มหาภารตะ · อัธยายะ 12.72
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
12.72.1
कीदृशो ब्राह्मणो राजा कार्याकार्यविचारणे ।
क्षमः कर्तुं समर्थो वा तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १२.७२.१ ॥
พราหมณ์เช่นไรเหมาะและสามารถเป็นกษัตริย์ได้ในการพิจารณาว่าสิ่งใดควรทำและสิ่งใดไม่ควรทำ ท่านปู่โปรดบอกข้าพเจ้าเรื่องนั้นด้วย
12.72.2
य एव तु सतो रक्षेदसतश्च निवर्तयेत् ।
स एव राज्ञा कर्तव्यो राजन्राजपुरोहितः ॥ १२.७२.२ ॥
ผู้ใดคุ้มครองคนดีและหันกลับคนชั่วได้ ผู้นั้นเท่านั้น โอ้กษัตริย์ ที่กษัตริย์ควรแต่งตั้งให้เป็นราชครู
12.72.3
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
पुरूरवस ऐलस्य संवादं मातरिश्वना ॥ १२.७२.३ ॥
ในเรื่องนี้ ผู้คนยังอ้างถึงเรื่องเล่าโบราณนี้ คือบทสนทนาของปุรูรวัส บุตรของอิลา กับมาตริศวัน
12.72.4
कुतः स्विद्ब्राह्मणो जातो वर्णाश्चापि कुतस्त्रयः ।
कस्माच्च भवति श्रेयांस्तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १२.७२.४ ॥
พราหมณ์เกิดจากที่ใด และวรรณะทั้งสามเกิดจากที่ใด เหตุใดพราหมณ์จึงประเสริฐกว่า ขอท่านโปรดอธิบายเรื่องนี้แก่ข้าพเจ้า
12.72.5
ब्राह्मणो मुखतः सृष्टो ब्रह्मणो राजसत्तम ।
बाहुभ्यां क्षत्रियः सृष्ट ऊरुभ्यां वैश्य एव च ॥ १२.७२.५ ॥
โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่กษัตริย์ พราหมณ์ถูกสร้างจากปากของพระพรหม กษัตริย์ถูกสร้างจากแขน และแพศย์ก็ถูกสร้างจากต้นขา
12.72.6
वर्णानां परिचर्यार्यं त्रयाणां भरतर्षभ ।
वर्णश्चतुर्थः पश्चात्तु पभ्द्यां शूद्रो विनिर्मितः ॥ १२.७२.६ ॥
โอ้วัวผู้ประเสริฐแห่งภรตะ เพื่อรับใช้วรรณะทั้งสาม วรรณะที่สี่คือศูทร ต่อมาจึงถูกสร้างจากเท้า
12.72.7
ब्राह्मणो जायमानो हि पृथिव्यामनुजायते ।
ईश्वरः सर्वभूतानां धर्मकोशस्य गुप्तये ॥ १२.७२.७ ॥
เพราะพราหมณ์เมื่อเกิดแล้วย่อมเกิดซ้ำบนแผ่นดิน ในฐานะเจ้าแห่งสรรพสัตว์ เพื่อคุ้มครองคลังแห่งธรรม
12.72.8
सर्वस्वं ब्राह्मणस्येदं यत्किंचिदिह दृश्यते ।
धर्मयुक्तं प्रशस्तं च जगत्यस्मिन्नृपात्मज ॥ १२.७२.८ ॥
สิ่งทั้งปวงในโลกนี้ที่ปรากฏอยู่ ล้วนเป็นของพราหมณ์ สิ่งนั้นชอบด้วยธรรมและควรสรรเสริญ โอ้บุตรแห่งกษัตริย์
12.72.9
ततः पृथिव्या यन्तारं क्षत्रियं दण्डधारणे ।
द्वितीयं वर्णमकरोत्प्रजानामनुगुप्तये ॥ १२.७२.९ ॥
จากนั้น เพื่อให้เป็นผู้ปกครองแผ่นดินและถือไม้เท้าแห่งการลงโทษ พระองค์จึงสร้างกษัตริย์ วรรณะที่สอง เพื่อคุ้มครองประชาชน
12.72.10
वैश्यस्तु धनधान्येन त्रीन्वर्णान्बिभृयादिमान् ।
शूद्रो ह्येतान्परिचरेदिति ब्रह्मानुशासनम् ॥ १२.७२.१० ॥
