥ १२.२९३.४३ ॥
ఆకాశంలో నిలిచిన దేవతలు విద్వాంసుల దోషాలను నిశ్చయంగా చెప్పే చోట, ఆత్మగౌరవాన్ని కోరుకునే ఏ పండితుడు అక్కడ నివసిస్తాడు?
12.293.44
यत्र संलोडिता लुब्धैः प्रायशो धर्मसेतवः ।
प्रदीप्तमिव चेलान्तं कस्तं देशं न संत्यजेत् ॥ १२.२९३.४४ ॥
లోభుల వల్ల ధర్మసేతువులు చాలావరకు కలతకు గురైన చోటును, మండుతున్న వస్త్రపు అంచును వదిలినట్లు, ఎవరు విడిచిపెట్టరు?
12.293.45
यत्र धर्ममनाशङ्काश्चरेयुर्वीतमत्सराः ।
भवेत्तत्र वसेच्चैव पुण्यशीलेषु साधुषु ॥ १२.२९३.४५ ॥
భయం లేకుండా, మత్సరం లేకుండా ధర్మాన్ని ఆచరించే చోట, పుణ్యశీలులైన సాధువుల మధ్య నివసించాలి.
12.293.46
धर्ममर्थनिमित्तं च चरेयुर्यत्र मानवाः ।
न ताननुवसेज्जातु ते हि पापकृतो जनाः ॥ १२.२९३.४६ ॥
లాభం కోసమే ధర్మాన్ని ఆచరించే మానవులు ఉన్న చోట, వారి మధ్య ఎప్పుడూ నివసించకూడదు; వారు పాపం చేసేవారు.
12.293.47
कर्मणां यत्र पापेन वर्तन्ते जीवितेप्सवः ।
व्यवधावेत्ततस्तूर्णं ससर्पाच्छरणादिव ॥ १२.२९३.४७ ॥
ప్రాణం నిలుపుకోవాలనే కోరికతో పాప కర్మలతో జీవించే చోటి నుండి, పాముతో ఉన్న ఆశ్రయం నుండి వెంటనే పారిపోవాలి.
12.293.48
येन खट्वां समारूढः कर्मणाऽनुशयी भवेत् ।
आदितस्तन्न कर्तव्यमिच्छता भवमात्मनः ॥ १२.२९३.४८ ॥
ఏ కర్మ వల్ల మనిషి మంచంపై పడుకుని (మరణశయ్యపై) పశ్చాత్తాపపడేవాడవుతాడో, తన శ్రేయస్సును కోరేవాడు ఆ కర్మను మొదటి నుండే చేయకూడదు.
12.293.49
यत्र राजा च राज्ञश्च पुरुषाः प्रत्यनन्तराः ।
कुटुम्बिनामग्रभुजस्त्यजेत्तद्राष्ट्रमात्मवान् ॥ १२.२९३.४९ ॥
ఎక్కడ రాజు, రాజుకు సమీపులైన పురుషులు గృహస్థుల అగ్రభాగాన్ని అనుభవిస్తారో, ఆత్మసంయమి ఆ రాజ్యాన్ని త్యజించాలి.
12.293.50
श्रोत्रियास्त्वग्रभोक्तारो धर्मनित्याः सनातनाः ।
याजनाध्यापने युक्ता यत्र तद्राष्ट्रमावसेत् ॥ १२.२९३.५० ॥
ఎక్కడ శ్రోత్రియులైన బ్రాహ్మణులు అగ్రభాగాన్ని అనుభవిస్తూ, ధర్మంలో నిత్యులై, యజనంలో, అధ్యాపనంలో నిమగ్నులై ఉంటారో, ఆ రాష్ట్రంలో నివసించాలి.
12.293.51
स्वाहास्वधावषट्कारा यत्र सम्यगनुष्ठिताः ।
अजस्रं चैव वर्तन्ते वसेत्तत्राविचारयन् ॥ १२.२९३.५१ ॥
ఎక్కడ స్వాహా, స్వధా, వషట్కారములు సక్రమంగా అనుష్ఠించబడి నిరంతరం కొనసాగుతాయో, అక్కడే సందేహించకుండా నివసించాలి.
