മഹാഭാരതം · അധ്യായം 12.293
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.293.1
अतत्त्वज्ञस्य शास्त्राणां संततं संशयात्मनः ।
अकृतव्यवसायस्य श्रेयो ब्रूहि पितामह ॥ १२.२९३.१ ॥
ശാസ്ത്രങ്ങളുടെ തത്ത്വം അറിയാത്തവനും, എപ്പോഴും സംശയത്തിൽ മനസ്സുള്ളവനും, ഉറച്ച തീരുമാനമെടുക്കാത്തവനുമായവന് ശ്രേയസ്സ് എന്താണ്? പിതാമഹാ, പറഞ്ഞാലും.
12.293.2
गुरुपूजा च सततं वृद्धानां पर्युपासनम् ।
श्रवणं चैव विद्यानां कूटस्थं श्रेय उच्यते ॥ १२.२९३.२ ॥
ഗുരുപൂജയും, വൃദ്ധരുടെ സേവനവും എപ്പോഴും, വിദ്യകൾ ശ്രവിക്കുന്നതും — ഇവയാണ് സ്ഥിരമായ ശ്രേയസ്സ് എന്ന് പറയപ്പെടുന്നത്.
12.293.3
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
गालवस्य च संवादं देवर्षेर्नारदस्य च ॥ १२.२९३.३ ॥
ഇതിനെക്കുറിച്ചും ആളുകൾ ഈ പുരാതനമായ ഇതിഹാസം പറയുന്നു — ഗാലവനും ദേവർഷി നാരദനും തമ്മിലുള്ള സംവാദം.
12.293.4
वीतमोहक्लमं विप्रं ज्ञानतृप्तं जितेन्द्रियः ।
श्रेयस्कामो यतान्मानं नारदं गालवोऽब्रवीत् ॥ १२.२९३.४ ॥
മോഹവും ക്ഷീണവും ഇല്ലാത്തവനും, ജ്ഞാനത്താൽ തൃപ്തനും, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവനും, ശ്രേയസ്സ് കാംക്ഷിച്ച് സ്വയം നിയന്ത്രിച്ചവനുമായ ആ വിപ്രനായ നാരദനോട് ഗാലവൻ പറഞ്ഞു.
12.293.5
यैः कैश्चित्संमतो लोके गुणैश्च पुरुषो नृषु ।
भवत्यनपगान्सर्वांस्तान्गुणाँल्लक्षयामहे ॥ १२.२९३.५ ॥
ഏത് ഗുണങ്ങളാൽ മനുഷ്യൻ ലോകത്തിൽ മനുഷ്യർക്കിടയിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നുവോ — ആ നിലനിൽക്കുന്ന ഗുണങ്ങളെ നാം തിരിച്ചറിയുന്നു.
12.293.6
भवानेवंविधोऽस्माकं संशयं छेत्तुमर्हति ।
अमूढश्चिरमूढानां लोकतत्त्वमजानताम् ॥ १२.२९३.६ ॥
അങ്ങ് ഇങ്ങനെയുള്ളയാളാണ്; അതിനാൽ ഞങ്ങളുടെ സംശയം ഛേദിക്കാൻ അങ്ങ് യോഗ്യനാണ്. അങ്ങ് മോഹരഹിതനാണ്; ഞങ്ങൾ ദീർഘകാലം മോഹത്തിലായി ലോകതത്ത്വം അറിയാത്തവരാണ്.
12.293.7
ज्ञाने ह्येवं प्रवृत्तिः स्यात्कार्याणामविशेषतः ।
यत्कार्यं न व्यवस्यामस्तद्भवान्वक्तुमर्हति ॥ १२.२९३.७ ॥
ജ്ഞാനത്തിൽ തന്നെയാണ് ഇങ്ങനെ കർമ്മങ്ങളുടെ പ്രവൃത്തി ഉണ്ടാകുന്നത്, വ്യത്യാസമില്ലാതെ. ഏത് കർത്തവ്യം ഞങ്ങൾ നിശ്ചയിക്കുന്നില്ലയോ, അത് അങ്ങ് പറയാൻ അർഹനാണ്.
