মহাভারত · অধ্যায় 12.371
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.371.1
स पन्नगपतिस्तत्र प्रययौ ब्राह्मणं प्रति ।
तमेव मनसा ध्यायन्कार्यवत्तां विचारयन् ॥ १२.३७१.१ ॥
সেই নাগরাজ সেখানে ব্রাহ্মণের দিকে গেলেন; তাঁকেই মনে মনে ধ্যান করতে করতে এবং নিজের কর্ম বিচার করতে করতে।
12.371.2
तमतिक्रम्य नागेन्द्रो मतिमान्स नरेश्वर ।
प्रोवाच मधुरं वाक्यं प्रकृत्या धर्मवत्सलः ॥ १२.३७१.२ ॥
হে নরেশ্বর, সেই বুদ্ধিমান নাগেন্দ্র তাঁর কাছে গিয়ে স্বভাবতই ধর্মপ্রিয় হয়ে মধুর বাক্য বললেন।
12.371.3
भोभो क्षाम्याभिभाषए त्वां न रोषं कर्तुमर्हसि ।
इह त्वमभिसंप्राप्तः कस्यार्थे किं प्रयोजनम् ॥ १२.३७१.३ ॥
ওহে, ওহে, ক্ষমা করুন; আমি আপনার সঙ্গে কথা বলছি, আপনার রাগ করা উচিত নয়। এখানে আপনি কেন এসেছেন? কার জন্য, কী প্রয়োজনে?
12.371.4
आभिमुख्यादभिक्रम्य स्नेहात्पृच्छामि ते द्विज ।
विविक्ते गोमतीतीरे कं वा त्वं पर्युपाससे ॥ १२.३७१.४ ॥
সম্মুখে এগিয়ে এসে, স্নেহবশে আমি আপনাকে জিজ্ঞাসা করছি, হে দ্বিজ। নির্জন গোমতীর তীরে আপনি কাকে উপাসনা করেন?
12.371.5
धर्मारण्यं हि मां विद्धि नागं द्रष्टुमिहागतम् ।
पद्मनाभं द्विजश्रेष्ठ तत्र मे कार्यमाहितम् ॥ १२.३७१.५ ॥
আমাকে ধর্মারণ্যের লোক বলে জানুন; এখানে নাগকে দেখতে এসেছি। হে দ্বিজশ্রেষ্ঠ, পদ্মনাভকে (দেখতে); সেখানেই আমার কাজ রাখা আছে।
12.371.6
तस्य चाहमसान्निध्ये श्रुतवानस्मि तं गतम् ।
स्वजनात्तं प्रतीक्षामि पर्जन्यमिव कर्षकः ॥ १२.३७१.६ ॥
তাঁর অনুপস্থিতিতে আমি শুনেছি যে তিনি চলে গেছেন; কৃষক যেমন বৃষ্টিমেঘের অপেক্ষা করে, তেমনই আমি স্বজনদের কাছ থেকে তাঁর অপেক্ষা করি।
12.371.7
तस्य चाक्लेशकरणं स्वस्तिकारसमाहितम् ।
आवर्तयामि तद्ब्रह्म योगयुक्तो निरामयः ॥ १२.३७१.७ ॥
তাঁর কাছে ক্লেশহীন, স্বস্তিবচনে সমাহিত সেই ব্রহ্মকে আমি পুনরায় আবৃত্তি করি; যোগযুক্ত ও রোগমুক্ত হয়ে।
12.371.8
अहो कल्याणवृत्तस्त्वं साधुः सज्जनवत्सलः ।
अवाच्यस्त्वं महाभाग परं स्नेहेन पश्यसि ॥ १२.३७१.८ ॥
আহা! তুমি মঙ্গলাচারী, সাধু, সজ্জনপ্রিয়; হে মহাভাগ, তুমি নিন্দনীয় নও; গভীর স্নেহে তুমি দেখছ।
12.371.9
अहं स नागो विप्रर्षे यथा मां विन्दते भवान् ।
आज्ञापय यथास्वैरं किं करोमि प्रियं तव ॥ १२.३७१.९ ॥
হে বিপ্রর্ষি, আপনি যাকে খুঁজছেন, আমিই সেই নাগ। আপনার যেমন ইচ্ছা আজ্ঞা করুন; আপনার প্রিয় কী করব?
12.371.10
भवन्तं स्वजनादस्मि संप्राप्तं श्रुतवानहम् ।
अतस्त्वां स्वयमेवाहं द्रष्टुमभ्यागतो द्विज ॥ १२.३७१.१० ॥
আপনি আমার স্বজনদের কাছ থেকে এসেছেন শুনেছি; তাই হে দ্বিজ, আপনাকে দেখতে আমি নিজেই এসেছি।
12.371.11
संप्राप्तश्च भवानद्य कृतार्थः प्रतियास्यति ।
विस्रब्धो मां द्विजश्रेष्ठ विषये योक्तमर्हसि ॥ १२.३७१.११ ॥
আপনি আজ এসেছেন; কৃতকার্য হয়ে ফিরে যাবেন। হে দ্বিজশ্রেষ্ঠ, বিশ্বস্তভাবে আমাকে আপনার কাজে নিয়োগ করুন।
12.371.12
वयं हि भवता सर्वे गुणक्रीता विशेषतः ।
यस्त्वमात्महितं त्यक्त्वा मामेवेहानुरुध्यसे ॥ १२.३७१.१२ ॥
আমরা সকলে আপনার গুণে ক্রীত; বিশেষত আপনি নিজের হিত ত্যাগ করে এখানে আমারই অনুসরণ করছেন।
12.371.13
आगतोऽहं महाभाग तव दर्शनलालसः ।
कंचिदर्थमनर्यज्ञः प्रष्टुकामो भुजंगम ॥ १२.३७१.१३ ॥
হে মহাভাগ, আপনার দর্শনের আকাঙ্ক্ষায় আমি এখানে এসেছি। হে ভুজঙ্গম, আমি একটি বিষয় জিজ্ঞাসা করতে চাই; আমি যথাযথ পথ জানি।
12.371.14
अहमात्मानमात्मस्थो मार्गगाणोऽऽत्मनो गतिम् ।
वासार्थिनं महाप्रज्ञं चलच्चित्तमुपास्मि ह ॥ १२.३७१.१४ ॥
আমি আত্মায় স্থিত হয়ে, আমার আত্মগতি অন্বেষণ করে, আশ্রয়প্রার্থী, মহাপ্রাজ্ঞ কিন্তু চঞ্চলচিত্ত আপনার উপাসনা করি।
12.371.15
प्रकाशितस्त्वं स गुणैर्यशोगर्भगभस्तिभिः ।
शशाङ्ककरसंस्पर्शैर्हृद्यैरात्मप्रकाशितैः ॥ १२.३७१.१५ ॥
আপনি আপনার গুণাবলীতে উদ্ভাসিত; যশোগর্ভ রশ্মিতে, চন্দ্রকিরণ-স্পর্শের মতো মনোহর, আত্মপ্রকাশিত গুণে।
12.371.16
तस्य मे प्रश्नमुत्पन्नं छिन्धि त्वमनिलाशन ।
पश्चात्कार्यं वदिष्यामि श्रोतुमर्हति तद्भवान् ॥ १२.३७१.१६ ॥
আমার মনে উদিত সেই প্রশ্নের সমাধান করুন, হে বায়ুভক্ষক। পরে আমি সেই কাজের কথা বলব; আপনি তা শোনার যোগ্য।