મહાભારત · અધ્યાય 12.367

12.367.1

स वनानि विचित्राणि तीर्थानि च सरांसि च ।
अभिगच्छन्क्रमेण स्म कंचिन्मुनिमुपस्थितः ॥ १२.३६७.१ ॥

તે વિચિત્ર વનો, તીર્થો અને સરોવરો તરફ ક્રમશઃ જતાં કોઈ એક મુનિ પાસે પહોંચ્યો.

तं स तेन यथोद्दिष्टं नागं विप्रेण ब्राह्मणः ।
पर्यपृच्छद्यथान्यायं श्रुत्वैव च जगाम सः ॥ १२.३६७.२ ॥

તે બ્રાહ્મણે તે વિપ્રે કહ્યા પ્રમાણે નાગ વિશે ન્યાયપૂર્વક પૂછ્યું; સાંભળીને તે ચાલ્યો ગયો.

सोऽभिगम्य यथान्यायं नागायतनमर्थवित् ।
प्रोक्तवानहमस्मीति भोःशब्दालंकृतं वचः ॥ १२.३६७.३ ॥

અર્થને જાણનારા તેમણે ન્યાયપૂર્વક નાગના નિવાસ પાસે જઈને 'ભોઃ' શબ્દથી શોભિત વાણીમાં કહ્યું, 'હું આવ્યો છું'.

तत्तस्य वचनं श्रुत्वा रूपिणी धर्मवत्सला ।
दर्शयामास तं विप्रं नागपत्नी पतिव्रता। ॥ १२.३६७.४ ॥

તેના વચન સાંભળીને ધર્મપ્રિય, રૂપ ધારણ કરેલી, પતિવ્રતા નાગપત્નીએ તે વિપ્રને દર્શન આપ્યું.

सा तस्मै विधिवत्पूजां चक्रे धर्मपरायणा ।
स्वागतेनागतं कृत्वा किं करोमीति चाब्रवीत् ॥ १२.३६७.५ ॥

ધર્મપરાયણ તેમણે તેમની વિધિપૂર્વક પૂજા કરી; સ્વાગતથી આવેલાનું સન્માન કરીને કહ્યું, 'હું શું કરું?'

विश्रान्तोऽभ्यर्चिंतश्चास्मि भवत्या श्लक्ष्णया गिरा ।
द्रष्टुमिच्छामि भवति देवं नागमनुत्तमम् ॥ १२.३६७.६ ॥

હે દેવી, તમારી મધુર વાણીથી હું વિશ્રામ પામ્યો અને સન્માનિત થયો છું. તે શ્રેષ્ઠ દિવ્ય નાગને જોવાની મારી ઇચ્છા છે.

एतद्धि परमं कार्यमेतन्मे परमप्सितम् ।
अनेन चार्थेनास्म्यद्य संप्राप्तः पन्नगाश्रमम् ॥ १२.३६७.७ ॥

આ જ મારું પરમ કાર્ય છે, આ જ મારી પરમ ઇચ્છા છે. આ જ હેતુથી આજે હું નાગોના આશ્રમે આવ્યો છું.

आर्यः सूर्यरथं वोढुं गतोऽसौ मासचारिकः ।
सप्ताष्टभिर्दिनैर्विप्र दर्शयिष्यत्यसंशयम् ॥ १२.३६७.८ ॥

આર્ય સૂર્યરથ વહન કરવા ગયા છે, એક મહિનાની યાત્રાએ. હે વિપ્ર, સાત-આઠ દિવસમાં તેઓ નિઃસંશય દર્શન આપશે.

एतद्विदितमार्यस्य विवासकरणं तव ।
भर्तुर्भवतु किंचान्यत्क्रियतां तद्वदस्व मे ॥ १२.३६७.९ ॥

તમારું અહીં રોકાવું આર્યને જ્ઞાત છે. પતિ માટે બીજું કંઈ કરવાનું હોય તો મને કહો.

अनेन निश्चयेनाहं साध्वि संप्राप्तवानिह ।
प्रतीक्षन्नागमं देवि वत्स्याम्यस्मिन्प्रहावने ॥ १२.३६७.१० ॥

આ નિશ્ચયથી જ હું, હે સાધ્વી, અહીં આવ્યો છું. હે દેવી, તેમના આગમનની રાહ જોતો હું આ મહાવનમાં રહીશ.

संप्राप्तस्यैव चाव्यग्रमावेद्योऽहमिहागतः ।
मयाभिगमनं प्राप्तो वाच्यश्च वचनं त्वया ॥ १२.३६७.११ ॥

તેઓ આવતાં જ શાંતિથી તેમને જણાવવું કે હું અહીં આવ્યો છું. મારું આગમન અને તમે મારો સંદેશો પણ કહેવો.

अहमप्यत्र वत्स्यामि गोमत्याः पुलिने शुभे ।
कालं परिमिताहारो यथोक्तं परिपालयन् ॥ १२.३६७.१२ ॥

હું પણ અહીં, હે શુભે, ગોમતી નદીના કાંઠે રહીશ; મર્યાદિત આહાર લઈને, કહ્યા પ્રમાણે નિયમનું પાલન કરતો સમય વીતાવીશ.

ततः स विप्रस्तां नागीं समाधाय पुनःपुनः ।
वेदवित्पुलिनं नद्याः प्रययौ ब्राह्मणर्भषः ॥ १२.३६७.१३ ॥

પછી તે વેદજ્ઞ બ્રાહ્મણે તે નાગીને વારંવાર આશ્વાસન આપીને નદીના રેતાળ કાંઠા તરફ પ્રયાણ કર્યું; તે બ્રાહ્મણોમાં શ્રેષ્ઠ હતો.