મહાભારત · અધ્યાય 12.328
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.328.1
यदप्युक्तं कति तत्वानि भवन्ति तत्वमेतानि ।
यमानुपूर्व्यशः प्रोक्तान्येवमाह ॥ १२.३२८.१ ॥
તત્ત્વો કેટલાં છે અને આ તત્ત્વો ક્રમશઃ કહેવાયાં છે, એમ તેણે કહ્યું.
12.328.2
तत्वान्यथोक्तानि। तथाविद्यो निबुद्ध्यते ।
न स पापेन लिप्येत निर्मुक्तः सर्वसंकरात् ॥ १२.३२८.२ ॥
તત્ત્વો કહ્યા પ્રમાણે જાણનાર પાપથી લેપાતો નથી; સર્વ સંકરથી મુક્ત થાય છે.
12.328.3
यदप्युक्तं इहाद्यं मध्यमं च तत्वानामित्यत्र ब्रूमः ॥ १२.३२८.३ ॥
તત્ત્વોના આદિ અને મધ્ય વિશે જે કહેવાયું હતું, તે અહીં અમે કહીએ છીએ.
12.328.4
एवमाद्यं मध्यमं चोक्तं बुद्ध्यादीनि त्रयोविंशतितत्वानि विशेषपर्यवसानानि ज्ञातव्यानि भवन्तीत्येव मामकेनेत्यत्रोच्यते ॥ १२.३२८.४ ॥
આ રીતે આદિ અને મધ્ય કહેવાયાં: બુદ્ધિ વગેરે ત્રેવીસ તત્ત્વો, જે વિશેષોમાં અંત પામે છે, તે જાણવા યોગ્ય છે—મારા વડે અહીં એમ કહેવાય છે.
12.328.5
तदेव तद्यदा दत्तब्राह्मणक्षत्रियवैश्यशूद्रचण्डालपुल्कसादिरेतानि ज्ञातव्यानि बुद्ध्यादीनि विशेषपर्यवसानानि मन्तव्यानि प्रत्येतव्याभ्युक्तानि एतदाद्यं मध्यमं च। एतस्मात्तत्वानामुत्पत्तिर्भवति अत्र प्रलीयन्ते। केचिदाहुराचार्याः ॥ १२.३२८.५ ॥
તે જ તે; આપેલ બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય, શૂદ્ર, ચાંડાલ, પુલ્કસ વગેરે—બુદ્ધિ વગેરે, વિશેષોમાં અંત પામતાં આ તત્ત્વો જાણવાં, માનવાં, વિશ્વાસ કરવો એમ કહેવાયું છે; આ જ આદિ અને મધ્ય. આનાથી તત્ત્વોની ઉત્પત્તિ થાય છે; અહીં તે લય પામે છે. કેટલાક આચાર્યો એમ કહે છે.
12.328.6
अहमित्येतदात्मकं सशीरसङ्घातं त्रिषु लोकेषु व्यक्तमव्यक्ताधिष्ठितमेतद्देवदत्तसंज्ञकम् ॥ १२.३२८.६ ॥
'હું' એટલે આ જ — શરીર સહિતનો આ સમુદાય, ત્રણ લોકમાં વ્યક્ત, અવ્યક્ત પર અધિષ્ઠિત; આનું નામ 'દેવદત્ત' છે.
12.328.7
योगदशमपुरुषदर्शनानां तु पञ्चविंशतितत्वानां प्रतिबुध्यमानयोर्व्यतिरिक्तं शुचिव्यभ्रमित्याहुराचार्याः। एवमाह ॥ १२.३२८.७ ॥
યોગ દ્વારા દસમા પુરુષને જોનારાઓ માટે, પચીસ તત્ત્વોથી અને જાગૃત થતા તે બે થી ભિન્ન, મેઘરહિત શુદ્ધ આકાશ જેવું — એમ આચાર્યો કહે છે. આ રીતે તેમણે કહ્યું.
12.328.8
चतुर्विशतितत्वज्ञस्त्वव्यक्ते प्रतितिष्ठति ।
पञ्चविंशतितत्वज्ञोऽप्यव्यक्तमधितिष्ठति ॥ १२.३२८.८ ॥
ચોવીસ તત્ત્વોને જાણનાર અવ્યક્તમાં સ્થિર રહે છે. પચીસ તત્ત્વોને જાણનાર પણ અવ્યક્ત પર અધિષ્ઠિત રહે છે.