มหาภารตะ · อัธยายะ 12.341
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.341.1
इत्येवमुक्त्वा वचनं ब्रह्मर्षिः सुमहातपाः ।
प्रातिष्ठत शुकः सिद्धिं हित्वा दोषांश्चतुर्विधान् ॥ १२.३४१.१ ॥
ครั้นกล่าวถ้อยคำเช่นนี้แล้ว พรหมฤๅษีศุกะผู้มีตบะยิ่งใหญ่ ละทิ้งโทษทั้งสี่ประการ แล้วออกเดินทางไปสู่สิทธิ
12.341.2
तमो ह्यष्टगुणं हित्वा जहौ पञ्चविधं रजः ।
ततः सत्वं जहौ धीमांस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ १२.३४१.२ ॥
ละตมัสอันมีแปดคุณ ละรชัสอันมีห้าประการ แล้วผู้มีปัญญานั้นก็ละสัตตวะด้วย ซึ่งเรื่องนั้นกลับกลายเป็นน่าอัศจรรย์
12.341.3
ततस्तस्मिन्पदे नित्ये निर्गुणे लिङ्गवर्जिते ।
ब्रह्मणि प्रत्यतिष्ठत्स विधूमोऽग्निरिव ज्वलन् ॥ १२.३४१.३ ॥
แล้วท่านก็ตั้งมั่นในพรหมัน ในฐานะนิรันดร์ที่ปราศจากคุณ และไร้เครื่องหมาย เปล่งแสงดุจไฟที่ปราศจากควัน
12.341.4
उत्कापाता दिशां दाहो भूमिकम्पस्तथैव च ।
प्रादुर्भूताः क्षणे तस्मिंस्तदद्भुतमिवाभवत् ॥ १२.३४१.४ ॥
ในขณะนั้นเอง อุกกาบาตตก ทิศทั้งหลายถูกไฟเผา และแผ่นดินไหวก็เกิดขึ้นเช่นกัน เรื่องนั้นกลับกลายเป็นน่าอัศจรรย์
12.341.5
द्रुमाः शाखाश्च मुमुचुः शिखराणि च पर्वताः ।
निर्घातशब्दैर्गुरुभिर्भूमिर्व्यादीर्यतेव ह ॥ १२.३४१.५ ॥
ต้นไม้ผลัดกิ่งก้าน ภูเขาผลัดยอด พร้อมเสียงแตกดังกึกก้องหนักหน่วง แผ่นดินดูเหมือนจะแยกออกจากกัน
12.341.6
न बभासे सहस्रांशुर्न जज्वाल च पावकः ।
ह्रदाश्च सरितश्चैव चुक्षुभुः सागरास्तथा ॥ १२.३४१.६ ॥
ดวงอาทิตย์ไม่ส่องแสง ไฟก็ไม่ลุกโชน ทะเลสาบ แม่น้ำ และมหาสมุทรก็ปั่นป่วนเช่นกัน
12.341.7
ववर्ष वासवस्तोयं रसवच्च सुगन्धि च ।
ववौ समीरणश्चापि दिव्यगन्धवहः शुचिः ॥ १२.३४१.७ ॥
พระวาสวะโปรยน้ำที่มีรสหวานและหอมกรุ่น และลมบริสุทธิ์ที่พัดพากลิ่นหอมทิพย์ก็พัดมาด้วย
12.341.8
स शृङ्गेऽप्रतिमे दिव्ये हिमवन्मेरुसंनिभे ।
संश्लिष्टे स्वतेपीते द्वे रुक्मरूप्यमये शुभे ॥ १२.३४१.८ ॥
ท่านไปถึงยอดเขาคู่อันเป็นทิพย์ไม่มีใดเทียบได้ คล้ายหิมาลัยและเขาเมรุ ซึ่งเชื่อมติดกัน ร้อนด้วยรัศมีของตนเอง ทำด้วยทองและเงิน เป็นมงคล
12.341.9
शतयोजनविस्तारे तिर्यगूर्ध्वं च भारत ।