12.293.8
भगवन्नाश्रमाः सर्वे पृथगाचारदर्शिनः ।
इदं श्रेय इदं श्रेय इति सर्वे प्रबोधिताः ॥ १२.२९३.८ ॥
ഭഗവാനേ, എല്ലാ ആശ്രമങ്ങളും വ്യത്യസ്ത ആചാരങ്ങൾ കാണിക്കുന്നു. 'ഇതാണ് ശ്രേയസ്സ്, ഇതാണ് ശ്രേയസ്സ്' എന്ന് എല്ലാവരും ഉപദേശിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
12.293.9
तांस्तु विप्रस्थितानदृष्ट्वा शास्त्रैः शास्त्राभिनन्दिनः ।
स्वशास्त्रैः पिरतुष्टाश्च श्रेयो नोपलभामहे ॥ १२.२९३.९ ॥
ശാസ്ത്രങ്ങളെ പ്രശംസിക്കുന്ന, വേറിട്ടുനിൽക്കുന്ന അവരെ കണ്ട്, സ്വന്തം ശാസ്ത്രങ്ങളാൽ സംതൃപ്തരായവരെ കണ്ട്, ഞങ്ങൾ ശ്രേയസ്സ് കണ്ടെത്തുന്നില്ല.
12.293.10
शास्त्रं यदि भवेदेकं श्रेयो व्यक्तं भवेत्तदा ।
शास्त्रैश्च बहुभिर्भूयः श्रेयो गुह्यं प्रवेशितम् ॥ १२.२९३.१० ॥
ഒരു ശാസ്ത്രം മാത്രമുണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ ശ്രേയസ്സ് വ്യക്തമാകുമായിരുന്നു. എന്നാൽ പല ശാസ്ത്രങ്ങളാൽ ശ്രേയസ്സ് വീണ്ടും രഹസ്യമായി പ്രവേശിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
12.293.11
एतस्मात्कारणाच्छ्रेयो गहनं प्रतिभाति मे ।
ब्रवीतु भगवांस्तन्मे उपसन्नोस्म्यधीहि भो ॥ १२.२९३.११ ॥
ഈ കാരണത്താൽ ശ്രേയസ്സ് എനിക്ക് ഗഹനമായി തോന്നുന്നു. ഭഗവാൻ അത് എന്നോട് പറയട്ടെ; ഞാൻ അങ്ങയുടെ സമീപത്ത് വന്നിരിക്കുന്നു, ഹേ മഹാനുഭാവാ, എനിക്ക് ഉപദേശിച്ചാലും.
12.293.12
आश्रमास्तात चत्वारो यथा संकल्पिताः पृथक् ।
तान्सर्वाननुपश्य त्वं समाश्रित्यैव गालव ॥ १२.२९३.१२ ॥
മകനേ, നാല് ആശ്രമങ്ങൾ എങ്ങനെ വേറിട്ട് നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നുവോ, അവയെല്ലാം നീ നോക്കിക്കാണുക, ഗാലവാ, അവയെത്തന്നെ ആശ്രയിച്ചുകൊണ്ട്.
12.293.13
तेषांतेषां तथाहि त्वमाश्रमाणां ततस्ततः ।
नानारूपं गुणोद्देशं पश्य विप्रस्थितं पृथक् ॥ १२.२९३.१३ ॥
ഓരോ ആശ്രമത്തിന്റെയും വിവിധ രൂപങ്ങളും അവയുടെ ഗുണലക്ഷ്യങ്ങളും, വിപ്രന്മാർ വേറിട്ട് സ്ഥാപിച്ചവയും നീ കാണുക.
12.293.14
न यान्ति चैव ते सम्यगभिप्रेतमसंशयम् ।
अन्येऽपश्यंस्तथा सम्यगाश्रमाणां परां गतिम् ॥ १२.२९३.१४ ॥
അവർ ആഗ്രഹിച്ച ലക്ഷ്യത്തിൽ പൂർണമായി എത്തുന്നില്ല, അതിൽ സംശയമില്ല. മറ്റുള്ളവർ ആശ്രമങ്ങളുടെ പരമഗതി ശരിയായി കണ്ടു.
