ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.299
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.299.1
वृत्तिः सकाशाद्वर्णेभ्यस्त्रिभ्यो हीनस्य शोभना ।
प्रीत्योपनीता निर्दिष्टा धर्मिष्ठान्कुरुते सदा ॥ १२.२९९.१ ॥
ତିନି ବର୍ଣ୍ଣରୁ ପ୍ରୀତିରେ ପ୍ରାପ୍ତ, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଜୀବିକା ହୀନ ବର୍ଣ୍ଣ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଶୋଭନ; ତାହା ସର୍ବଦା ତାହାକୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ କରେ।
12.299.2
वृत्तिश्चेन्नास्ति शूद्रस्य पितृपैतामही ध्रुवा ।
न वृत्तिं परतो मार्गेच्छुश्रूषां तु प्रयोजयेत् ॥ १२.२९९.२ ॥
ଶୂଦ୍ରଙ୍କ ପାଖରେ ପିତୃ-ପିତାମହଙ୍କ ଠାରୁ ଆସିଥିବା ସ୍ଥିର ଜୀବିକା ନ ଥିଲେ, ସେ ଅନ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ଜୀବିକା ନ ମାଗି ସେବାରେ ନିୟୋଜିତ ହେବା ଉଚିତ।
12.299.3
सद्भिस्तु सह संसर्गः शोभते धर्मदर्शिभिः ।
नित्यं सर्वास्ववस्थासु नासद्भिरिति मे मतिः ॥ १२.२९९.३ ॥
ଧର୍ମଦର୍ଶୀ ସଜ୍ଜନଙ୍କ ସଙ୍ଗ ହିଁ ଶୋଭା ପାଏ; ସର୍ବଦା ଓ ସମସ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ, ଦୁର୍ଜନଙ୍କ ସଙ୍ଗ ନୁହେଁ — ଏହା ମୋର ମତ।
12.299.4
यथोदयगिरौ द्रव्यं सन्निकर्षेण दीप्यते ।
तथा सत्सन्निकर्षेण हीनवर्णोऽपि दीयते ॥ १२.२९९.४ ॥
ଉଦୟଗିରି ଉପରେ ଥିବା ବସ୍ତୁ ନିକଟ ସଂପର୍କରେ ଯେପରି ଦୀପ୍ତ ହୁଏ, ସେହିପରି ସଜ୍ଜନଙ୍କ ସଂପର୍କରେ ହୀନ ବର୍ଣ୍ଣର ମଣିଷ ମଧ୍ୟ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ।
12.299.5
यादृशेन हि वर्णेन भाव्यते शुक्लमम्बरम् ।
तादृशं कुरुते रूपमेतदेवमवेहि मे ॥ १२.२९९.५ ॥
ଯେଉଁ ରଙ୍ଗରେ ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ରଙ୍ଗାଯାଏ, ସେହି ରୂପ ସେ ଧାରଣ କରେ — ଏହା ମୋଠାରୁ ବୁଝିନିଅ।
12.299.6
तस्माद्गुणेषु रज्येथा मा दोषेषु कदाचन ।
अनित्यमिह मर्त्यानां जीवितं हि चलाचलम् ॥ १२.२९९.६ ॥
ତେଣୁ ଗୁଣରେ ରମିବ, ଦୋଷରେ କଦାପି ନୁହେଁ; କାରଣ ଏଠାରେ ମର୍ତ୍ୟଙ୍କ ଜୀବନ ଅନିତ୍ୟ, ଚଞ୍ଚଳ ଓ ଅସ୍ଥିର।
12.299.7
सुखे वा यदि वा दुःखे वर्तमानो विचक्षणः ।
यश्चिनोति शुभान्येव स भद्राणीह पश्यति ॥ १२.२९९.७ ॥
ସୁଖରେ ହେଉ ବା ଦୁଃଖରେ ଥାଉ, ବିଚକ୍ଷଣ ବ୍ୟକ୍ତି କେବଳ ଶୁଭକର୍ମ ସଞ୍ଚୟ କରନ୍ତି; ସେ ଏଠାରେ କଲ୍ୟାଣ ହିଁ ଦେଖନ୍ତି।
12.299.8
धर्मादपेतं यत्कर्म यद्यपि स्यान्महाफलम् ।
न तत्सेवेत मेधावी न तद्धितमिहोच्यते ॥ १२.२९९.८ ॥
