มหาภารตะ · อัธยายะ 12.299
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.299.1
वृत्तिः सकाशाद्वर्णेभ्यस्त्रिभ्यो हीनस्य शोभना ।
प्रीत्योपनीता निर्दिष्टा धर्मिष्ठान्कुरुते सदा ॥ १२.२९९.१ ॥
การดำรงชีพที่ได้มาด้วยความเต็มใจจากวรรณะทั้งสามนั้นสมควรแม้สำหรับผู้อยู่ชั้นต่ำ การดำรงชีพที่กำหนดไว้ย่อมทำให้เขาเป็นผู้ประพฤติธรรมอยู่เสมอ
12.299.2
वृत्तिश्चेन्नास्ति शूद्रस्य पितृपैतामही ध्रुवा ।
न वृत्तिं परतो मार्गेच्छुश्रूषां तु प्रयोजयेत् ॥ १२.२९९.२ ॥
หากศูทรไม่มีการดำรงชีพที่มั่นคงสืบทอดมาจากบิดาและปู่ย่าตายาย เขาไม่ควรแสวงหาการดำรงชีพจากผู้อื่น แต่ควรรับใช้ผู้อื่นแทน
12.299.3
सद्भिस्तु सह संसर्गः शोभते धर्मदर्शिभिः ।
नित्यं सर्वास्ववस्थासु नासद्भिरिति मे मतिः ॥ १२.२९९.३ ॥
การคบหาสมาคมกับคนดีซึ่งเห็นธรรมย่อมงดงาม ทุกเวลาและในทุกสภาวะ ไม่ใช่กับคนชั่ว นี่คือความเห็นของข้าพเจ้า
12.299.4
यथोदयगिरौ द्रव्यं सन्निकर्षेण दीप्यते ।
तथा सत्सन्निकर्षेण हीनवर्णोऽपि दीयते ॥ १२.२९९.४ ॥
เหมือนวัตถุบนเขาอุทัยย่อมส่องแสงเพราะอยู่ใกล้ชิด บุคคลแม้เกิดในวรรณะต่ำก็ย่อมได้รับการส่องสว่างด้วยการสัมผัสกับคนดี
12.299.5
यादृशेन हि वर्णेन भाव्यते शुक्लमम्बरम् ।
तादृशं कुरुते रूपमेतदेवमवेहि मे ॥ १२.२९९.५ ॥
ผ้าขาวย่อมรับสีสันใดมาย้อม ก็จะมีรูปลักษณ์เช่นนั้น จงเข้าใจสิ่งนี้จากข้าพเจ้าเถิด
12.299.6
तस्माद्गुणेषु रज्येथा मा दोषेषु कदाचन ।
अनित्यमिह मर्त्यानां जीवितं हि चलाचलम् ॥ १२.२९९.६ ॥
เพราะฉะนั้น จงยินดีในคุณงามความดี อย่ายินดีในความผิดเลย เพราะชีวิตของมนุษย์ในโลกนี้ไม่เที่ยง ไม่มั่นคง และผันแปรอยู่เสมอ
12.299.7
सुखे वा यदि वा दुःखे वर्तमानो विचक्षणः ।
यश्चिनोति शुभान्येव स भद्राणीह पश्यति ॥ १२.२९९.७ ॥
ไม่ว่าจะอยู่ในความสุขหรือความทุกข์ ผู้มีปัญญาที่สั่งสมแต่กรรมดีย่อมเห็นแต่สิ่งเป็นมงคลในโลกนี้
12.299.8
धर्मादपेतं यत्कर्म यद्यपि स्यान्महाफलम् ।
न तत्सेवेत मेधावी न तद्धितमिहोच्यते ॥ १२.२९९.८ ॥
กรรมที่ไม่สอดคล้องกับธรรม แม้จะให้ผลอันยิ่งใหญ่ ผู้มีปัญญาไม่ควรดำเนินตาม เพราะในโลกนี้กรรมเช่นนั้นไม่เรียกว่าเป็นประโยชน์
12.299.9
धर्मेण सहितं यत्तु भवेदल्पफलोदयम् ।
तत्कार्यमविशङ्केन कर्मात्यन्तं सुखावहम् ॥ १२.२९९.९ ॥
กรรมที่ประกอบด้วยธรรม แม้ผลที่เกิดขึ้นจะน้อย ก็ควรทำโดยไม่ลังเล เพราะกรรมเช่นนั้นนำความสุขสูงสุดมาให้
12.299.10
यो हृत्वा गोसहस्राणि नृपो दद्यादरक्षिता ।
स शब्दमात्रफलभाग्राजा भवति तस्करः ॥ १२.२९९.१० ॥
พระราชาผู้ยึดเอาโคนับพันตัวไปแล้วนำไปให้ผู้อื่นโดยไม่คุ้มครองรักษา ย่อมได้รับแต่ชื่อของผลนั้นเท่านั้น พระราชาเช่นนั้นกลายเป็นโจร
12.299.11
स्वयंभूरसृजच्चाग्रे धातारं लोकसत्कृतम् ।
धाताऽसृजत्पुत्रमेकं लोकानां धारणे रतम् ॥ १२.२९९.११ ॥
พระสวยัมภูทรงสร้างพระธาตฤเป็นองค์แรก ผู้เป็นที่เคารพนับถือของโลกทั้งหลาย แล้วพระธาตฤก็ทรงสร้างบุตรองค์หนึ่ง ผู้ยินดีในการค้ำจุนโลกทั้งหลาย
12.299.12
