มหาภารตะ · อัธยายะ 12.324
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.324.1
ऐश्वर्यं वा महत्प्राप्य धनं वा भरतर्षभ ।
दीर्घमायुरवाप्याथ कथं मृत्युमतिक्रमेत् ॥ १२.३२४.१ ॥
ได้รับอำนาจยิ่งใหญ่หรือทรัพย์สมบัติอันมาก หรือได้อายุยืนยาวแล้ว ข้าแต่ผู้ประเสริฐสุดในสกุลภรตะ มนุษย์จะข้ามพ้นความตายได้อย่างไร
12.324.2
तपसा वा सुमहता कर्मणा वा श्रुतेन वा ।
रसायनप्रयोगैर्वा कैर्नाप्नोति जरान्तकौ ॥ १२.३२४.२ ॥
ด้วยการบำเพ็ญตบะอันยิ่งใหญ่ หรือด้วยการกระทำ หรือด้วยการศึกษาคัมภีร์ หรือด้วยการใช้ยาอายุวัฒนะ มนุษย์จะพ้นจากความแก่และความตายได้ด้วยวิธีใดเล่า
12.324.3
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
भिक्षोः पञ्चशिखस्येह संवादं जनकस्य च ॥ १२.३२४.३ ॥
ในเรื่องนี้ ผู้รู้ทั้งหลายยังเล่าเรื่องเก่าแก่นี้ไว้ คือบทสนทนาระหว่างนักพรตปัญจศิขะกับพระเจ้าชนกะ
12.324.4
वैदेहो जनको राजा महर्षि वेदवित्तमम् ।
यर्यपृच्छत्पञ्चशिखं छिन्नधर्मार्थसंशयम् ॥ १२.३२४.४ ॥
พระเจ้าชนกะแห่งวิเทหะ ทรงทูลถามฤๅษีผู้ยิ่งใหญ่ ปัญจศิขะ ผู้เชี่ยวชาญพระเวทยิ่งกว่าผู้ใด ผู้ที่ความสงสัยเรื่องธรรมะและทรัพย์สมบัติได้ถูกตัดขาดแล้ว
12.324.5
केन वृत्तेन भगवन्नतिक्रामेज्जरान्तकौ ।
तपसा वाऽथवा बुद्ध्या कर्मणा वा श्रुतेन वा ॥ १२.३२४.५ ॥
ข้าแต่ท่านผู้มีภาค ด้วยความประพฤติเช่นไร มนุษย์จึงจะข้ามพ้นความแก่และความตายได้ ด้วยการบำเพ็ญตบะ ด้วยปัญญา ด้วยการกระทำ หรือด้วยการศึกษาคัมภีร์กระนั้นหรือ
12.324.6
एवमुक्तः स वैदेहं प्रत्युवाचापरेक्षवित् ।
निवृत्तिर्नैतयोरस्ति नातिवृत्तिः कथंचन ॥ १२.३२४.६ ॥
เมื่อถูกถามเช่นนั้น ฤๅษีผู้รู้สิ่งที่อยู่เหนือการรับรู้ได้กล่าวตอบพระเจ้าแห่งวิเทหะว่า จากสองสิ่งนี้ไม่มีทางหลีกเลี่ยง และไม่มีทางข้ามพ้นได้ด้วยวิธีใดเลย
12.324.7
न ह्यहानि निवर्तन्ते न मासा न पुनः क्षपाः ।
सोयं प्रपद्यतेऽध्वानं चिराय ध्रुवमध्रुवः ॥ १२.३२४.७ ॥
วันที่ผ่านไปย่อมไม่หวนกลับมา เดือนและราตรีที่ผ่านไปก็เช่นกัน ผู้ไม่เที่ยงแท้นี้ย่อมมุ่งไปสู่หนทางอันยาวไกลอย่างแน่นอน ทั้งที่สิ่งทั้งหลายต่างไม่เที่ยง
12.324.8