แพศย์พึงเลี้ยงดูวรรณะทั้งสามนี้ด้วยทรัพย์และธัญญาหาร ส่วนศูทรพึงรับใช้ทั้งสามนี้ นี่คือคำสั่งสอนของพระพรหม
12.72.11
द्विजस्य क्षत्रबन्धोर्वा कस्येयं पृथिवी भवेत् ।
धर्मतः सह वित्तेन सम्यग्वायो प्रचक्ष्व मे ॥ १२.७२.११ ॥
แผ่นดินนี้ควรเป็นของผู้ใดเล่า ของผู้เกิดสองครั้งหรือของญาติของกษัตริย์ ขอท่านโปรดอธิบายให้ข้าพเจ้าเข้าใจโดยถูกต้องตามธรรมและทรัพย์ โอ้วายุ
12.72.12
विप्रस्य सर्वमेवैतद्यत्किंचिज्जगतीगतम् ।
धनं धान्यं हिरण्यं च स्त्रियो रत्नानि वाहनम् ॥ १२.७२.१२ ॥
สิ่งทั้งปวงที่มีอยู่ในโลก ล้วนเป็นของพราหมณ์ ได้แก่ ทรัพย์ ธัญญาหาร ทองคำ สตรี อัญมณี และยานพาหนะ
12.72.13
मङ्गलं च प्रशस्तं च यच्चान्यदपि विद्यते ।
ज्येष्ठेनाभिजनेनेह तद्धर्मकुशला विदुः ॥ १२.७२.१३ ॥
สิ่งที่เป็นมงคลและประเสริฐ และสิ่งอื่นใดที่มีอยู่ในโลกนี้ ผู้ชำนาญในธรรมย่อมรู้ว่าเป็นของผู้มีสายตระกูลอาวุโส
12.72.14
स्वमेव ब्राह्मणो भुङ्क्ते स्वं वस्ते स्वं ददाति च ।
गुरुर्हि सर्ववर्णानां ज्येष्ठः श्रेष्ठश्च वै द्विजः ॥ १२.७२.१४ ॥
พราหมณ์ย่อมบริโภคสิ่งที่เป็นของตน สวมใส่สิ่งที่เป็นของตน และให้สิ่งที่เป็นของตน พราหมณ์เป็นครูของวรรณะทั้งปวง เป็นผู้อาวุโสและประเสริฐที่สุดแห่งผู้เกิดสองครั้ง
12.72.15
पत्यभावे यथैव स्त्री देवरं कुरुते पतिम् ।
आनन्तर्यात्तथा क्षत्रं पृथिवी कुरुते पतिम्।
एष ते प्रथमः कल्प आपद्यन्यो भवेदतः ॥ १२.७२.१५ ॥
ดังที่หญิงเมื่อสามีไม่มี ย่อมรับน้องชายของสามีเป็นสามี ฉันใด วรรณะกษัตริย์ก็ย่อมรับแผ่นดินเป็นสามีตามลำดับฉันนั้น นี่คือแบบแผนแรกของท่าน ในยามวิบัติอาจมีแบบแผนอื่นได้
12.72.16
यदि स्वर्गे परं स्थानं धर्मतः परिमार्गसि ।
यत्किंचिज्जयसे भूमिं ब्राह्मणाय निवेदय ॥ १२.७२.१६ ॥
หากท่านแสวงหาที่สูงสุดในสวรรค์ด้วยธรรม ดังนั้น แผ่นดินใดที่ท่านพิชิตได้ จงถวายแด่พราหมณ์
12.72.17
श्रुतवृत्तोपपन्नाय धर्मज्ञाय तपस्विने ।
स्वधर्मपरितृप्ताय यो न वित्तपरो भवेत् ॥ १२.७२.१७ ॥
แด่พราหมณ์ผู้มีความรู้และความประพฤติดี ผู้รู้ธรรม เป็นนักพรต พอใจในหน้าที่ของตน และไม่แสวงหาทรัพย์เป็นที่ตั้ง
12.72.18
यो राजानं नयेद्बुद्ध्या सर्वतः परिपूर्णया ।
ब्राह्मणो हि कुले जातः कृतप्रज्ञो विनीतवान् ॥ १२.७२.१८ ॥
พราหมณ์ผู้สามารถนำพากษัตริย์ด้วยปัญญาที่สมบูรณ์ในทุกด้าน เพราะพราหมณ์เกิดในตระกูลดี มีปัญญาอันสำเร็จแล้ว และเป็นผู้ประพฤติอ่อนน้อม
12.72.19
श्रेयो नयति राजानं ब्रुवंश्चित्रां सरस्वतीम् ।
राजा चरति यं धर्मं ब्राह्मणेन निदर्शितम् ॥ १२.७२.१९ ॥
หน้าที่ที่กษัตริย์ดำเนินตาม ตามที่พราหมณ์ชี้แนะ ย่อมนำกษัตริย์ไปสู่ความเจริญ ขณะที่พราหมณ์กล่าวด้วยสรัสวตีอันหลากหลาย