तमर्चयित्वा वैश्यस्तु कुर्यादत्यर्थमृद्धिमत् ।
रक्षितव्यं तु राजन्यैरुपयोज्यं द्विजातिभिः ॥ १२.२९९.१२ ॥
เมื่อบูชาพระองค์นั้นแล้ว ไวศยะควรทำให้ความมั่งคั่งเจริญยิ่งขึ้น ทรัพย์นั้นต้องได้รับการคุ้มครองจากกษัตริย์ และต้องใช้สอยโดยทวิชาติ
12.299.13
अजिह्नैरशठक्रोधैर्हव्यकव्यप्रयोक्तृभिः ।
शूर्दैर्निर्मार्जनं कार्यमेवं धर्मो न नश्यति ॥ १२.२९९.१३ ॥
ผู้ที่ซื่อตรง ไม่หลอกลวง มีความโกรธที่ไม่ร้ายกาจ และประกอบพิธีถวายแด่เทวดาและบรรพบุรุษ พึงชำระข้าวเปลือกด้วยกระด้ง ธรรมย่อมไม่พินาศเช่นนี้
12.299.14
अप्रनष्टे ततो धर्मे भवन्ति सुखिताः प्रजाः ।
सुखेन तासां राजेन्द्र मोदन्ते दिवि देवताः ॥ १२.२९९.१४ ॥
เมื่อธรรมไม่เสื่อมสลาย บรรดาประชาชนก็มีความสุข ข้าแต่จอมกษัตริย์ เทวดาในสวรรค์ก็ย่อมชื่นชมด้วยความสุขของประชาชนเหล่านั้น
12.299.15
तस्माद्यो रक्षति नृपः स धर्मेणेति पूज्यते ।
अधीते चापि यो विप्रो वैश्यो यश्चार्जने रतः ॥ १२.२९९.१५ ॥
เพราะฉะนั้น พระราชาผู้คุ้มครองประชาชนจึงได้รับการยกย่องว่าดำเนินตามธรรม ทั้งพราหมณ์ผู้ศึกษาพระเวท และไวศยะผู้ยินดีในการแสวงหาทรัพย์ก็เช่นเดียวกัน
12.299.16
यश्च शुश्रूषते शूद्रः सततं नियतेन्द्रियः ।
अतोऽन्यथा मनुष्येन्द्र स्वधर्मात्परिहीयते ॥ १२.२९९.१६ ॥
และศูทรผู้รับใช้ด้วยความอดทนอยู่เสมอ มีอินทรีย์ที่สงบควบคุมได้ ข้าแต่จอมมนุษย์ ผู้ที่ประพฤติต่างไปจากนี้ย่อมเสื่อมจากธรรมของตน
12.299.17
प्राणसंतापनिर्दिष्टाः काकिण्योऽपि महाफलाः ।
न्यायेनोपार्जिता दत्ताः किमुतान्याः सहस्रशः ॥ १२.२९९.१७ ॥
แม้เบี้ยเล็กๆ ที่ได้มาด้วยความเหนื่อยยากจนเกือบเสียชีวิต หากได้มาโดยชอบธรรมและให้ไป ก็ให้ผลยิ่งใหญ่ ทรัพย์อื่นที่ให้เป็นพันๆ จะกล่าวไปไยเล่า
12.299.18
सत्कृत्य हि द्विजातिभ्यो यो ददाति नराधिपः ।
यादृशं तादृशं नित्यमश्नाति फलमूर्जितम् ॥ १२.२९९.१८ ॥
พระราชาผู้ถวายแด่ทวิชาติด้วยความเคารพ ย่อมได้รับผลที่เป็นอย่างเดียวกับสิ่งที่ให้ไป และอุดมสมบูรณ์เสมอ
12.299.19
अभिगम्य तु यद्दत्तं धर्म्यमाहुरभिष्टुतम् ।
याचितेन तु यद्दत्तं तदाहुर्मध्यमं फलम् ॥ १२.२९९.१९ ॥
ทานที่ให้หลังจากไปหาผู้รับเอง เรียกว่าเป็นธรรมและน่าสรรเสริญ ส่วนทานที่ให้เมื่อถูกขอ เรียกว่าเป็นผลระดับกลาง
12.299.20
अवज्ञया दीयते यत्तथैवाश्रद्धयाऽपि वा ।
तदाहुरधमं दानं मुनयः सत्यवादिनः ॥ १२.२९९.२० ॥
ทานที่ให้ด้วยความดูหมิ่น หรือทำไปโดยไม่มีศรัทธา เหล่าฤๅษีผู้กล่าววาจาสัตย์เรียกว่าเป็นทานต่ำที่สุด
12.299.21
अतिक्रामेन्मज्जमानो विविधेन नरः सदा ।
तथा प्रयत्नं कुर्वीत यथा मुच्येत संशयात् ॥ १२.२९९.२१ ॥
คนที่กำลังจมน้ำควรพยายามข้ามพ้นด้วยวิธีต่าง ๆ อยู่เสมอ และพยายามให้ถึงที่สุด จนพ้นจากอันตรายนั้น
12.299.22
दमेन शोभते विप्रः क्षत्रियो विजयेन तु ।
धनेन वैश्यः शृद्रस्तु नित्यं दाक्ष्येण शोभते ॥ १२.२९९.२२ ॥
พราหมณ์ย่อมรุ่งเรืองด้วยการฝึกตน กษัตริย์รุ่งเรืองด้วยชัยชนะ ส่วนแพศย์รุ่งเรืองด้วยทรัพย์ และศูทรย่อมรุ่งเรืองด้วยความชำนาญอยู่เสมอ