12.293.15
यत्तु निःश्रेयसं सम्यक्तच्चैवासंशयात्मकम् ।
अनुग्रहं च मित्राणाममित्राणां च निग्रहम् ॥ १२.२९३.१५ ॥
പരമശ്രേയസ്സ് സംശയരഹിതമായ സ്വഭാവമുള്ളതാണ്: മിത്രങ്ങളോടുള്ള അനുഗ്രഹവും ശത്രുക്കളുടെ നിഗ്രഹവും.
12.293.16
संग्रहं च त्रिवर्गस्य श्रेय आहुर्मनीषिणः ।
निवृत्तिः कर्मणः पापात्सततं पुण्यशीलता ॥ १२.२९३.१६ ॥
ത്രിവർഗ്ഗസംഗ്രഹവും ശ്രേയസ്സാണെന്ന് ജ്ഞാനികൾ പറയുന്നു; പാപകർമ്മത്തിൽ നിന്നുള്ള വിരതിയും, നിരന്തരമായ പുണ്യശീലതയും ശ്രേയസ്സാണ്.
12.293.17
सद्भिश्च समुदाचारः श्रेय एतदसंशयम् ।
मार्दवं सर्वभूतेषु व्यवहारेषु चार्जवम् ॥ १२.२९३.१७ ॥
സജ്ജനങ്ങളോടുള്ള സദാചാരവും ശ്രേയസ്സാണ്, അതിൽ സംശയമില്ല; സർവ്വഭൂതങ്ങളോടും മൃദുത്വം, ഇടപാടുകളിൽ ഋജുത്വം.
12.293.18
वाक्चैव मधुरा प्रोक्ता श्रेय एतदसंशयम् ।
देवताभ्यः पितृभ्यश्च संविभागोऽतिथिष्वपि ॥ १२.२९३.१८ ॥
മധുരമായ വാക്കും ശ്രേയസ്സാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു, അതിൽ സംശയമില്ല; ദേവന്മാർക്കും പിതൃക്കൾക്കും അതിഥികൾക്കും പങ്കുവെക്കലും.
12.293.19
असंत्यागश्च भूत्यानां श्रेय एतदसंशयम् ।
सत्यस्य वचनं श्रेयः सत्यज्ञानं तु दुष्करम् ॥ १२.२९३.१९ ॥
സഹായികളെ ഉപേക്ഷിക്കാതിരിക്കുന്നത് നന്മയാണ്, ഇതിൽ സംശയമില്ല. സത്യം പറയുന്നത് നന്മയാണ്; എന്നാൽ സത്യജ്ഞാനം ദുഷ്കരമാണ്.
12.293.20
यद्भूतहितमत्यन्तमेतत्सत्यं ब्रवीम्यहम् ।
अहंकारस्य च त्यागः प्रमादस्य च निग्रहः ॥ १२.२९३.२० ॥
ജീവജാലങ്ങൾക്ക് അത്യന്തം ഹിതകരമായത് ഈ സത്യമായി ഞാൻ പറയുന്നു: അഹങ്കാരം ത്യജിക്കലും അശ്രദ്ധയെ നിയന്ത്രിക്കലും.
12.293.21
संतोषश्चैकचर्या च कूटस्थं श्रेय उच्यते ।
धर्मेण वेदाध्ययनं वेदाङ्गानां तथैव च ॥ १२.२९३.२१ ॥
സന്തോഷവും ഏകാന്തസാധനയും കൂടസ്ഥമായ (അചല ആത്മാവ്) ശ്രേയസ്സെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു. ധർമ്മത്തോടെ വേദാധ്യയനവും വേദാംഗാധ്യയനവും അങ്ങനെതന്നെ.
12.293.22
ज्ञानार्थानां च जिज्ञासा श्रेय एतदसंशयम् ।
शब्दरूपरसस्पर्शान्सह गन्धेन केवलान् ॥ १२.२९३.२२ ॥
ജ്ഞാനവിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള അന്വേഷണം നന്മയാണ്, ഇതിൽ സംശയമില്ല. ശബ്ദം, രൂപം, രസം, സ്പർശം, ഗന്ധം — അവയെ കേവലം...
