મહાભારત · અધ્યાય 13.35

13.35.1

किं कर्तव्यं मनुष्येण लोकयात्राहितार्थिना ।
कथं वै लोकयात्रां तु किंशीलश्च समाचरेत् ॥ १३.३५.१ ॥

લોકયાત્રાનું હિત ઇચ્છતા મનુષ્યે શું કરવું જોઈએ? કયા સ્વભાવનાએ લોકયાત્રા આચરવી?

देवे नारायणे भक्तिः शंकरे साधुपूजया ।
ध्यानेनाथ जपः कार्यः स्वधर्मैः शुचिचेतसा ॥ १३.३५.२ ॥

દેવ નારાયણ પ્રત્યે ભક્તિ રાખવી; શંકરની યોગ્ય પૂજા કરવી. પછી ધ્યાનથી જપ કરવો; શુદ્ધ ચિત્તે સ્વધર્મ પાળવો.

कायेन त्रिविधं कर्म वाचा चापि चतुर्विधम् ।
मनसा त्रिविधं चैव दश कर्मपथांस्त्यजेत् ॥ १३.३५.३ ॥

શરીરથી ત્રણ પ્રકારના, વાણીથી ચાર પ્રકારના અને મનથી ત્રણ પ્રકારના કર્મ; આ દસ કર્મમાર્ગો છોડવા.

प्राणातिपातः स्तैन्यं च परदाराभिमर्शनम् ।
त्रीणि पापानि कायेन सर्वतः परिवर्जयेत् ॥ १३.३५.४ ॥

પ્રાણહિંસા, ચોરી અને પરસ્ત્રીસ્પર્શ — આ શરીરથી થતાં ત્રણ પાપો છે; તેમનો સર્વથા ત્યાગ કરવો.

असत्प्रलापं पारुष्यं पैशुन्यमनृतं तथा ।
चत्वारि वाचा राजेन्द्र न जल्पेन्नानुचिन्तयेत् ॥ १३.३५.५ ॥

વ્યર્થ બકવાદ, કઠોર વચન, ચાડી અને અસત્ય — આ વાણીનાં ચાર પાપ છે; હે રાજેન્દ્ર, એમને બોલવાં નહીં અને મનમાં વિચારવાં પણ નહીં.

अनभिध्या परस्वेषु सर्वसत्वेषु सौहृदम् ।
कर्मणां फलमस्तीति त्रिविधं मनसा चरेत् ॥ १३.३५.६ ॥

પરાયાંની સંપત્તિ પ્રત્યે લોભ ન હોવો, સર્વ પ્રાણીઓ પ્રત્યે સૌહાર્દ અને કર્મનું ફળ છે એવી શ્રદ્ધા — આ ત્રણ માનસિક ગુણોનું આચરણ કરવું.

तस्माद्वाक्वायमनसा नाचरेदशुभं नरः ।
शुभान्येवाचरँल्लोके भक्तो नारायणस्य हि।
तस्यैव तु पदं सूक्ष्मं प्रसादादश्नुयात्परम् ॥ १३.३५.७ ॥

તેથી માણસે વાણી, શરીર અને મનથી અશુભ આચરણ ન કરવું. આ લોકમાં શુભ કર્મો જ કરતો નારાયણનો ભક્ત તેમના સૂક્ષ્મ પદને, તેમની કૃપાથી પરમ પદને પ્રાપ્ત કરે.