महाभारत · अध्याय 13.185
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.185.1
स्त्रीणां हि समुदाचारं सर्वधर्मविदांवर ।
श्रोतुमिच्छाम्यहं त्वत्तस्तन्मे ब्रूहि पितामह ॥ १३.१८५.१ ॥
सर्वधर्मज्ञांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या हे पितामह! स्त्रियांच्या आचाराविषयी आपल्याकडून ऐकण्याची माझी इच्छा आहे; ते मला सांगा.
13.185.2
सर्वज्ञां सर्वतत्त्वज्ञां देवलोके मनस्विनीम् ।
कैकेयी सुमना नाम शाण्डिलीं पर्यपृच्छत ॥ १३.१८५.२ ॥
देवलोकात सर्वज्ञ, सर्वतत्त्वज्ञ आणि मनस्विनी असलेल्या कैकेयी नावाच्या सुमनेने शाण्डिलीला विचारले.
13.185.3
केन वृत्तेन कल्याणि समाचारेण केन वा ।
विधूय सर्वपापानि देवलोकं त्वमागता ॥ १३.१८५.३ ॥
हे कल्याणी! कोणत्या वर्तनाने किंवा कोणत्या सदाचाराने, सर्व पापे झटकून तू देवलोकाला आलीस?
13.185.4
हुताशनशिखेव त्वं ज्वलमाना स्वतेजसा ।
सुता ताराधिपस्येव प्रभया दिवमागता ॥ १३.१८५.४ ॥
तू आपल्या तेजाने अग्निज्वालेसारखी प्रज्वलित आहेस; ताराधिपती (चंद्र) च्या कन्येसारखी आपल्या प्रभेने स्वर्गाला आली आहेस.
13.185.5
अरजांसि च वस्त्राणि धारयन्ती गतक्लमा ।
विमानस्था शुभा भासि सहस्रगुणमोजसा ॥ १३.१८५.५ ॥
धूळविरहित वस्त्रे परिधान केलेली, थकव्याविना, विमानात उभी असलेली तू हजारपट तेजाने शुभ्र दिसत आहेस.
13.185.6
न त्वमल्पेन तपसा दानेन नियमेन वा ।
इमं लोकमनुप्राप्ता त्वं हि तत्त्वं वदस्व मे ॥ १३.१८५.६ ॥
तू थोड्या तपाने, दानाने किंवा नियमाने या लोकाला पोहोचलेली नाहीस; म्हणून ते तत्त्व मला सांग.
13.185.7
इति पृष्टा सुमनया मधुरं चारुहासिनी ।
शाण्डिली निभृतं वाक्यं सुमनामिदमब्रवीत् ॥ १३.१८५.७ ॥
सुमनेने असे गोड स्वरात विचारल्यावर, सुंदर हसणारी शाण्डिली शांतपणे सुमनेला हे वचन म्हणाली.
13.185.8
नाहं काषायवसना नापि वल्कलधारिणी ।
न च मुण्डा च जटिला भूत्वा देवत्वमागता ॥ १३.१८५.८ ॥
मी काषाय वस्त्र परिधान करून, वल्कल धारण करून, मुंडन करून किंवा जटा धारण करून देवत्व प्राप्त केलेले नाही.
13.185.9
अहितानि च वाक्यानि सर्वाणि परुषाणि च ।
अप्रमत्ता च भर्तारं कदाचिन्नाहमब्रवम् ॥ १३.१८५.९ ॥
मी सावधानपणे राहून पतीशी कधीही अहितकारक किंवा कठोर शब्द बोललेले नाहीत.
13.185.10
देवतानां पितॄणां च ब्राह्मणानां च पूजने ।
अप्रमत्ता सदा युक्ता श्वश्रूश्वशुरवर्तिनी ॥ १३.१८५.१० ॥
देव, पितर आणि ब्राह्मण यांच्या पूजनात मी सदैव सावधान व तत्पर असे; सासू-सासऱ्यांची सेवा करीत असे.
13.185.11
पैशुन्ये न प्रवर्तामि न ममैतन्मनो गतम् ।
अद्वारि न च तिष्ठामि चिरं न कथयामि च ॥ १३.१८५.११ ॥
मी चहाडीत (चुगलखोरीत) प्रवृत्त होत नाही, माझे मनही तिकडे जात नाही; दारात बराच वेळ उभी राहत नाही, आणि दीर्घकाळ बोलतही नाही.
13.185.12
असद्वा हसितं किञ्चिदहितं वाऽपि कर्मणा ।
रहस्यमरहस्यं वा न प्रवर्तामि सर्वथा ॥ १३.१८५.१२ ॥
मी कोणत्याही प्रकारे अयोग्य हसण्यात, कृतीने अहितात, गुप्त किंवा उघड गोष्टींमध्ये कधीही प्रवृत्त होत नाही.
13.185.13
कार्यार्थे निर्गतं चापि भर्तारं गृहमागतम् ।
आसनेनोपसंयोज्य पूजयामि समाहिता ॥ १३.१८५.१३ ॥
कामासाठी बाहेर गेलेल्या आणि घरी परतलेल्या पतीला मी आसन देऊन, एकाग्र चित्ताने सन्मान करते.
13.185.14
यदन्नं नाभिजानाति यद्भोज्यं नाभिनन्दति ।
भक्ष्यं वा यदि वा लेह्यं तत्सर्वं वर्जयाम्यहम् ॥ १३.१८५.१४ ॥
ज्या अन्नाची तो ओळख ठेवत नाही, ज्या भोज्याचे तो अभिनंदन करत नाही, भक्ष्य असो वा लेह्य, ते सर्व मी वर्ज्य करते.
13.185.15
कुटुंबार्थे समानीतं यत्किञ्चित्कार्यमेव तु ।
पुनरुत्थाय तत्सर्वं कारयामि करोमि च ॥ १३.१८५.१५ ॥
कुटुंबासाठी आणलेले जे कोणतेही काम असेल, ते पुन्हा उठून मी सर्व करवते आणि स्वतःही करते.
13.185.16
अग्निसंरक्षणपरा गृहशुद्धिं च कारये ।
कुमारान्पालये नित्यं कुमारीं परिशिक्षये ॥ १३.१८५.१६ ॥
अग्नीच्या रक्षणात तत्पर राहून मी घराची शुद्धी करवते; मुलांचे नित्य पालन करते; कुमारीला चांगले शिक्षण देते.
13.185.17
आत्मप्रियाणि हित्वाऽपि गर्भसंरक्षणे रता ।
बालानां वर्जये नित्यं शापं कोपं प्रतापनम् ॥ १३.१८५.१७ ॥
स्वतःला प्रिय असलेल्या गोष्टींचाही त्याग करून, गर्भसंरक्षणात रत होऊन, मी मुलांबाबत शाप, क्रोध आणि कठोर शिक्षा नित्य वर्ज्य करते.
13.185.18
अविक्षिप्तानि धान्यानि नान्नविक्षेपणं गृहे ।
रक्तवत्स्पृहये गेहे गावः सयवसोदकाः।
समुद्गम्य च शुद्धाऽहं भिक्षां दद्यां द्विजातिषु ॥ १३.१८५.१८ ॥
घरात धान्य विखुरू न देता व्यवस्थित ठेवते; यव, गवत व पाण्यासह गायींची इच्छा करते; पहाटे उठून शुद्ध होऊन द्विजांना भिक्षा देते.
13.185.19
प्रवासं यदि मे याति भर्ता कार्येण केनचित् ।
मङ्गलैर्बहुभिर्युक्ता भवामि नियता तदा ॥ १३.१८५.१९ ॥
माझे पती एखाद्या कामासाठी प्रवासाला गेले तर मी अनेक मंगल वस्तूंनी युक्त होऊन संयमाने राहते.
13.185.20
अञ्जनं रोचनां चैव स्नानं माल्यानुलेपनम् ।
प्रसाधनं च निष्क्रान्ते नामिनन्दामि भर्तरि ॥ १३.१८५.२० ॥
पती बाहेर गेल्यावर मी अंजन, रोचना, स्नान, माळा, अंगराग आणि प्रसाधन यांत आनंद मानत नाही.
13.185.21
नोत्थापयामि भर्तारं सुखं सुप्तमहं सदा ।
आतुरेष्वपि कार्येषु तेन तुष्यति मे मनः।
नोत्थापये सुखं सुप्तं ह्यातुरं पालये पतिम् ॥ १३.१८५.२१ ॥
मी नेहमी सुखाने झोपलेल्या पतीला उठवत नाही; संकटाच्या कामातही त्यांच्याने माझे मन संतुष्ट होते. सुखाने झोपलेल्याला उठवत नाही; आजारी असताना पतीचे पालन करते.
13.185.22
नायासयामि भर्तारं कुटुम्बार्थेऽपि सर्वदा ।
गुप्तगुह्या सदा चास्मि सुसंमृष्टनिवेशना ॥ १३.१८५.२२ ॥
कुटुंबासाठीसुद्धा मी पतीला कधी त्रास देत नाही; नेहमी गुप्त गोष्टी गुप्त ठेवते आणि माझे घर नीट स्वच्छ असते.
13.185.23
इमं धर्मपथं नारी पालयन्ती समाहिता ।
अरुन्धतीव नारीणीस्वर्गलोके महीयते ॥ १३.१८५.२३ ॥
हा धर्ममार्ग पाळणारी एकाग्र स्त्री, स्त्रियांमध्ये अरुंधतीप्रमाणे स्वर्गलोकात गौरविली जाते.
13.185.24
एतदाख्याय सा देवी सुमनायै तपस्विनी ।
पतिधर्मं महाभागा जगामादर्शनं तदा ॥ १३.१८५.२४ ॥
हे सांगून ती देवी, तपस्विनी, महाभागा सुमनेला पतिधर्म सांगून त्या वेळी दृष्टीआड झाली.
13.185.25
यश्चेदं पाण्डवाख्यानं पठेत्पर्वणि पर्वणि ।
स देवलोकं सम्प्राप्य नन्दने स सुखी वसेत् ॥ १३.१८५.२५ ॥
जो कोणी हे पाण्डवांचे आख्यान प्रत्येक पर्वात वाचतो, तो देवलोक प्राप्त करून नंदनवनात सुखाने राहतो.