ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 12.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.72.1
कीदृशो ब्राह्मणो राजा कार्याकार्यविचारणे ।
क्षमः कर्तुं समर्थो वा तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.७२.१ ॥
ಮಾಡಬೇಕಾದುದು ಯಾವುದು, ಮಾಡಬಾರದುದು ಯಾವುದು ಎಂದು ವಿಚಾರಿಸುವಲ್ಲಿ ಎಂಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ರಾಜನಾಗಲು ಯೋಗ್ಯನೂ ಸಮರ್ಥನೂ ಆಗುತ್ತಾನೆ? ಪಿತಾಮಹರೇ, ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳಿರಿ.
12.72.2
य एव तु सतो रक्षेदसतश्च निवर्तयेत् ।
स एव राज्ञा कर्तव्यो राजन्राजपुरोहितः ॥ १२.७२.२ ॥
ಸಜ್ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ದುರ್ಜನರನ್ನು ತಡೆಯುವವನೇ, ಅರಸೇ, ರಾಜನಿಂದ ರಾಜಪುರೋಹಿತನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲ್ಪಡಬೇಕು.
12.72.3
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
पुरूरवस ऐलस्य संवादं मातरिश्वना ॥ १२.७२.३ ॥
ಈ ವಿಷಯದಲ್ಲಿಯೂ ಜನರು ಈ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುತ್ತಾರೆ — ಐಲ ಪುರೂರವನು ಮಾತರಿಶ್ವನೊಡನೆ ನಡೆಸಿದ ಸಂವಾದ.
12.72.4
कुतः स्विद्ब्राह्मणो जातो वर्णाश्चापि कुतस्त्रयः ।
कस्माच्च भवति श्रेयांस्तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १२.७२.४ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಎಲ್ಲಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದನು? ಮೂರು ವರ್ಣಗಳು ಎಲ್ಲಿಂದ ಬಂದವು? ಏಕೆ ಅವನು ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗುತ್ತಾನೆ? ಅದನ್ನು ನನಗೆ ವಿವರಿಸಬೇಕು.
12.72.5
ब्राह्मणो मुखतः सृष्टो ब्रह्मणो राजसत्तम ।
बाहुभ्यां क्षत्रियः सृष्ट ऊरुभ्यां वैश्य एव च ॥ १२.७२.५ ॥
ರಾಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಬ್ರಹ್ಮನ ಮುಖದಿಂದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು; ಬಾಹುಗಳಿಂದ ಕ್ಷತ್ರಿಯನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು, ತೊಡೆಗಳಿಂದ ವೈಶ್ಯನೂ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.
12.72.6
वर्णानां परिचर्यार्यं त्रयाणां भरतर्षभ ।
वर्णश्चतुर्थः पश्चात्तु पभ्द्यां शूद्रो विनिर्मितः ॥ १२.७२.६ ॥
ಭರತಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಮೂರು ವರ್ಣಗಳ ಸೇವೆಗಾಗಿ, ನಾಲ್ಕನೆಯ ವರ್ಣವಾದ ಶೂದ್ರನು ನಂತರ ಪಾದಗಳಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.
12.72.7
ब्राह्मणो जायमानो हि पृथिव्यामनुजायते ।
ईश्वरः सर्वभूतानां धर्मकोशस्य गुप्तये ॥ १२.७२.७ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಹುಟ್ಟಿದಾಗಲೇ ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ; ಅವನು ಸರ್ವಭೂತಗಳ ಈಶ್ವರನು, ಧರ್ಮಕೋಶದ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ.
12.72.8
सर्वस्वं ब्राह्मणस्येदं यत्किंचिदिह दृश्यते ।
धर्मयुक्तं प्रशस्तं च जगत्यस्मिन्नृपात्मज ॥ १२.७२.८ ॥
ಈ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವುದೆಲ್ಲವೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಸ್ವತ್ತು; ಓ ರಾಜಕುಮಾರನೇ, ಇದು ಧರ್ಮಯುಕ್ತವೂ ಪ್ರಶಂಸನೀಯವೂ ಆಗಿದೆ.
