महाभारत · अध्याय 13.100
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.100.1
सर्वान्कामान्प्रयच्छन्ति ये प्रयच्छन्ति काञ्चनम् ।
इत्येवं भगवानत्रिः पितामहसुतोऽब्रवीत् ॥ १३.१००.१ ॥
जे लोक सोने दान करतात ते सर्व इच्छा पूर्ण करतात. असे पितामहाचे पुत्र भगवान अत्रि म्हणाले.
13.100.2
पवित्रं शुच्यथायुष्यं पितृणामक्ष्यं च तत् ।
सुवर्णं मनुजेन्द्रेण हरिश्चन्द्रेण कीर्तितम् ॥ १३.१००.२ ॥
ते सोने पवित्र, शुद्धिकारक, दीर्घायुष्य देणारे आणि पितरांसाठी अक्षय आहे, असे मनुजेंद्र हरिश्चंद्र यांनी सांगितले.
13.100.3
पानीयपरमं दानं दानानां मनुरब्रवीत् ।
तस्मात्कूपांश्च वापीश्च तटाकानि च स्वानयेत् ॥ १३.१००.३ ॥
दानांमध्ये पाणी दान हे श्रेष्ठ आहे असे मनू म्हणाला. म्हणून विहिरी, पायविहिरी आणि तलाव खोदवावेत.
13.100.4
सर्वं विनाशयेत्पापं पुरुषस्येह कर्मणः ।
कूपः प्रवृत्तपानीयः सुप्रवृत्तश्च नित्यशः ॥ १३.१००.४ ॥
येथे माणसाचे हे कर्म सर्व पापांचा नाश करते. ज्या विहिरीतून सतत पाणी वाहते आणि जी नेहमी चांगली चालते, ती (उत्तम) आहे.
13.100.5
सर्वं तारयते वंशं यस्य खाते जलाशये ।
गावः पिबन्ति विप्राश्च साधवश्च नराः सदा ॥ १३.१००.५ ॥
ज्याने खोदलेल्या जलाशयातून गायी, ब्राह्मण, साधू आणि माणसे नेहमी पाणी पितात, तो आपल्या संपूर्ण वंशाचा उद्धार करतो.
13.100.6
निदाघकाले पानीयं यस्य तिष्ठत्यवारितम् ।
स दुर्गं विषमं कृत्स्नं न कदाचिदवाप्नुते ॥ १३.१००.६ ॥
उन्हाळ्यात ज्याचे पाणी अडथळ्याशिवाय उपलब्ध राहते, तो कधीही कोणत्याही कठीण आणि विषम संकटात सापडत नाही.
13.100.7
बृहस्पतेर्भगवतः पूष्णश्चैव भगस्य च ।
अश्विनोश्चैव वह्नेश्च प्रीतिर्भवति सर्पिषा ॥ १३.१००.७ ॥
बृहस्पती, भगवान पूषन, भग, अश्विनीकुमार आणि अग्नी यांची प्रीती तुपाने होते.
13.100.8
परमं भेषजं ह्येतद्यज्ञानामेतदुत्तमम् ।
रसानामुत्तमं चैतत्फलानां चैतदुत्तमम् ॥ १३.१००.८ ॥
हेच परम औषध आहे; यज्ञांमध्ये हेच उत्तम आहे; रसांमध्ये हेच उत्तम आणि फळांमध्येही हेच उत्तम आहे.
13.100.9
फलकामो यशस्कामः पुष्टिकामश्च नित्यदा ।
घृतं दद्याद्द्विजातिभ्यः पुरुषः शुचिरात्मवान् ॥ १३.१००.९ ॥
फळाची, कीर्तीची आणि पुष्टीची इच्छा करणाऱ्या, सदैव शुचिर्भूत आणि आत्मसंयमी पुरुषाने द्विजांना तूप दान करावे.
13.100.10
घृतं मासे आश्वयुजि विप्रभ्यो यः प्रयच्छति ।
तस्मै प्रयच्छतो रूपं प्रीतौ देवाविहाश्विनौ ॥ १३.१००.१० ॥
आश्विन महिन्यात जो ब्राह्मणांना तूप देतो, त्याच्यावर प्रसन्न होऊन अश्विनीकुमार देव येथे आपले रूप प्रकट करतात.
