ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 14.111
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.111.1
स्वभक्तस्य हृषीकेश धर्माधर्ममजानतः ।
धर्मं पुण्यतमं देव पृच्छतः कथयस्व मे ॥ १४.१११.१ ॥
ହେ ହୃଷୀକେଶ, ଆପଣଙ୍କ ଭକ୍ତ ଏବଂ ଧର୍ମାଧର୍ମ ନ ଜାଣୁଥିବା ମୋତେ, ହେ ଦେବ, ପରମ ପୁଣ୍ୟମୟ ଧର୍ମ ପଚାରୁଥିବା ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ।
14.111.2
यदेतदग्निहोत्रं वै सृष्टं वर्णत्रयस्य तु ।
मन्त्रवद्यद्धुतं सम्यग्विधिना चाप्युपासितम्।
आहिताग्निं नयत्यूर्ध्वं सपत्नीकं सबान्धवम् ॥ १४.१११.२ ॥
ତିନି ବର୍ଣ୍ଣ ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟ ଏହି ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର, ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ବିଧି ଅନୁସାରେ ଠିକ୍ ହୋମ ଓ ଉପାସନା କଲେ, ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନକାରୀକୁ ପତ୍ନୀ ଓ ବାନ୍ଧବ ସହିତ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ନେଇଯାଏ।
14.111.3
कथं तद्ब्राह्मणैर्देव होतव्यं क्षत्रियैः कथम् ।
वैश्यैर्वा देवदेवेश कथं वा सुहुतं भवेत् ॥ १४.१११.३ ॥
ହେ ଦେବ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ତାହା କିପରି ହୋମ କରିବେ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ କିପରି, ବୈଶ୍ୟମାନେ କିପରି? ହେ ଦେବଦେବେଶ, ଅଥବା ତାହା କିପରି ସୁହୁତ ହେବ?
14.111.4
कस्मिन्काले कतं कस्य आधेयोऽग्निः सुरोत्तम ।
आहितस्य कथं वाऽपि सम्यगाचरणं भवेत् ॥ १४.१११.४ ॥
କେଉଁ କାଳରେ, କାହା ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି ଆଧାନ କରାଯିବ? ହେ ସୁରୋତ୍ତମ, ଅଗ୍ନିସ୍ଥାପନକାରୀଙ୍କ ଆଚରଣ କିପରି ଠିକ୍ ହେବ?
14.111.5
कत्यग्नयः किमात्मानः स्थानं किं कस्य वा विभो ।
कतरस्मिन्हुते स्थाने कं व्रजेदाग्निहोत्रिकः ॥ १४.१११.५ ॥
ଅଗ୍ନି କେତେ, ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱରୂପ କ'ଣ, ସ୍ଥାନ କ'ଣ ବା କାହାର, ହେ ବିଭୋ? କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ହୋମ କଲେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୀ କେଉଁ ଲୋକକୁ ଯିବ?
14.111.6
अग्निहोत्रनिमित्तं च किमुत्पन्नं पुराऽनघ ।
कथमेवाथ हूयन्ते प्रीयन्ते च सुराः कथम् ॥ १४.१११.६ ॥
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରର ନିମିତ୍ତ କ'ଣ, ପୂର୍ବେ ତାହା କାହାଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ହେ ଅନଘ? ତାହା କିପରି ହୋମ କରାଯାଏ, ଏବଂ ଦେବତାମାନେ କିପରି ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅନ୍ତି?
14.111.7
विधिवन्मन्त्रवत्कृत्वा पूजितास्त्वग्नयः कथम् ।
कां गतिं वदतांश्रेष्ठ नयन्ति ह्यग्निहोत्रिणः ॥ १४.१११.७ ॥
ବିଧି ଅନୁସାରେ ଓ ମନ୍ତ୍ର ସହ ପୂଜିତ ଅଗ୍ନିମାନେ କିପରି କେଉଁ ଗତିକୁ ନେଇଯାନ୍ତି? ହେ ବକ୍ତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୀମାନେ କେଉଁ ଗତି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି?
14.111.8
दुर्हुताश्चापि भगवन्नविज्ञातास्त्रयोऽग्नयः ।
किमाहिताग्नेः कुर्वन्ति दुश्चीर्णा वाऽपि केशव ॥ १४.१११.८ ॥
ହେ ଭଗବାନ, ଦୁର୍ହୁତ ଓ ଅବିଜ୍ଞାତ ତିନି ଅଗ୍ନି ଆହିତାଗ୍ନିଙ୍କ ପ୍ରତି କ'ଣ କରନ୍ତି? ହେ କେଶବ, ଦୁଶ୍ଚୀର୍ଣ୍ଣ କର୍ମ କ'ଣ କରେ?
