ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 13.85
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.85.1
दर्शने कीदृशः स्नेहः संवासे च पितामह ।
महाभाग्यं गवां चैव तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.८५.१ ॥
ਹੇ ਪਿਤਾਮਹ, ਦਰਸ਼ਨ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣ ਵਿੱਚ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸਨੇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਅਤੇ ਗਾਵਾਂ ਦਾ ਮਹਾਭਾਗ ਕੀ ਹੈ? ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਮਝਾਓ।
13.85.2
हन्त ते कथयिष्यामि पुरावृत्तं महाद्युते ।
नहुषस्य च संवादं महर्षेश्च्यवनस्य च ॥ १३.८५.२ ॥
ਆਹ, ਹੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ — ਨਹੁਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਰਸ਼ੀ ਚਿਆਵਨ ਦਾ ਸੰਵਾਦ।
13.85.3
पुरा महर्षिश्च्यवनो भार्गवो भरतर्षभ ।
उदवासकृतारम्भो बभूव स महाव्रतः ॥ १३.८५.३ ॥
ਪਹਿਲਾਂ, ਹੇ ਭਰਤਸ਼ਰੇਸ਼ਠ, ਭ੍ਰਿਗੂ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮਹਰਸ਼ੀ ਚਿਆਵਨ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਦਾ ਵਰਤ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਕੇ ਮਹਾਵਰਤੀ ਬਣੇ।
13.85.4
निहत्य मानं क्रोधं च प्रहर्षं शोकमेव च ।
वर्षाणि द्वादश मुनिर्जलवासे धृतव्रतः ॥ १३.८५.४ ॥
ਮਾਨ, ਕ੍ਰੋਧ, ਹਰਖ ਅਤੇ ਸ਼ੋਕ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਮੁਨੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਦਾ ਵਰਤ ਧਾਰ ਕੇ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਰਹੇ।
13.85.5
आदधत्सर्वभूतेषु विस्रम्यं परमं शुभम् ।
जलेचरेषु सर्वेषु शीतरश्मिरिव प्रभुः ॥ १३.८५.५ ॥
ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਠੰਢੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਚੰਦ ਵਾਂਗ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣ ਕੇ ਪਰਮ ਸ਼ੁਭ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਾਇਮ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
13.85.6
स्थाणुभूतः शुचिर्भूत्वा दैवतेभ्यः प्रणम्य च ।
गङ्गायमुनयोर्मध्ये जलं सम्प्रविवेश ह ॥ १३.८५.६ ॥
ਥੰਮ ਵਾਂਗ ਅਚਲ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਇਆ।
13.85.7
गङ्गायमुनयोर्वेगं सुभीमं भीमनिःस्वनम् ।
प्रतिजग्राह शिरसा वातवेगसमं जवे ॥ १३.८५.७ ॥
ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਜਮੁਨਾ ਦਾ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਵੇਗ ਅਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਗਰਜ, ਹਵਾ ਦੇ ਵੇਗ ਵਰਗਾ ਪ੍ਰਵਾਹ ਉਸਨੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸਹਾਰਿਆ।
13.85.8
गङ्गा च यमुना चैव सरितश्च सरांसि च ।
प्रदक्षिणमृषिं चक्रुर्न चैनं पर्यपीडयन् ॥ १३.८५.८ ॥
ਗੰਗਾ, ਜਮੁਨਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਝੀਲਾਂ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਪ੍ਰਦਕਸ਼ਿਣਾ ਕਰਨ ਲੱਗੀਆਂ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਕਸ਼ਟ ਨਾ ਦਿੱਤਾ।
13.85.9
अन्तर्जलेषु सुष्वाप काष्ठभूतो महामुनिः ।
ततश्चोर्ध्वस्थितो धीमानभवद्भरतर्षभ ॥ १३.८५.९ ॥
ਉਹ ਮਹਾਮੁਨੀ ਪਾਣੀ ਅੰਦਰ ਲੱਕੜ ਵਾਂਗ ਅਚੱਲ ਹੋ ਕੇ ਸੌਂ ਗਏ; ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਫਿਰ ਉਹ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ।
13.85.10