12.293.23
नात्यर्थमुपसेवेत श्रेयसोर्थी कथंचन ॥ १२.२९३.२३ ॥
ശ്രേയസ്സ് ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ യാതൊരു വിധത്തിലും (വിഷയങ്ങളെ) അമിതമായി സേവിക്കരുത്.
12.293.24
नक्तंचर्यां दिवास्वप्नमालस्यं पैशुनं मदम् ।
अतियोगमयोगं च श्रेयसोर्थी परित्यजेत् ॥ १२.२९३.२४ ॥
രാത്രിയിലെ അലച്ചിൽ, പകൽ ഉറക്കം, അലസത, പരദൂഷണം, മദം, അതിയോഗം, അയോഗം — ശ്രേയസ്സ് ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഇവ ഉപേക്ഷിക്കണം.
12.293.25
आत्मोत्कर्षं न मार्गेत परेषां परिनिन्दया ।
स्वगुणैरेव मार्गेति विप्रकर्षं पृथग्जनात् ॥ १२.२९३.२५ ॥
മറ്റുള്ളവരെ നിന്ദിച്ചുകൊണ്ട് സ്വന്തം ഉത്കർഷം തേടരുത്; സാധാരണ ജനങ്ങളിൽ നിന്ന് വേറിട്ട് സ്വന്തം ഗുണങ്ങളാൽത്തന്നെ മേന്മ തേടണം.
12.293.26
निर्गुणास्त्वेव भूयिष्ठमात्मसंभाविता नराः ।
दोषैरन्यान्गुणवतः क्षिपन्त्यात्मगुणक्षयात् ॥ १२.२९३.२६ ॥
ഗുണമില്ലാത്തവരായിരിക്കെയും മിക്ക മനുഷ്യരും സ്വയം ഉയർന്നവരെന്ന് കരുതുന്നു; സ്വന്തം ഗുണക്ഷയം മൂലം ഗുണവാന്മാരെ ദോഷങ്ങളാൽ ആക്ഷേപിക്കുന്നു.
12.293.27
अनूच्यमानास्तु पुनस्ते मन्यन्ते महाजनात् ।
गुणवत्तरमात्मानं स्वेन मानेन दर्पिताः ॥ १२.२९३.२७ ॥
എന്നാൽ മഹാന്മാരാൽ വീണ്ടും വീണ്ടും പുകഴ്ത്തപ്പെടുമ്പോൾ, സ്വന്തം അഭിമാനത്താൽ ഗർവിതരായി അവർ സ്വയം കൂടുതൽ ഗുണവാന്മാരെന്ന് കരുതുന്നു.
12.293.28
अब्रुवन्कस्यचिन्निन्दामात्मपूजामवर्णयन् ।
विपश्चिद्गुणसंपन्नः प्राप्नोत्येव महद्यशः ॥ १२.२९३.२८ ॥
ആരെയും നിന്ദിക്കാതെയും സ്വയം പുകഴ്ത്താതെയും ഇരിക്കുന്ന ഗുണസമ്പന്നനായ പണ്ഡിതൻ തീർച്ചയായും മഹായശസ്സ് നേടുന്നു.
12.293.29
अब्रुवन्वाऽतिसुरभिर्गन्धः सुमनसां शुचिः ।
तथैवाव्याहरन्भाति विमलो भानुरम्बरे ॥ १२.२९३.२९ ॥
സംസാരിക്കാതെയും പൂക്കളുടെ അതിസുഗന്ധമുള്ള പവിത്ര ഗന്ധം പരക്കുന്നു; അതുപോലെ ഒന്നും പ്രഖ്യാപിക്കാതെ നിർമലമായ സൂര്യൻ ആകാശത്ത് പ്രകാശിക്കുന്നു.