12.72.9
ततः पृथिव्या यन्तारं क्षत्रियं दण्डधारणे ।
द्वितीयं वर्णमकरोत्प्रजानामनुगुप्तये ॥ १२.७२.९ ॥
ನಂತರ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಆಳುವವನಾಗಿ, ದಂಡವನ್ನು ಧರಿಸುವವನಾಗಿ, ಪ್ರಜೆಗಳ ರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ ಎರಡನೆಯ ವರ್ಣವಾಗಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು.
12.72.10
वैश्यस्तु धनधान्येन त्रीन्वर्णान्बिभृयादिमान् ।
शूद्रो ह्येतान्परिचरेदिति ब्रह्मानुशासनम् ॥ १२.७२.१० ॥
ವೈಶ್ಯನು ಧನ-ಧಾನ್ಯದಿಂದ ಈ ಮೂರು ವರ್ಣಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸಬೇಕು; ಶೂದ್ರನು ಇವರಿಗೆ ಸೇವೆ ಮಾಡಬೇಕು — ಇದು ಬ್ರಹ್ಮನ ಅನುಶಾಸನ.
12.72.11
द्विजस्य क्षत्रबन्धोर्वा कस्येयं पृथिवी भवेत् ।
धर्मतः सह वित्तेन सम्यग्वायो प्रचक्ष्व मे ॥ १२.७२.११ ॥
ಈ ಭೂಮಿ ದ್ವಿಜನದೋ ಅಥವಾ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಬಂಧುವಿನದೋ? ಧರ್ಮಾನುಸಾರ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ನನಗೆ ಸರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿಸು, ಓ ವಾಯು.
12.72.12
विप्रस्य सर्वमेवैतद्यत्किंचिज्जगतीगतम् ।
धनं धान्यं हिरण्यं च स्त्रियो रत्नानि वाहनम् ॥ १२.७२.१२ ॥
ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವುದೆಲ್ಲವೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನದೇ — ಧನ, ಧಾನ್ಯ, ಚಿನ್ನ, ಸ್ತ್ರೀಯರು, ರತ್ನಗಳು, ವಾಹನ.
12.72.13
मङ्गलं च प्रशस्तं च यच्चान्यदपि विद्यते ।
ज्येष्ठेनाभिजनेनेह तद्धर्मकुशला विदुः ॥ १२.७२.१३ ॥
ಮಂಗಳಕರವಾದುದೂ ಪ್ರಶಸ್ತವಾದುದೂ, ಇಲ್ಲಿ ಇರುವ ಬೇರೆಯದೂ, ಅದನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕುಲಜನ್ಮದಿಂದ ಧರ್ಮಕುಶಲರು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ.
12.72.14
स्वमेव ब्राह्मणो भुङ्क्ते स्वं वस्ते स्वं ददाति च ।
गुरुर्हि सर्ववर्णानां ज्येष्ठः श्रेष्ठश्च वै द्विजः ॥ १२.७२.१४ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ತನ್ನದನ್ನೇ ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾನೆ, ತನ್ನದನ್ನೇ ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ, ತನ್ನದನ್ನೇ ದಾನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲ ವರ್ಣಗಳಿಗೂ ಅವನೇ ಗುರು; ದ್ವಿಜನು ಜ್ಯೇಷ್ಠನೂ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ.
12.72.15
पत्यभावे यथैव स्त्री देवरं कुरुते पतिम् ।
आनन्तर्यात्तथा क्षत्रं पृथिवी कुरुते पतिम्।
एष ते प्रथमः कल्प आपद्यन्यो भवेदतः ॥ १२.७२.१५ ॥
ಪತಿಯಿಲ್ಲದಾಗ ಸ್ತ್ರೀ ದೇವರನ್ನೇ ಪತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ, ಕ್ರಮವಾಗಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವರ್ಗವು ಭೂಮಿಯನ್ನೇ ಪತಿಯನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಇದು ನಿನಗಿರುವ ಮೊದಲ ವಿಧಾನ; ಆಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಇದರಿಂದ ಭಿನ್ನವಾದ ಇನ್ನೊಂದು ವಿಧಾನ ಇರಬಹುದು.
