మహాభారతం · అధ్యాయం 12.299
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.299.1
वृत्तिः सकाशाद्वर्णेभ्यस्त्रिभ्यो हीनस्य शोभना ।
प्रीत्योपनीता निर्दिष्टा धर्मिष्ठान्कुरुते सदा ॥ १२.२९९.१ ॥
మూడు వర్ణాల నుండి ప్రేమతో తెచ్చిన, నిర్దేశించిన జీవనోపాధి తక్కువ వర్ణం వారికీ తగినది; అది ఎల్లప్పుడూ వారిని ధర్మనిష్ఠులుగా చేస్తుంది.
12.299.2
वृत्तिश्चेन्नास्ति शूद्रस्य पितृपैतामही ध्रुवा ।
न वृत्तिं परतो मार्गेच्छुश्रूषां तु प्रयोजयेत् ॥ १२.२९९.२ ॥
శూద్రునికి పూర్వీకుల నుండి వచ్చిన స్థిరమైన జీవనోపాధి లేకపోతే, అతడు ఇతరుల నుండి జీవనోపాధిని కోరకుండా సేవలో నిమగ్నం కావాలి.
12.299.3
सद्भिस्तु सह संसर्गः शोभते धर्मदर्शिभिः ।
नित्यं सर्वास्ववस्थासु नासद्भिरिति मे मतिः ॥ १२.२९९.३ ॥
ధర్మాన్ని దర్శించిన సజ్జనులతో సహవాసమే శోభిస్తుంది; ఎల్లప్పుడూ, అన్ని స్థితులలోనూ దుర్జనులతో కాదు — ఇదే నా అభిప్రాయం.
12.299.4
यथोदयगिरौ द्रव्यं सन्निकर्षेण दीप्यते ।
तथा सत्सन्निकर्षेण हीनवर्णोऽपि दीयते ॥ १२.२९९.४ ॥
ఉదయగిరిపై ఉన్న వస్తువు సమీప సంబంధం వల్ల ప్రకాశించినట్లే, సజ్జనుల సంబంధం వల్ల తక్కువ వర్ణం వాడు కూడా ప్రకాశిస్తాడు.
12.299.5
यादृशेन हि वर्णेन भाव्यते शुक्लमम्बरम् ।
तादृशं कुरुते रूपमेतदेवमवेहि मे ॥ १२.२९९.५ ॥
ఏ రంగుతో తెల్లని వస్త్రం రంగు వేయబడుతుందో, అదే రూపాన్ని అది ధరిస్తుంది — ఇది నా నుండి తెలుసుకో.
12.299.6
तस्माद्गुणेषु रज्येथा मा दोषेषु कदाचन ।
अनित्यमिह मर्त्यानां जीवितं हि चलाचलम् ॥ १२.२९९.६ ॥
అందువల్ల గుణాలలో అనురక్తుడవై ఉండు; దోషాలలో ఎప్పుడూ కాదు. ఇక్కడ మర్త్యుల జీవితం అనిత్యం, చలించేది మరియు స్థిరమైనది కాదు.
12.299.7
सुखे वा यदि वा दुःखे वर्तमानो विचक्षणः ।
यश्चिनोति शुभान्येव स भद्राणीह पश्यति ॥ १२.२९९.७ ॥
సుఖంలోనైనా, దుఃఖంలోనైనా ఉన్న వివేకవంతుడు, శుభకర్మలనే సమకూర్చుకుంటాడు; అతడు ఇక్కడ శుభాన్నే చూస్తాడు.
12.299.8
धर्मादपेतं यत्कर्म यद्यपि स्यान्महाफलम् ।
न तत्सेवेत मेधावी न तद्धितमिहोच्यते ॥ १२.२९९.८ ॥
ధర్మం నుండి తప్పిన కర్మ, గొప్ప ఫలాన్ని ఇచ్చినా కూడా, బుద్ధిమంతుడు దానిని సేవించకూడదు; ఇక్కడ అది హితకరమని చెప్పబడదు.
12.299.9
धर्मेण सहितं यत्तु भवेदल्पफलोदयम् ।
तत्कार्यमविशङ्केन कर्मात्यन्तं सुखावहम् ॥ १२.२९९.९ ॥
ధర్మంతో కూడిన కర్మ, చిన్న ఫలాన్నే ఇచ్చినా, దానిని సందేహం లేకుండా చేయాలి; ఆ కర్మ అత్యంత సుఖాన్ని ఇస్తుంది.
12.299.10
यो हृत्वा गोसहस्राणि नृपो दद्यादरक्षिता ।
स शब्दमात्रफलभाग्राजा भवति तस्करः ॥ १२.२९९.१० ॥
వేలాది ఆవులను అపహరించి, రక్షించకుండా దానమిచ్చే రాజు, పేరుకు మాత్రమే ఫలాన్ని పొందుతాడు; ఆ రాజు దొంగే అవుతాడు.
12.299.11
स्वयंभूरसृजच्चाग्रे धातारं लोकसत्कृतम् ।
धाताऽसृजत्पुत्रमेकं लोकानां धारणे रतम् ॥ १२.२९९.११ ॥
స్వయంభువుడు మొదట లోకాలచే గౌరవించబడే ధాతను సృష్టించాడు; ధాత లోకాలను ధరించడంలో ఆనందించే ఒక కుమారుడిని సృష్టించాడు.
