महाभारत · अध्याय 13.19

13.19.1

गरुडः पक्षिणां श्रेष्ठ इति पूर्वं पितामह ।
उक्तस्त्वया महाबाहो श्वेतवाहं प्रशंसता ॥ १३.१९.१ ॥

हे पितामह, पूर्वी पक्ष्यांमध्ये गरुड श्रेष्ठ आहे असे आपण सांगितले होते. हे महाबाहो, श्वेतवाहन (कृष्ण) यांची स्तुती करताना आपण असे म्हटले होते.

अत्र कौतूहल इति श्रवणे जायते मतिः ।
कथं गरुत्मान्पक्षीणां श्रैष्ठ्यं प्राप परन्तप ॥ १३.१९.२ ॥

हे ऐकण्याची उत्सुकता माझ्या मनात निर्माण होत आहे. हे परंतप, गरुत्मान पक्ष्यांमध्ये श्रेष्ठत्व कसे मिळवता झाला?

सुपर्णो वैनतेयश्च केन शत्रुश्च भोगिनाम् ।
किंवीर्यः किंबलश्चासौ वक्तुमर्हसि भारत ॥ १३.१९.३ ॥

सुपर्ण वैनतेय कोणामुळे नागांचा शत्रू झाला? त्याचे वीर्य कसे, बल कसे होते? हे भारता, ते सांगण्यास आपण योग्य आहात.

वासुदेव महाबाहो देवकी सुप्रजास्त्वया ।
श्रुतं ते धर्मराजस्य मम हर्षविवर्धन ॥ १३.१९.४ ॥

हे वासुदेवा, हे महाबाहो, देवकी आपल्यामुळे उत्तम पुत्रवती झाली. धर्मराजाचे हे बोलणे आपण ऐकले आहे, जे माझा आनंद वाढवणारे आहे.

सुपर्णं शंस इत्येव मामाह कुरुनन्दनः ।
अस्य प्रवक्तुमिच्छामि त्वयाऽज्ञप्तो महाद्युते ॥ १३.१९.५ ॥

कुरुनंदन मला म्हणाला, "सुपर्णाचे वर्णन करा." हे महाद्युते, आपल्या आज्ञेने मी हे सांगू इच्छितो.

त्वं हि शौरे महाबाहो सुपर्णः प्रोच्यसे पुरा ।
अनादिनिधने काले गरुडश्चासि केशव ॥ १३.१९.६ ॥

हे शौरे, हे महाबाहो, पूर्वी आपणच सुपर्ण म्हटले जात असा. हे केशवा, आदि-अंतहीन कालात आपणच गरुडही आहात.

तस्मात्पूर्वं प्रसाद्य त्वां धर्मपुत्राय धीमते ।
गरुडं पततांश्रेष्ठं वक्तुमिच्छामि माधव ॥ १३.१९.७ ॥

म्हणून प्रथम तुला प्रसन्न करून, बुद्धिमान धर्मपुत्रासाठी, हे माधवा, पक्ष्यांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या गरुडाविषयी सांगू इच्छितो.

यथैव मां भवान्वेद तथा वेद युधिष्ठिरः ।
यथा च गरुडो जातस्तथाऽस्मै ब्रूहि तत्वतः ॥ १३.१९.८ ॥

तू मला जसा ओळखतोस, तसाच युधिष्ठिरही ओळखतो. गरुड कसा जन्मला, ते त्याला तत्त्वतः सांग.