Mahābhārata · Adhyāya 12.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.72.1
कीदृशो ब्राह्मणो राजा कार्याकार्यविचारणे ।
क्षमः कर्तुं समर्थो वा तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.७२.१ ॥
¿Qué clase de brahmán es apto y capaz de ser rey al deliberar sobre lo que debe y no debe hacerse? Dime eso, abuelo.
12.72.2
य एव तु सतो रक्षेदसतश्च निवर्तयेत् ।
स एव राज्ञा कर्तव्यो राजन्राजपुरोहितः ॥ १२.७२.२ ॥
Aquel que protege a los buenos y aparta a los malvados, solo ese, oh rey, debe ser nombrado sacerdote real por el rey.
12.72.3
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
पुरूरवस ऐलस्य संवादं मातरिश्वना ॥ १२.७२.३ ॥
Sobre este asunto también citan este antiguo relato, el diálogo de Purūravas, hijo de Ilā, con Mātariśvan.
12.72.4
कुतः स्विद्ब्राह्मणो जातो वर्णाश्चापि कुतस्त्रयः ।
कस्माच्च भवति श्रेयांस्तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १२.७२.४ ॥
¿De dónde nació el brahmán? ¿Y de dónde surgieron las tres clases? ¿Y por qué es él superior? Explícame esto.
12.72.5
ब्राह्मणो मुखतः सृष्टो ब्रह्मणो राजसत्तम ।
बाहुभ्यां क्षत्रियः सृष्ट ऊरुभ्यां वैश्य एव च ॥ १२.७२.५ ॥
Oh, mejor de los reyes, el brahmán fue creado de la boca de Brahmā; el kṣatriya fue creado de los brazos, y también el vaiśya de los muslos.
12.72.6
वर्णानां परिचर्यार्यं त्रयाणां भरतर्षभ ।
वर्णश्चतुर्थः पश्चात्तु पभ्द्यां शूद्रो विनिर्मितः ॥ १२.७२.६ ॥
Oh toro de los Bharatas, para el servicio de las tres clases, la cuarta clase, el śūdra, fue después formada de los pies.
12.72.7
ब्राह्मणो जायमानो हि पृथिव्यामनुजायते ।
ईश्वरः सर्वभूतानां धर्मकोशस्य गुप्तये ॥ १२.७२.७ ॥
Pues el brahmán, al nacer, vuelve a nacer sobre la tierra; señor de todos los seres, para custodiar el tesoro del dharma.
12.72.8
सर्वस्वं ब्राह्मणस्येदं यत्किंचिदिह दृश्यते ।
धर्मयुक्तं प्रशस्तं च जगत्यस्मिन्नृपात्मज ॥ १२.७२.८ ॥
Todo lo que aquí se ve en este mundo pertenece al brahmán; es conforme al dharma y digno de alabanza, oh hijo de rey.
12.72.9
ततः पृथिव्या यन्तारं क्षत्रियं दण्डधारणे ।
द्वितीयं वर्णमकरोत्प्रजानामनुगुप्तये ॥ १२.७२.९ ॥
Luego, para ser gobernante de la tierra y portador de la vara del castigo, hizo al kṣatriya, segundo varṇa, para la protección del pueblo.
12.72.10
वैश्यस्तु धनधान्येन त्रीन्वर्णान्बिभृयादिमान् ।
शूद्रो ह्येतान्परिचरेदिति ब्रह्मानुशासनम् ॥ १२.७२.१० ॥
El vaiśya debe sustentar a estos tres varṇas con riqueza y grano, y el śūdra debe servirles: esta es la enseñanza de Brahmā.
12.72.11
द्विजस्य क्षत्रबन्धोर्वा कस्येयं पृथिवी भवेत् ।
धर्मतः सह वित्तेन सम्यग्वायो प्रचक्ष्व मे ॥ १२.७२.११ ॥
¿De quién debería ser esta tierra: del nacido dos veces, o de un pariente del kṣatriya? Explícamelo correctamente, según el dharma y la riqueza, oh Vāyu.
12.72.12
विप्रस्य सर्वमेवैतद्यत्किंचिज्जगतीगतम् ।
धनं धान्यं हिरण्यं च स्त्रियो रत्नानि वाहनम् ॥ १२.७२.१२ ॥
Todo lo que existe en el mundo pertenece al brahmán: riqueza, grano, oro, mujeres, joyas y vehículos.
12.72.13
मङ्गलं च प्रशस्तं च यच्चान्यदपि विद्यते ।
ज्येष्ठेनाभिजनेनेह तद्धर्मकुशला विदुः ॥ १२.७२.१३ ॥
Lo que es auspicioso y excelente, y cualquier otra cosa que aquí exista, lo conocen por el linaje primogénito los versados en el dharma.
12.72.14
स्वमेव ब्राह्मणो भुङ्क्ते स्वं वस्ते स्वं ददाति च ।
गुरुर्हि सर्ववर्णानां ज्येष्ठः श्रेष्ठश्च वै द्विजः ॥ १२.७२.१४ ॥
El brahmán disfruta lo suyo, viste lo suyo y da lo suyo. Es el maestro de todos los órdenes sociales; el dvija es el mayor y el mejor.
