ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 12.367

12.367.1

स वनानि विचित्राणि तीर्थानि च सरांसि च ।
अभिगच्छन्क्रमेण स्म कंचिन्मुनिमुपस्थितः ॥ १२.३६७.१ ॥

ସେ ବିଚିତ୍ର ବନ, ତୀର୍ଥ ଓ ସରୋବର ଆଡ଼କୁ କ୍ରମେ ଯାଉଥିବାବେଳେ ଜଣେ ମୁନିଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।

तं स तेन यथोद्दिष्टं नागं विप्रेण ब्राह्मणः ।
पर्यपृच्छद्यथान्यायं श्रुत्वैव च जगाम सः ॥ १२.३६७.२ ॥

ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ସେହି ବିପ୍ରଙ୍କ କଥିତ ଅନୁସାରେ ନାଗ ବିଷୟରେ ନ୍ୟାୟାନୁସାରେ ପଚାରିଲେ; ଶୁଣି ସେ ଚାଲିଗଲେ।

सोऽभिगम्य यथान्यायं नागायतनमर्थवित् ।
प्रोक्तवानहमस्मीति भोःशब्दालंकृतं वचः ॥ १२.३६७.३ ॥

ଅର୍ଥଜ୍ଞ ସେ ନ୍ୟାୟାନୁସାରେ ନାଗାଳୟ ନିକଟକୁ ଯାଇ 'ଭୋଃ' ଶବ୍ଦରେ ଶୋଭିତ ବାଣୀରେ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଆସିଛି'।

तत्तस्य वचनं श्रुत्वा रूपिणी धर्मवत्सला ।
दर्शयामास तं विप्रं नागपत्नी पतिव्रता। ॥ १२.३६७.४ ॥

ତାଙ୍କ ବାଣୀ ଶୁଣି ଧର୍ମପ୍ରିୟା, ରୂପଧାରିଣୀ, ପତିବ୍ରତା ନାଗପତ୍ନୀ ସେହି ବିପ୍ରଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେଲେ।

सा तस्मै विधिवत्पूजां चक्रे धर्मपरायणा ।
स्वागतेनागतं कृत्वा किं करोमीति चाब्रवीत् ॥ १२.३६७.५ ॥

ଧର୍ମପରାୟଣା ସେ ତାଙ୍କୁ ବିଧିବତ୍ ପୂଜା କଲେ; ସ୍ୱାଗତ ଜଣାଇ ଆଗତଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି କହିଲେ, 'ମୁଁ କ'ଣ କରିବି?'

विश्रान्तोऽभ्यर्चिंतश्चास्मि भवत्या श्लक्ष्णया गिरा ।
द्रष्टुमिच्छामि भवति देवं नागमनुत्तमम् ॥ १२.३६७.६ ॥

ହେ ଦେବୀ, ଆପଣଙ୍କ ମଧୁର ବାଣୀରେ ମୁଁ ବିଶ୍ରାମ ପାଇଛି ଓ ସମ୍ମାନିତ ହୋଇଛି। ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିବ୍ୟ ନାଗଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ମୁଁ ଇଚ୍ଛା କରେ।

एतद्धि परमं कार्यमेतन्मे परमप्सितम् ।
अनेन चार्थेनास्म्यद्य संप्राप्तः पन्नगाश्रमम् ॥ १२.३६७.७ ॥

ଏହା ହିଁ ମୋର ପରମ କାର୍ଯ୍ୟ, ଏହା ହିଁ ମୋର ପରମ ଇଚ୍ଛା। ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆଜି ମୁଁ ନାଗମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଆସିଛି।

आर्यः सूर्यरथं वोढुं गतोऽसौ मासचारिकः ।
सप्ताष्टभिर्दिनैर्विप्र दर्शयिष्यत्यसंशयम् ॥ १२.३६७.८ ॥

ଆର୍ଯ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟରଥ ବହିବାକୁ ଯାଇଛନ୍ତି, ଏକ ମାସର ଯାତ୍ରାରେ। ହେ ବିପ୍ର, ସାତ-ଆଠ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଦର୍ଶନ ଦେବେ।

एतद्विदितमार्यस्य विवासकरणं तव ।
भर्तुर्भवतु किंचान्यत्क्रियतां तद्वदस्व मे ॥ १२.३६७.९ ॥

ଆପଣଙ୍କ ଅବସ୍ଥାନ ଆର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଜଣାଥିଲା। ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଇଁ ଆଉ କିଛି କରଣୀୟ ଥିଲେ ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।

अनेन निश्चयेनाहं साध्वि संप्राप्तवानिह ।
प्रतीक्षन्नागमं देवि वत्स्याम्यस्मिन्प्रहावने ॥ १२.३६७.१० ॥

ଏହି ନିଶ୍ଚୟରେ ମୁଁ, ହେ ସାଧ୍ୱୀ, ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ହେ ଦେବୀ, ତାଙ୍କ ଆଗମନ ଅପେକ୍ଷାରେ ମୁଁ ଏହି ମହାବନରେ ରହିବି।

संप्राप्तस्यैव चाव्यग्रमावेद्योऽहमिहागतः ।
मयाभिगमनं प्राप्तो वाच्यश्च वचनं त्वया ॥ १२.३६७.११ ॥

ସେ ଆସିବାମାତ୍ରେ ଶାନ୍ତଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଜଣାଇବାକୁ ହେବ ଯେ ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି। ମୋ ଆଗମନ ଓ ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋ ବାର୍ତ୍ତା ମଧ୍ୟ କହିବାକୁ ହେବ।

अहमप्यत्र वत्स्यामि गोमत्याः पुलिने शुभे ।
कालं परिमिताहारो यथोक्तं परिपालयन् ॥ १२.३६७.१२ ॥

ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ, ହେ ଶୁଭେ, ଗୋମତୀ ନଦୀ କୂଳରେ ରହିବି; ମିତ ଆହାର କରି, କହିଥିବା ନିୟମ ପାଳନ କରି ସମୟ କଟାଇବି।

ततः स विप्रस्तां नागीं समाधाय पुनःपुनः ।
वेदवित्पुलिनं नद्याः प्रययौ ब्राह्मणर्भषः ॥ १२.३६७.१३ ॥

ତା'ପରେ ସେ ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସେହି ନାଗୀକୁ ବାରମ୍ବାର ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ ନଦୀର ବାଲିଚର ଆଡ଼କୁ ଗଲେ; ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ ଥିଲେ।