12.293.30
एव मादीनि चान्यानि परित्यक्तानि मेधया ।
ज्वलन्ति यशसा लोके यानि न व्याहरन्ति च ॥ १२.२९३.३० ॥
ഇതുപോലെ ബുദ്ധിയാൽ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടതും സംസാരിക്കാത്തതുമായ മറ്റുള്ളവയും ലോകത്ത് യശസ്സിനാൽ പ്രകാശിക്കുന്നു.
12.293.31
न लोके दीप्यते मूर्खः केवलात्मप्रशंसया ।
अपि चापिहितः श्वभ्रे कृतविद्यः प्रकाशते ॥ १२.२९३.३१ ॥
കേവലം സ്വയംപ്രശംസകൊണ്ട് മൂഢൻ ലോകത്തിൽ പ്രകാശിക്കുന്നില്ല; കുഴിയിൽ ഒളിഞ്ഞിരുന്നാലും വിദ്വാൻ പ്രകാശിക്കുന്നു.
12.293.32
असदुच्चैरपि प्रोक्तः शब्दः समुपशाम्यति ।
दीप्यते त्वेव लोकेषु शनैरपि सुभाषितम् ॥ १२.२९३.३२ ॥
അസാരമായ വാക്ക് ഉച്ചത്തിൽ പറഞ്ഞാലും അടങ്ങിപ്പോകുന്നു; നല്ല സുഭാഷിതം മെല്ലെ പറഞ്ഞാലും ലോകങ്ങളിൽ പ്രകാശിക്കുന്നു.
12.293.33
मूढानामवलिप्तानामसारं भाषितं बहु ।
दर्शयत्यन्तरात्मानमग्निरूपमिवांशुमान् ॥ १२.२९३.३३ ॥
മൂഢന്മാരും അഹങ്കാരികളും പറയുന്ന അസാരമായ പല വാക്കുകളും അഗ്നിരൂപനായ സൂര്യനെപ്പോലെ അവരുടെ അന്തരാത്മാവിനെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.
12.293.34
एतस्मात्कारणात्प्रज्ञां मृगयन्ते पृथग्विधाम् ।
प्रज्ञालाभो हि भूतानामुत्तमः प्रतिभाति मे ॥ १२.२९३.३४ ॥
ഇതുകൊണ്ടാണ് ജനങ്ങൾ പലതരം പ്രജ്ഞ അന്വേഷിക്കുന്നത്; ജീവികൾക്ക് പ്രജ്ഞാലാഭമാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമമെന്ന് എനിക്കു തോന്നുന്നു.
12.293.35
नापृष्टः कस्यचिद्ब्रूयान्नाप्यन्यायेन पृच्छतः ।
जानन्नपि च मेधावी जडवत्समुपाविशेत् ॥ १२.२९३.३५ ॥
ചോദിക്കാതെ ആരോടും പറയരുത്; അന്യായമായി ചോദിക്കുന്നവനോടും പറയരുത്; അറിയാമെങ്കിലും ബുദ്ധിമാൻ ജഡനെപ്പോലെ ഇരിക്കട്ടെ.
12.293.36
ततो वासं परीक्षेत धर्मनित्येषु साधुषु ।
मनुष्येषु वदान्येषु स्वधर्मनिरतेषु च ॥ १२.२९३.३६ ॥
പിന്നെ, എപ്പോഴും ധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന സാധുക്കളിലും ഔദാര്യമുള്ള മനുഷ്യരിലും സ്വധർമ്മനിരതരിലും വാസസ്ഥലം പരിശോധിക്കണം.
12.293.37
चतुर्णां यत्र वर्णानां धर्मव्यतिकरो भवेत् ।
न तत्र वासं कुर्वीत श्रेयोर्थी वै कथंचन ॥ १२.२९३.३७ ॥
നാല് വർണങ്ങളിലും ധർമ്മം കലർന്നുപോകുന്ന സ്ഥലത്ത്, ശ്രേയസ്സ് ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ഒരു വിധത്തിലും വസിക്കരുത്.