जलौकसां ससत्वानां बभूव प्रियदर्शनः ।
उपाजिघ्नन्त च तदा मत्स्यास्तं हृष्टमानसाः।
तत्र तस्यासतः कालः समतीतोऽभवन्महान् ॥ १३.८५.१० ॥
ਜਲ-ਜੀਵਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਾਣੀਆਂ ਲਈ ਉਹ ਪਿਆਰਾ ਦਿਸਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਤਦ ਖੁਸ਼ ਮਨ ਵਾਲੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ ਉਸ ਕੋਲ ਆਉਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਉੱਥੇ ਉਸਦੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਬਹੁਤ ਸਮਾਂ ਬੀਤ ਗਿਆ।
13.85.11
ततः कदाचित्समये कस्मिंश्चिन्मत्स्यजीविनः ।
तं देशं समुपाजग्मुर्जालहस्ता महाद्युते ॥ १३.८५.११ ॥
ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ, ਕਿਸੇ ਨਿਯਤ ਵੇਲੇ, ਮਛੇਰੇ ਉਸ ਥਾਂ ਆਏ; ਹੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਲ ਸਨ।
13.85.12
निषादा बहवस्तत्र मत्स्योद्धरणनिश्चयाः ।
व्यायता बलिनः शूराः सलिलेष्वनुवर्तिनः।
अभ्याययुश्च तं देशं निश्चिता जालकर्म्णि ॥ १३.८५.१२ ॥
ਮੱਛੀਆਂ ਫੜਨ ਦੇ ਪੱਕੇ ਇਰਾਦੇ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਨਿਸ਼ਾਦ ਉੱਥੇ ਆਏ—ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਬਲਵਾਨ, ਸੂਰਮੇ, ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਫੁਰਤੀ ਨਾਲ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ, ਜਾਲ ਪਾਉਣ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ; ਉਹ ਉਸ ਥਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਗਏ।
13.85.13
जालं ते योजयामासुर्नवसूत्रकृतं दृढम् ।
मत्स्योद्धरणमाकर्षस्तदा भरतसत्तम ॥ १३.८५.१३ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨੌਂ ਧਾਗਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਮਜ਼ਬੂਤ ਜਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ; ਫਿਰ, ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੱਛੀਆਂ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਉਸਨੂੰ ਖਿੱਚਿਆ ਗਿਆ।
13.85.14
ततस्ते बहुभिर्योगैः कैवर्ता मत्स्यकाङ्क्षिणः ।
गङ्गायमुनयोर्वारि जालेनावकिरन्ति ते ॥ १३.८५.१४ ॥
ਫਿਰ ਮੱਛੀਆਂ ਦੇ ਚਾਹਵਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਛੇਰਿਆਂ ਨੇ ਕਈ ਢੰਗਾਂ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਜਾਲ ਨਾਲ ਛਾਣਿਆ।
13.85.15
जालं सुविततं तेषां नवसूत्रकृतं तथा ।
विस्तारायामसम्पन्नं यत्तत्र सलिले क्षमम् ॥ १३.८५.१५ ॥
ਨੌਂ ਧਾਗਿਆਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ; ਚੌੜਾਈ ਅਤੇ ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ, ਉੱਥੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਢੁਕਵਾਂ ਸੀ।
13.85.16
ततस्ते सुमहच्चैव बलवच्च सुवर्तितम् ।
अवतीर्य ततः सर्वे जालं चकृषिरे तदा ॥ १३.८५.१६ ॥
ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ, ਮਜ਼ਬੂਤ ਅਤੇ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਭਾਲਿਆ ਹੋਇਆ ਜਾਲ ਫੜਿਆ; ਫਿਰ ਸਾਰਿਆਂ ਨੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਤਰ ਕੇ ਉਹ ਜਾਲ ਖਿੱਚਿਆ।
13.85.17
अभीतरूपाः संहृष्टा अन्योन्यवशवर्तिनः ।
बबन्धुस्तत्र मत्स्यांश्च तथाऽन्याञ्जलचारिणः ॥ १३.८५.१७ ॥
ਨਿਡਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਆਗਿਆਕਾਰੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਮੱਛੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਬੰਨ੍ਹਿਆ।
13.85.18
तथा मत्स्यैः परिवृतं च्यवनं भृगुनन्दनम् ।
