ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 12.367

12.367.1

स वनानि विचित्राणि तीर्थानि च सरांसि च ।
अभिगच्छन्क्रमेण स्म कंचिन्मुनिमुपस्थितः ॥ १२.३६७.१ ॥

ਉਹ ਵਿਚਿੱਤਰ ਜੰਗਲਾਂ, ਤੀਰਥਾਂ ਅਤੇ ਸਰੋਵਰਾਂ ਵੱਲ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੋਇਆ ਕਿਸੇ ਮੁਨੀ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਿਆ।

तं स तेन यथोद्दिष्टं नागं विप्रेण ब्राह्मणः ।
पर्यपृच्छद्यथान्यायं श्रुत्वैव च जगाम सः ॥ १२.३६७.२ ॥

ਉਸ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੇ ਉਸ ਵਿਪ੍ਰ ਦੇ ਦੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਗ ਬਾਰੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੁੱਛਿਆ; ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਚਲਾ ਗਿਆ।

सोऽभिगम्य यथान्यायं नागायतनमर्थवित् ।
प्रोक्तवानहमस्मीति भोःशब्दालंकृतं वचः ॥ १२.३६७.३ ॥

ਅਰਥ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਉਹ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾਗ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, 'ਭੋਃ' ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਿਤ ਬੋਲ ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ, 'ਮੈਂ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ'।

तत्तस्य वचनं श्रुत्वा रूपिणी धर्मवत्सला ।
दर्शयामास तं विप्रं नागपत्नी पतिव्रता। ॥ १२.३६७.४ ॥

ਉਸ ਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਧਰਮ-ਪਿਆਰੀ, ਰੂਪ ਧਾਰੀ ਹੋਈ, ਪਤੀਵ੍ਰਤਾ ਨਾਗ-ਪਤਨੀ ਨੇ ਉਸ ਵਿਪ੍ਰ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ।

सा तस्मै विधिवत्पूजां चक्रे धर्मपरायणा ।
स्वागतेनागतं कृत्वा किं करोमीति चाब्रवीत् ॥ १२.३६७.५ ॥

ਧਰਮ ਪਰਾਇਣ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਸਵਾਗਤ ਕਰਕੇ ਆਏ ਹੋਏ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, 'ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?'

विश्रान्तोऽभ्यर्चिंतश्चास्मि भवत्या श्लक्ष्णया गिरा ।
द्रष्टुमिच्छामि भवति देवं नागमनुत्तमम् ॥ १२.३६७.६ ॥

ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੁਹਾਡੀ ਮਿੱਠੀ ਬੋਲੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਆਰਾਮ ਪਾਇਆ ਅਤੇ ਆਦਰ ਪਾਇਆ। ਮੈਂ ਉਸ ਉੱਤਮ ਦਿਵ ਨਾਗ ਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।

एतद्धि परमं कार्यमेतन्मे परमप्सितम् ।
अनेन चार्थेनास्म्यद्य संप्राप्तः पन्नगाश्रमम् ॥ १२.३६७.७ ॥

ਇਹੀ ਮੇਰਾ ਪਰਮ ਕਾਰਜ ਹੈ, ਇਹੀ ਮੇਰੀ ਪਰਮ ਇੱਛਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਅੱਜ ਮੈਂ ਨਾਗਾਂ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਆਇਆ ਹਾਂ।

आर्यः सूर्यरथं वोढुं गतोऽसौ मासचारिकः ।
सप्ताष्टभिर्दिनैर्विप्र दर्शयिष्यत्यसंशयम् ॥ १२.३६७.८ ॥

ਆਰਯ ਸੂਰਜ ਦਾ ਰਥ ਢੋਣ ਗਏ ਹਨ, ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਉੱਤੇ। ਹੇ ਵਿਪਰ, ਸੱਤ-ਅੱਠ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਦਰਸ਼ਨ ਦੇਣਗੇ।

एतद्विदितमार्यस्य विवासकरणं तव ।
भर्तुर्भवतु किंचान्यत्क्रियतां तद्वदस्व मे ॥ १२.३६७.९ ॥

ਤੁਹਾਡਾ ਇੱਥੇ ਠਹਿਰਨਾ ਆਰਯ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ। ਪਤੀ ਲਈ ਹੋਰ ਕੁਝ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।

अनेन निश्चयेनाहं साध्वि संप्राप्तवानिह ।
प्रतीक्षन्नागमं देवि वत्स्याम्यस्मिन्प्रहावने ॥ १२.३६७.१० ॥

ਇਸੇ ਨਿਸ਼ਚੇ ਨਾਲ ਮੈਂ, ਹੇ ਸਾਧਵੀ, ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦਾ ਮੈਂ ਇਸ ਮਹਾਵਨ ਵਿੱਚ ਰਹਾਂਗਾ।

संप्राप्तस्यैव चाव्यग्रमावेद्योऽहमिहागतः ।
मयाभिगमनं प्राप्तो वाच्यश्च वचनं त्वया ॥ १२.३६७.११ ॥

ਉਹ ਆਉਂਦਿਆਂ ਹੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾਲ ਦੱਸਣਾ ਕਿ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਮੇਰਾ ਆਉਣਾ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਸੁਨੇਹਾ ਵੀ ਕਹਿਣਾ।

अहमप्यत्र वत्स्यामि गोमत्याः पुलिने शुभे ।
कालं परिमिताहारो यथोक्तं परिपालयन् ॥ १२.३६७.१२ ॥

ਮੈਂ ਵੀ ਇੱਥੇ, ਹੇ ਸ਼ੁਭੇ, ਗੋਮਤੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਰਹਾਂਗਾ; ਮਿਤ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਯਮ ਪਾਲਦਾ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਵਾਂਗਾ।

ततः स विप्रस्तां नागीं समाधाय पुनःपुनः ।
वेदवित्पुलिनं नद्याः प्रययौ ब्राह्मणर्भषः ॥ १२.३६७.१३ ॥

ਫਿਰ ਉਹ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਜਾਣਕਾਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਉਸ ਨਾਗੀ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਧੀਰਜ ਦੇ ਕੇ ਨਦੀ ਦੀ ਰੇਤਲੀ ਕੰਢੀ ਵੱਲ ਤੁਰ ਪਿਆ; ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ।