મહાભારત · અધ્યાય 13.24
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.24.1
ततः कद्रूर्हसन्ती च विनतां धर्मचारिणीम् ।
दासीवत्प्रेषयामास सा च सर्वं चकार तत् ॥ १३.२४.१ ॥
ત્યારે હસતી કદ્રુએ ધર્માચારિણી વિનતાને દાસીની જેમ સેવામાં નિયુક્ત કરી; તેણે તે બધું કર્યું.
13.24.2
न विवर्णा न संक्षुब्धा न च क्रुद्धा न दुःखिता ।
प्रेष्यकर्म चकारास्या विनता कमलेक्षणा ॥ १३.२४.२ ॥
તેનો ચહેરો ઝાંખો ન પડ્યો, તે વ્યાકુળ ન થઈ, ક્રોધિત ન થઈ, દુઃખી ન થઈ; કમળનયના વિનતાએ તેનું દાસીકામ કર્યું.
13.24.3
इमा दिशश्चतस्रोऽस्याः प्रेष्यभावेन वर्तिताः ।
अथ स्म वैनतेयं वै बलदर्पौ समीयतुः ॥ १३.२४.३ ॥
આ ચાર દિશાઓ તેની દાસીભાવમાં ગોઠવાયેલી હતી. પછી બળ અને દર્પ વૈનતેયને મળ્યા.
13.24.4
तं दर्पवशमापन्नं परिधावन्तमन्तिकात् ।
ददर्श नारदो राजन्देवर्षिर्दर्पसंयुतम् ॥ १३.२४.४ ॥
હે રાજન, દર્પને વશ થઈને નજીકમાં દોડતા તે દર્પયુક્તને દેવર્ષિ નારદે જોયો.
13.24.5
तमब्रवीच्च देवर्षिर्नारदः प्रहसन्निव ।
किं दर्पवशमापन्नो न वै पश्यसि मातरम् ॥ १३.२४.५ ॥
ત્યારે દેવર્ષિ નારદે જાણે હસતાં તેને કહ્યું: 'દર્પને વશ થઈને શું તું તારી માતાને જોતો નથી?'
13.24.6
बलेन दृप्तः सततमहंमानकृतः सदा ।
दासीं पन्नगराजस्य मातुरन्तर्गृहे सतीम् ॥ १३.२४.६ ॥
બળથી સદા ગર્વિત, અહંકારથી સદા પ્રેરિત થયેલો તું, નાગરાજની માતાના અંતઃપુરમાં સતી દાસી બનેલી તારી માતાને જોતો નથી?
13.24.7
तमब्रवीद्वैनतेयः कर्म किं तन्महामते ।
जनयित्री मयि सुते जाता दासी तपस्विनी ॥ १३.२४.७ ॥
વૈનતેય તેમને બોલ્યા: હે મહામતિ, તે કયું કર્મ હતું? મને જન્મ આપનારી માતા, તપસ્વિની હોવા છતાં દાસી બની.
13.24.8
अथाब्रवीदृषिर्वाक्यं दीव्यती विजिता खग ।
निकृत्या पन्नगेन्द्रस्य मात्रा पुत्रैः पुरा सह ॥ १३.२४.८ ॥
ત્યારે ઋષિએ કહ્યું: હે ખગ, પૂર્વે પન્નગરાજની માતા પોતાના પુત્રો સાથે છળથી જુગારમાં હારી ગઈ.
13.24.9
कथं जिता निकृत्या सा भगवञ्जननी मम ।
ब्रूहि तन्मे यथावृत्तं श्रुत्वा वेत्स्ये ततः परम् ॥ १३.२४.९ ॥
મારી માતા છળથી કેવી રીતે હારી ગઈ? હે ભગવન્, જે બન્યું તે યથાવત્ મને કહો; સાંભળીને હું પછી જાણીશ.
13.24.10
ततस्तस्य यथावृत्तं सर्वं तन्नारदस्तदा ।
आचख्यौ भरतश्रेष्ठ यथावृत्तं पतत्रिणः ॥ १३.२४.१० ॥
ત્યારે નારદે તેમને જે બન્યું હતું તે બધું યથાવત્ કહ્યું; હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તે પક્ષીને જેમ બન્યું હતું તેમ વર્ણવ્યું.
13.24.11
तच्छ्रुत्वा वैनतेयस्य कोपो हृदि समाविशत् ।
जगर्हे पन्नगान्सर्वान्मात्रा सह परंतपः ॥ १३.२४.११ ॥
તે સાંભળીને વૈનતેયના હૃદયમાં ક્રોધ પ્રવેશ્યો; હે પરંતપ, તેણે માતા સહિત બધા સર્પોની નિંદા કરી.
13.24.12
ततस्तु रोषाद्दुःखाच्च तूर्णमुत्पत्यक पक्षिराट् ।
जगाम यत्र माताऽस्य कृच्छ्रे महति वर्तते ॥ १३.२४.१२ ॥
પછી ક્રોધ અને દુઃખથી પક્ષીરાજ તરત ઊડ્યા અને જ્યાં તેમની માતા મોટા સંકટમાં હતી ત્યાં ગયા.