उदीचीं दिशमास्थाय रुचिरे संददर्श ह ॥ १२.३४१.९ ॥
ข้าแต่ภารตะ ท่านมุ่งไปทางทิศเหนือ และได้เห็นยอดเขาอันงดงามเหล่านั้น ซึ่งกว้างหนึ่งร้อยโยชน์ ทอดขวางและทอดขึ้นสู่เบื้องบน
12.341.10
सोऽविशङ्केन मनसा तथैवाभ्यपतच्छुकः ॥ १२.३४१.१० ॥
ศุกะบินโฉบลงไปยังยอดเขาเหล่านั้นด้วยจิตที่ปราศจากความกลัวและความลังเล เช่นเดียวกัน
12.341.11
ततः पर्वतशृङ्गे द्वे सहसैव द्विधाकृते ।
अदृश्येतां महाराज तदद्भुतमिवाभवत् ॥ १२.३४१.११ ॥
ข้าแต่มหาราช ยอดเขาทั้งสองนั้นก็ถูกแยกออกเป็นสองส่วนโดยฉับพลัน และปรากฏให้เห็น เรื่องนั้นกลับกลายเป็นน่าอัศจรรย์
12.341.12
ततः पर्वतशृङ्गाभ्यां सहसैव विनिःसृतः ।
न च प्रतिजघानास्य स गतिं पर्वतोत्तमः ॥ १२.३४१.१२ ॥
ศุกะพุ่งออกมาจากระหว่างยอดเขาทั้งสองโดยฉับพลัน และภูเขาอันประเสริฐที่สุดนั้นก็มิได้ขัดขวางการเคลื่อนไปของท่าน
12.341.13
ततो महानभूच्छब्दो दिवि सर्वदिवौकसाम् ।
गन्धर्वाणामृषीणां च ये च शैलनिवासिनः ॥ १२.३४१.१३ ॥
แล้วเสียงอันดังก็ดังขึ้นในท้องฟ้า จากเหล่าเทพทั้งหมดบนสวรรค์ จากคันธรรพ์ ฤๅษี และผู้ที่อาศัยอยู่บนภูเขา
12.341.14
दृष्ट्वा शुकमतिक्रान्तं पर्वतं च द्विधा कृतम् ।
साधुसाध्विति तत्रासीन्नादः सर्वत्र भारत ॥ १२.३४१.१४ ॥
เมื่อเห็นศุกะผ่านไป และภูเขาถูกแยกเป็นสองส่วน ข้าแต่ภารตะ ก็มีเสียงดังไปทั่วว่า "ดีแล้ว ดีแล้ว"
12.341.15
स पूज्यमानो देवैश्च गन्धर्वैर्ऋशिभिस्तथा ।
यक्षराक्षससङ्घैश्च विद्याधरगणैस्तथा ॥ १२.३४१.१५ ॥
ท่านได้รับการสักการะจากเทพ คันธรรพ์ ฤๅษี กลุ่มยักษ์และรากษส และจากหมู่วิทยาธรเช่นกัน แล้วท่านก็เดินทางต่อไป
12.341.16
दिव्यैः पुष्पैः समाकीर्णमन्तरिक्षं समन्ततः ।
आसीत्किल महाराज शुकाभिपतने तदा ॥ १२.३४१.१६ ॥
ข้าแต่มหาราช ในขณะนั้นเอง ท้องฟ้าทุกด้านเต็มไปด้วยดอกไม้ทิพย์ เมื่อศุกะบินไปข้างหน้า
12.341.17
ततो मन्दाकिनीं रम्यामुपरिष्टादभिव्रजन् ।
शुको ददर्श धर्मात्मा पुष्पितद्रुमकाननाम् ॥ १२.३४१.१७ ॥
แล้วศุกะผู้มีธรรมะ บินอยู่เบื้องบน ได้เห็นแม่น้ำมันทากินีอันงดงาม พร้อมป่าไม้ที่ออกดอกบาน
12.341.18
तस्यां क्रीडन्त्यभिरताः स्नान्ति चैवाप्सरोगणाः ।
शून्याकारं निराकाराः शुकं दृष्ट्वा विवाससः ॥ १२.३४१.१८ ॥