ଧର୍ମରୁ ଦୂରେଇ ଯାଇଥିବା କର୍ମ ମହାଫଳ ଦେଉଥିଲେ ହେଁ, ବୁଦ୍ଧିମାନେ ତାହା ସେବନ କରିବେ ନାହିଁ; ଏଠାରେ ତାହାକୁ ହିତକର କୁହାଯାଏ ନାହିଁ।
12.299.9
धर्मेण सहितं यत्तु भवेदल्पफलोदयम् ।
तत्कार्यमविशङ्केन कर्मात्यन्तं सुखावहम् ॥ १२.२९९.९ ॥
ଧର୍ମସହିତ କର୍ମ ଅଳ୍ପ ଫଳ ଦେଉଥିଲେ ହେଁ, ତାହା ନିଃସନ୍ଦେହରେ କରିବା ଉଚିତ; ସେହି କର୍ମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁଖଦାୟକ।
12.299.10
यो हृत्वा गोसहस्राणि नृपो दद्यादरक्षिता ।
स शब्दमात्रफलभाग्राजा भवति तस्करः ॥ १२.२९९.१० ॥
ଯେଉଁ ରାଜା ହଜାର ହଜାର ଗାଈ ହରଣ କରି, ରକ୍ଷା ନକରି ଦାନ କରନ୍ତି, ସେ କେବଳ ନାମମାତ୍ର ଫଳର ଭାଗୀ ହୁଅନ୍ତି; ସେ ରାଜା ଚୋର ହିଁ ହୋଇଯାନ୍ତି।
12.299.11
स्वयंभूरसृजच्चाग्रे धातारं लोकसत्कृतम् ।
धाताऽसृजत्पुत्रमेकं लोकानां धारणे रतम् ॥ १२.२९९.११ ॥
ସ୍ୱୟଂଭୂ ପ୍ରଥମେ ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଧାତାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଧାତା ଲୋକଧାରଣରେ ରତ ଏକ ପୁତ୍ର ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
12.299.12
तमर्चयित्वा वैश्यस्तु कुर्यादत्यर्थमृद्धिमत् ।
रक्षितव्यं तु राजन्यैरुपयोज्यं द्विजातिभिः ॥ १२.२९९.१२ ॥
ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ବୈଶ୍ୟ ଅତ୍ୟଧିକ ସମୃଦ୍ଧି ଲାଭ କରୁ; କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କରିବେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ତାହାର ଉପଯୋଗ କରିବେ।
12.299.13
अजिह्नैरशठक्रोधैर्हव्यकव्यप्रयोक्तृभिः ।
शूर्दैर्निर्मार्जनं कार्यमेवं धर्मो न नश्यति ॥ १२.२९९.१३ ॥
ସରଳ, କପଟହୀନ ସତ୍ୟ କ୍ରୋଧଯୁକ୍ତ, ହବ୍ୟ-କବ୍ୟ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ କୁଲାରେ (ଶସ୍ୟ) ସଫା କରିବେ; ଏହିପରି ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ।
12.299.14
अप्रनष्टे ततो धर्मे भवन्ति सुखिताः प्रजाः ।
सुखेन तासां राजेन्द्र मोदन्ते दिवि देवताः ॥ १२.२९९.१४ ॥
ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ନ ହେଲେ ପ୍ରଜାମାନେ ସୁଖୀ ହୁଅନ୍ତି; ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ସେମାନଙ୍କ ସୁଖରେ ଦେବତାମାନେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।
12.299.15
तस्माद्यो रक्षति नृपः स धर्मेणेति पूज्यते ।
अधीते चापि यो विप्रो वैश्यो यश्चार्जने रतः ॥ १२.२९९.१५ ॥