आकर्षयन्महाराज जालेनाथ यदृच्छया ॥ १३.८५.१८ ॥
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਮੱਛੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਚਿਆਵਨ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਤਫ਼ਾਕ ਨਾਲ ਜਾਲ ਵਿੱਚ ਖਿੱਚ ਲਿਆ।
13.85.19
नदीशैवलदिग्धाङ्गं हरिश्मश्रुजटाधरम् ।
लग्नैः शङ्खनखैर्गात्रे क्रोडैश्चित्रैरिवार्पितम्। ॥ १३.८५.१९ ॥
ਨਦੀ ਦੀ ਕਾਈ ਨਾਲ ਲਿੱਬੜੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ, ਭੂਰੀ ਦਾੜ੍ਹੀ ਅਤੇ ਜਟਾਵਾਂ ਧਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਉਹ ਮੁਨੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਸੰਖ ਅਤੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਸਿੱਪੀ ਚਿਪਕੇ ਹੋਏ ਸਨ।
13.85.20
तं जालेनोद्धृतं दृष्ट्वा ते तदा वेदपारगम् ।
सर्वे प्राञ्जलयो दाशाः शिरोभिः प्रापतन्भुवि ॥ १३.८५.२० ॥
ਜਾਲ ਨਾਲ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਉਸ ਵੇਦ-ਪਾਰੰਗਤ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਮਛੇਰੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸਿਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ।
13.85.21
परिखेदपरित्रासाज्जालस्याकर्षणेन च ।
मत्स्या बभूवुर्व्यापन्नाः स्थलसंस्पर्शनेन च ॥ १३.८५.२१ ॥
ਜਾਲ ਖਿੱਚੇ ਜਾਣ ਕਾਰਨ, ਥਕਾਵਟ ਅਤੇ ਡਰ ਕਾਰਨ, ਅਤੇ ਸੁੱਕੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਕਾਰਨ ਮੱਛੀਆਂ ਮਰ ਗਈਆਂ।
13.85.22
स मुनिस्तत्तदा दृष्ट्वा मत्स्यानां कदनं कृतम् ।
बभूव कृपयाविष्टो निःश्वसंश्च पुनःपनः ॥ १३.८५.२२ ॥
ਮੱਛੀਆਂ ਦਾ ਉਹ ਕਤਲੇਆਮ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਮੁਨੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਲੰਮੇ ਸਾਹ ਲੈਣ ਲੱਗੇ।
13.85.23
अज्ञानाद्यत्कृतं पापं प्रसादं तत्र नः कुरु ।
करवाम प्रिय किं ते तन्नो ब्रूहि महामुने ॥ १३.८५.२३ ॥
ਅਗਿਆਨਤਾ ਕਾਰਨ ਜੋ ਪਾਪ ਸਾਡੇ ਹੱਥੋਂ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਲਈ ਸਾਡੇ 'ਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰੋ। ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਕੀ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।
13.85.24
इत्युक्तो मत्स्यमध्यस्थश्च्यवनो वाक्यमब्रवीत् ।
यो मेऽद्य परमः कामस्तं शृणुध्वं मसाहिताः ॥ १३.८५.२४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਬੈਠੇ ਚਯਵਨ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ: "ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਜੋ ਪਰਮ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋ, ਸੁਣੋ।"
13.85.25
प्राणोत्सर्गं विसर्गं वा मत्स्यैर्यास्याम्यहं सह ।
संवासान्नोत्सहे त्यक्तुं सलिलेऽध्युपितानहम् ॥ १३.८५.२५ ॥
ਮੈਂ ਮੱਛੀਆਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿਆਂਗਾ ਜਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਆਂਗਾ; ਪਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦਾ।
13.85.26
इत्युक्तास्ते निषादास्तु सुभृशं भयकम्पिताः ।
सर्वे विवर्णवदना नहुषाय न्यवेदयन् ॥ १३.८५.२६ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹ ਨਿਸ਼ਾਦ ਬਹੁਤ ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬਣ ਲੱਗੇ; ਸਭ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਫਿੱਕੇ ਪੈ ਗਏ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਹੁਸ਼ ਨੂੰ ਇਹ ਨਿਵੇਦਨ ਕੀਤਾ।