মহাভারত · অধ্যায় 13.185
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.185.1
स्त्रीणां हि समुदाचारं सर्वधर्मविदांवर ।
श्रोतुमिच्छाम्यहं त्वत्तस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.१८५.१ ॥
হে সর্বধর্মজ্ঞশ্রেষ্ঠ, হে পিতামহ! নারীদের আচরণ সম্পর্কে আপনার কাছ থেকে শুনতে ইচ্ছা করি; তা আমাকে বলুন।
13.185.2
सर्वज्ञां सर्वतत्त्वज्ञां देवलोके मनस्विनीम् ।
कैकेयी सुमना नाम शाण्डिलीं पर्यपृच्छत ॥ १३.१८५.२ ॥
দেবলোকে সর্বজ্ঞা, সর্বতত্ত্বজ্ঞা, মনস্বিনী কৈকেয়ী নামে সুমনা শাণ্ডিলীকে জিজ্ঞাসা করলেন।
13.185.3
केन वृत्तेन कल्याणि समाचारेण केन वा ।
विधूय सर्वपापानि देवलोकं त्वमागता ॥ १३.१८५.३ ॥
হে কল্যাণী! কোন আচরণে, অথবা কোন সদাচারে, সমস্ত পাপ ঝেড়ে ফেলে তুমি দেবলোকে এসেছ?
13.185.4
हुताशनशिखेव त्वं ज्वलमाना स्वतेजसा ।
सुता ताराधिपस्येव प्रभया दिवमागता ॥ १३.१८५.४ ॥
তুমি নিজের তেজে অগ্নিশিখার মতো জ্বলছ; তারাধিপতির (চন্দ্রের) কন্যার মতো নিজ প্রভায় স্বর্গে এসেছ।
13.185.5
अरजांसि च वस्त्राणि धारयन्ती गतक्लमा ।
विमानस्था शुभा भासि सहस्रगुणमोजसा ॥ १३.१८५.५ ॥
ধূলিহীন বস্ত্র পরিহিতা, ক্লান্তিহীনা, বিমানে দাঁড়িয়ে তুমি সহস্রগুণ তেজে শুভ্র হয়ে প্রকাশ পাচ্ছ।
13.185.6
न त्वमल्पेन तपसा दानेन नियमेन वा ।
इमं लोकमनुप्राप्ता त्वं हि तत्त्वं वदस्व मे ॥ १३.१८५.६ ॥
তুমি সামান্য তপস্যা, দান বা নিয়মে এই লোক লাভ করোনি; অতএব সেই তত্ত্ব আমাকে বলো।
13.185.7
इति पृष्टा सुमनया मधुरं चारुहासिनी ।
शाण्डिली निभृतं वाक्यं सुमनामिदमब्रवीत् ॥ १३.१८५.७ ॥
সুমনা এভাবে মধুর স্বরে জিজ্ঞাসা করলে, সুন্দর হাসিমুখী শাণ্ডিলী শান্তভাবে সুমনাকে এই কথা বললেন।
13.185.8
नाहं काषायवसना नापि वल्कलधारिणी ।
न च मुण्डा च जटिला भूत्वा देवत्वमागता ॥ १३.१८५.८ ॥
আমি কাষায় বস্ত্র পরিধান করে, বল্কল ধারণ করে, মুণ্ডন করে কিংবা জটা ধারণ করে দেবত্ব লাভ করিনি।
13.185.9
अहितानि च वाक्यानि सर्वाणि परुषाणि च ।
अप्रमत्ता च भर्तारं कदाचिन्नाहमब्रवम् ॥ १३.१८५.९ ॥
আমি সর্বদা সতর্ক থেকে স্বামীর সঙ্গে কখনও অহিতকর বা রূঢ় কোনো বাক্য বলিনি।
13.185.10
देवतानां पितॄणां च ब्राह्मणानां च पूजने ।
अप्रमत्ता सदा युक्ता श्वश्रूश्वशुरवर्तिनी ॥ १३.१८५.१० ॥
দেবতা, পিতৃপুরুষ ও ব্রাহ্মণদের পূজায় আমি সর্বদা সতর্ক ও নিযুক্ত থাকতাম; শ্বশুর-শাশুড়ির সেবায় রত থাকতাম।
13.185.11
पैशुन्ये न प्रवर्तामि न ममैतन्मनो गतम् ।
अद्वारि न च तिष्ठामि चिरं न कथयामि च ॥ १३.१८५.११ ॥
আমি পরনিন্দায় লিপ্ত হই না, আমার মনও সেদিকে যায় না; দরজায় দীর্ঘক্ষণ দাঁড়াই না, দীর্ঘক্ষণ কথাও বলি না।
13.185.12
असद्वा हसितं किञ्चिदहितं वाऽपि कर्मणा ।
रहस्यमरहस्यं वा न प्रवर्तामि सर्वथा ॥ १३.१८५.१२ ॥
আমি কোনোভাবেই অশোভন হাসি, কর্মে অহিত, গোপন বা প্রকাশ্য কোনো বিষয়ে কখনও লিপ্ত হই না।
13.185.13
कार्यार्थे निर्गतं चापि भर्तारं गृहमागतम् ।
आसनेनोपसंयोज्य पूजयामि समाहिता ॥ १३.१८५.१३ ॥
কাজের জন্য বাইরে গিয়ে ঘরে ফেরা স্বামীকে আমি আসন দিয়ে, একাগ্রচিত্তে সম্মান করি।