12.293.38
निरारम्भोऽप्ययमिह यथालब्धोपजीवनः ।
पुण्यं पुण्येषु विमलं पापं पापेषु चाप्नुयात् ॥ १२.२९३.३८ ॥
ഇവിടെ പ്രവൃത്തി ആരംഭിക്കാത്തവനായാലും, ലഭിച്ചതുകൊണ്ട് ജീവിക്കുന്നവൻ പുണ്യവാന്മാരിൽ നിർമ്മലമായ പുണ്യവും പാപികളിൽ പാപവും പ്രാപിക്കുന്നു.
12.293.39
अपामग्नेस्तथेन्दोश्च स्पर्शं वेदयते यथा ।
तथा पश्यामहे स्पर्शमुभयोः पुण्यपापयोः ॥ १२.२९३.३९ ॥
ജലം, അഗ്നി, ചന്ദ്രൻ എന്നിവയുടെ സ്പർശം അനുഭവിക്കുന്നതുപോലെ, പുണ്യത്തിന്റെയും പാപത്തിന്റെയും സ്പർശം ഇരുവരുടെയും നാം കാണുന്നു.
12.293.40
अपश्यन्तोऽन्यविषयं भुञ्जते विघसाशिनः ।
भुञ्जानाश्चान्यविषयान्विषयान्विद्धि कर्मणाम् ॥ १२.२९३.४० ॥
മറ്റൊരാളുടെ വിഷയം കാണാതെ, വിഘസാശികൾ (യജ്ഞശേഷം ഭക്ഷിക്കുന്നവർ) ഭോഗിക്കുന്നു; മറ്റു വിഷയങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നവരെ കർമ്മങ്ങളുടെ വിഷയങ്ങളായി അറിയുക.
12.293.41
यत्रागमयमानानामसत्कारेण पृच्छताम् ।
प्रब्रूयाद्ब्रह्माणो धर्मं त्यजेत्तं देशमात्मवान् ॥ १२.२९३.४१ ॥
കാത്തിരിക്കുന്നവർക്കും ചോദിക്കുന്നവർക്കും അവമതിയോടെ ബ്രാഹ്മണർ ധർമ്മം ഉപദേശിക്കുന്നിടത്ത്, ആത്മസംയമമുള്ളവൻ ആ ദേശം ഉപേക്ഷിക്കണം.
12.293.42
शिष्योषाध्यायिका वृत्तिर्यत्र स्यात्सुसमाहिता ।
यथावच्छास्त्रसंपन्ना कस्तं देशं परित्यजेत् ॥ १२.२९३.४२ ॥
ശിഷ്യ-ഉപാധ്യായ ബന്ധം സുസംയമിതമായി നിലനിൽക്കുന്നതും ശാസ്ത്രം യഥാവിധി പൂർത്തിയാകുന്നതുമായ ദേശത്തെ ആരാണ് ഉപേക്ഷിക്കുക?
12.293.43
आकाशस्था ध्रुवं यत्र दोषं ब्रूयुर्विपश्चिताम् ।
आत्मपूजाभिकामो वै को वसेत्तत्र पण्डितः ॥ १२.२९३.४३ ॥
ആകാശത്തു നിൽക്കുന്നവർ തന്നെ പണ്ഡിതരുടെ ദോഷങ്ങൾ തീർച്ചയായി പറയുന്ന സ്ഥലത്ത്, ആത്മാഭിമാനം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ഏത് പണ്ഡിതൻ വസിക്കും?
12.293.44
यत्र संलोडिता लुब्धैः प्रायशो धर्मसेतवः ।
प्रदीप्तमिव चेलान्तं कस्तं देशं न संत्यजेत् ॥ १२.२९३.४४ ॥
ലോഭികളാൽ ധർമ്മസേതുക്കൾ പലപ്പോഴും ഇളക്കപ്പെട്ട ദേശത്തെ, കത്തുന്ന വസ്ത്രാഗ്രം പോലെ ആരാണ് ഉപേക്ഷിക്കാത്തത്?