12.293.52
अशुचीन्यत्र पश्येत ब्राह्मणान्वृत्तिकर्शितान् ।
त्यजेत्तद्राष्ट्रमासन्नमुपसृष्टमिवामिषम् ॥ १२.२९३.५२ ॥
ఎక్కడ బ్రాహ్మణులు జీవనోపాధి లేక కృశించి, అశుచి పనులలో కనిపిస్తారో, ఆ రాష్ట్రాన్ని మాంసం అంటుకున్నట్లు భావించి త్యజించాలి.
12.293.53
प्रीयमाणा नरा यत्र प्रयच्छेयुरयाचिताः ।
स्वस्थचित्तो वसेत्तत्र कृतकृत्य इवात्मवान् ॥ १२.२९३.५३ ॥
ఎక్కడ సంతోషించిన జనులు అడగకుండానే ఇస్తారో, అక్కడ స్వస్థచిత్తుడైన ఆత్మసంయమి కృతకృత్యునిలా నివసించాలి.
12.293.54
दण्डो यत्राविनीतेषु सत्कारश्च कृतात्मसु ।
चरेत्तत्र वसेच्चैव पुण्यशीलेषु साधुषु ॥ १२.२९३.५४ ॥
ఎక్కడ అవినీతులకు దండన, ఆత్మసంయమిలకు సత్కారం జరుగుతుందో, అక్కడ సంచరించాలి; పుణ్యశీలులైన సాధువుల మధ్యనే నివసించాలి.
12.293.55
उपसृष्टेषु दान्तेषु दुराचारेषु साधुषु ।
अविनीतेषु लुब्धेषु सुमहद्दण्डधारणम् ॥ १२.२९३.५५ ॥
బాధితులు, దాంతులు, దురాచారులు, సాధువులు, అవినీతులు, లోభులు ఉన్నచోట మహాదండధారణ చేయాలి.
12.293.56
यत्र राजा धर्मनित्यो राज्यं धर्मेण पालयेत् ।
अपास्य कामान्कामेशो वसेत्तत्राविचारयन् ॥ १२.२९३.५६ ॥
ఎక్కడ రాజు ధర్మనిత్యుడై ధర్మంతో రాజ్యాన్ని పాలిస్తాడో, అక్కడ కోరికలను విడిచి, కామేశుడై, సందేహించకుండా నివసించాలి.
12.293.57
यथाशीला हि राजानः सर्वान्विषयवासिनः ।
श्रेयसा योजयत्याशु श्रेयसि प्रत्युपस्थिते ॥ १२.२९३.५७ ॥
రాజులు ఎలాంటి శీలంతో ఉంటారో, రాజ్యంలో నివసించే వారందరూ అలాగే ఉంటారు; శ్రేయస్సు ఎదురైనప్పుడు వారిని వెంటనే దానితో యోజిస్తారు.
12.293.58
पृच्छतस्ते मया तात श्रेय एतदुदाहृतम् ।
न हि शक्यं प्रधानेन श्रेयः सङ्ख्यातुमात्मनः ॥ १२.२९३.५८ ॥
తాతా, నీవు అడిగినందున నేను ఈ శ్రేయస్సును వివరించాను. నిజానికి ప్రధానుని ద్వారా కూడా ఆత్మ శ్రేయస్సును లెక్కించడం సాధ్యం కాదు.
12.293.59
एवं प्रवर्तमानस्य वृत्तिं प्राणिहितात्मनः ।
तपसैवेह बहुलं श्रेयो व्यक्तं भविष्यति ॥ १२.२९३.५९ ॥
ఈ విధంగా ప్రాణుల హితంలో నిమగ్నమై ప్రవర్తించే వానికి, ఇక్కడే తపస్సు ద్వారానే గొప్ప శ్రేయస్సు స్పష్టంగా కలుగుతుంది.