महाभारत · अध्याय 12.367

12.367.1

स वनानि विचित्राणि तीर्थानि च सरांसि च ।
अभिगच्छन्क्रमेण स्म कंचिन्मुनिमुपस्थितः ॥ १२.३६७.१ ॥

तो विचित्र वने, तीर्थे आणि सरोवरे यांकडे क्रमाने जात असताना एका मुनीजवळ येऊन पोहोचला.

तं स तेन यथोद्दिष्टं नागं विप्रेण ब्राह्मणः ।
पर्यपृच्छद्यथान्यायं श्रुत्वैव च जगाम सः ॥ १२.३६७.२ ॥

त्या ब्राह्मणाने त्या विप्राने सांगितलेल्या नागाबद्दल यथाविधी चौकशी केली; ऐकून तो निघून गेला.

सोऽभिगम्य यथान्यायं नागायतनमर्थवित् ।
प्रोक्तवानहमस्मीति भोःशब्दालंकृतं वचः ॥ १२.३६७.३ ॥

अर्थ जाणणारा तो यथाविधी नागाच्या निवासस्थानाजवळ जाऊन 'भोः' शब्दाने सुशोभित वाणीत म्हणाला, 'मी आलो आहे'.

तत्तस्य वचनं श्रुत्वा रूपिणी धर्मवत्सला ।
दर्शयामास तं विप्रं नागपत्नी पतिव्रता। ॥ १२.३६७.४ ॥

त्याचे बोल ऐकून धर्मप्रिय, रूप धारण केलेल्या, पतिव्रता नागपत्नीने त्या विप्राला दर्शन दिले.

सा तस्मै विधिवत्पूजां चक्रे धर्मपरायणा ।
स्वागतेनागतं कृत्वा किं करोमीति चाब्रवीत् ॥ १२.३६७.५ ॥

धर्मपरायण तिने त्याची यथाविधी पूजा केली; स्वागत करून आलेल्याला मान देऊन म्हणाली, 'मी काय करू?'

विश्रान्तोऽभ्यर्चिंतश्चास्मि भवत्या श्लक्ष्णया गिरा ।
द्रष्टुमिच्छामि भवति देवं नागमनुत्तमम् ॥ १२.३६७.६ ॥

हे देवी, तुमच्या मृदू वाणीने मला विश्रांती मिळाली आणि मी सन्मानित झालो. त्या श्रेष्ठ दिव्य नागाचे दर्शन घेण्याची माझी इच्छा आहे.

एतद्धि परमं कार्यमेतन्मे परमप्सितम् ।
अनेन चार्थेनास्म्यद्य संप्राप्तः पन्नगाश्रमम् ॥ १२.३६७.७ ॥

हेच माझे परम कार्य आहे, हीच माझी परम इच्छा आहे. याच हेतूने आज मी नागांच्या आश्रमात आलो आहे.

आर्यः सूर्यरथं वोढुं गतोऽसौ मासचारिकः ।
सप्ताष्टभिर्दिनैर्विप्र दर्शयिष्यत्यसंशयम् ॥ १२.३६७.८ ॥

आर्य सूर्यरथ वाहण्यासाठी एका महिन्याच्या प्रवासाला गेले आहेत. हे विप्रा, सात-आठ दिवसांत ते निःसंशय दर्शन देतील.

एतद्विदितमार्यस्य विवासकरणं तव ।
भर्तुर्भवतु किंचान्यत्क्रियतां तद्वदस्व मे ॥ १२.३६७.९ ॥

तुमचे येथे वास्तव्य आर्यांना ठाऊक आहे. पतीसाठी आणखी काही करायचे असल्यास ते मला सांगा.

अनेन निश्चयेनाहं साध्वि संप्राप्तवानिह ।
प्रतीक्षन्नागमं देवि वत्स्याम्यस्मिन्प्रहावने ॥ १२.३६७.१० ॥

या निश्चयानेच मी, हे साध्वी, येथे आलो आहे. हे देवी, त्यांच्या आगमनाची वाट पाहत मी या महावनात राहीन.

संप्राप्तस्यैव चाव्यग्रमावेद्योऽहमिहागतः ।
मयाभिगमनं प्राप्तो वाच्यश्च वचनं त्वया ॥ १२.३६७.११ ॥

ते येताच शांतपणे मी येथे आल्याचे त्यांना कळवावे. माझे आगमन आणि तुम्ही माझा निरोपही सांगावा.

अहमप्यत्र वत्स्यामि गोमत्याः पुलिने शुभे ।
कालं परिमिताहारो यथोक्तं परिपालयन् ॥ १२.३६७.१२ ॥

मीही येथे, हे शुभे, गोमती नदीच्या तीरावर राहीन; मर्यादित आहार घेऊन, सांगितल्याप्रमाणे नियम पाळत काळ घालवीन.

ततः स विप्रस्तां नागीं समाधाय पुनःपुनः ।
वेदवित्पुलिनं नद्याः प्रययौ ब्राह्मणर्भषः ॥ १२.३६७.१३ ॥

मग तो वेदज्ञ ब्राह्मण त्या नागीला वारंवार धीर देऊन नदीच्या वाळूच्या पुळणीकडे निघाला; तो ब्राह्मणांमध्ये श्रेष्ठ होता.