13.24.13
तत्रापश्यत्ततो दीनां जटिलां मलिनां कृशाम् ।
तोयदेन प्रतिच्छन्नां सूर्याभामिव मातरम् ॥ १३.२४.१३ ॥
ત્યાં તેણે પોતાની માતાને જોઈ; તે દીન, જટાધારી, મલિન અને કૃશ હતી, વાદળથી ઢંકાયેલા સૂર્યના તેજ જેવી.
13.24.14
तस्य दुःखाच्च रोषाच्च नेत्राभ्यामश्रु चास्रवत् ।
प्रवृत्तिं च निवृत्तिं च पौरुषे प्रतितस्थुषः ॥ १३.२४.१४ ॥
દુઃખ અને ક્રોધથી તેની આંખોમાંથી આંસુ વહ્યાં; પૌરુષમાં પ્રવૃત્તિ અને નિવૃત્તિ બંનેમાં તે સ્થિર હતો.
13.24.15
अनुक्त्वा मातरं किञ्चित्पतत्रिवरपुङ्गवः ।
कद्रूमेव स धर्मात्मा वचनं प्रत्यभाषत ॥ १३.२४.१५ ॥
માતાને કંઈ પણ કહ્યા વિના, પક્ષીઓમાં શ્રેષ્ઠ એ ધર્માત્મા કદ્રૂને જ જાણે વચન બોલ્યો.
13.24.16
यदि धर्मेण मे माता जिता यद्यप्यधर्मतः ।
ज्येष्ठा त्वमसि मे माता धर्मः सर्वः स मे मतः ॥ १३.२४.१६ ॥
મારી માતા ધર્મથી જીતાઈ હોય કે અધર્મથી, તું મારી જ્યેષ્ઠ માતા છે; મારા માટે તે સર્વ ધર્મ મનાયો છે.
13.24.17
इयं तु मे स्यात्कृपणा मयि पुत्रेऽम्ब दुःखिता ।
अनुजानीहि तां साधु मत्कृते धर्मदर्शिनि ॥ १३.२४.१७ ॥
આ મારી માતા મારા કારણે દીન અને દુઃખી થશે; હે ધર્મદર્શિની, મારા ખાતર તેને સારી રીતે મુક્ત કર.
13.24.18
कद्रूः श्रुत्वास्य तद्वाक्यं वैनतेयस्य धीमतः ।
उवाच वाक्यं दुष्प्रज्ञा परीता दुःखमूर्च्छिता ॥ १३.२४.१८ ॥
બુદ્ધિમાન વૈનતેયના એ વચન સાંભળી, દુષ્ટબુદ્ધિ કદ્રૂ દુઃખથી ઘેરાઈ મૂર્છિત થતી આ વચન બોલી.
13.24.19
नाहं तव न ते मातुर्वैनतेय कथञ्चन ।
कुर्यां प्रियमनिष्टात्मा मां ब्रवीषि खग द्विजा ॥ १३.२४.१९ ॥
હે વૈનતેય, હું તારી નથી કે તારી માતાની પણ નથી, કોઈ પણ રીતે નથી. હે પક્ષી, હે દ્વિજ, દુષ્ટ મનવાળો તું મને આવું કહે છે.
13.24.20
तां तदा ब्रुवतीं वाक्यमनिष्टं क्रूरभाषिणीम् ।
दारुणां सूनृताभिस्तामनुनेतुं प्रचक्रमे ॥ १३.२४.२० ॥
ત્યારે અપ્રિય, કઠોર બોલતી, ક્રૂર વચન કહેતી તેને મધુર અને સત્ય વચનોથી શાંત કરવાનું તેણે શરૂ કર્યું.
13.24.21
ज्येष्ठा त्वमसि कल्याणि मातुर्मे भामिनि प्रिया ।
सोदर्यी मम चासि त्वं ज्येष्ठा माता न संशयः ॥ १३.२४.२१ ॥
હે કલ્યાણી, હે ભામિની, તું મારી માતાની પ્રિય જ્યેષ્ઠ છે. તું મારી સહોદરી પણ છે; તું જ્યેષ્ઠ માતા છે, એમાં સંશય નથી.
13.24.22
विहङ्गम यथाकामं गच्छ कामगम द्विज ।
सूनृताभिस्त्वया माता नादासी शक्यमण्डज ॥ १३.२४.२२ ॥
હે વિહંગમ, ઇચ્છા પ્રમાણે જા; હે કામગ, હે દ્વિજ. હે અંડજ, મધુર અને સત્ય વચનોથી તારી માતાને દાસી બનાવી શકાય નહીં.
13.24.23
अमृतं यद्याहरेस्त्वं विहङ्गं जननीं तव ।
अदासीं मम पश्येमां वैनतेय न संशयः ॥ १३.२४.२३ ॥
જો તું અમૃત લાવીને તારી માતાને દાસીપણામાંથી મુક્ત કરે, તો હે વૈનતેય, મારી આ માતાને તું જોશે—એમાં સંશય નથી.