ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.299
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.299.1
वृत्तिः सकाशाद्वर्णेभ्यस्त्रिभ्यो हीनस्य शोभना ।
प्रीत्योपनीता निर्दिष्टा धर्मिष्ठान्कुरुते सदा ॥ १२.२९९.१ ॥
ಮೂರು ವರ್ಣಗಳಿಂದ ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಪಡೆದ, ನಿರ್ದೇಶಿತ ಜೀವನೋಪಾಯ ಕೀಳು ವರ್ಣದವನಿಗೂ ಸೂಕ್ತ; ಅದು ಸದಾ ಅವನನ್ನು ಧರ್ಮನಿಷ್ಠನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
12.299.2
वृत्तिश्चेन्नास्ति शूद्रस्य पितृपैतामही ध्रुवा ।
न वृत्तिं परतो मार्गेच्छुश्रूषां तु प्रयोजयेत् ॥ १२.२९९.२ ॥
ಶೂದ್ರನಿಗೆ ಪಿತೃ-ಪಿತಾಮಹರಿಂದ ಬಂದ ಖಚಿತ ಜೀವನೋಪಾಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಅವನು ಇತರರಿಂದ ಜೀವನೋಪಾಯ ಬೇಡದೆ ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಬೇಕು.
12.299.3
सद्भिस्तु सह संसर्गः शोभते धर्मदर्शिभिः ।
नित्यं सर्वास्ववस्थासु नासद्भिरिति मे मतिः ॥ १२.२९९.३ ॥
ಧರ್ಮದರ್ಶಿಗಳಾದ ಸಜ್ಜನರ ಸಹವಾಸವೇ ಶೋಭಿಸುತ್ತದೆ; ಎಲ್ಲ ಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲೂ ಸದಾ, ದುರ್ಜನರೊಂದಿಗಲ್ಲ — ಇದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ.
12.299.4
यथोदयगिरौ द्रव्यं सन्निकर्षेण दीप्यते ।
तथा सत्सन्निकर्षेण हीनवर्णोऽपि दीयते ॥ १२.२९९.४ ॥
ಉದಯಗಿರಿಯ ಮೇಲಿರುವ ವಸ್ತು ಸಮೀಪದ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಹೊಳೆಯುವಂತೆ, ಸಜ್ಜನರ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಕೀಳು ವರ್ಣದವನೂ ಬೆಳಗುತ್ತಾನೆ.
12.299.5
यादृशेन हि वर्णेन भाव्यते शुक्लमम्बरम् ।
तादृशं कुरुते रूपमेतदेवमवेहि मे ॥ १२.२९९.५ ॥
ಯಾವ ಬಣ್ಣದಿಂದ ಬಿಳಿ ವಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಬಣ್ಣ ಹಚ್ಚಲಾಗುತ್ತದೆಯೋ, ಅದೇ ರೂಪವನ್ನು ಅದು ತಾಳುತ್ತದೆ — ಇದನ್ನು ನನ್ನಿಂದ ತಿಳಿ.
12.299.6
तस्माद्गुणेषु रज्येथा मा दोषेषु कदाचन ।
अनित्यमिह मर्त्यानां जीवितं हि चलाचलम् ॥ १२.२९९.६ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಗುಣಗಳಲ್ಲಿ ರಮಿಸು, ದೋಷಗಳಲ್ಲಿ ಎಂದಿಗೂ ಅಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಮರ್ತ್ಯರ ಜೀವನ ಅನಿತ್ಯ, ಚಲನಶೀಲ ಮತ್ತು ಅಸ್ಥಿರ.
12.299.7
सुखे वा यदि वा दुःखे वर्तमानो विचक्षणः ।
यश्चिनोति शुभान्येव स भद्राणीह पश्यति ॥ १२.२९९.७ ॥
ಸುಖದಲ್ಲಿರಲಿ ದುಃಖದಲ್ಲಿರಲಿ, ವಿವೇಕಿಯಾದವನು ಶುಭಕರ್ಮಗಳನ್ನೇ ಸಂಚಯಿಸುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಇಲ್ಲಿ ಮಂಗಳವನ್ನೇ ಕಾಣುತ್ತಾನೆ.