12.72.20
शुश्रूषुरनहंवादी क्षत्रधर्मव्रते स्थितः ।
तावता सत्कृतः प्राज्ञश्चिरं यशसि तिष्ठति ॥ १२.७२.२० ॥
ผู้มีปัญญาที่เชื่อฟัง ไม่ถือตน ตั้งมั่นในวัตรแห่งหน้าที่กษัตริย์ เมื่อได้รับการให้เกียรติเพียงเท่านั้น ย่อมดำรงอยู่ในเกียรติยศไปนาน
12.72.21
तस्य धर्मस्य सर्वस्य भागी राजपुरोहितः ।
एवमेव प्रजाः सर्वा राजानमभिसंश्रिताः ॥ १२.७२.२१ ॥
ราชปุโรหิตย่อมได้ส่วนในธรรมทั้งปวงนั้น ประชาทั้งปวงก็เช่นเดียวกัน ย่อมพึ่งพิงพระราชา
12.72.22
ब्राह्मणं च सविद्वांसं राजशास्त्रविपश्चितम् ।
सम्यग्वृत्ताः स्वधर्मस्था न कुतश्चिद्भयान्विताः ॥ १२.७२.२२ ॥
พราหมณ์ผู้มีความรู้และเชี่ยวชาญในศาสตร์แห่งการปกครองเป็นผู้ค้ำจุน ประชาผู้ประพฤติชอบ ตั้งมั่นในหน้าที่ของตน ย่อมไม่หวาดกลัวสิ่งใดจากผู้ใด
12.72.23
राष्ट्रे चरन्ति यं धर्मं राज्ञा साध्वभिरक्षिताः ।
चतुर्थं तस्य धर्मस्य राजा भागं तु विन्दति ॥ १२.७२.२३ ॥
ธรรมใดที่ประชาปฏิบัติในแว่นแคว้น เมื่อได้รับการคุ้มครองโดยดีจากพระราชา พระราชาย่อมได้ส่วนหนึ่งในสี่ของธรรมนั้น
12.72.24
देवा मनुष्याः पितरो गन्धर्वोरगराक्षसाः ।
यज्ञमेवोपजीवन्ति नास्ति यष्टा ह्यराजके ॥ १२.७२.२४ ॥
เทวดา มนุษย์ บรรพบุรุษ คันธรรพ์ นาค และรากษส ย่อมดำรงชีพด้วยยัญเท่านั้น ในแว่นแคว้นที่ไม่มีพระราชา ย่อมไม่มีผู้บูชายัญ
12.72.25
इतो दत्तेन जीवन्ति देवताः पितरस्तथा ।
राजन्येवास्य धर्मस्य योगक्षेमः प्रतिष्ठितः ॥ १२.७२.२५ ॥
เทวดาและบรรพบุรุษย่อมดำรงชีพด้วยสิ่งที่ถวายในโลกนี้ ข้าแต่พระราชา ความอยู่ดีมีสุขและความมั่นคงของธรรมนี้ตั้งอยู่ได้ด้วยพระราชาเท่านั้น
12.72.26
छायायामप्सु वायौ च सुखमुष्णेऽधिगच्छति ।
अग्नौ वाससि सूर्ये च सुखं शीतेऽधिगच्छति।
शब्दे स्पर्शे रसे रूपे गन्धे च रमते मनः ॥ १२.७२.२६ ॥
ในร่มเงา ในน้ำ ในลม และในความร้อน ย่อมพบความสุข ในไฟ ในผ้า ในดวงอาทิตย์ และในความหนาว ย่อมพบความสุข ใจย่อมยินดีในเสียง สัมผัส รส รูป และกลิ่น
12.72.27
तेषु भोगेषु सर्वेषु न भीतो लभते सुखम् ।
अभयस्य हि यो दाता तस्यैव सुमहत्फलम् ॥ १२.७२.२७ ॥
ผู้ที่หวาดกลัวย่อมไม่พบความสุขในบรรดาสิ่งเสพเหล่านั้นทั้งสิ้น ผู้ใดให้ความไม่หวาดกลัวแก่ผู้อื่น ผลบุญของผู้นั้นย่อมยิ่งใหญ่นัก
12.72.28
न हि प्राणसमं दानं त्रिषु लोकेषु विद्यते ।
इन्द्रो राजा यमो राजा धर्मो राजा तथैव च।
राजा बिभर्ति भूतानि राज्ञा सर्वमिदं धृतम् ॥ १२.७२.२८ ॥
ไม่มีทานใดเท่าเทียมชีวิตในสามโลก อินทร์ก็เป็นพระราชา ยมก็เป็นพระราชา ธรรมก็เป็นพระราชาเช่นกัน พระราชาค้ำจุนสรรพสัตว์ และสิ่งทั้งปวงนี้ย่อมตั้งอยู่ได้ด้วยพระราชา