महाभारत · अध्याय 13.254
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.254.1
श्रुत्वा धर्मानशेषेण पावनानि च सर्वशः ।
युधिष्ठिरः शान्तनवं पुनरेवाभ्यभाषत ॥ १३.२५४.१ ॥
सर्व प्रकारे पावन करणारे धर्म पूर्णपणे ऐकून युधिष्ठिराने पुन्हा शंतनूच्या पुत्राशी संवाद साधला.
13.254.2
किमेकं दैवतं लोके किं वाऽप्येकं परायणम् ।
स्तुवन्तः कं कर्मर्चन्तः प्राप्नुयुर्मानवाः शुभम् ॥ १३.२५४.२ ॥
जगात एकमेव देव कोण? किंवा एकच परम आश्रय कोणता? कोणाची स्तुती आणि कोणाची पूजा करून मानव शुभ प्राप्त करतील?
13.254.3
को धर्मः सर्वधर्माणां भवतः परमो मतः ।
किं जपन्मुच्यते जन्तुर्जन्मसंसारबन्धनात् ॥ १३.२५४.३ ॥
सर्व धर्मांमध्ये आपल्या मते परम धर्म कोणता मानला आहे? काय जपल्याने जीव जन्म-संसाराच्या बंधनातून मुक्त होतो?
13.254.4
जगत्प्रभुं देवदेवमनन्तं पुरुषोत्तमम् ।
स्तुवन्नामसहस्रेण पुरुषः सततोत्थितः ॥ १३.२५४.४ ॥
जगाचा प्रभु, देवांचा देव, अनंत, पुरुषोत्तम यांची सहस्र नामांनी स्तुती करणारा पुरुष सदैव जागृत राहतो.
13.254.5
तमेव चार्चयन्नित्यं भक्त्या पुरुषमव्ययम् ।
ध्यायन्स्तुवन्नमस्यंश्च यजमानस्तमेव च ॥ १३.२५४.५ ॥
त्या अव्यय पुरुषाचीच भक्तिभावाने नित्य पूजा करीत, ध्यान करीत, स्तुती करीत व नमस्कार करीत यजमानही त्यालाच प्राप्त होतो.
13.254.6
अनादिनिधनं विष्णुं सर्वलोकमहेश्वरम् ।
लोकाध्यक्षं स्तुवन्नित्यं सर्वदुःकातिगो भवेत् ॥ १३.२५४.६ ॥
आदि-अंतरहित, विष्णू, सर्व लोकांचा महेश्वर, लोकाध्यक्ष यांची नित्य स्तुती करणारा सर्व दुःखांच्या पलीकडे जातो.
13.254.7
ब्रह्मण्यं सर्वधर्मज्ञं लोकानां कीर्तिवर्धनम् ।
लोकनाथं महद्भूतं सर्वबूतभवोद्भवम् ॥ १३.२५४.७ ॥
तो ब्राह्मणांप्रती निष्ठ असलेला, सर्व धर्म जाणणारा, लोकांची कीर्ती वाढवणारा, लोकनाथ, महान भूत आणि सर्व भूतांच्या उद्भवाचे मूळ आहे.
13.254.8
एष मे सर्वधर्माणां धर्मोऽधिकतमो मतः ।
यद्भक्त्या पुण्डरीकाक्षं स्तवैरर्चेन्नरः सदा ॥ १३.२५४.८ ॥
माझ्या मते सर्व धर्मांत हाच सर्वश्रेष्ठ धर्म आहे: मनुष्याने भक्तीने, स्तोत्रांनी पुण्डरीकाक्षाची सदैव पूजा करावी.
13.254.9
परमं यो महत्तेजः परमं यो महत्तपः ।
परमं यो महद्ब्रह्म परमं यः परायणम् ॥ १३.२५४.९ ॥
जो परम महान तेज, परम महान तप, परम महान ब्रह्म आणि परम आश्रय आहे.
13.254.10
पवित्राणां पवित्रं यो मङ्गलानां च मङ्गलम् ।
दैवतं देवतानां च भूतानां योऽव्ययः पिता ॥ १३.२५४.१० ॥
जो पवित्रांमध्ये पवित्र, मंगलांमध्ये मंगल, देवांचे दैवत आणि भूतांचा अव्यय पिता आहे.
13.254.11
यतः सर्वाणि भूतानि भवन्त्यादियुगागमे ।
यस्मिंश्च प्रलयं यान्ति पुनरेव युगक्षये ॥ १३.२५४.११ ॥
आदियुगाच्या आगमनी ज्याच्यापासून सर्व भूते उत्पन्न होतात आणि युगक्षयी ज्याच्यात ती पुन्हा प्रलय पावतात.
13.254.12
तस्य लोकप्रधानस्य जगन्नाथस्य भूपते ।
विष्णोर्नामसहस्रं मे शृणु पापभयापहम् ॥ १३.२५४.१२ ॥
हे राजा! लोकप्रधान आणि जगन्नाथ अशा त्या विष्णूचे पापभय नाहीसे करणारे सहस्र नाम माझ्याकडून ऐक.
13.254.13
यानि नामानि गौणानि विख्यातानि महात्मनः ।
ऋषिभिः परिगीतानि तानि वक्ष्यामि भूतये ॥ १३.२५४.१३ ॥
महात्म्याची जी गौण आणि प्रसिद्ध नावे ऋषींनी गायली आहेत, ती भूतांच्या कल्याणासाठी मी सांगेन.
13.254.14
ऋषिर्नाम्नां सहस्रस्य देवव्यासो महामुनिः ।
छन्दोनुष्टुप्तथा देवो भगवान्देवकीसुतः ॥ १३.२५४.१४ ॥
सहस्रनामांचा ऋषी महामुनी देवव्यास आहे; छंद अनुष्टुप; देवता देवकीपुत्र भगवान.
13.254.15
अमुतांशूद्भवो बीजं शक्तिर्देवकिनन्दनः ।
त्रिसाम हृदयं तस्य शान्त्यर्थे विनियुज्यते ॥ १३.२५४.१५ ॥
अमृतांशूपासून उत्पन्न बीज, देवकीनंदन शक्ती, त्रिसाम हृदय; शांतीसाठी याचा विनियोग केला जातो.
13.254.16
ओं विश्वं विष्णुर्वषट्कारो भूतभव्यभवत्प्रभुः ।
भूतकृद्भूतभृद्भावो भूतात्मा भूतभावनः ॥ १३.२५४.१६ ॥
ॐ, विश्व, विष्णू, वषट्कार; भूत, भव्य आणि भविष्यातील प्रभू; भूतांचा कर्ता, धारक, भाव, भूतात्मा, भूतांचा पोषक.
13.254.17
पूतात्मा परमात्मा च मुक्तानां परमा गतिः ।
अव्ययः पुरुषः साक्षी क्षेत्रज्ञोऽक्षर एव च ॥ १३.२५४.१७ ॥
पवित्रात्मा, परमात्मा, मुक्तांची परम गती, अव्यय, पुरुष, साक्षी, क्षेत्रज्ञ आणि अक्षर.
13.254.18
योगो योगविदांनेता प्रधानपुरुषेश्वरः ।
नरसिंहवपुः श्रीमान्केशवः पुरुषोत्तमः ॥ १३.२५४.१८ ॥
योग, योग्यांचा नेता, प्रधान-पुरुषांचा ईश्वर; नरसिंहरूपी श्रीमान केशव, पुरुषोत्तम.
13.254.19
सर्वः शर्वः शिवः स्थाणुर्भूतादिर्निधिरव्ययः ।
सम्भवो भावनो भर्ता प्रभवः प्रभुरीश्वरः ॥ १३.२५४.१९ ॥
तो सर्व, शर्व, शिव, स्थाणू, भूतादी, निधी, अव्यय, संभव, भावन, भर्ता, प्रभव, प्रभू आणि ईश्वर आहे.
13.254.20
स्वयंभूः शंभुरादित्यः पुष्कराक्षो महास्वनः ।
अनादिनिधनो धाता विधाता धातुरुत्तमः ॥ १३.२५४.२० ॥
तो स्वयंभू, शंभू, आदित्य, पुष्कराक्ष, महास्वन, अनादिनिधन, धाता, विधाता आणि धातूंमधील उत्तम आहे.