12.72.16
यदि स्वर्गे परं स्थानं धर्मतः परिमार्गसि ।
यत्किंचिज्जयसे भूमिं ब्राह्मणाय निवेदय ॥ १२.७२.१६ ॥
ನೀನು ಧರ್ಮದಿಂದ ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಪರಮ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದರೆ, ನೀನು ಗೆದ್ದ ಯಾವ ಭೂಮಿಯನ್ನಾದರೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸು.
12.72.17
श्रुतवृत्तोपपन्नाय धर्मज्ञाय तपस्विने ।
स्वधर्मपरितृप्ताय यो न वित्तपरो भवेत् ॥ १२.७२.१७ ॥
ಶ್ರುತ-ವೃತ್ತದಿಂದ ಕೂಡಿದವನೂ, ಧರ್ಮಜ್ಞನೂ, ತಪಸ್ವಿಯೂ, ತನ್ನ ಧರ್ಮದಿಂದ ತೃಪ್ತನೂ, ಸಂಪತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಲ್ಲದವನೂ ಆದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ (ಕೊಡು).
12.72.18
यो राजानं नयेद्बुद्ध्या सर्वतः परिपूर्णया ।
ब्राह्मणो हि कुले जातः कृतप्रज्ञो विनीतवान् ॥ १२.७२.१८ ॥
ಸರ್ವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದ ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ರಾಜನನ್ನು ನಡೆಸಬಲ್ಲ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ — ಏಕೆಂದರೆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ, ಪ್ರಜ್ಞಾವಂತನೂ ವಿನೀತನೂ ಆಗಿರುತ್ತಾನೆ.
12.72.19
श्रेयो नयति राजानं ब्रुवंश्चित्रां सरस्वतीम् ।
राजा चरति यं धर्मं ब्राह्मणेन निदर्शितम् ॥ १२.७२.१९ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣನು ತೋರಿಸಿದ ಯಾವ ಧರ್ಮವನ್ನು ರಾಜನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾನೋ, ಅದೇ ವಿಚಿತ್ರ ವಾಣಿಯನ್ನು ನುಡಿಯುತ್ತ ರಾಜನನ್ನು ಶ್ರೇಯಸ್ಸಿನತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತದೆ.
12.72.20
शुश्रूषुरनहंवादी क्षत्रधर्मव्रते स्थितः ।
तावता सत्कृतः प्राज्ञश्चिरं यशसि तिष्ठति ॥ १२.७२.२० ॥
ಸೇವಾಭಾವವುಳ್ಳವನೂ, ಅಹಂಕಾರರಹಿತನೂ, ಕ್ಷತ್ರಧರ್ಮ ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರನಾದವನೂ ಆದ ಪ್ರಾಜ್ಞನು ಇಷ್ಟರಿಂದಲೇ ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟು ಬಹುಕಾಲ ಕೀರ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುತ್ತಾನೆ.
12.72.21
तस्य धर्मस्य सर्वस्य भागी राजपुरोहितः ।
एवमेव प्रजाः सर्वा राजानमभिसंश्रिताः ॥ १२.७२.२१ ॥
ಆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಪಾಲುದಾರ ರಾಜಪುರೋಹಿತನು. ಹಾಗೆಯೇ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಜೆಗಳೂ ರಾಜನನ್ನು ಆಶ್ರಯಿಸಿರುತ್ತಾರೆ.
12.72.22
ब्राह्मणं च सविद्वांसं राजशास्त्रविपश्चितम् ।
सम्यग्वृत्ताः स्वधर्मस्था न कुतश्चिद्भयान्विताः ॥ १२.७२.२२ ॥
ವಿದ್ವಾಂಸನೂ ರಾಜಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಪರಿಣತನೂ ಆದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು (ಆಶ್ರಯವಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು), ಸದಾಚಾರಿಗಳೂ ಸ್ವಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದವರೂ ಯಾವುದರಿಂದಲೂ ಭಯಪಡುವುದಿಲ್ಲ.
