มหาภารตะ · อัธยายะ 13.85
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
13.85.1
दर्शने कीदृशः स्नेहः संवासे च पितामह ।
महाभाग्यं गवां चैव तन्मे व्याख्यातुमर्हसि ॥ १३.८५.१ ॥
ปิตามห ความรักที่เกิดจากการได้เห็นกันและการอยู่ร่วมกันเป็นเช่นไร และความโชคดีอันยิ่งใหญ่ของโคคืออะไร ขอพระองค์โปรดอธิบายข้อนี้แก่ข้าพเจ้าด้วย
13.85.2
हन्त ते कथयिष्यामि पुरावृत्तं महाद्युते ।
नहुषस्य च संवादं महर्षेश्च्यवनस्य च ॥ १३.८५.२ ॥
ดูก่อน ผู้ทรงรัศมีรุ่งเรือง เอาละ ข้าพเจ้าจะเล่าเรื่องในอดีตให้ฟัง คือบทสนทนาระหว่างท้าวนหุษะกับมหาฤๅษีจยวนะ
13.85.3
पुरा महर्षिश्च्यवनो भार्गवो भरतर्षभ ।
उदवासकृतारम्भो बभूव स महाव्रतः ॥ १३.८५.३ ॥
ในกาลก่อน ดูก่อนผู้เป็นยอดแห่งภรตะ มหาฤๅษีจยวนะผู้สืบเชื้อสายจากภฤคุ เริ่มปฏิบัติพรตอาศัยอยู่ในน้ำ และกลายเป็นผู้มีพรตอันยิ่งใหญ่
13.85.4
निहत्य मानं क्रोधं च प्रहर्षं शोकमेव च ।
वर्षाणि द्वादश मुनिर्जलवासे धृतव्रतः ॥ १३.८५.४ ॥
ฤๅษีผู้ทรงพรตอาศัยอยู่ในน้ำ ได้ละทิ้งความถือตัว ความโกรธ ความยินดี และความโศก แล้วอยู่ที่นั่นถึงสิบสองปี
13.85.5
आदधत्सर्वभूतेषु विस्रम्यं परमं शुभम् ।
जलेचरेषु सर्वेषु शीतरश्मिरिव प्रभुः ॥ १३.८५.५ ॥
ท่านทำให้ความไว้วางใจอันสูงสุดและเป็นมงคลเกิดขึ้นในสรรพสัตว์ และในบรรดาสัตว์ทั้งปวงที่อาศัยอยู่ในน้ำ ท่านเปรียบเหมือนพระจันทร์ผู้มีรัศมีเย็น ผู้เป็นใหญ่เหนือสัตว์เหล่านั้น
13.85.6
स्थाणुभूतः शुचिर्भूत्वा दैवतेभ्यः प्रणम्य च ।
गङ्गायमुनयोर्मध्ये जलं सम्प्रविवेश ह ॥ १३.८५.६ ॥
ท่านทำตัวนิ่งเหมือนตอไม้ บริสุทธิ์ และถวายความเคารพแด่เทพทั้งหลาย แล้วจึงดำลงสู่น้ำระหว่างแม่น้ำคงคาและยมุนา
13.85.7
गङ्गायमुनयोर्वेगं सुभीमं भीमनिःस्वनम् ।
प्रतिजग्राह शिरसा वातवेगसमं जवे ॥ १३.८५.७ ॥
ท่านรับกระแสน้ำอันน่าสะพรึงและเสียงคำรามอันน่ากลัวของแม่น้ำคงคาและยมุนาไว้บนศีรษะ กระแสที่พัดแรงเทียบเท่าความเร็วของลม
13.85.8
गङ्गा च यमुना चैव सरितश्च सरांसि च ।
प्रदक्षिणमृषिं चक्रुर्न चैनं पर्यपीडयन् ॥ १३.८५.८ ॥
แม่น้ำคงคาและยมุนา แม่น้ำสายอื่น และทะเลสาบทั้งหลาย ต่างเวียนรอบฤๅษีโดยให้ท่านอยู่ทางขวา และมิได้ทำร้ายท่าน
13.85.9
अन्तर्जलेषु सुष्वाप काष्ठभूतो महामुनिः ।
ततश्चोर्ध्वस्थितो धीमानभवद्भरतर्षभ ॥ १३.८५.९ ॥