13.254.21
अप्रमेयो हृषीकेशः पद्मनाभोऽमरप्रभुः ।
विश्वकर्मा मनुस्त्वष्टा स्थविष्ठः स्थविरो ध्रुवः ॥ १३.२५४.२१ ॥
तो अप्रमेय, हृषीकेश, पद्मनाभ, अमरप्रभू, विश्वकर्मा, मनू, त्वष्टा, स्थविष्ठ, स्थविर आणि ध्रुव आहे.
13.254.22
अग्राह्यः शाश्वतः कृष्णो लोहिताक्षः प्रतर्दनः ।
प्रभूतस्त्रिककुद्धाम पवित्रं मङ्गलं परम् ॥ १३.२५४.२२ ॥
तो अग्राह्य, शाश्वत, कृष्ण, लोहिताक्ष, प्रतर्दन, प्रभूत, त्रिककुद्धाम, पवित्र, मंगल आणि परम आहे.
13.254.23
ईशानः प्राणदः प्राणो ज्येष्ठः श्रेष्ठः प्रजापतिः ।
हिरण्यगर्भो भूगर्भो माघवो मधुसूदनः ॥ १३.२५४.२३ ॥
तो ईशान, प्राणद, प्राण, ज्येष्ठ, श्रेष्ठ, प्रजापती, हिरण्यगर्भ, भूगर्भ, माधव आणि मधुसूदन आहे.
13.254.24
ईश्वरो विक्रमी धन्वी मेधावी विक्रमः क्रमः ।
अनुत्तमो दुराधर्षः कृतज्ञः कृतिरात्मवान् ॥ १३.२५४.२४ ॥
तो ईश्वर, विक्रमी, धन्वी, मेधावी, विक्रम, क्रम, अनुत्तम, दुराधर्ष, कृतज्ञ, कृती आणि आत्मवान आहे.
13.254.25
सुरेशः शरणं शर्म विश्वरेताः प्रजाभवः ।
अहः संवत्सरो व्यालः प्रत्ययः सर्वदर्शनः ॥ १३.२५४.२५ ॥
सुरेश, शरण, शर्म, विश्वरेता, प्रजाभव; दिवस, संवत्सर, व्याल, प्रत्यय, सर्वदर्शन.
13.254.26
अजः सर्वेश्वरः सिद्धः सिद्धिः सर्वादिरच्युतः ।
वृषाकपिरमेयात्मा सर्वयोगविनिःसृतः ॥ १३.२५४.२६ ॥
अज, सर्वेश्वर, सिद्ध, सिद्धी, सर्वादि, अच्युत; वृषाकपि, अमेयात्मा, सर्वयोगविनिःसृत.
13.254.27
वसुर्वसुमनाः सत्यः समात्मा सम्मितः समः ।
अमोघः पुण्डरीकाक्षो वृषकर्मा वृषाकृतिः ॥ १३.२५४.२७ ॥
वसु, वसुमना, सत्य, समात्मा, सम्मित, सम; अमोघ, पुंडरीकाक्ष, वृषकर्मा, वृषाकृती.
13.254.28
रुद्रो बहुशिरा बभ्रुर्विश्वयोनिः शुचिश्रवाः ।
अमृतः शाश्वतः स्थापुर्वरारोहो महातपाः ॥ १३.२५४.२८ ॥
रुद्र, बहुशिरा, बभ्रु, विश्वयोनि, शुचिश्रवा; अमृत, शाश्वत, स्थाणू, वरारोह, महातपा.
13.254.29
सर्वगः सर्वविद्भानुर्विष्वक्सेनो जनार्दनः ।
वेदो वेदविदव्यङ्गो वेदाङ्गो वेदवित्कविः ॥ १३.२५४.२९ ॥
सर्वग, सर्वविद, भानु, विष्वक्सेन, जनार्दन; वेद, वेदवित्, अव्यंग, वेदांग, वेदवित्, कवी.
13.254.30
लोकाध्यक्षः सुराध्यक्षो धर्माध्यक्षः कृताकृतः ।
चतुरात्मा चतुर्व्यूहश्चतुर्दंष्ट्रश्चतुर्भुजः ॥ १३.२५४.३० ॥
लोकाध्यक्ष, सुराध्यक्ष, धर्माध्यक्ष, कृताकृत; चतुरात्मा, चतुर्व्यूह, चतुर्दंष्ट्र, चतुर्भुज.
13.254.31
भ्राजिष्णुर्भोजनं भोक्ता सहिष्णुर्जगदादिजः ।
अनघो विजयो जेता विश्वयोनिः पुनर्वसु ॥ १३.२५४.३१ ॥
तेजस्वी, भोजन, भोक्ता, सहनशील, जगताचा आदिजन्मा. निष्पाप, विजय, जेता, विश्वाचे उगमस्थान, पुनर्वसु.
13.254.32
उपेन्द्रो वामनः प्रांशुरमोघः शुचिरूर्जितः ।
अतीन्द्रः सङ्ग्रहः सर्गो धृतात्मा नियमोयमः ॥ १३.२५४.३२ ॥
उपेंद्र, वामन, उंच, अमोघ, शुचि, बलवान. इंद्राच्या पलीकडील, संग्राहक, सृष्टी, धृतात्मा, नियम, यम.
13.254.33
वेद्यो वैद्यः सदायोगी वीरहा माधवो मधुः ।
अतीन्द्रियो महामायो महोत्साहो महाबलः ॥ १३.२५४.३३ ॥
जाणण्यायोग्य, वैद्य, सदा योगी, वीरहा, माधव, मधु. इंद्रियातीत, महामाया, महोत्साह, महाबल.
13.254.34
महाबुद्धिर्महावीर्यो महाशक्तिर्महाद्युतिः ।
अनिर्देश्यवपुः श्रीमानमेयात्मा महाद्रिधृक् ॥ १३.२५४.३४ ॥
महाबुद्धी, महावीर्य, महाशक्ती, महातेजस्वी. ज्याचे रूप दाखवता येत नाही असा, श्रीमान, अमेयात्मा, महापर्वत धारण करणारा.
13.254.35
महेष्वासो महीभर्ता श्रीनिवासः सताङ्गतिः ।
अनिरुद्धः सुरानन्दो गोविन्दो गोविदाम्पतिः ॥ १३.२५४.३५ ॥
महाधनुर्धर, पृथ्वीचा स्वामी, श्रीनिवास, सज्जनांची गती. अनिरुद्ध, देवांचा आनंद, गोविंद, गोवेदांचा स्वामी.
13.254.36
मरीचिर्दमनो हंसः सुपर्णो भुजगोत्तमः ।
हिरण्यनाभः सुतपाः पद्मनाभः प्रजापतिः ॥ १३.२५४.३६ ॥
मरीची, दमन, हंस, सुपर्ण, श्रेष्ठ नाग. हिरण्यनाभ, सुतपा, पद्मनाभ, प्रजापती.
13.254.37
अमृत्युः सर्वदृक्सिंहः सन्धाता सन्धिमान्स्थिरः ।
अजो दुर्मर्षणः शास्ता विश्रुतात्मा सुरारिहा ॥ १३.२५४.३७ ॥
अमृत्यु, सर्वदृक्, सिंह, सन्धाता, सन्धिमान्, स्थिर, अज, दुर्मर्षण, शास्ता, विश्रुतात्मा आणि सुरारिहा.
13.254.38
गुरुर्गरुतमो धाम सत्यः सत्यपराक्रमः ।
निमिषोऽनिमिषः स्रग्वी वाचस्पतिरुदारधीः ॥ १३.२५४.३८ ॥
गुरु, गरुत्मान्, धाम, सत्य, सत्यपराक्रम, निमिष, अनिमिष, स्रग्वी, वाचस्पती आणि उदारधी.