12.299.12
तमर्चयित्वा वैश्यस्तु कुर्यादत्यर्थमृद्धिमत् ।
रक्षितव्यं तु राजन्यैरुपयोज्यं द्विजातिभिः ॥ १२.२९९.१२ ॥
అతన్ని పూజించి వైశ్యుడు అత్యంత సంపదను సంపాదించాలి; క్షత్రియులు దానిని రక్షించాలి, ద్విజులు దానిని ఉపయోగించాలి.
12.299.13
अजिह्नैरशठक्रोधैर्हव्यकव्यप्रयोक्तृभिः ।
शूर्दैर्निर्मार्जनं कार्यमेवं धर्मो न नश्यति ॥ १२.२९९.१३ ॥
ఋజువర్తనులు, కపటంలేని కోపం కలవారు, హవ్య-కవ్యాలను నిర్వహించేవారు, చేటలతో (ధాన్యాన్ని) శుభ్రం చేయాలి; ఈ విధంగా ధర్మం నశించదు.
12.299.14
अप्रनष्टे ततो धर्मे भवन्ति सुखिताः प्रजाः ।
सुखेन तासां राजेन्द्र मोदन्ते दिवि देवताः ॥ १२.२९९.१४ ॥
ధర్మం నశించనప్పుడు ప్రజలు సుఖంగా ఉంటారు; ఓ రాజేంద్రా, వారి సుఖంతో దేవతలు స్వర్గంలో ఆనందిస్తారు.
12.299.15
तस्माद्यो रक्षति नृपः स धर्मेणेति पूज्यते ।
अधीते चापि यो विप्रो वैश्यो यश्चार्जने रतः ॥ १२.२९९.१५ ॥
అందువల్ల రక్షించే రాజు ధర్మానుసారంగా పూజింపబడతాడు; వేదాన్ని అధ్యయనం చేసే బ్రాహ్మణుడు, సంపాదనలో నిమగ్నమైన వైశ్యుడు కూడా (పూజ్యులు).
12.299.16
यश्च शुश्रूषते शूद्रः सततं नियतेन्द्रियः ।
अतोऽन्यथा मनुष्येन्द्र स्वधर्मात्परिहीयते ॥ १२.२९९.१६ ॥
ఇంద్రియాలను నియంత్రించి నిరంతరం సేవచేసే శూద్రుడు కూడా; ఓ మనుజేంద్రా, దీనికి భిన్నంగా నడిచేవాడు తన ధర్మం నుండి జారిపోతాడు.
12.299.17
प्राणसंतापनिर्दिष्टाः काकिण्योऽपि महाफलाः ।
न्यायेनोपार्जिता दत्ताः किमुतान्याः सहस्रशः ॥ १२.२९९.१७ ॥
ప్రాణాలను కష్టపెట్టి సంపాదించి, న్యాయంగా ఆర్జించి, దానం చేసిన చిన్న కాసులు కూడా గొప్ప ఫలాన్నిస్తాయి; ఇతర ధనం వేలరెట్లు ఇస్తే ఇంకా ఎంత?
12.299.18
सत्कृत्य हि द्विजातिभ्यो यो ददाति नराधिपः ।
यादृशं तादृशं नित्यमश्नाति फलमूर्जितम् ॥ १२.२९९.१८ ॥
గౌరవంతో ద్విజులకు దానం ఇచ్చే రాజు, ఎలాంటి దానమో అలాంటి, ఎల్లప్పుడూ గొప్ప ఫలాన్ని అనుభవిస్తాడు.
12.299.19
अभिगम्य तु यद्दत्तं धर्म्यमाहुरभिष्टुतम् ।
याचितेन तु यद्दत्तं तदाहुर्मध्यमं फलम् ॥ १२.२९९.१९ ॥
దగ్గరకు వెళ్లి ఇచ్చిన దానాన్ని ధర్మ్యమైనదిగా, ప్రశంసనీయమైనదిగా అంటారు; యాచించగా ఇచ్చిన దానాన్ని మధ్యమ ఫలమని అంటారు.
12.299.20
अवज्ञया दीयते यत्तथैवाश्रद्धयाऽपि वा ।
तदाहुरधमं दानं मुनयः सत्यवादिनः ॥ १२.२९९.२० ॥
తిరస్కారంతో లేదా శ్రద్ధ లేకుండా ఇచ్చే దానాన్ని సత్యవాదులైన మునులు అధమ దానమని అంటారు.
12.299.21
अतिक्रामेन्मज्जमानो विविधेन नरः सदा ।
तथा प्रयत्नं कुर्वीत यथा मुच्येत संशयात् ॥ १२.२९९.२१ ॥
మునుగుతున్న మనిషి ఎల్లప్పుడూ అనేక ఉపాయాలతో దాటడానికి ప్రయత్నించాలి; సందేహం నుండి విముక్తి పొందేలా ప్రయత్నించాలి.
12.299.22
दमेन शोभते विप्रः क्षत्रियो विजयेन तु ।
धनेन वैश्यः शृद्रस्तु नित्यं दाक्ष्येण शोभते ॥ १२.२९९.२२ ॥
బ్రాహ్మణుడు దమంతో ప్రకాశిస్తాడు, క్షత్రియుడు విజయంతో; వైశ్యుడు ధనంతో, శూద్రుడు మాత్రం నిత్యం దక్షతతో ప్రకాశిస్తాడు.