12.293.45
यत्र धर्ममनाशङ्काश्चरेयुर्वीतमत्सराः ।
भवेत्तत्र वसेच्चैव पुण्यशीलेषु साधुषु ॥ १२.२९३.४५ ॥
ഭയമില്ലാതെ, അസൂയയില്ലാതെ ധർമ്മം ആചരിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത്, പുണ്യശീലരായ സാധുക്കളുടെ ഇടയിൽ വസിക്കണം.
12.293.46
धर्ममर्थनिमित्तं च चरेयुर्यत्र मानवाः ।
न ताननुवसेज्जातु ते हि पापकृतो जनाः ॥ १२.२९३.४६ ॥
ലാഭത്തിനായി മാത്രം ധർമ്മം ആചരിക്കുന്ന മനുഷ്യർ ഉള്ള സ്ഥലത്ത് ഒരിക്കലും വസിക്കരുത്; അവർ പാപം ചെയ്യുന്നവരാണ്.
12.293.47
कर्मणां यत्र पापेन वर्तन्ते जीवितेप्सवः ।
व्यवधावेत्ततस्तूर्णं ससर्पाच्छरणादिव ॥ १२.२९३.४७ ॥
ജീവിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ പാപകർമ്മങ്ങളാൽ ജീവിക്കുന്നവർ ഉള്ള സ്ഥലത്തുനിന്ന്, പാമ്പുള്ള അഭയസ്ഥലത്തുനിന്ന് എന്നപോലെ വേഗം ഓടിപ്പോകണം.
12.293.48
येन खट्वां समारूढः कर्मणाऽनुशयी भवेत् ।
आदितस्तन्न कर्तव्यमिच्छता भवमात्मनः ॥ १२.२९३.४८ ॥
ഏത് കർമ്മത്താൽ മനുഷ്യൻ കട്ടിലിൽ കയറി (മരണശയ്യയിൽ) പശ്ചാത്തപിക്കുന്നവനാകുമോ, സ്വന്തം ക്ഷേമം ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ ആ കർമ്മം ആദ്യം മുതൽതന്നെ ചെയ്യരുത്.
12.293.49
यत्र राजा च राज्ञश्च पुरुषाः प्रत्यनन्तराः ।
कुटुम्बिनामग्रभुजस्त्यजेत्तद्राष्ट्रमात्मवान् ॥ १२.२९३.४९ ॥
രാജാവും രാജാവിനോട് അടുത്ത പുരുഷന്മാരും ഗൃഹസ്ഥരുടെ ആദ്യഭാഗം അനുഭവിക്കുന്നിടത്ത്, ആത്മസംയമമുള്ളവൻ ആ രാഷ്ട്രം ഉപേക്ഷിക്കണം.
12.293.50
श्रोत्रियास्त्वग्रभोक्तारो धर्मनित्याः सनातनाः ।
याजनाध्यापने युक्ता यत्र तद्राष्ट्रमावसेत् ॥ १२.२९३.५० ॥
വേദജ്ഞരായ ബ്രാഹ്മണർ ആദ്യഭാഗം അനുഭവിച്ച്, ധർമ്മത്തിൽ നിത്യരായി, യജനത്തിലും അധ്യാപനത്തിലും മുഴുകിയിരിക്കുന്നിടത്ത് വസിക്കണം.
12.293.51
स्वाहास्वधावषट्कारा यत्र सम्यगनुष्ठिताः ।
अजस्रं चैव वर्तन्ते वसेत्तत्राविचारयन् ॥ १२.२९३.५१ ॥
സ്വാഹാ, സ്വധാ, വഷട്കാരങ്ങൾ ശരിയായി അനുഷ്ഠിക്കപ്പെട്ട് ഇടമുറിയാതെ നടക്കുന്നിടത്ത്, സംശയിക്കാതെ വസിക്കണം.
12.293.52
अशुचीन्यत्र पश्येत ब्राह्मणान्वृत्तिकर्शितान् ।
त्यजेत्तद्राष्ट्रमासन्नमुपसृष्टमिवामिषम् ॥ १२.२९३.५२ ॥
ജീവനോപാധിയില്ലായ്മയാൽ മെലിഞ്ഞ ബ്രാഹ്മണർ അശുദ്ധകർമ്മങ്ങളിൽ ഏർപ്പെടുന്നത് കാണുന്നിടത്ത്, അടുത്തെത്തിയ മാംസം പോലെ ആ രാഷ്ട്രം ഉപേക്ഷിക്കണം.