13.254.39
अग्रणीर्ग्रामणीः श्रीमान्न्यायो नेता समीरणः ।
सहस्रमूर्धा विश्वात्मा सहस्राक्षः सहस्रपात् ॥ १३.२५४.३९ ॥
अग्रणी, ग्रामणी, श्रीमान्, न्याय, नेता, समीरण, सहस्रमूर्धा, विश्वात्मा, सहस्राक्ष आणि सहस्रपात्.
13.254.40
आवर्तनो निवृत्तात्मा संवृतः सम्प्रमर्दनः ।
अहः संवर्तको वह्निरनिलो धरणीधरः ॥ १३.२५४.४० ॥
आवर्तन, निवृत्तात्मा, संवृत, सम्प्रमर्दन, अहः, संवर्तक, वह्नी, अनिल आणि धरणीधर.
13.254.41
सुप्रसादः प्रसन्नात्मा विश्वदृग्विश्वभुग्विभुः ।
सत्कर्ता सत्कृतिः साधुर्जह्नुर्नारायणो नरः ॥ १३.२५४.४१ ॥
सुप्रसाद, प्रसन्नात्मा, विश्वदृक्, विश्वभुक्, विभु, सत्कर्ता, सत्कृती, साधू, जह्नू, नारायण आणि नर.
13.254.42
असंख्येयोप्रमेयात्मा विशिष्टः शिष्टकृच्छुचिः ।
सिद्धार्थः सिद्धसङ्कल्पः सिद्धिदः सिद्धिसाधनः ॥ १३.२५४.४२ ॥
असंख्येय, अप्रमेयात्मा, विशिष्ट, शिष्टकृत्, शुचि, सिद्धार्थ, सिद्धसङ्कल्प, सिद्धिद आणि सिद्धिसाधन.
13.254.43
वृषाहिर्वृषभो विष्णुर्वृषपर्वा वृषोदरः ।
वर्धनो वर्धमानश्च विविक्तः श्रुतिसागरः ॥ १३.२५४.४३ ॥
वृषाहि, वृषभ, विष्णू, वृषपर्वा, वृषोदर, वर्धन आणि वर्धमान, विविक्त, श्रुतींचा सागर.
13.254.44
सुभुजो दुर्धरो वाग्मी महेन्द्रो वसुदो वसुः ।
नैकरूपो बृहद्रूपः शिपिविष्टः प्रकाशनः ॥ १३.२५४.४४ ॥
सुभुज, दुर्धर, वाग्मी, महेंद्र, वसुद आणि वसु, नैकरूप, बृहद्रूप, शिपिविष्ट, प्रकाशन.
13.254.45
ओजस्तेजोद्युतिधरः प्रकाशात्मा प्रतापनः ।
ऋद्धः स्पृष्टाक्षरो मन्त्रश्चन्द्रांशुर्भास्करद्युतिः ॥ १३.२५४.४५ ॥
ओज, तेज आणि द्युती धारण करणारा, प्रकाशात्मा, प्रतापन, ऋद्ध, स्पृष्टाक्षर, मंत्र, चंद्रांशु, भास्कराची कांती असलेला.
13.254.46
अमृतांशूद्भवो भानुः शशबिन्दुः सुरेश्वरः ।
औषधं जगतः सेतुः सत्यधर्मपराक्रमः ॥ १३.२५४.४६ ॥
अमृतांशूपासून उत्पन्न, भानू, शशबिंदू, सुरेश्वर, जगताचे औषध, सेतू, सत्य-धर्म-पराक्रम.
13.254.47
भूतभव्यभवन्नाथः पवनः पावनोऽनलः ।
कामहा कामकृत्कान्तः कामः कामप्रदः प्रभुः ॥ १३.२५४.४७ ॥
भूत, भव्य आणि भविष्य यांचा नाथ, पवन, पावन, अनल, कामहा, कामकृत्, कांत, काम, कामप्रद, प्रभु.
13.254.48
युगादिकृद्युगावर्तो नैकमायो महाशनः ।
अदृश्यो व्यक्तरूपश्च सहस्रजिदनन्तजित् ॥ १३.२५४.४८ ॥
युगादिकृत्, युगावर्त, नैकमाय, महाशन, अदृश्य, व्यक्तरूप, सहस्रजित् आणि अनंतजित्.
13.254.49
इष्टो विशिष्टः शिष्टेष्ट शिखण्डी नहुषो वृषः ।
क्रोधहा क्रोधकृत्कर्ता विश्वबाहुर्महीधरः ॥ १३.२५४.४९ ॥
तो प्रिय, विशिष्ट, शिष्टांना इष्ट, शिखंडी, नहुष, वृष आहे. तो क्रोधाचा नाशक, क्रोधाचा निर्माता व कर्ता, विश्वबाहू, पृथ्वीला धारण करणारा आहे.
13.254.50
अच्युतः प्रथितः प्राणः प्राणदो वासवानुजः ।
अपांनिधिरधिष्ठानमप्रमत्तः प्रतिष्ठितः ॥ १३.२५४.५० ॥
तो अच्युत, प्रथित, प्राण, प्राणदाता, वासवाचा अनुज आहे. जलाचा निधी, आधार, अप्रमत्त, प्रतिष्ठित आहे.
13.254.51
स्कन्दः स्कन्दधरो धुर्यो वरदो वायुवाहनः ।
वासुदेवो बृहद्भानुरादिदेवः पुरंदरः ॥ १३.२५४.५१ ॥
तो स्कंद, स्कंदधर, धुर्य, वरद, वायुवाहन आहे. तो वासुदेव, बृहद्भानू, आदिदेव, पुरंदर आहे.
13.254.52
अशोकस्तारणस्तारः शूरः शौरिर्जनेश्वरः ।
अनुकूलः शतावर्तः पद्मी पद्मनिभेक्षणः ॥ १३.२५४.५२ ॥
तो अशोक, तारण, तार, शूर, शौरी, जनेश्वर आहे. तो अनुकूल, शतावर्त, पद्मी, कमलनयन आहे.
13.254.53
पद्मनाबोऽरविन्दाक्षः पद्मगर्भः शरीरभृत् ।
महर्द्धिर्ऋद्धो वृद्धात्मा महाक्षो गरुडध्वक्षः ॥ १३.२५४.५३ ॥
तो पद्मनाभ, अरविंदाक्ष, पद्मगर्भ, शरीरधारी आहे. तो महर्द्धि, ऋद्ध, वृद्धात्मा, महाक्ष, गरुडध्वज आहे.
13.254.54
अतुलः शरभो भीमः समयज्ञो हविर्हरिः ।
सर्वलक्षणलक्षण्यो लक्ष्मीवान्समितिंजयः ॥ १३.२५४.५४ ॥
तो अतुल, शरभ, भीम, समयज्ञ, हविर्हरी आहे. तो सर्वलक्षणलक्ष्य, लक्ष्मीवान, समितिंजय आहे.
13.254.55
विक्षरो रोहितो मार्गो हेतुर्दामोदरः सहः ।
महीधरो महाभागो वेगवानमिताशनः ॥ १३.२५४.५५ ॥
विक्षर, रोहित, मार्ग, हेतू, दामोदर, सह, महीधर, महाभाग, वेगवान आणि अमिताशन.
13.254.56
उद्भवः क्षोभणो देवः श्रीगर्भः परमेश्वरः ।
करणं कारणं कर्ता विकर्ता गहनो गुहः ॥ १३.२५४.५६ ॥
उद्भव, क्षोभण, देव, श्रीगर्भ, परमेश्वर, करण, कारण, कर्ता, विकर्ता, गहन आणि गुह.
13.254.57
व्यवसायो व्यवस्थानः संस्थानः स्थानदो ध्रुवः ।
परर्द्धिः परमस्पष्टस्तुष्टः पुष्टः शुभेक्षणः ॥ १३.२५४.५७ ॥
व्यवसाय, व्यवस्थान, संस्थान, स्थानद, ध्रुव, परर्द्धि, परमस्पष्ट, तुष्ट, पुष्ट आणि शुभेक्षण.