सर्वभूतसमुच्छेदः स्रोतसेवोह्यते सदा ।
ऊह्यमानं निमज्जन्तमप्लवे कालसागरे ॥ १२.३२४.८ ॥
การพลัดพรากทำลายสรรพสัตว์ย่อมถูกพัดพาไปเสมอ ดุจกระแสน้ำ ถูกกาลเวลาซึ่งเป็นมหาสมุทรฉุดลากไปและจมลง โดยไม่มีแพให้ยึดเกาะ
12.324.9
जरामृत्युमहाग्राहे न कश्चिदतिवर्तते ।
नैवास्य कश्चिद्भवति नासौ भवति कस्यचित् ॥ १२.३२४.९ ॥
ไม่มีผู้ใดข้ามพ้นจระเข้ใหญ่คือความแก่และความตายไปได้ ไม่มีใครเป็นของเขา และเขาก็ไม่เป็นของใคร
12.324.10
पथि संगतमेवेदं दारैरन्यैश्च बन्धुभिः ।
नायमत्यन्तसंवासो लब्धपूर्वो हि केनचित् ॥ १२.३२४.१० ॥
การอยู่ร่วมกันนี้เป็นเพียงการพบปะกันระหว่างทาง ทั้งกับภรรยา กับผู้อื่น และกับญาติพี่น้อง การอยู่ร่วมกันอย่างไม่มีที่สิ้นสุดนี้ ไม่เคยมีใครได้มาก่อนเลย
12.324.11
क्षिप्यन्ते तेनतेनैव निष्टनन्तः पुनः पुनः ।
कालेन जाता याता हि वायुनेवाभ्रसंचयाः ॥ १२.३२४.११ ॥
สรรพสัตว์ถูกโยนไปมาทีละครั้งๆ พร่ำครวญอยู่เรื่อยไป ที่เกิดขึ้นและดับไปตามกาลเวลา ดุจกลุ่มเมฆที่ลมพัดให้กระจัดกระจายไป
12.324.12
जरामृत्यू हि भूतानां खादितारौ वृकाविव ।
बलिनां दुर्बलानां च ह्रस्वानां महतामपि ॥ १२.३२४.१२ ॥
ความแก่และความตายเป็นผู้กัดกินสรรพสัตว์ ดุจหมาป่าสองตัว ทั้งผู้แข็งแรงและผู้อ่อนแอ ทั้งผู้เตี้ยและผู้สูงใหญ่ ล้วนถูกกลืนกินเหมือนกันหมด
12.324.13
एवंभूतेषु भूतेषु नित्यभूताध्रवेषु च ।
कथं हि हृष्येज्जातेषु मृतेषु च न संज्वरेत् ॥ १२.३२४.१३ ॥
ในหมู่สัตว์ที่เป็นเช่นนี้ ซึ่งเกิดขึ้นและไม่เที่ยงแท้อยู่เป็นนิจ เมื่อเกิดมาแล้ว ไฉนจะยินดีได้ และเมื่อตายไปแล้ว ไฉนจะไม่โศกเศร้าเล่า
12.324.14
कुतोऽहमागतः कोऽस्मि क्व गमिष्यामि कस्य वा ।
कस्मिन्स्थितः क्व भविता कस्मात्किमनुशोचसि ॥ १२.३२४.१४ ॥
ข้าพเจ้ามาจากที่ใด ข้าพเจ้าเป็นผู้ใด จะไปยังที่ใด เป็นของผู้ใด ดำรงอยู่ในสภาวะใด จะเป็นอยู่ที่ใด เหตุใดท่านจึงโศกเศร้า และโศกเศร้าเพราะเหตุอะไร
12.324.15
द्रष्टा स्वर्गस्य न ह्यस्ति तथैव नरकस्य च ।
आगमास्त्वनतिक्रम्य दद्याच्चैव यजेत च ॥ १२.३२४.१५ ॥
ไม่มีใครเคยเห็นสวรรค์ และก็ไม่มีใครเคยเห็นนรกเช่นกัน แต่โดยไม่ละเมิดคัมภีร์ทั้งหลาย ควรให้ทาน และควรบูชายัญด้วย