มหาฤๅษีนอนหลับอยู่ในใจกลางน้ำ นิ่งเหมือนท่อนไม้ ดูก่อนยอดแห่งภรตะ ต่อมาผู้มีปัญญาผู้นั้นได้ลุกขึ้นยืนเหนือผิวน้ำ
13.85.10
जलौकसां ससत्वानां बभूव प्रियदर्शनः ।
उपाजिघ्नन्त च तदा मत्स्यास्तं हृष्टमानसाः।
तत्र तस्यासतः कालः समतीतोऽभवन्महान् ॥ १३.८५.१० ॥
ท่านกลายเป็นผู้น่าดูสำหรับสัตว์น้ำและสรรพชีวิต แล้วปลาทั้งหลายด้วยใจที่ปิติยินดีก็พากันเข้ามาหาท่าน ท่านอาศัยอยู่ที่นั่นเป็นเวลานานมาก
13.85.11
ततः कदाचित्समये कस्मिंश्चिन्मत्स्यजीविनः ।
तं देशं समुपाजग्मुर्जालहस्ता महाद्युते ॥ १३.८५.११ ॥
ต่อมา ในกาลหนึ่งเมื่อถึงเวลาอันเหมาะสม ดูก่อนผู้ทรงรัศมีรุ่งเรือง พวกชาวประมงได้มายังสถานที่นั้น โดยถือแหอยู่ในมือ
13.85.12
निषादा बहवस्तत्र मत्स्योद्धरणनिश्चयाः ।
व्यायता बलिनः शूराः सलिलेष्वनुवर्तिनः।
अभ्याययुश्च तं देशं निश्चिता जालकर्म्णि ॥ १३.८५.१२ ॥
ชาวประมงนิษาทจำนวนมากมาที่นั่น ตั้งใจจะดึงปลาขึ้นมา ทุกคนมีร่างกายกำยำ แข็งแรง กล้าหาญ คล่องแคล่วในน้ำ และมุ่งมั่นในงานดักแห อีกทั้งยังเข้ามาใกล้สถานที่นั้นอย่างแน่วแน่
13.85.13
जालं ते योजयामासुर्नवसूत्रकृतं दृढम् ।
मत्स्योद्धरणमाकर्षस्तदा भरतसत्तम ॥ १३.८५.१३ ॥
พวกเขาผูกแหที่เหนียวแน่น ทำจากเชือกเก้าเส้น แล้วดึงแหขึ้นเพื่อยกปลาขึ้นมา ดูก่อนยอดแห่งภรตะ
13.85.14
ततस्ते बहुभिर्योगैः कैवर्ता मत्स्यकाङ्क्षिणः ।
गङ्गायमुनयोर्वारि जालेनावकिरन्ति ते ॥ १३.८५.१४ ॥
จากนั้นพวกชาวประมงผู้ปรารถนาปลา ใช้วิธีการหลายอย่างกวาดน้ำในแม่น้ำคงคาและยมุนาด้วยแหของตน
13.85.15
जालं सुविततं तेषां नवसूत्रकृतं तथा ।
विस्तारायामसम्पन्नं यत्तत्र सलिले क्षमम् ॥ १३.८५.१५ ॥
แหเก้าเส้นของพวกเขากางออกไว้อย่างดี มีความกว้างและความยาวครบถ้วน เหมาะสมกับน้ำในที่นั้น
13.85.16
ततस्ते सुमहच्चैव बलवच्च सुवर्तितम् ।
अवतीर्य ततः सर्वे जालं चकृषिरे तदा ॥ १३.८५.१६ ॥
ต่อมา พวกเขาหยิบแหที่ใหญ่มาก แข็งแรง และจัดการได้อย่างชำนาญ แล้วทุกคนก็ลงไปในน้ำ และดึงแหขึ้นมาในตอนนั้น
13.85.17
अभीतरूपाः संहृष्टा अन्योन्यवशवर्तिनः ।
बबन्धुस्तत्र मत्स्यांश्च तथाऽन्याञ्जलचारिणः ॥ १३.८५.१७ ॥
ด้วยท่าทีไม่หวาดกลัว ปลื้มใจ และเชื่อฟังกันและกัน พวกเขาก็มัดปลาที่นั่น รวมทั้งสัตว์น้ำอื่น ๆ ด้วย
13.85.18
तथा मत्स्यैः परिवृतं च्यवनं भृगुनन्दनम् ।
आकर्षयन्महाराज जालेनाथ यदृच्छया ॥ १३.८५.१८ ॥