13.254.58
रामो विरामो विरजो मार्गो नेयो नयोऽनयः ।
वीरः शक्तिमतांश्रेष्ठो धर्मो धर्मविदुत्तमः ॥ १३.२५४.५८ ॥
राम, विराम, विरज, मार्ग, नेय, नय, अनय, वीर, शक्तिमानांत श्रेष्ठ, धर्म आणि धर्मवेत्त्यांत उत्तम.
13.254.59
वैकुण्ठः पुरुषः प्राणः प्राणदः प्रणवः पृथुः ।
हिरण्यगर्भः शत्रुघ्नो व्याप्तो वायुरधोक्षजः ॥ १३.२५४.५९ ॥
वैकुंठ, पुरुष, प्राण, प्राणद, प्रणव, पृथु, हिरण्यगर्भ, शत्रुघ्न, व्याप्त, वायू आणि अधोक्षज.
13.254.60
ऋतुः सुदर्शनः कालः परमेष्ठी परिग्रहः ।
उग्रः संवत्सरो दक्षो विश्रामो विश्वदक्षिणः ॥ १३.२५४.६० ॥
ऋतू, सुदर्शन, काल, परमेष्ठी, परिग्रह, उग्र, संवत्सर, दक्ष, विश्राम आणि विश्वदक्षिण.
13.254.61
विस्तारः स्थावरः स्थाणुः प्रमाणं बीजमव्ययम् ।
अर्थोऽनर्थो महाकोशो महाभोगो महाधनः ॥ १३.२५४.६१ ॥
विस्तार, स्थावर, स्थाणू, प्रमाण, अव्यय बीज; अर्थ आणि अनर्थ, महाकोश, महाभोग, महाधन.
13.254.62
अनिर्विण्णः स्थविष्ठो भूर्धर्मयूपो महामखः ।
नक्षत्रनेमिर्नक्षत्री क्षमः क्षामः समीहनः ॥ १३.२५४.६२ ॥
अनिर्विण्ण, स्थविष्ठ, भू, धर्मयूप, महामख; नक्षत्रनेमी, नक्षत्री, क्षम, क्षाम, समीहन.
13.254.63
यज्ञ इज्यो महेज्यश्च क्रतुः सत्रं सताङ्गतिः ।
सर्वदर्शी वमुक्तात्मा सर्वज्ञो ज्ञानमुत्तमम् ॥ १३.२५४.६३ ॥
यज्ञ, इज्य, महेज्य, क्रतू, सत्र, सताङ्गती; सर्वदर्शी, वमुक्तात्मा, सर्वज्ञ, उत्तम ज्ञान.
13.254.64
सुव्रतः सुमुखः सूक्ष्मः सुघोषः सुखदः सुहृत् ।
मनोहरो जितक्रोधो वीरबाहुर्विदारणः ॥ १३.२५४.६४ ॥
सुव्रत, सुमुख, सूक्ष्म, सुघोष, सुखद, सुहृद; मनोहर, जितक्रोध, वीरबाहु, विदारण.
13.254.65
स्वापनः स्ववशो व्यापी नैकात्मा नैककर्मकृत् ।
वत्सरो वत्सलो वत्सी रत्नगर्भो धनेश्वरः ॥ १३.२५४.६५ ॥
स्वापन, स्ववश, व्यापी, नैकात्मा, नैककर्मकृत्; वत्सर, वत्सल, वत्सी, रत्नगर्भ, धनेश्वर.
13.254.66
धर्मगुब्धर्मकृद्धर्मी सदसत्क्षरमक्षरम् ।
अविज्ञाता सहस्रांशुर्विधाता कृतलक्षणः ॥ १३.२५४.६६ ॥
धर्मगुप्, धर्मकृत्, धर्मी, सत्-असत्, क्षर, अक्षर; अविज्ञाता, सहस्रांशू, विधाता, कृतलक्षण.
13.254.67
गभस्तिनेमिः सत्वस्थः सिंहो भूतमहेश्वरः ।
आदिदेवो महादेवो देवेशो देवभृद्गुरुः ॥ १३.२५४.६७ ॥
गभस्तिनेमी, सत्त्वात स्थित, सिंह, भूतांचा महेश्वर, आदिदेव, महादेव, देवेश, देवांचा धारक, गुरू.
13.254.68
उत्तरो गोपतिर्गोप्ता ज्ञानगम्यः पुरातनः ।
शरीरी भूतभृद्भोक्ता कपीन्द्रो भूरिदक्षिणः ॥ १३.२५४.६८ ॥
उत्तर, गोपती, गोप्ता, ज्ञानाने जाणता येणारा, पुरातन, शरीरी, भूतांचा धारक, भोक्ता, कपीन्द्र, विपुल दक्षिणा देणारा.
13.254.69
सोमपोऽमृतपः सोमः पुरुजित्पुरुसत्तमः ।
विनयोज्यः सत्यसन्धो दाशार्हः सात्वतांपतिः ॥ १३.२५४.६९ ॥
सोमप, अमृतप, सोम, पुरुजित्, पुरुषोत्तम, विनयाने चालवण्यायोग्य, सत्यसंध, दाशार्ह, सात्वतांचा पती.
13.254.70
जीवो विनयिता साक्षी मुकुन्दोऽमितविक्रमः ।
अम्भोनिधिरनन्तात्मा महोदधिशयोऽन्तकः ॥ १३.२५४.७० ॥
जीव, विनयिता, साक्षी, मुकुंद, अमित विक्रम, अंभोनिधी, अनंतात्मा, महोदधीत शयन करणारा, अंतक.
13.254.71
अजो महार्हः स्वाभाव्यो जितामित्रः प्रमोदनः ।
आनन्दो नन्दनो नन्दः सत्यधर्मा त्रिविक्रमः ॥ १३.२५४.७१ ॥
अज, महार्ह, स्वाभाव्य, जितामित्र, प्रमोदन, आनंद, नंदन, नंद, सत्यधर्मा, त्रिविक्रम.
13.254.72
महर्षिः कपिलाचार्य कृतज्ञो मेदिनीपतिः ।
त्रिपदस्त्रिदशाध्यक्षो महाशृङ्गः कृतान्तकृत् ॥ १३.२५४.७२ ॥
महर्षी, आचार्य कपिल, कृतज्ञ, मेदिनीपती, त्रिपाद, त्रिदशाध्यक्ष, महाशृंग, कृतांतकृत्.
13.254.73
महावराहो गोविन्दः सुषेणः कनकाङ्गदी ।
गुह्यो गभीरो गहनो गुप्तश्चक्रगदाधरः ॥ १३.२५४.७३ ॥
महावराह, गोविंद, सुषेण, सोन्याचे बाजूबंद धारण करणारा, गुह्य, गंभीर, गहन, गुप्त, चक्र आणि गदा धारण करणारा.
13.254.74
वेधाः स्वाङ्गोऽजितः कृष्णो दृढः सङ्कर्षणोच्युतः ।
वरुणो वारुणो वृक्षः पुष्कराक्षो महामनाः ॥ १३.२५४.७४ ॥
वेधा, स्वांग, अजित, कृष्ण, दृढ, संकर्षण, अच्युत, वरुण, वारुण, वृक्ष, पुष्कराक्ष, महामना.
13.254.75
भगवान्भगहा नन्दी वनमाली हलायुधः ।
आदित्यो ज्योतिरादित्यः सहिष्णुर्गतिसत्तमः ॥ १३.२५४.७५ ॥
भगवान, भगहा, नंदी, वनमाली, हलायुध, आदित्य, ज्योतिरादित्य, सहिष्णु, गतिसत्तम.
13.254.76
सुधन्वा खण्डपरशुर्दारुणो द्रविणप्रदः ।
दिवस्पृक्सर्वदृग्व्यासो वाचस्पतिरयोनिजः ॥ १३.२५४.७६ ॥
सुधन्वा, खंडपरशु, दारुण, द्रविणप्रद, दिवस्पृक्, सर्वदृक्, व्यास, वाचस्पती, अयोनिज.
13.254.77
त्रिसामा सामगः साम निर्वाणं भेषजं भिषक् ।
संन्यासकृच्छमः शान्तो निष्ठा शान्तिः परायणम् ॥ १३.२५४.७७ ॥
त्रिसाम, सामग, साम, निर्वाण, भेषज, भिषक्, संन्यासकृत्, शम, शांत, निष्ठा, शांती, परायण.