12.293.53
प्रीयमाणा नरा यत्र प्रयच्छेयुरयाचिताः ।
स्वस्थचित्तो वसेत्तत्र कृतकृत्य इवात्मवान् ॥ १२.२९३.५३ ॥
സന്തുഷ്ടരായ മനുഷ്യർ ചോദിക്കാതെ തന്നെ ദാനം ചെയ്യുന്നിടത്ത്, സ്വസ്ഥചിത്തനായ ആത്മസംയമമുള്ളവൻ കൃതകൃത്യനെപ്പോലെ വസിക്കണം.
12.293.54
दण्डो यत्राविनीतेषु सत्कारश्च कृतात्मसु ।
चरेत्तत्र वसेच्चैव पुण्यशीलेषु साधुषु ॥ १२.२९३.५४ ॥
അവിനീതർക്ക് ദണ്ഡവും ആത്മസംയമമുള്ളവർക്ക് സത്കാരവും ലഭിക്കുന്നിടത്ത് സഞ്ചരിക്കണം; പുണ്യശീലരായ സാധുക്കളുടെ ഇടയിൽ വസിക്കണം.
12.293.55
उपसृष्टेषु दान्तेषु दुराचारेषु साधुषु ।
अविनीतेषु लुब्धेषु सुमहद्दण्डधारणम् ॥ १२.२९३.५५ ॥
ദ്രോഹിതർ, ദാന്തർ, ദുരാചാരികൾ, സാധുക്കൾ, അവിനീതർ, ലുബ്ധർ എന്നിവരുടെ ഇടയിൽ വലിയ ദണ്ഡധാരണം വേണം.
12.293.56
यत्र राजा धर्मनित्यो राज्यं धर्मेण पालयेत् ।
अपास्य कामान्कामेशो वसेत्तत्राविचारयन् ॥ १२.२९३.५६ ॥
ധർമ്മനിരതനായ രാജാവ് ധർമ്മത്താൽ രാജ്യം പാലിക്കുന്നിടത്ത്, കാമങ്ങളെ ഉപേക്ഷിച്ച്, കാമേശനായി, സംശയിക്കാതെ വസിക്കണം.
12.293.57
यथाशीला हि राजानः सर्वान्विषयवासिनः ।
श्रेयसा योजयत्याशु श्रेयसि प्रत्युपस्थिते ॥ १२.२९३.५७ ॥
രാജാക്കന്മാർ ഏത് ശീലമുള്ളവരോ, രാജ്യത്ത് വസിക്കുന്ന എല്ലാവരും അങ്ങനെയാകും; ശ്രേയസ്സ് വന്നെത്തുമ്പോൾ അവരെ ഉടൻ അതിൽ നിയോഗിക്കും.
12.293.58
पृच्छतस्ते मया तात श्रेय एतदुदाहृतम् ।
न हि शक्यं प्रधानेन श्रेयः सङ्ख्यातुमात्मनः ॥ १२.२९३.५८ ॥
മകനേ, നീ ചോദിച്ചതിനാൽ ഞാൻ ഈ ശ്രേയസ്സ് പറഞ്ഞു. യഥാർത്ഥത്തിൽ പ്രധാനത്താൽ പോലും ആത്മാവിന്റെ ശ്രേയസ്സ് എണ്ണിത്തീർക്കാനാവില്ല.
12.293.59
एवं प्रवर्तमानस्य वृत्तिं प्राणिहितात्मनः ।
तपसैवेह बहुलं श्रेयो व्यक्तं भविष्यति ॥ १२.२९३.५९ ॥
ഇങ്ങനെ ജീവികളുടെ ഹിതത്തിൽ മുഴുകി പ്രവർത്തിക്കുന്നവന് ഇവിടെത്തന്നെ തപസ്സിനാൽ വലിയ ശ്രേയസ്സ് വ്യക്തമായി ഉണ്ടാകും.