ତେଣୁ ଯେଉଁ ରାଜା ରକ୍ଷା କରନ୍ତି ସେ ଧର୍ମାନୁସାରେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି; ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅଧ୍ୟୟନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁ ବୈଶ୍ୟ ଧନ ଅର୍ଜନରେ ରତ।
12.299.16
यश्च शुश्रूषते शूद्रः सततं नियतेन्द्रियः ।
अतोऽन्यथा मनुष्येन्द्र स्वधर्मात्परिहीयते ॥ १२.२९९.१६ ॥
ଯେଉଁ ଶୂଦ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସଂଯମ କରି ସର୍ବଦା ସେବା କରେ; ହେ ମନୁଷ୍ୟେନ୍ଦ୍ର, ଏଥିର ବିପରୀତ ଆଚରଣକାରୀ ନିଜ ଧର୍ମରୁ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହୁଏ।
12.299.17
प्राणसंतापनिर्दिष्टाः काकिण्योऽपि महाफलाः ।
न्यायेनोपार्जिता दत्ताः किमुतान्याः सहस्रशः ॥ १२.२९९.१७ ॥
ପ୍ରାଣକଷ୍ଟରେ ଅର୍ଜିତ, ନ୍ୟାୟରେ ଉପାର୍ଜିତ ଓ ଦାନ କରାଯାଇଥିବା କଉଡ଼ି ମଧ୍ୟ ମହାଫଳ ଦିଏ; ଅନ୍ୟ ଧନ ହଜାରଗୁଣ ଦିଆଗଲେ ତ କଥା କ'ଣ?
12.299.18
सत्कृत्य हि द्विजातिभ्यो यो ददाति नराधिपः ।
यादृशं तादृशं नित्यमश्नाति फलमूर्जितम् ॥ १२.२९९.१८ ॥
ଯେଉଁ ରାଜା ସତ୍କାର ସହ ଦ୍ୱିଜାତିମାନଙ୍କୁ ଦାନ ଦିଏ, ସେ ଯେପରି ଦାନ ସେପରି, ସଦା ପ୍ରବଳ ଫଳ ଭୋଗେ।
12.299.19
अभिगम्य तु यद्दत्तं धर्म्यमाहुरभिष्टुतम् ।
याचितेन तु यद्दत्तं तदाहुर्मध्यमं फलम् ॥ १२.२९९.१९ ॥
ନିକଟକୁ ଯାଇ ଦିଆଯାଉଥିବା ଦାନ ଧର୍ମ୍ୟ ଓ ପ୍ରଶଂସନୀୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଯାଚନା କଲା ପରେ ଦିଆଯାଉଥିବା ଦାନକୁ ମଧ୍ୟମ ଫଳ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
12.299.20
अवज्ञया दीयते यत्तथैवाश्रद्धयाऽपि वा ।
तदाहुरधमं दानं मुनयः सत्यवादिनः ॥ १२.२९९.२० ॥
ଅବଜ୍ଞାରେ କିମ୍ବା ଶ୍ରଦ୍ଧାହୀନ ଭାବେ ଦିଆଯାଉଥିବା ଦାନକୁ ସତ୍ୟବାଦୀ ମୁନିମାନେ ଅଧମ ଦାନ କହନ୍ତି।
12.299.21
अतिक्रामेन्मज्जमानो विविधेन नरः सदा ।
तथा प्रयत्नं कुर्वीत यथा मुच्येत संशयात् ॥ १२.२९९.२१ ॥
ବୁଡ଼ୁଥିବା ମଣିଷ ସର୍ବଦା ନାନା ଉପାୟରେ ପାର ହେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ; ସଂଶୟରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରଯତ୍ନ କରିବା ଉଚିତ।
12.299.22
दमेन शोभते विप्रः क्षत्रियो विजयेन तु ।
धनेन वैश्यः शृद्रस्तु नित्यं दाक्ष्येण शोभते ॥ १२.२९९.२२ ॥
ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦମରେ ଶୋଭା ପାଏ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ବିଜୟରେ; ବୈଶ୍ୟ ଧନରେ, ଏବଂ ଶୂଦ୍ର ତ ସର୍ବଦା ଦକ୍ଷତାରେ ଶୋଭା ପାଏ।