13.254.78
शुभाङ्गः शान्तिदः स्रष्टा कुमुदः कुवलेशयः ।
गोहितो गोपतिर्गोप्ता वृषभाक्षो वृषप्रियः ॥ १३.२५४.७८ ॥
शुभांग, शांतिद, स्रष्टा, कुमुद, कुवलेशय, गोहित, गोपती, गोप्ता, वृषभाक्ष, वृषप्रिय.
13.254.79
अनिवर्ती निवृत्तात्मा संक्षेप्ता क्षेमकृच्छिवः ।
श्रीवत्सवक्षाः श्रीवासः श्रीपतिः श्रीमतांवरः ॥ १३.२५४.७९ ॥
कधी मागे न हटणारा, निवृत्तात्मा, संक्षेप्ता, क्षेमकृत्, शिव; ज्याच्या छातीवर श्रीवत्स चिन्ह आहे, श्रीवास, श्रीपती, श्रीमंतांमध्ये श्रेष्ठ.
13.254.80
श्रीदः श्रीशः श्रीनिवासः श्रीनिधिः श्रीविभावनः ।
श्रीधरः श्रीकरः श्रेयः श्रीमाँल्लोकत्रयाश्रयः ॥ १३.२५४.८० ॥
श्रीदाता, श्रीचा स्वामी, श्रीचे निवासस्थान, श्रीचा निधी, श्रीला प्रकट करणारा, श्रीला धारण करणारा, श्रीला निर्माण करणारा, परम कल्याण, श्रीमान, त्रिलोकांचा आश्रय.
13.254.81
स्वक्षः स्वङ्गः शतानन्दो नन्दिर्ज्योतिर्गणेश्वरः ।
विजितात्मा विधेयात्मा सत्कीर्तिश्छिन्नसंशयः ॥ १३.२५४.८१ ॥
सुंदर नेत्र असलेला, सुंदर अंग असलेला, शतानंद, नंदी, ज्योती, गणेश्वर, आत्मजयी, आत्मवश, सत्कीर्ती, संशय छिन्न झालेला.
13.254.82
उदीर्णः सर्वतश्चक्षुरनीशः शाश्वतः स्थिरः ।
भूशयो भूषणो भूतिर्विशोकः शोकनाशनः ॥ १३.२५४.८२ ॥
उन्नत, सर्वत्र नेत्र असलेला, ज्याच्यावर कोणी स्वामी नाही असा, शाश्वत, स्थिर, भूमीवर शयन करणारा, भूषण, विभूती, शोकरहित, शोकनाशक.
13.254.83
अर्चिष्मानर्चितः कुम्भो विशुद्धात्मा विशोधनः ।
अनिरुद्धोऽप्रतिरथः प्रद्युम्नोऽमितविक्रमः ॥ १३.२५४.८३ ॥
तेजस्वी, पूजित, कुंभ, विशुद्ध आत्मा असलेला, शुद्ध करणारा, अनिरुद्ध, रथात ज्याच्यासारखा कोणी नाही असा, प्रद्युम्न, अमित पराक्रमी.
13.254.84
कालनेमिनिहा वीरः शौरिः सूरजनेश्वरः ।
त्रिलोकात्मा त्रिलोकेशः केशवः केशिहा हरिः ॥ १३.२५४.८४ ॥
कालनेमीचा वध करणारा, वीर, शूराचा वंशज, शूरजनांचा स्वामी, त्रिलोकाचा आत्मा, त्रिलोकाचा ईश, केशव, केशी दैत्याचा वध करणारा, हरी.
13.254.85
कामदेवः कामपालः कामी कान्तः कृतागमः ।
अनिर्देश्यवपुर्विष्णुर्वीरोऽनन्तो धनञ्जयः ॥ १३.२५४.८५ ॥
कामदेव, कामपाल, कामी, कान्त, कृतागम, अनिर्देश्य रूप असलेला, विष्णू, वीर, अनंत, धनंजय.
13.254.86
ब्रह्मण्यो ब्रह्मकृद्ब्रह्मा ब्रह्म ब्रह्मविवर्धनः ।
ब्रह्मविद्ब्राह्मणो ब्रह्मी ब्रह्मज्ञो ब्राह्मणप्रियः ॥ १३.२५४.८६ ॥
ब्राह्मणांचा कैवारी, ब्रह्मकृत्, ब्रह्मा, ब्रह्म, ब्रह्मविवर्धन, ब्रह्मवित्, ब्राह्मण, ब्रह्मी, ब्रह्मज्ञ, ब्राह्मणप्रिय.
13.254.87
महाक्रमो महाकर्मा महातेजा महोरगः ।
महाक्रतुर्महायज्वा महायज्ञो महाहविः ॥ १३.२५४.८७ ॥
महाक्रम, महाकर्मा, महातेजा, महोरग, महाक्रतु, महायज्वा, महायज्ञ, महाहवि.
13.254.88
स्तव्यः स्तवप्रियः स्तोत्रं स्तुतिःस्तोता रणप्रियः ।
पूर्णः पूरयिता पुण्यः पुण्यकीर्तिरनामयः ॥ १३.२५४.८८ ॥
स्तुत्य, स्तवप्रिय, स्तोत्र, स्तुती, स्तोता, रणप्रिय, पूर्ण, पूरयिता, पुण्य, पुण्यकीर्ती, रोगरहित.
13.254.89
मनोजवस्तीर्थकरो वसुरेता वसुप्रदः ।
वसुप्रदो वासुदेवो वसुर्वसुमना हविः ॥ १३.२५४.८९ ॥
मनोजव, तीर्थकर, वसुरेता, वसुप्रद, वसुप्रद, वासुदेव, वसु, वसुमना, हवि.
13.254.90
सद्गतिः सत्कृतिः सत्ता सद्भूतिः सत्परायणः ।
शूरसेनो यदुश्रेष्ठः सन्निवासः सुयामुनः ॥ १३.२५४.९० ॥
सद्गती, सत्कृती, सत्ता, सद्भूती, सत्परायण, शूरसेन, यदुश्रेष्ठ, सन्निवास, सुयामुन.
13.254.91
भूतावासो वासुदेवः सर्वासुनिलयोऽनलः ।
दर्पहा दर्पहो दृप्तो दुर्धरोऽद्धाऽपराजितः ॥ १३.२५४.९१ ॥
भूतांचे निवासस्थान, वासुदेव, सर्व प्राणवायूंचा आश्रय, अग्नी; गर्वाचा नाश करणारा, गर्विष्ठ, दुर्धर आणि खरोखर अपराजित.
13.254.92
विश्वमूर्तिर्महमूर्तिर्दीप्तमूर्तिरमूर्तिमान् ।
अनेकमूर्तिरव्यक्तः शतमूर्तिः शताननः ॥ १३.२५४.९२ ॥
विश्व हेच ज्याचे रूप आहे असा, महारूप, तेजस्वी रूपधारी, निराकार, अनेक रूपे असलेला, अव्यक्त, शंभर रूपे असलेला, शंभर मुखांचा.
13.254.93
एको नैकः सवः कः किं यत्तत्पदमनुत्तमम् ।
लोकबन्धुर्लोकनाथो माधवो भक्तवत्सलः ॥ १३.२५४.९३ ॥
एक, अनेक नव्हे; निर्माता; कोण, काय, तेच ते परम पद; लोकबंधू, लोकनाथ, माधव, भक्तवत्सल.
13.254.94
सुवर्णवर्णो हेमाङ्गो वराङ्गश्चन्दनाङ्गदी ।
वीरहा विषमः शून्यो घृताशीरचलश्चलः ॥ १३.२५४.९४ ॥
सुवर्णवर्ण, सोन्यासारख्या अंगांचा, श्रेष्ठ अंगांचा, चंदन आणि बाजूबंद धारण करणारा; वीरांचा संहारक, विषम, शून्य, तूप ज्याचा आशीर्वाद आहे असा, अचल आणि चल.