ในแม่น้ำนั้น หมู่อัปสรเล่นสนุกและอาบน้ำอย่างเพลิดเพลิน เมื่อเห็นศุกะ พวกนางก็กลายเป็นผู้ไร้รูปร่าง มีรูปทรงว่างเปล่า และไม่มีเครื่องนุ่งห่ม
12.341.19
तं प्रक्रामन्तमाज्ञाय पिता स्नेहसमन्वितः ।
उत्तमां गतिमास्थाय पृष्ठतोऽनुससार ह ॥ १२.३४१.१९ ॥
บิดาของท่านรู้ว่าท่านกำลังจะจากไป ก็เต็มไปด้วยความรักใคร่ จึงดำเนินไปในทางอันสูงสุด และติดตามท่านมาจากข้างหลัง
12.341.20
शुकस्तु मारुतादूर्ध्वं गतिं कृत्वान्तरिक्षगाम् ।
दर्शयित्वा प्रभावं स्वं सर्वभूतोऽभवत्तदा ॥ १२.३४१.२० ॥
ส่วนศุกะนั้น ได้เคลื่อนไปเหนือลม ในทางที่ไปในอากาศ แสดงอานุภาพของตน แล้วในขณะนั้นท่านก็กลายเป็นทุกสรรพสัตว์
12.341.21
महायोगगतिं त्वग्र्यां व्यासोत्थाय महातपाः ।
निमेषान्तरमात्रेण शुकाभिपतनं ययौ ॥ १२.३४१.२१ ॥
วยาสผู้เป็นมหาตบะลุกขึ้นและดำเนินตามมรรคาแห่งโยคะอันยิ่งใหญ่และสูงสุด ในชั่วพริบตาเดียวเท่านั้น ท่านก็ไปไล่ตามศุกะ
12.341.22
स ददर्श द्विधा कृत्वा पर्वताग्रं शुकं गतम् ।
शशंसुर्ऋषयस्तत्र कर्म पुत्रस्य तत्तदा ॥ १२.३४१.२२ ॥
ท่านเห็นศุกะจากไปแล้ว โดยได้ผ่าปลายยอดเขาออกเป็นสองส่วน ที่นั่นเหล่าฤๅษีก็สรรเสริญการกระทำของบุตรชายในขณะนั้น
12.341.23
ततः शुकेति दीर्घेण शब्देनाक्रन्दितस्तदा ।
स्वयं पित्रा स्वरेणोच्चैस्त्रील्लोँकाननुनाद्य वै ॥ १२.३४१.२३ ॥
ครั้งนั้น บิดาเองก็ร้องเรียกด้วยเสียงดังยาวว่า "ศุกะ!" ด้วยเสียงนั้นเขาทำให้โลกทั้งสามก้องสะท้อนไป
12.341.24
शुकः सर्वगतो भूत्वा सर्वात्मा सर्वतोमुखः ।
प्रत्यभाषत धर्मात्मा भोःशब्देनानुनादयन् ॥ १२.३४१.२४ ॥
ศุกะผู้แผ่ซ่านไปทั่ว เป็นอาตมันของสรรพสิ่ง หันหน้าไปทุกทิศ ผู้มีจิตใจในธรรมตอบกลับ ก้องสะท้อนด้วยคำว่า "โภะ"
12.341.25
तत एकाक्षरं नादं भोरित्येव समीरयन् ।
प्रत्याहरञ्जगत्सर्वमुच्चैः स्थावरजङ्गमम् ॥ १२.३४१.२५ ॥
จากนั้น ท่านเปล่งเสียงสะท้อนเพียงพยางค์เดียวว่า "โภะ" ทำให้โลกทั้งหมด ทั้งสิ่งที่ไม่เคลื่อนที่และสิ่งที่เคลื่อนที่ ก้องสะท้อนดังลั่น
12.341.26
ततःप्रभृति चाद्यापि शब्दानुच्चारितान्पृथक् ।
गिरिगह्वरपृष्ठेषु व्याहरन्ति शुकं प्रति ॥ १२.३४१.२६ ॥