12.72.23
राष्ट्रे चरन्ति यं धर्मं राज्ञा साध्वभिरक्षिताः ।
चतुर्थं तस्य धर्मस्य राजा भागं तु विन्दति ॥ १२.७२.२३ ॥
ರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಜನರು ಆಚರಿಸುವ ಯಾವ ಧರ್ಮವೋ, ರಾಜನಿಂದ ಚೆನ್ನಾಗಿ ರಕ್ಷಿತರಾಗಿ ಆಚರಿಸುವ ಆ ಧರ್ಮದ ನಾಲ್ಕನೆಯ ಭಾಗವನ್ನು ರಾಜನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.
12.72.24
देवा मनुष्याः पितरो गन्धर्वोरगराक्षसाः ।
यज्ञमेवोपजीवन्ति नास्ति यष्टा ह्यराजके ॥ १२.७२.२४ ॥
ದೇವತೆಗಳು, ಮನುಷ್ಯರು, ಪಿತೃಗಳು, ಗಂಧರ್ವರು, ಉರಗರು, ರಾಕ್ಷಸರು ಯಜ್ಞವನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ. ರಾಜನಿಲ್ಲದ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವವನು ಇರುವುದಿಲ್ಲ.
12.72.25
इतो दत्तेन जीवन्ति देवताः पितरस्तथा ।
राजन्येवास्य धर्मस्य योगक्षेमः प्रतिष्ठितः ॥ १२.७२.२५ ॥
ಕೊಟ್ಟ ದಾನದಿಂದ ದೇವತೆಗಳೂ ಪಿತೃಗಳೂ ಬದುಕುತ್ತಾರೆ. ರಾಜನೇ, ಈ ಧರ್ಮದ ಯೋಗಕ್ಷೇಮವು ರಾಜನಲ್ಲಿಯೇ ಸ್ಥಾಪಿತವಾಗಿದೆ.
12.72.26
छायायामप्सु वायौ च सुखमुष्णेऽधिगच्छति ।
अग्नौ वाससि सूर्ये च सुखं शीतेऽधिगच्छति।
शब्दे स्पर्शे रसे रूपे गन्धे च रमते मनः ॥ १२.७२.२६ ॥
ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ, ನೀರಿನಲ್ಲಿ, ವಾಯುವಿನಲ್ಲಿ, ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಸುಖ ಸಿಗುತ್ತದೆ; ಅಗ್ನಿಯಲ್ಲಿ, ವಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿ, ಚಳಿಯಲ್ಲಿ ಸುಖ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಶಬ್ದ, ಸ್ಪರ್ಶ, ರಸ, ರೂಪ, ಗಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು ರಮಿಸುತ್ತದೆ.
12.72.27
तेषु भोगेषु सर्वेषु न भीतो लभते सुखम् ।
अभयस्य हि यो दाता तस्यैव सुमहत्फलम् ॥ १२.७२.२७ ॥
ಈ ಎಲ್ಲ ಭೋಗಗಳಲ್ಲಿ ಭಯಗೊಂಡವನು ಸುಖವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅಭಯವನ್ನು ನೀಡುವವನಿಗೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಫಲ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
12.72.28
न हि प्राणसमं दानं त्रिषु लोकेषु विद्यते ।
इन्द्रो राजा यमो राजा धर्मो राजा तथैव च।
राजा बिभर्ति भूतानि राज्ञा सर्वमिदं धृतम् ॥ १२.७२.२८ ॥
ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾದ ದಾನವಿಲ್ಲ. ಇಂದ್ರನೂ ರಾಜ, ಯಮನೂ ರಾಜ, ಧರ್ಮವೂ ರಾಜ; ರಾಜನೇ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಪೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ರಾಜನಿಂದಲೇ ಇದೆಲ್ಲವೂ ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.