13.254.95
अमानी मानदो मान्यो लोकस्वामी त्रिलोकधृत् ।
सुमेधा मेघजो धन्यः सत्यमेधा धराधरः ॥ १३.२५४.९५ ॥
अभिमानरहित, मान देणारा, मान्य, लोकांचा स्वामी, त्रिलोकांचा धारक; महाबुद्धिमान, मेघापासून जन्मलेला, धन्य, सत्य बुद्धीचा, पृथ्वीचा धारक.
13.254.96
तेजो वृषो द्युतिधरः सर्वशस्त्रभृतांवरः ।
प्रग्रहो निग्रहो व्यग्रो नैकशृङ्गो गदाग्रजः ॥ १३.२५४.९६ ॥
तेज, वृष, दीप्तीधारक, सर्व शस्त्रधारकांमध्ये श्रेष्ठ; नियंता, दंडदाता, सावध, अनेक शिखरे असलेला, गदाचा मोठा भाऊ.
13.254.97
चतुर्मूर्तिश्चतुर्बाहुश्चतुर्व्यूहश्चतुर्गतिः ।
चतुरात्मा चतुर्भावश्चतुर्वदविदेकपात् ॥ १३.२५४.९७ ॥
चार मूर्ती असणारा, चार बाहू असणारा, चार व्यूह असणारा, चार गती असणारा, चार आत्मे असणारा, चार भाव असणारा, चारही वेद जाणणारा, एकपाद.
13.254.98
समावर्तो निवृत्तात्मा दुर्जयो दुरतिक्रमः ।
दुर्लभो दुर्गमो दुर्गो दुरावासो दुरारिहा ॥ १३.२५४.९८ ॥
समावर्त, निवृत्तात्मा, दुर्जय, दुरतिक्रम, दुर्लभ, दुर्गम, दुर्ग, दुरावास, दुरारिहा.
13.254.99
शुभाङ्गो लोकसारङ्गः सुतन्तुस्तन्तुवर्धनः ।
इन्द्रकर्मा महाकर्मा कृतकर्मा कृतागमः ॥ १३.२५४.९९ ॥
शुभांग, लोकसारंग, सुतंतु, तंतुवर्धन, इंद्रकर्मा, महाकर्मा, कृतकर्मा, कृतागम.
13.254.100
उद्भवः सुन्दरः सुन्दो रत्ननाभः सुलोचनः ।
अर्को वाजसनः शृङ्गी जयन्तः सर्वविज्जयी ॥ १३.२५४.१०० ॥
उद्भव, सुंदर, सुंद, रत्ननाभ, सुलोचन, अर्क, वाजसन, शृंगी, जयंत, सर्वविज्जयी.
13.254.101
सुवर्णिबिन्दुरक्षोभ्यः सर्ववागीश्वरेश्वरः ।
महाह्रदो महागर्तो महाभूतो महानिधिः ॥ १३.२५४.१०१ ॥
सुवर्णबिंदु, अक्षोभ्य, सर्ववागीश्वरेश्वर, महाह्रद, महागर्त, महाभूत, महानिधि.
13.254.102
कुमुदः कुन्दरः कुन्दः पर्जन्यः पवनोऽनिलः ।
अमृतांशोऽमृतवपुः सर्वज्ञः सर्वतोमुखः ॥ १३.२५४.१०२ ॥
कुमुद, कुंदर, कुंद, पर्जन्य, पवन, अनिल, अमृतांश, अमृतवपु, सर्वज्ञ, सर्वतोमुख.
13.254.103
सुलभः सुव्रतः सिद्धः शत्रुजिच्छत्रुतापनः ।
न्यग्रोधोदुम्बरोश्वत्थश्चापूरान्ध्रनिषूदनः ॥ १३.२५४.१०३ ॥
सुलभ, सुव्रत, सिद्ध, शत्रुजित्, शत्रुतापन; न्यग्रोध, उदुंबर, अश्वत्थ; चापूर आणि आंध्रांचा नाश करणारे.
13.254.104
सहस्रार्चिः सप्तजिह्वः सप्तैधाः सप्तवाहनः ।
अमूर्तिरनघोऽचिन्त्यो भयकृद्भयनाशनः ॥ १३.२५४.१०४ ॥
सहस्रार्चि, सप्तजिह्व, सप्तैधा, सप्तवाहन; अमूर्ती, अनघ, अचिंत्य; भय निर्माण करणारे आणि भयाचा नाश करणारे.
13.254.105
अणुर्बृहत्कृशः स्थूलो गुणभृन्नर्गुणो महान् ।
अधृतः स्वधृतः स्वास्थ्यः प्राग्वंशो वंशवर्धनः ॥ १३.२५४.१०५ ॥
अणू, बृहत्, कृश, स्थूल; गुणधारक, निर्गुण, महान; अधृत, स्वधृत, स्वास्थ्य; वंशाचे आद्य पुरुष आणि वंशवर्धन.
13.254.106
भारभृत्कथितो योगी योगीशः सर्वकामदः ।
आश्रमः श्रमणः क्षामः सुपर्णो वायुवाहनः ॥ १३.२५४.१०६ ॥
भार वाहणारे, कथित, योगी, योगीश, सर्वकामद; आश्रम, श्रमण, कृश, सुपर्ण, वायूवाहन.
13.254.107
धनुर्धरो धनुर्वेदो दण्डो दमयिता दमः ।
अपराजितः सर्वसहो नियन्ता नियमो यमः ॥ १३.२५४.१०७ ॥
धनुर्धर, धनुर्वेद, दंड, दमन करणारे, दम; अपराजित, सर्वसह, नियंता, नियम, यम.
13.254.108
सत्ववान्सात्विकः सत्यः सत्यधर्मपरायणः ।
अभिप्रायः प्रियार्होऽर्हःऋ प्रियकृत्प्रीतिवर्धनः ॥ १३.२५४.१०८ ॥
सत्त्ववान, सात्त्विक, सत्य, सत्यधर्मपरायण; अभिप्राय, प्रियार्ह, अर्ह, प्रियकृत्, प्रीतिवर्धन.
13.254.109
विहायसगतिर्ज्योतिः सुरुचिर्हुतभुग्विभुः ।
रविर्विरोचनः सूर्यः सविता रविलोचनः ॥ १३.२५४.१०९ ॥
आकाशात संचार करणारे, ज्योती, सुंदर तेज असलेले, हविर्भोक्ते, सर्वव्यापी, रवी, विरोचन, सूर्य, सविता, सूर्यनेत्र.
13.254.110
अन्तो हुतभुग्भोक्ता सुखदो नैकदोऽग्रजः ।
अनिर्विण्णः सदामर्षी लोकाधिष्ठानमद्भुतः ॥ १३.२५४.११० ॥
अंत, हविर्भोक्ते, भोक्ता, सुखदाता, अनेकरूपाने दाता, अग्रज, कधीही खचून न जाणारे, सदा अमर्षी, लोकांचे आधार, अद्भुत.
13.254.111
सनात्सनातनतमः कपिलः कपिरप्ययः ।
स्वस्तिदः स्वस्तिकृत्स्वस्ति स्वस्तिभुक् स्वस्तिदक्षिणः ॥ १३.२५४.१११ ॥
सनातन, अतिसनातन, कपिल, कपी, लयस्वरूप, कल्याण देणारे, कल्याण करणारे, कल्याणस्वरूप, कल्याणाचा भोक्ता, ज्यांचा उजवा हात कल्याण आहे असे.
13.254.112
अरौद्रः कुण्डली चक्री विक्रम्यूर्जितशासनः ।
शब्दातिगः शब्दसहः शिशिरः शर्वरीकरः ॥ १३.२५४.११२ ॥
अरौद्र, कुंडलधारी, चक्रधारी, पराक्रमी, प्रबल शासन असलेले, शब्दातीत, शब्द सहन करणारे, शिशिर, रात्र करणारे.