13.100.11
पायसं सर्पिषा मिश्रं द्विजेभ्यो यः प्रयच्छति ।
गृहं तस्य न रक्षांसि धर्षयन्ति कदाचन ॥ १३.१००.११ ॥
तुपमिश्रित पायस जो द्विजांना देतो, त्याच्या घरावर राक्षस कधीही हल्ला करत नाहीत.
13.100.12
पिपासया न म्रियते सोपच्छन्दश्च जायते ।
न प्राप्नुयाच्च व्यसनं करकान्यः प्रयच्छति ॥ १३.१००.१२ ॥
घागरी (पाण्याची भांडी) दान करणारा तहानेने मरत नाही; तो दृढ इच्छाशक्तीने जन्मतो आणि कोणतेही संकट त्याच्यावर येत नाही.
13.100.13
प्रयतो ब्राह्मणाग्रे यः श्रद्धया परया युतः ।
उपस्पर्शनषड्भागं लभते पुरुषः सदा ॥ १३.१००.१३ ॥
संयमी होऊन ब्राह्मणांसमोर परम श्रद्धेने युक्त असणारा पुरुष सदैव आचमनाच्या सहाव्या भागाचे फल मिळवतो.
13.100.14
यः साधनार्थं काष्ठानि ब्राह्मणेभ्यः प्रयच्छति ।
प्रतापनार्थं राजेन्द्र वृत्तवद्भ्यः सदा नरः ॥ १३.१००.१४ ॥
हे राजेंद्रा! यज्ञकर्मासाठी आणि अग्नी पेटवण्यासाठी सदाचारी ब्राह्मणांना जो मनुष्य सदा लाकडे देतो, तो सदैव (पुण्य मिळवतो).
13.100.15
सिद्ध्यन्त्यर्थाः सदा तस्य कार्याणि विविधानि च ।
उपर्युपरि शत्रूणां वपुषा दीप्यते च सः ॥ १३.१००.१५ ॥
त्याची ध्येये आणि विविध कार्ये सदैव सिद्ध होतात; तो शत्रूंपेक्षा वरचढ होऊन आपल्या तेजाने चमकतो.
13.100.16
भगवांश्चापि सम्प्रतो वह्निर्भवति नित्यशः ।
न तं त्यजन्ति पशवः सङ्ग्रामे च जयत्यपि ॥ १३.१००.१६ ॥
तो भगवान अग्नीही त्याच्यासाठी सदैव प्रकट असतो; पशू त्याला सोडत नाहीत; तो युद्धातही विजय मिळवतो.
13.100.17
पुत्राञ्श्रियं च लभते यश्छत्रं सम्प्रच्छति ।
न चक्षुर्व्याधिं लभते यज्ञभागमथाश्नुते ॥ १३.१००.१७ ॥
जो छत्र दान करतो, त्याला पुत्र आणि समृद्धी मिळते; त्याला डोळ्यांचा रोग होत नाही; तो यज्ञभागही भोगतो.
13.100.18
निदाघकाले वर्षे वा यश्छत्रं सम्प्रयच्छति ।
नास्य कश्चिन्मनोदाहः कदाचिदपि जायते।
कृच्छ्रात्स विषमाच्चैव क्षिप्रं मोक्षमवाप्नुते ॥ १३.१००.१८ ॥
उन्हाळ्यात किंवा पावसाळ्यात जो छत्र दान करतो, त्याच्या मनात कधीही कोणताही संताप उत्पन्न होत नाही; तो संकट आणि विषम स्थितीतून लवकरच मुक्ती मिळवतो.
13.100.19
प्रदानं सर्वदानानां शकटस्य विशाम्पते ।
एवमाह महाभागः शाण्डिल्यो भगवानृषिः ॥ १३.१००.१९ ॥
हे प्रजापते, महाभाग भगवान ऋषी शाण्डिल्य यांनी असे सांगितले: सर्व दानांमध्ये शकट (गाडी) दान श्रेष्ठ आहे.