महाभारत · अध्याय 12.44
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.44.1
प्राप्य राज्यं महाबाहुर्धर्मपुत्रो युधिष्ठिरः ।
यदन्यदकरोद्विप्र तन्मे वक्तुमिहार्हसि ॥ १२.४४.१ ॥
महाबाहू धर्मपुत्र युधिष्ठिराने राज्य मिळवल्यानंतर आणखी काय केले, हे हे विप्रा, मला येथे सांगणे आपल्याला योग्य आहे.
12.44.2
भगवान्वा हृषीकेशस्त्रैलोक्यस्य परो गुरुः ।
ऋषे यदकरोद्वीरस्तच्च व्याख्यातुमर्हसि ॥ १२.४४.२ ॥
किंवा त्रैलोक्याचे परम गुरू भगवान हृषीकेश यांनी जे केले, हे ऋषी, ते वीराने केलेले तेही आपण सांगावे.
12.44.3
शृणु तत्त्वेन राजेन्द्र कीर्त्यमानं मयाऽनघ ।
वासुदेवं पुरस्कृत्य यदकुर्वत पाण्डवाः ॥ १२.४४.३ ॥
हे राजेंद्रा, हे निष्पापा, मी सांगत आहे ते यथार्थ रीतीने ऐक — वासुदेवाला पुढे ठेवून पांडवांनी जे केले ते.
12.44.4
प्राप्य राज्यं महाराज कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
वर्णान्संस्थापयामास नयेन विनयेन च ॥ १२.४४.४ ॥
हे महाराजा, राज्य मिळवून कुंतीपुत्र युधिष्ठिराने नय आणि विनय यांच्या योगे वर्णांची स्थापना केली.
12.44.5
ब्राह्मणानां सहस्रं च स्नातकानां महात्मनाम् ।
सहस्रनिष्कैरेकैकं तर्पयामास पाण्डवः ॥ १२.४४.५ ॥
महात्मा स्नातक ब्राह्मणांपैकी प्रत्येक हजार ब्राह्मणांना हजार निष्क देऊन पांडवाने त्यांना तृप्त केले.
12.44.6
तथाऽनुजीविनो भृत्यान्संश्रितानतिथीनपि ।
कामैः संतर्पयामास कृपणांस्तार्किकानपि ॥ १२.४४.६ ॥
तसेच आश्रित, सेवक, शरणागत, अतिथी, दीन आणि तार्किक यांनाही त्याने इच्छित वस्तूंनी पूर्णपणे तृप्त केले.
12.44.7
पुरोहिताय धौम्याय प्रादादयुतशः स गाः ।
धनं सुवर्णं रजतं वासांसि विविधान्यपि ॥ १२.४४.७ ॥
त्याने पुरोहित धौम्य यांना हजारो गायी, धन, सोने, चांदी आणि विविध वस्त्रे दिली.
12.44.8
कृपाय च महाराज पितृवत्तमतर्पयत् ।
विदुराय च राजाऽसौ पूजां चक्रे यतव्रतः ॥ १२.४४.८ ॥
हे महाराज, कृपाचार्यांना त्याने पित्याप्रमाणे तृप्त केले; त्या व्रतनिष्ठ राजाने विदुरांचाही सत्कार केला.
12.44.9
भक्ष्यान्नपानैर्विविधैर्वासोभिः शयनासनैः ।
सर्वान्संतोपयामास संश्रितान्ददतां वरः ॥ १२.४४.९ ॥
विविध भक्ष्य, अन्नपान, वस्त्रे, शय्या आणि आसने देऊन त्याने सर्व आश्रितांना संतुष्ट केले; तो दात्यांमध्ये श्रेष्ठ होता.
12.44.10
लब्धप्रशमनं कृत्वा स राजा राजसत्तम ।
युयुत्सोर्धार्तराष्ट्रस्य पूजां चक्रे महायेशाः ॥ १२.४४.१० ॥
हे राजश्रेष्ठा, शांती मिळवून त्या राजाने युयुत्सू आणि धृतराष्ट्राचा पुत्र यांचाही सत्कार केला.