13.254.113
अक्रूरः पेशलो दक्षो दक्षिणः क्षमिणांवरः ।
विद्वत्तमो वीतभयः पुण्यश्रवणकीर्तनः ॥ १३.२५४.११३ ॥
अक्रूर, कोमल, दक्ष, उदार, क्षमाशीलांमध्ये श्रेष्ठ, परम विद्वान, भयरहित, ज्यांचे श्रवण व कीर्तन पुण्यदायी असे.
13.254.114
उत्तारणो दुष्कृतिहा पुण्यो दुःखप्ननाशनः ।
वीरहा रक्षणः सन्तो जीवनः पर्यवस्थितः ॥ १३.२५४.११४ ॥
उद्धारक, दुष्कृतांचा नाश करणारे, पुण्यस्वरूप, दुःखद स्वप्नांचा नाश करणारे, वीरांचा संहार करणारे, रक्षक, सत्पुरुष, जीवनदाते, सर्वत्र स्थित.
13.254.115
अनन्तरूपोऽनन्तश्रीर्जितमन्युर्भयापहः ।
चतुरस्रो गभीरात्मा विदिशो व्यादिशो दिशः ॥ १३.२५४.११५ ॥
अनंत रूप व अनंत श्री असलेला, क्रोधावर विजय मिळवलेला, भय दूर करणारा, दृढ व गंभीर आत्म्याचा, दिशा व उपदिशांचा नियंता.
13.254.116
अनादिर्भूर्भुवो लक्ष्मीः सुवीरो रुचिराङ्गदः ।
जननो जनजन्मादिर्भीमो भीमपराक्रमः ॥ १३.२५४.११६ ॥
आदिरहित, भू व भुवः लोक, लक्ष्मी, महावीर, सुंदर बाजूबंद धारण करणारा, जनक, प्राण्यांच्या जन्माचा आदि, भीम, भीमपराक्रमी.
13.254.117
आधारनिलयो धाता पुष्पहासः प्रजागरः ।
ऊर्ध्वगः सत्पथाचारः प्राणदः प्रणवः पणः ॥ १३.२५४.११७ ॥
सर्वाधाराचा निवास, धारक, फुलासारखे हास्य असलेला, प्रजांसाठी जागृत, ऊर्ध्वगामी, सत्पथाचे आचरण करणारा, प्राणदाता, प्रणव ओंकार, पण.
13.254.118
प्रमाणं प्राणनिलयः प्राणभृत्प्राणजीवनः ।
तत्त्वं तत्त्वविदेकात्मा जन्ममृत्युजरातिगः ॥ १३.२५४.११८ ॥
प्रमाण, प्राणांचा निवास, प्राणधारक, प्राणांचे जीवन, तत्त्व, तत्त्वज्ञ, एकात्मा, जन्म-मृत्यू-जरा यांच्या पलीकडील.
13.254.120
यज्ञभृद्यज्ञकृद्यज्ञी यज्ञभुग्यज्ञसाधनः ।
यज्ञान्तकृद्यज्ञगुह्यमन्नमन्नाद एव च ॥ १३.२५४.१२० ॥
यज्ञ धारण करणारा, यज्ञ करणारा, यज्ञाचा स्वामी, यज्ञाचा भोक्ता, यज्ञाचे साधन, यज्ञाचा अंत करणारा, यज्ञाचे गुह्य, अन्न, आणि अन्न भक्षण करणारा तोच.
13.254.121
आत्मयोनिः स्वयंजातो वैखानः सामगायनः ।
देवकीनन्दनः स्रष्टा क्षितीशः पापनाशनः ॥ १३.२५४.१२१ ॥
आत्मयोनि, स्वयंजात, वैखान (पृथ्वी खणणारा), सामगायक, देवकीनंदन, सृष्टिकर्ता, पृथ्वीचा स्वामी, पापनाशक.
13.254.122
शङ्खभृन्नन्दकी चक्री शार्ङ्गधन्वा गदाधरः ।
रथाङ्गपाणिरक्षोभ्यः सर्वप्रहरणायुधः।
सर्वप्रहारणायुध ओंनम इति ॥ १३.२५४.१२२ ॥
शंख धारण करणारा, नंदक खड्गधारी, चक्रधारी, शार्ङ्ग धनुष्यधारी, गदाधर, हातात रथांग (चक्र) धारण करणारा, अक्षोभ्य, सर्व प्रहार-आयुधे असणारा. 'ॐ नमः' असे.
13.254.123
इतीदं कीर्तनीयस्यि केशवस्य महात्मनः ।
नाम्नां सहस्रं दिव्यानामशेषेण प्रकीर्तितम् ॥ १३.२५४.१२३ ॥
अशा प्रकारे कीर्तनीय महात्मा केशवाची दिव्य सहस्र नामे पूर्णपणे कीर्तित केली गेली.
13.254.124
य इदं शृणुयान्नित्यं यश्चापि परिकीर्तयेत् ।
नाशुभं प्राप्नुयात्किञ्चित्सोमुत्रेह च मानवः ॥ १३.२५४.१२४ ॥
जो मनुष्य हे नित्य ऐकतो किंवा कीर्तन करतो, त्याला इहलोकी किंवा परलोकी काहीही अशुभ प्राप्त होत नाही.
13.254.125
वेदान्तो ब्राह्मणः स्यात्क्षत्रियो विजयी भवेत् ।
वैश्यो धनसमृद्धः स्याच्छूद्रः सुखमवाप्नुयात् ॥ १३.२५४.१२५ ॥
ब्राह्मण वेदान्ती होवो, क्षत्रिय विजयी होवो, वैश्य धनसमृद्ध होवो, आणि शूद्र सुख प्राप्त करो.
13.254.126
धर्मार्थी प्राप्नुयाद्धर्ममर्थार्थी चार्थमाप्नुयात् ।
कामानवाप्नुयात्कामी प्रजार्थी प्राप्नुयात्प्रजाम् ॥ १३.२५४.१२६ ॥
धर्मार्थी धर्म प्राप्त करो, अर्थार्थी अर्थ प्राप्त करो, कामी कामना प्राप्त करो, आणि प्रजार्थी संतती प्राप्त करो.
13.254.127
भक्तिमान्यः सदोत्थाय शुचिस्तद्गतमानसः ।
सहस्रं वासुदेवस्य नाम्नातेमत्प्रकीर्तयेत् ॥ १३.२५४.१२७ ॥
भक्तिमान जो सदा उठून, शुचिर्भूत होऊन, त्याच्यात मन लावून, वासुदेवाची ही सहस्र नामे कीर्तन करो.
13.254.128
यशः प्राप्नोति विपुलं ज्ञातिप्राधान्यमेव च ।
अचलां श्रियमाप्नोति श्रेयः प्राप्नोत्यनुत्तमम् ॥ १३.२५४.१२८ ॥
तो विपुल यश आणि ज्ञातींमध्ये श्रेष्ठत्व मिळवतो. तो अचल लक्ष्मी आणि सर्वोत्तम श्रेय प्राप्त करतो.
13.254.129
न भयं क्वचिदाप्नोति वीर्यं तेजश्च विन्दति ।
भवत्ययोगो द्युतिमान्बलरूपगुणान्वितः ॥ १३.२५४.१२९ ॥
त्याला कुठेही भय वाटत नाही. तो वीर्य आणि तेज मिळवतो. तो अजेय, तेजस्वी होतो आणि बल, रूप व गुणांनी युक्त होतो.
13.254.130
रोगार्तो मुच्यते रोगाद्बद्धो मुच्येत बन्धनात् ।
भयान्मुच्येत भीतस्तु मुच्येदापन्न आपदः ॥ १३.२५४.१३० ॥
रोगाने पीडित रोगापासून मुक्त होतो; बद्ध बंधनातून मुक्त होतो. भयभीत भयापासून आणि संकटात सापडलेला संकटापासून मुक्त होतो.
13.254.131
दुर्गाण्यतितरत्याशु पुरुषः पुरुषोत्तमम् ।
स्तुवन्नामसहस्रेण नित्यं भक्तिसमन्वितः ॥ १३.२५४.१३१ ॥
भक्तिने युक्त होऊन जो मनुष्य सदैव सहस्रनामांनी पुरुषोत्तमाची स्तुती करतो, तो लवकरच सर्व संकटांतून पार होतो.