12.72.15
पत्यभावे यथैव स्त्री देवरं कुरुते पतिम् ।
आनन्तर्यात्तथा क्षत्रं पृथिवी कुरुते पतिम्।
एष ते प्रथमः कल्प आपद्यन्यो भवेदतः ॥ १२.७२.१५ ॥
Así como, cuando falta el esposo, la mujer toma al cuñado como esposo, así en sucesión la clase guerrera toma a la tierra como su esposo. Esta es tu primera norma; en la adversidad podría haber otra.
12.72.16
यदि स्वर्गे परं स्थानं धर्मतः परिमार्गसि ।
यत्किंचिज्जयसे भूमिं ब्राह्मणाय निवेदय ॥ १२.७२.१६ ॥
Si buscas por el dharma el lugar supremo en el cielo, entonces cualquier tierra que conquistes, ofrécela a un brahmán.
12.72.17
श्रुतवृत्तोपपन्नाय धर्मज्ञाय तपस्विने ।
स्वधर्मपरितृप्ताय यो न वित्तपरो भवेत् ॥ १२.७२.१७ ॥
A un brahmán dotado de saber y conducta, que conoce el dharma, es asceta, está contento con su deber y no ansía riquezas.
12.72.18
यो राजानं नयेद्बुद्ध्या सर्वतः परिपूर्णया ।
ब्राह्मणो हि कुले जातः कृतप्रज्ञो विनीतवान् ॥ १२.७२.१८ ॥
El brahmán que puede guiar al rey con un intelecto completo en todos los aspectos, pues el brahmán nace en buena familia, tiene sabiduría acabada y es bien disciplinado.
12.72.19
श्रेयो नयति राजानं ब्रुवंश्चित्रां सरस्वतीम् ।
राजा चरति यं धर्मं ब्राह्मणेन निदर्शितम् ॥ १२.७२.१९ ॥
El deber que el rey practica, tal como lo muestra el brahmán, conduce al rey al bien, hablando con la variada Sarasvatī.
12.72.20
शुश्रूषुरनहंवादी क्षत्रधर्मव्रते स्थितः ।
तावता सत्कृतः प्राज्ञश्चिरं यशसि तिष्ठति ॥ १२.७२.२० ॥
El sabio que es obediente, libre de orgullo y firme en el voto del deber guerrero, honrado con tanto, permanece largo tiempo en la fama.
12.72.21
तस्य धर्मस्य सर्वस्य भागी राजपुरोहितः ।
एवमेव प्रजाः सर्वा राजानमभिसंश्रिताः ॥ १२.७२.२१ ॥
El sacerdote real participa de todo ese deber; del mismo modo, todos los súbditos dependen del rey.
12.72.22
ब्राह्मणं च सविद्वांसं राजशास्त्रविपश्चितम् ।
सम्यग्वृत्ताः स्वधर्मस्था न कुतश्चिद्भयान्विताः ॥ १२.७२.२२ ॥
Sostenidos por un brahmán erudito, versado en la ciencia de la realeza, los que obran rectamente y permanecen en su deber no temen nada de nadie.
12.72.23
राष्ट्रे चरन्ति यं धर्मं राज्ञा साध्वभिरक्षिताः ।
चतुर्थं तस्य धर्मस्य राजा भागं तु विन्दति ॥ १२.७२.२३ ॥
Cualquier deber que practican las gentes en el reino, bien protegidos por el rey, el rey obtiene una cuarta parte de ese deber.
12.72.24
देवा मनुष्याः पितरो गन्धर्वोरगराक्षसाः ।
यज्ञमेवोपजीवन्ति नास्ति यष्टा ह्यराजके ॥ १२.७२.२४ ॥
Dioses, hombres, antepasados, gandharvas, serpientes y rakshasas viven todos del sacrificio; en un reino sin rey no hay quien sacrifique.
12.72.25
इतो दत्तेन जीवन्ति देवताः पितरस्तथा ।
राजन्येवास्य धर्मस्य योगक्षेमः प्रतिष्ठितः ॥ १२.७२.२५ ॥
Gracias a lo que aquí se da viven también los dioses y los antepasados. Oh rey, el bienestar y la protección de este dharma se establecen solo en el rey.
12.72.26
छायायामप्सु वायौ च सुखमुष्णेऽधिगच्छति ।
अग्नौ वाससि सूर्ये च सुखं शीतेऽधिगच्छति।
शब्दे स्पर्शे रसे रूपे गन्धे च रमते मनः ॥ १२.७२.२६ ॥
A la sombra, en el agua, en el viento y en el calor se encuentra la dicha; en el fuego, en la vestimenta, en el sol y en el frío se encuentra la dicha. La mente se deleita en el sonido, el tacto, el sabor, la forma y el olor.
12.72.27
तेषु भोगेषु सर्वेषु न भीतो लभते सुखम् ।
अभयस्य हि यो दाता तस्यैव सुमहत्फलम् ॥ १२.७२.२७ ॥
El hombre temeroso no encuentra felicidad en todos esos placeres. Solo quien da la libertad del temor obtiene un fruto sumamente grande.
12.72.28
न हि प्राणसमं दानं त्रिषु लोकेषु विद्यते ।
इन्द्रो राजा यमो राजा धर्मो राजा तथैव च।
राजा बिभर्ति भूतानि राज्ञा सर्वमिदं धृतम् ॥ १२.७२.२८ ॥
No hay don igual a la vida en los tres mundos. Indra es rey, Yama es rey, Dharma también es rey; el rey sustenta a los seres, y todo esto es sostenido por el rey.