12.44.11
धृतराष्ट्राय तद्राज्यं गान्धार्यै विदुराय च ।
निवेद्य सुस्थवद्राजा सुखमास्ते युधिष्ठिरः ॥ १२.४४.११ ॥
ते राज्य धृतराष्ट्र, गांधारी आणि विदुर यांना अर्पण करून राजा युधिष्ठिर सुखाने राहू लागला.
12.44.12
तथा सर्वं स नगरं प्रसाद्य भरतर्षभ ।
वासुदेवं महात्मानमभ्यगच्छत्कृताञ्जलिः ॥ १२.४४.१२ ॥
हे भरतश्रेष्ठा, अशा प्रकारे सर्व नगर प्रसन्न करून तो हात जोडून महात्मा वासुदेवांकडे गेला.
12.44.13
ततो महति पर्यङ्के मणिकाञ्चनभूषिते ।
ददर्श कृष्णमासीनं नीलं मेराविवाम्बुदम् ॥ १२.४४.१३ ॥
नंतर मणी आणि सोन्याने सजवलेल्या मोठ्या पलंगावर बसलेला कृष्ण त्याने पाहिला; मेरू पर्वतावरील नीळ मेघासारखा तो होता.
12.44.14
जाज्वल्यमानं वपुषा दिव्याभरणभूषितम् ।
पीतकौशेयवसनं हेम्नेवोपगत मणिम् ॥ १२.४४.१४ ॥
शरीराने तेजस्वी, दिव्य अलंकारांनी सजलेला, पिवळे रेशमी वस्त्र नेसलेला, सोन्यात बसवलेल्या मण्यासारखा.
12.44.15
कौस्तुभेनोरसिस्थेन मणिनाऽभिविराजितम् ।
उद्यतेवोदयं शैलं सूर्येणाभिविराजितम् ॥ १२.४४.१५ ॥
छातीवर असलेल्या कौस्तुभ मण्याने तेजस्वी; उदयाचल पर्वत सूर्याने प्रकाशित व्हावा तसा.
12.44.16
नौपम्यं विद्यते तस्य त्रिषु लोकेषु किंचन ॥ १२.४४.१६ ॥
त्रिलोकात त्याला उपमा देण्यासारखे काहीही नाही.
12.44.17
सोऽभिगम्य महात्मानं विष्णुं पुरुषसत्तमम् ।
उवाच मधुरं राजा स्मितपूर्वमिदं तदा ॥ १२.४४.१७ ॥
तो राजा महात्मा पुरुषोत्तम विष्णूजवळ जाऊन हसत-हसत गोडपणे तेव्हा हे म्हणाला.
12.44.18
सुखेन ते निशा कच्चिद्व्युष्टा बुद्धिमतां वर ।
कच्चिज्ज्ञानानि सर्वाणि प्रसन्नानि तवाच्युत ॥ १२.४४.१८ ॥
हे बुद्धिमानांमध्ये श्रेष्ठ, तुझी रात्र सुखात गेली ना? हे अच्युता, तुझी सर्व ज्ञाने प्रसन्न आहेत ना?
12.44.19
तथैवोपश्रिता देवी बुद्धिर्बुद्धिमतां वर ।
वयं राज्यमनुप्राप्ताः पृथिवी च वशे स्थिता ॥ १२.४४.१९ ॥
त्याच प्रकारे, बुद्धिमंतांत श्रेष्ठा, दैवी बुद्धी आम्हाला आश्रय देऊन राहिली आहे. आम्हांस राज्य प्राप्त झाले असून पृथ्वी आमच्या वशात आहे.
12.44.20
तव प्रसादाद्भगवंस्त्रिलोकगतिविक्रम ।
जयं प्राप्ता यशश्चाग्र्यं न च धर्मच्युता वयम् ॥ १२.४४.२० ॥
हे भगवन्, त्रिलोकात ज्यांचा पराक्रम पोहोचतो अशा आपल्या प्रसादाने आम्हांस विजय आणि श्रेष्ठ यश प्राप्त झाले आहे, आणि आम्ही धर्मापासून ढळलो नाही.
12.44.21
तं तथा भाषमाणं तु धर्मराजमरिंदमम् ।
नोवाच भगवान्किंचिद्ध्यानमेवान्वपद्यत ॥ १२.४४.२१ ॥
असे बोलत असलेल्या अरिंदम धर्मराजाला भगवान काहीही बोलले नाहीत; ते ध्यानातच मग्न झाले.