ดูก่อนมหาราช ด้วยโชคชะตา พวกเขาจึงดึงแหขึ้นมาพร้อมกับฤๅษีจยวนะ ผู้บุตรแห่งภฤคุ ซึ่งถูกปลาล้อมรอบอยู่
13.85.19
नदीशैवलदिग्धाङ्गं हरिश्मश्रुजटाधरम् ।
लग्नैः शङ्खनखैर्गात्रे क्रोडैश्चित्रैरिवार्पितम्। ॥ १३.८५.१९ ॥
ร่างกายของท่านเปรอะไปด้วยตะไคร่น้ำ มีหนวดเคราสีเหลืองทองและผมเผ้าเป็นชฎา มีหอยสังข์และหอยทากหลากสีเกาะติดอยู่ที่ร่างกาย เหมือนถูกประดับไว้
13.85.20
तं जालेनोद्धृतं दृष्ट्वा ते तदा वेदपारगम् ।
सर्वे प्राञ्जलयो दाशाः शिरोभिः प्रापतन्भुवि ॥ १३.८५.२० ॥
เมื่อเห็นท่านถูกดึงขึ้นมาจากแห ผู้ทรงรอบรู้พระเวท พวกชาวประมงทั้งหมดก็ประนมมือ ก้มศีรษะลงกราบแทบพื้นดิน
13.85.21
परिखेदपरित्रासाज्जालस्याकर्षणेन च ।
मत्स्या बभूवुर्व्यापन्नाः स्थलसंस्पर्शनेन च ॥ १३.८५.२१ ॥
ปลาทั้งหลายตายลงเพราะความอ่อนเพลียและความหวาดกลัวจากการถูกลากด้วยตาข่าย และเพราะถูกนำขึ้นมาสัมผัสบนพื้นดินแห้ง
13.85.22
स मुनिस्तत्तदा दृष्ट्वा मत्स्यानां कदनं कृतम् ।
बभूव कृपयाविष्टो निःश्वसंश्च पुनःपनः ॥ १३.८५.२२ ॥
เมื่อฤๅษีเห็นการฆ่าปลาเหล่านั้น ท่านก็เต็มไปด้วยความสงสาร และถอนใจซ้ำแล้วซ้ำเล่า
13.85.23
अज्ञानाद्यत्कृतं पापं प्रसादं तत्र नः कुरु ।
करवाम प्रिय किं ते तन्नो ब्रूहि महामुने ॥ १३.८५.२३ ॥
ขอทรงโปรดประทานพระกรุณาแก่พวกข้าพเจ้า สำหรับบาปที่พวกข้าพเจ้าได้กระทำลงด้วยความไม่รู้ ข้าแต่มหามุนี ขอทรงบอกพวกข้าพเจ้าว่าจะกระทำสิ่งใดเพื่อให้พระองค์ทรงพอพระทัย
13.85.24
इत्युक्तो मत्स्यमध्यस्थश्च्यवनो वाक्यमब्रवीत् ।
यो मेऽद्य परमः कामस्तं शृणुध्वं मसाहिताः ॥ १३.८५.२४ ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น จยวนะผู้ประทับอยู่ท่ามกลางปลาก็ตรัสถ้อยคำเหล่านี้ว่า "พวกเจ้าผู้อยู่กับข้า จงฟังความปรารถนาสูงสุดของข้าในขณะนี้"
13.85.25
प्राणोत्सर्गं विसर्गं वा मत्स्यैर्यास्याम्यहं सह ।
संवासान्नोत्सहे त्यक्तुं सलिलेऽध्युपितानहम् ॥ १३.८५.२५ ॥
ข้าจะสละชีวิตพร้อมกับปลาเหล่านี้ หรือจะจากไป แต่เมื่อได้อยู่ร่วมกับปลาในน้ำมานาน ข้าไม่อาจละทิ้งพวกมันได้
13.85.26
इत्युक्तास्ते निषादास्तु सुभृशं भयकम्पिताः ।
सर्वे विवर्णवदना नहुषाय न्यवेदयन् ॥ १३.८५.२६ ॥
เมื่อถูกกล่าวเช่นนั้น พวกชาวประมงเหล่านั้นสั่นสะท้านด้วยความหวาดกลัวอย่างยิ่ง ทุกคนหน้าซีดเผือด จึงได้กราบทูลเรื่องนี้แด่พระนหุษะ