ตั้งแต่นั้นมา แม้จนถึงทุกวันนี้ ตามผิวถ้ำในภูเขา ผู้คนยังเปล่งเสียงคำต่าง ๆ ออกมาแยกกัน เรียกร้องไปยังศุกะ
12.341.27
अन्तर्हितः प्रभावं तु दर्शयित्वा शुकस्तदा ।
गुणान्संत्यज्य शब्दादीन्पदमभ्यगमत्परम् ॥ १२.३४१.२७ ॥
ครั้งนั้น ศุกะได้แสดงอานุภาพของตนแล้วก็อันตรธานหายไป ละทิ้งคุณลักษณะมีเสียงเป็นต้น และบรรลุถึงสถานะอันสูงสุด
12.341.28
महिमानं तु तं दृष्ट्वा पुत्रस्यामिततेजसः ।
निषसाद गिरिप्रस्थे पुत्रमेवानुचिन्तयन् ॥ १२.३४१.२८ ॥
เมื่อเห็นความยิ่งใหญ่ของบุตรผู้มีแสงรุ่งเรืองหาประมาณมิได้นั้น ท่านก็นั่งลงบนที่ราบบนภูเขา คิดถึงแต่บุตรของตนเท่านั้น
12.341.29
ततो मन्दाकिनीतीरे क्रीडन्तोऽऽप्सरसां गणाः ।
आसाद्य तमृषिं सर्वाः संभ्रान्ता गतचेतसः ॥ १२.३४१.२९ ॥
ครั้งนั้น หมู่นางอัปสรที่กำลังเล่นอยู่บนฝั่งแม่น้ำมันทากินี เข้ามาใกล้ฤๅษีนั้น ทุกนางต่างตื่นตกใจและจิตใจหวั่นไหว
12.341.30
जले निलिल्यिरे काश्चित्काश्चिद्गुल्मान्प्रपेदिरे ।
वसनान्याददुः काश्चित्तं दृष्ट्वा मुनिसत्तमम् ॥ १२.३४१.३० ॥
บางนางซ่อนตัวในน้ำ บางนางหลบเข้าไปในพุ่มไม้ บางนางคว้าผ้านุ่งห่มของตนไว้ เมื่อเห็นฤๅษีผู้ประเสริฐที่สุดนั้น
12.341.31
तां मुक्ततां तु विज्ञाय मुनिः पुत्रस्य वै तदा ।
सक्ततामात्मनश्चैव प्रीतोऽभूद्बीडितश्च ह ॥ १२.३४१.३१ ॥
เมื่อรู้ว่านางเหล่านั้นได้ปลดปล่อยตนแล้ว และรู้ทั้งความผูกพันของบุตรและของตนเอง ฤๅษีก็ปิติยินดีในขณะนั้น และก็รู้สึกอับอายด้วย
12.341.32
तं देवगन्धर्ववृतो महर्षिगणपूजितः ।
पिनाकहस्तो भगवानभ्यागच्छत शंकरः ॥ १२.३४१.३२ ॥
พระผู้เป็นเจ้าศังกระ ทรงล้อมรอบด้วยเทวดาและคันธรรพ์ ได้รับการบูชาจากหมู่มหาฤๅษี ถือคันธนู ปินากะไว้ในพระหัตถ์ เสด็จมาหาฤๅษีนั้น
12.341.33
तमुवाच महादेवः सान्त्वपूर्वमिदं वचः ।
पुत्रशोकाभिसंतप्तं कृष्णद्वैपायनं तदा ॥ १२.३४१.३३ ॥
พระมหาเทพได้ตรัสถ้อยคำนี้แก่กฤษณทไวปายนะ ผู้เร่าร้อนด้วยความโศกเศร้าเพราะบุตร โดยเริ่มต้นด้วยการปลอบโยน
12.341.34
अग्नेर्भूमेरपां वायोरन्तरिक्षस्य चैव ह ।
वीर्येण सदृशः पुत्रः पुरा मत्तस्त्वया वृतः ॥ १२.३४१.३४ ॥
บุตรผู้มีอานุภาพเสมอด้วยไฟ แผ่นดิน น้ำ ลม และอากาศ บุตรเช่นนั้นเองที่เมื่อก่อนท่านได้เลือกจากข้าพเจ้า
12.341.35