12.299.8
धर्मादपेतं यत्कर्म यद्यपि स्यान्महाफलम् ।
न तत्सेवेत मेधावी न तद्धितमिहोच्यते ॥ १२.२९९.८ ॥
ಧರ್ಮದಿಂದ ಹೊರಗಾದ ಕರ್ಮವು ಮಹಾಫಲವನ್ನು ನೀಡಿದರೂ, ಬುದ್ಧಿವಂತನು ಅದನ್ನು ಆಚರಿಸಬಾರದು; ಇಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಹಿತಕರವೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
12.299.9
धर्मेण सहितं यत्तु भवेदल्पफलोदयम् ।
तत्कार्यमविशङ्केन कर्मात्यन्तं सुखावहम् ॥ १२.२९९.९ ॥
ಧರ್ಮದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಕರ್ಮವು ಅಲ್ಪಫಲವನ್ನೇ ನೀಡಿದರೂ, ಅದನ್ನು ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲದೆ ಮಾಡಬೇಕು; ಆ ಕರ್ಮ ಅತ್ಯಂತ ಸುಖವನ್ನು ತರುತ್ತದೆ.
12.299.10
यो हृत्वा गोसहस्राणि नृपो दद्यादरक्षिता ।
स शब्दमात्रफलभाग्राजा भवति तस्करः ॥ १२.२९९.१० ॥
ಸಾವಿರಾರು ಹಸುಗಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿ, ರಕ್ಷಿಸದೆ ದಾನ ಮಾಡುವ ರಾಜನು ಕೇವಲ ಹೆಸರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಫಲಭಾಗಿಯಾಗುತ್ತಾನೆ; ಆ ರಾಜನು ಕಳ್ಳನೇ ಆಗುತ್ತಾನೆ.
12.299.11
स्वयंभूरसृजच्चाग्रे धातारं लोकसत्कृतम् ।
धाताऽसृजत्पुत्रमेकं लोकानां धारणे रतम् ॥ १२.२९९.११ ॥
ಸ್ವಯಂಭು ಮೊದಲು ಲೋಕಗಳಿಂದ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಡುವ ಧಾತೃವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು; ಧಾತೃ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಧರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ರಮಿಸುವ ಒಬ್ಬ ಪುತ್ರನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.
12.299.12
तमर्चयित्वा वैश्यस्तु कुर्यादत्यर्थमृद्धिमत् ।
रक्षितव्यं तु राजन्यैरुपयोज्यं द्विजातिभिः ॥ १२.२९९.१२ ॥
ಅವನನ್ನು ಪೂಜಿಸಿ ವೈಶ್ಯನು ಅತ್ಯಂತ ಸಮೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲಿ; ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಅದನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಬೇಕು, ದ್ವಿಜರು ಅದನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಬೇಕು.
12.299.13
अजिह्नैरशठक्रोधैर्हव्यकव्यप्रयोक्तृभिः ।
शूर्दैर्निर्मार्जनं कार्यमेवं धर्मो न नश्यति ॥ १२.२९९.१३ ॥
ನೇರವಾದವರು, ಕಪಟವಿಲ್ಲದ ಸತ್ಯಕೋಪವುಳ್ಳವರು, ಹವ್ಯ-ಕವ್ಯಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುವವರು, ಮೊರದಿಂದ (ಧಾನ್ಯವನ್ನು) ಶುದ್ಧಮಾಡಬೇಕು; ಹೀಗೆ ಧರ್ಮ ನಾಶವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
12.299.14
अप्रनष्टे ततो धर्मे भवन्ति सुखिताः प्रजाः ।
सुखेन तासां राजेन्द्र मोदन्ते दिवि देवताः ॥ १२.२९९.१४ ॥
ಧರ್ಮ ನಾಶವಾಗದಿದ್ದಾಗ ಪ್ರಜೆಗಳು ಸುಖವಾಗಿರುತ್ತಾರೆ; ಓ ರಾಜೇಂದ್ರ, ಅವರ ಸುಖದಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಂತೋಷಿಸುತ್ತಾರೆ.
12.299.15
तस्माद्यो रक्षति नृपः स धर्मेणेति पूज्यते ।
अधीते चापि यो विप्रो वैश्यो यश्चार्जने रतः ॥ १२.२९९.१५ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವ ರಾಜನು ಧರ್ಮಾನುಸಾರ ಪೂಜಿತನಾಗುತ್ತಾನೆ; ವೇದಾಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೂ, ಧನಸಂಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ನಿರತನಾದ ವೈಶ್ಯನೂ (ಪೂಜ್ಯರು).