13.254.132
वासुदेवाश्रयो मर्त्यो वासुदेवपरायणः ।
सर्वपापविशुद्धात्मा याति ब्रह्म सनातनम् ॥ १३.२५४.१३२ ॥
वासुदेवाचा आश्रय घेणारा, वासुदेवाला पूर्णपणे समर्पित मनुष्य, सर्व पापांपासून शुद्ध आत्मा होऊन सनातन ब्रह्माला प्राप्त होतो.
13.254.133
न वासुदेवभक्तानामशुभं विद्यते क्वचित् ।
जन्ममृत्युजराव्याधिभयं नैवोपजायते ॥ १३.२५४.१३३ ॥
वासुदेवाच्या भक्तांना कुठेही अशुभ नसते. जन्म, मृत्यू, जरा आणि व्याधी यांचे भय त्यांना उत्पन्न होत नाही.
13.254.134
इमं स्तवमधीयानः श्रद्धाभक्तिसमन्वितः ।
युज्येतात्मसुखक्षान्तिश्रीधृतिस्मृतिकीर्तिभिः ॥ १३.२५४.१३४ ॥
श्रद्धा आणि भक्तीने युक्त होऊन हे स्तवन जो अध्ययन करतो, तो आत्मसुख, क्षमा, श्री, धृती, स्मृती आणि कीर्ती यांनी युक्त होतो.
13.254.135
न क्रोधो न च मात्सर्यं न लोभो नाशुभा मतिः ।
भन्ति कृतपुण्यानां भक्तानां पुरुषोत्तमे ॥ १३.२५४.१३५ ॥
पुरुषोत्तमावर भक्ती ठेवणाऱ्या, पुण्यकर्म केलेल्या भक्तांच्या मनात क्रोध, मत्सर, लोभ किंवा अशुभ बुद्धी उत्पन्न होत नाही.
13.254.136
द्यौः सचन्द्रार्कनक्षत्रा खं दिशो भूर्महोदधिः ।
वासुदेवस्य वीर्येण विधृतानि महात्मनः ॥ १३.२५४.१३६ ॥
चंद्र, सूर्य, नक्षत्रांसह आकाश, दिशा, पृथ्वी आणि महासागर हे महात्मा वासुदेवाच्या सामर्थ्याने धारण केलेले आहेत.
13.254.137
ससुरासुरगन्धर्वं सयक्षोरगराक्षसम् ।
जगद्वशे वर्ततेदं कृष्णस्य सचराचरम् ॥ १३.२५४.१३७ ॥
देव, असुर, गंधर्व, यक्ष, नाग आणि राक्षसांसह हे चराचर जग कृष्णाच्या वशात आहे.
13.254.138
इन्द्रियाणि मनो बुद्धिः सत्वं तेजो बलं धृतिः ।
वासुदेवात्मकान्याहुः क्षेत्रं क्षेत्रज्ञ एव च ॥ १३.२५४.१३८ ॥
इंद्रिये, मन, बुद्धी, सत्त्व, तेज, बल आणि धृती — हे सर्व वासुदेवात्मक आहेत असे म्हणतात; क्षेत्र आणि क्षेत्रज्ञही तसेच.
13.254.139
सर्वागमानामाचारः प्रथमं परिकल्प्यते ।
आचारप्रभवो धर्मो धर्मस्य प्रभुरच्युतः ॥ १३.२५४.१३९ ॥
सर्व आगमांमध्ये प्रथम आचाराचे विधान केले जाते; आचारापासून धर्म उत्पन्न होतो; धर्माचा प्रभू अच्युत आहे.
13.254.140
ऋषयः पितरो देवा महाभूतानि धातवः ।
जङ्गमाजङ्गमं चेदं जगन्नारयणोद्भवम् ॥ १३.२५४.१४० ॥
ऋषी, पितर, देव, महाभूते आणि धातू, तसेच हे चराचर जग नारायणापासून उत्पन्न झाले आहे.
13.254.141
योगो ज्ञानं तथा साङ्ख्यं विद्याः शिल्पादिकर्म च ।
वेदाः सास्त्राणि विज्ञानमेतत्सर्वं जनार्दनात् ॥ १३.२५४.१४१ ॥
योग, ज्ञान, सांख्य, विद्या, शिल्पादी कर्मे, वेद, शास्त्रे आणि विज्ञान — हे सर्व जनार्दनापासून आहे.
13.254.142
एको विष्णुर्महद्भूतं पृथग्भूतान्यनेकशः ।
त्रींल्लोकान्व्याप्य भूतात्मा भुङ्क्ते विश्वभुगव्ययः ॥ १३.२५४.१४२ ॥
एकच विष्णू हा महाभूत आहे, आणि अनेक प्रकारे विभक्त झालेली भूतेही तोच आहे. तीन लोकांना व्यापून भूतात्मा, सर्वभोक्ता, अव्यय तो उपभोग घेतो.
13.254.143
इमं स्तवं भगवतो विष्णोर्व्यासेन कीर्तितम् ।
पठेद्य इच्छेत्पुरुषः श्रेयः प्राप्तुं सुखानि च ॥ १३.२५४.१४३ ॥
व्यासांनी कीर्तन केलेले भगवान विष्णूचे हे स्तोत्र, जो पुरुष कल्याण व सुख मिळवू इच्छितो त्याने पठण करावे.
13.254.144
विश्वेश्वरमजं देवं जगतः प्रभवाप्ययम् ।
भजन्ति ये पुष्कराक्षं न ते यान्ति पराभवम्।
न ते यान्ति पराभवम् ओं नम इति ॥ १३.२५४.१४४ ॥
विश्वेश्वर, अज देव, जगाचा उत्पत्ती-लय असलेला, कमलनयन (विष्णू) यांना जे भजतात ते पराभवास जात नाहीत. ॐ नमः.
13.254.145
पद्मपत्रविशालक्ष पद्मनाभ सुरोत्तम ।
भक्तानामनुरक्तानां त्राता भव जनार्दन ॥ १३.२५४.१४५ ॥
हे कमलपत्राप्रमाणे विशाल नेत्रा, पद्मनाभा, सुरोत्तमा! हे जनार्दना, अनुरक्त भक्तांचा त्राता हो.
13.254.146
भगवानुवाच ।
यो मां नामसहस्रेण स्तोतुमिच्छति पाण्डव।
सोहमेकेन श्लोकेन स्तुत एव न संशयः ।
स्तुत एव न संशय ओं नम इति ॥ १३.२५४.१४६ ॥
भगवान म्हणाले: हे पाण्डवा, जो मला सहस्र नामांनी स्तवू इच्छितो, त्याने एकाच श्लोकानेही मी स्तुत होतो; यात संशय नाही. निश्चितच स्तुत झालो, संशय नाही. ॐ नमः, असे.
13.254.147
वासनाद्वासुदेवः स्या वासितं ते जगत्त्रयम् ।
सर्वभूतनिवासोसि वासुदेव् नमोस्तु ते ॥ १३.२५४.१४७ ॥
वास्तव्यामुळे तू वासुदेव आहेस; तुझ्याद्वारे त्रिलोक व्यापलेले आहेत. तू सर्वभूतांचे निवासस्थान आहेस. हे वासुदेवा, तुला नमस्कार असो.
13.254.148
नमोस्त्वनन्ताय सहस्रमूर्तये ।
सहस्रपादाक्षिशिरोरुबाहवे।
सहस्रनाम्ने पुरुषाय शाश्वते ।
सहस्रकोटियुगधारिणे नमः।
श्रीसहस्रकोटियुगधारिणे नम इति ॥ १३.२५४.१४८ ॥
अनंताला नमस्कार; सहस्ररूपाला नमस्कार. सहस्र पाद, नेत्र, शिर, मांड्या व बाहू असलेल्याला नमस्कार. सहस्रनामी शाश्वत पुरुषाला नमस्कार. सहस्र कोटी युगे धारण करणाऱ्याला नमस्कार. श्री सहस्र कोटी युगे धारण करणाऱ्याला नमस्कार, असे.