स तथालक्षणो जातस्तपसा तव संभृतः ।
मम चैव प्रसादेन ब्रह्मतेजोमयः शुचिः ॥ १२.३४१.३५ ॥
เขาถือกำเนิดมาพร้อมลักษณะเช่นนั้น ได้มาด้วยตบะของท่าน และด้วยพระกรุณาของข้าพเจ้า เขาจึงบริสุทธิ์ เต็มไปด้วยเดชแห่งพรหมัน
12.341.36
स गतिं परमां प्राप्तो दुष्प्रापामजितेन्द्रियैः ।
दैवतैरपि विप्रर्षे तं त्वं किमनुशोचसि ॥ १२.३४१.३६ ॥
เขาได้บรรลุถึงคติอันสูงสุด ซึ่งผู้ที่ยังไม่ชนะอินทรีย์ของตนยากจะบรรลุ แม้แต่เทวดาก็ยังยากจะถึง โอ้วิปรฤษี ท่านจะโศกเศร้าถึงเขาไปทำไม
12.341.37
यावत्स्थास्यन्ति गिरयो यावत्स्थास्यन्ति सागराः ।
तावत्तवाक्षया कीर्तिः सपुत्रस्य भविष्यति ॥ १२.३४१.३७ ॥
ตราบใดที่ภูเขาทั้งหลายยังคงตั้งอยู่ และตราบใดที่มหาสมุทรทั้งหลายยังคงดำรงอยู่ ตราบนั้นเกียรติยศอันไม่เสื่อมสลายของท่านจะดำรงอยู่คู่กับบุตรของท่าน
12.341.38
छायां स्वपुत्रसदृशीं सर्वतोऽनपगां सदा ।
द्रक्ष्यसे त्वं च लोकेऽस्मिन्मत्प्रसादान्महामुने ॥ १२.३४१.३८ ॥
โอ้มหาฤๅษี ด้วยพระกรุณาของข้าพเจ้า ท่านจะได้เห็นในโลกนี้ซึ่งเป็นเงาคล้ายบุตรของท่าน ที่จะไม่จากท่านไปไหนในทุกทิศทาง
12.341.39
सोऽनुगीतो भगवता स्वयं रुद्रेण भारत ।
छायां पश्यन्परावृत्तः स मुनिः परया मुदा ॥ १२.३४१.३९ ॥
โอ้ภารตะ ฤๅษีนั้นได้รับคำแนะนำจากพระรุทรผู้ทรงเกียรติด้วยพระองค์เอง จึงหันกลับมา ด้วยความปีติยินดียิ่งนัก มองดูเงานั้น
12.341.40
इति जन्म गतिश्चैव शुकस्य भरतर्षभ ।
विस्तरेण समाख्याता यन्मां त्वं परिपृच्छसि ॥ १२.३४१.४० ॥
โอ้ภรตรรษภะ ดังนี้ การกำเนิดและคติของศุกะได้ถูกเล่าไว้โดยพิสดาร ตามที่ท่านถามข้าพเจ้า
12.341.41
एतदाचष्ट मे राजन्देवर्षिर्नारदः पुरा ।
व्यासश्चैव महायोगी संजल्पेषु पदेपदे ॥ १२.३४१.४१ ॥
ข้าแต่พระราชา เทวฤๅษีนารทะได้เล่าเรื่องนี้แก่ข้าพเจ้าในกาลก่อน และพระวยาสผู้มีโยคะอันยิ่งใหญ่ก็เล่าให้ฟังเช่นกัน ในทุกขั้นตอนแห่งการสนทนาของเรา
12.341.42
इतिहासमिमं पुण्यं मोक्षधर्मार्थसंहितम् ।
धारयेद्यः शमपरः स गच्छेत्परमां गतिम् ॥ १२.३४१.४२ ॥
ผู้ใดที่มุ่งสู่ความสงบ และตั้งจำไว้ในใจซึ่งอิติหาสอันศักดิ์สิทธิ์นี้ อันประกอบด้วยคำสอนว่าด้วยโมกษะ ธรรม และอรรถ ผู้นั้นย่อมบรรลุคติอันสูงสุด