12.299.16
यश्च शुश्रूषते शूद्रः सततं नियतेन्द्रियः ।
अतोऽन्यथा मनुष्येन्द्र स्वधर्मात्परिहीयते ॥ १२.२९९.१६ ॥
ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸೇವೆ ಮಾಡುವ ಶೂದ್ರನೂ (ಪೂಜ್ಯನು); ಓ ಮನುಜೇಂದ್ರ, ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆಯುವವನು ತನ್ನ ಧರ್ಮದಿಂದ ಜಾರುತ್ತಾನೆ.
12.299.17
प्राणसंतापनिर्दिष्टाः काकिण्योऽपि महाफलाः ।
न्यायेनोपार्जिता दत्ताः किमुतान्याः सहस्रशः ॥ १२.२९९.१७ ॥
ಪ್ರಾಣಕ್ಕೆ ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಗಳಿಸಿದ, ನ್ಯಾಯದಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಿದ, ದಾನಮಾಡಿದ ಸಣ್ಣ ಕಾಸುಗಳೂ ಮಹಾಫಲ ನೀಡುತ್ತವೆ; ಇತರ ಧನವನ್ನು ಸಾವಿರಾರು ರೂಪದಲ್ಲಿ ದಾನ ಮಾಡುವುದರ ಬಗ್ಗೆ ಇನ್ನೇನು ಹೇಳಬೇಕು?
12.299.18
सत्कृत्य हि द्विजातिभ्यो यो ददाति नराधिपः ।
यादृशं तादृशं नित्यमश्नाति फलमूर्जितम् ॥ १२.२९९.१८ ॥
ಗೌರವದಿಂದ ದ್ವಿಜರಿಗೆ ದಾನ ಕೊಡುವ ರಾಜನು ಯಾವ ರೀತಿಯ ದಾನವೋ ಆ ರೀತಿಯ, ಸದಾ ಮಹತ್ತಾದ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ.
12.299.19
अभिगम्य तु यद्दत्तं धर्म्यमाहुरभिष्टुतम् ।
याचितेन तु यद्दत्तं तदाहुर्मध्यमं फलम् ॥ १२.२९९.१९ ॥
ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ಕೊಡಲಾದ ದಾನವನ್ನು ಧರ್ಮ್ಯವೆಂದೂ ಪ್ರಶಂಸನೀಯವೆಂದೂ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ; ಯಾಚಿಸಿದಾಗ ಕೊಟ್ಟದ್ದನ್ನು ಮಧ್ಯಮ ಫಲವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
12.299.20
अवज्ञया दीयते यत्तथैवाश्रद्धयाऽपि वा ।
तदाहुरधमं दानं मुनयः सत्यवादिनः ॥ १२.२९९.२० ॥
ತಿರಸ್ಕಾರದಿಂದ ಅಥವಾ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕೊಡುವ ದಾನವನ್ನು ಸತ್ಯವಾದಿ ಮುನಿಗಳು ಅಧಮ ದಾನವೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
12.299.21
अतिक्रामेन्मज्जमानो विविधेन नरः सदा ।
तथा प्रयत्नं कुर्वीत यथा मुच्येत संशयात् ॥ १२.२९९.२१ ॥
ಮುಳುಗುತ್ತಿರುವ ಮನುಷ್ಯನು ಸದಾ ನಾನಾ ವಿಧದ ಉಪಾಯಗಳಿಂದ ದಾಟಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು; ಸಂಶಯದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುವಂತೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು.
12.299.22
दमेन शोभते विप्रः क्षत्रियो विजयेन तु ।
धनेन वैश्यः शृद्रस्तु नित्यं दाक्ष्येण शोभते ॥ १२.२९९.२२ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ದಮದಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತಾನೆ, ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ವಿಜಯದಿಂದ; ವೈಶ್ಯನು ಧನದಿಂದ, ಶೂದ್ರನಾದರೋ ಸದಾ ದಕ್ಷತೆಯಿಂದ ಶೋಭಿಸುತ್ತಾನೆ.