13.185.14
यदन्नं नाभिजानाति यद्भोज्यं नाभिनन्दति ।
भक्ष्यं वा यदि वा लेह्यं तत्सर्वं वर्जयाम्यहम् ॥ १३.१८५.१४ ॥
যে অন্ন তিনি চেনেন না, যে ভোজ্য তিনি অনুমোদন করেন না, ভক্ষ্য হোক বা লেহ্য, সে সমস্তই আমি বর্জন করি।
13.185.15
कुटुंबार्थे समानीतं यत्किञ्चित्कार्यमेव तु ।
पुनरुत्थाय तत्सर्वं कारयामि करोमि च ॥ १३.१८५.१५ ॥
পরিবারের জন্য যা কিছু কাজ আনা হয়েছে, আবার উঠে সেসব আমি করাই এবং নিজেও করি।
13.185.16
अग्निसंरक्षणपरा गृहशुद्धिं च कारये ।
कुमारान्पालये नित्यं कुमारीं परिशिक्षये ॥ १३.१८५.१६ ॥
অগ্নি রক্ষায় তৎপর থেকে আমি ঘরের শুদ্ধি করাই; বালকদের নিত্য পালন করি; কুমারীকে ভালোভাবে শিক্ষা দিই।
13.185.17
आत्मप्रियाणि हित्वाऽपि गर्भसंरक्षणे रता ।
बालानां वर्जये नित्यं शापं कोपं प्रतापनम् ॥ १३.१८५.१७ ॥
নিজের প্রিয় বস্তুও ত্যাগ করে, গর্ভ রক্ষায় রত হয়ে, আমি বালকদের প্রতি সর্বদা শাপ, ক্রোধ ও কঠোর শাসন বর্জন করি।
13.185.18
अविक्षिप्तानि धान्यानि नान्नविक्षेपणं गृहे ।
रक्तवत्स्पृहये गेहे गावः सयवसोदकाः।
समुद्गम्य च शुद्धाऽहं भिक्षां दद्यां द्विजातिषु ॥ १३.१८५.१८ ॥
ঘরে শস্য ছড়াতে না দিয়ে সুরক্ষিত রাখি; যব-ঘাস ও জলসহ গরুদের আমি কামনা করি; প্রভাতে উঠে শুদ্ধ হয়ে দ্বিজদের ভিক্ষা দিই।
13.185.19
प्रवासं यदि मे याति भर्ता कार्येण केनचित् ।
मङ्गलैर्बहुभिर्युक्ता भवामि नियता तदा ॥ १३.१८५.१९ ॥
আমার স্বামী যদি কোনো কাজে প্রবাসে যান, তবে আমি বহু মঙ্গলদ্রব্যে যুক্ত হয়ে সংযতভাবে থাকি।
13.185.20
अञ्जनं रोचनां चैव स्नानं माल्यानुलेपनम् ।
प्रसाधनं च निष्क्रान्ते नामिनन्दामि भर्तरि ॥ १३.१८५.२० ॥
স্বামী চলে গেলে আমি অঞ্জন, রোচনা, স্নান, মালা, অনুলেপন ও প্রসাধনে আনন্দ করি না।
13.185.21
नोत्थापयामि भर्तारं सुखं सुप्तमहं सदा ।
आतुरेष्वपि कार्येषु तेन तुष्यति मे मनः।
नोत्थापये सुखं सुप्तं ह्यातुरं पालये पतिम् ॥ १३.१८५.२१ ॥
আমি সদা সুখে ঘুমন্ত স্বামীকে জাগাই না; আতুর কাজেও তাঁর দ্বারাই আমার মন তুষ্ট হয়। সুখে ঘুমন্ত স্বামীকে জাগাই না; রোগে আক্রান্ত হলে স্বামীকে পালন করি।
13.185.22
नायासयामि भर्तारं कुटुम्बार्थेऽपि सर्वदा ।
गुप्तगुह्या सदा चास्मि सुसंमृष्टनिवेशना ॥ १३.१८५.२२ ॥
পরিবারের কাজের জন্যও আমি কখনো স্বামীকে কষ্ট দিই না; সর্বদা গোপন বিষয় গোপন রাখি, আমার গৃহ সুন্দরভাবে পরিষ্কৃত থাকে।
13.185.23
इमं धर्मपथं नारी पालयन्ती समाहिता ।
अरुन्धतीव नारीणीस्वर्गलोके महीयते ॥ १३.१८५.२३ ॥
এই ধর্মপথ পালনকারী সমাহিতচিত্তা নারী, নারীদের মধ্যে অরুন্ধতীর মতো স্বর্গলোকে সম্মানিত হন।
13.185.24
एतदाख्याय सा देवी सुमनायै तपस्विनी ।
पतिधर्मं महाभागा जगामादर्शनं तदा ॥ १३.१८५.२४ ॥
এই কথা বলে সেই দেবী, তপস্বিনী, মহাভাগা সুমনাকে পতিধর্ম বুঝিয়ে তখনই অদৃশ্য হলেন।
13.185.25
यश्चेदं पाण्डवाख्यानं पठेत्पर्वणि पर्वणि ।
स देवलोकं सम्प्राप्य नन्दने स सुखी वसेत् ॥ १३.१८५.२५ ॥
যিনি এই পাণ্ডবদের আখ্যান প্রতি পর্বে পাঠ করেন, তিনি দেবলোক লাভ করে নন্দন কাননে সুখে বাস করেন।