14.111.9
उत्सन्नाग्निस्तु पापात्मा कां योनिं देव गच्छति ।
एतत्सर्वं समासेन भक्त्या ह्युपगतस्य मे।
वक्तुमर्हसि सर्वज्ञ सर्वाधिकं नमोस्तु ते ॥ १४.१११.९ ॥
ଅଗ୍ନି ନିଭିଯାଇଥିବା ପାପାତ୍ମା କେଉଁ ଯୋନିକୁ ଯାଏ? ହେ ଦେବ, ଭକ୍ତିରେ ମୋତେ ଉପଗତ ଏସବୁ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବାକୁ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ। ହେ ସର୍ବଜ୍ଞ, ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।
14.111.10
शृणु राजन्महापुण्यमिदं धर्मामृतं परम् ।
यत्तु तारयते युक्तान्ब्राह्मणानग्निहोत्रिणः ॥ १४.१११.१० ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଏହି ମହାପୁଣ୍ୟ ଓ ପରମ ଧର୍ମାମୃତ ଶୁଣ, ଯାହା ଯୁକ୍ତ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ତାରିଦିଏ।
14.111.11
ब्र्हमित्वेनासृजं लोकानहमादौ महाद्युते ।
सृष्टोऽग्निर्मुखतः पूर्वं लोकानां हितकाम्यया ॥ १४.१११.११ ॥
ହେ ମହାଦ୍ୟୁତି, ଆଦିରେ ମୁଁ ବ୍ରହ୍ମାରୂପରେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲି। ଲୋକମାନଙ୍କ ହିତ କାମନାରେ ପୂର୍ବରୁ ମୁଖରୁ ଅଗ୍ନି ସୃଷ୍ଟ ହେଲା।
14.111.12
यस्मादग्रे स भूतानां सर्वेषां निर्मितो मया ।
तस्मादग्नीत्यभिहितः पुराणज्ञैर्मनीषिभिः ॥ १४.१११.१२ ॥
ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ସମସ୍ତ ଭୂତଙ୍କ ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟି କଲି, ତେଣୁ ପୁରାଣଜ୍ଞ ମନୀଷୀମାନେ ତାଙ୍କୁ 'ଅଗ୍ନି' ବୋଲି କହିଲେ।
14.111.13
यस्मात्तु सर्वकृत्येषु पूर्वमस्मै प्रदीयते ।
आहुतिर्दीप्यमानाय तस्मादग्नीति कथ्यते ॥ १४.१११.१३ ॥
କାରଣ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞକର୍ମରେ ପ୍ରଥମେ ଏହାଙ୍କୁ, ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ ଏହାଙ୍କୁ, ଆହୁତି ଦିଆଯାଏ; ତେଣୁ ଏହାକୁ 'ଅଗ୍ନି' କୁହାଯାଏ।
14.111.14
यस्माच्च तु नयत्यग्रां गतिं विप्रान्सुपूजितः ।
यस्माच्च नयनाद्राजन्देवेष्वग्नीति कथ्यते ॥ १४.१११.१४ ॥
ଏବଂ ସୁପୂଜିତ ହୋଇ ଏ ବିପ୍ରମାନଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗତିକୁ ନିଏ; ହେ ରାଜନ, ନେବା ହେତୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହାକୁ 'ଅଗ୍ନି' କୁହାଯାଏ।
14.111.15
तस्माच्च दुर्हुतः सोयमलं भक्षयितुं क्षणात् ।
यजमानं नरश्रेष्ठ क्रव्यादोऽग्निस्ततः स्मृतः ॥ १४.१११.१५ ॥
ତେଣୁ, ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଭୁଲ୍ ଭାବେ ଆହୁତି ଦିଆଗଲେ ଏ କ୍ଷଣମଧ୍ୟରେ ଯଜମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରାସ କରିପାରେ; ତେଣୁ ଏହାକୁ 'କ୍ରବ୍ୟାଦ' ଅର୍ଥାତ୍ ମାଂସଭୋଜୀ ଅଗ୍ନି ବୋଲି ମଧ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
14.111.16
सर्वभूतात्मको राजन्देवानामेष वै मुखम् ।
प्रथमं मन्मुखात्सृष्टो लोकार्थे पचनः प्रभुः ॥ १४.१११.१६ ॥
ହେ ରାଜନ, ସର୍ବଭୂତଙ୍କ ଆତ୍ମା ଏହି ଦେବତାଙ୍କ ମୁଖ; ପୂର୍ବରେ ମୋ ମୁଖରୁ ସୃଷ୍ଟ ଏ ପ୍ରଭୁ ଲୋକହିତ ପାଇଁ ପଚନ (ପାକକର୍ତ୍ତା)।
14.111.17
सृष्टमात्रो जगत्सर्वमत्तुमैच्छत्पुरा खलु ।
ततः प्रशमितः सोग्निरूपास्यैव मया पुरा ॥ १४.१११.१७ ॥
ସୃଷ୍ଟି ହେବାମାତ୍ରେ ସେ ପୂର୍ବରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଗ୍ରାସ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ; ତା'ପରେ ପୂର୍ବରେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଉପାସିତ ହୋଇ ସେ ଅଗ୍ନି ଶାନ୍ତ କରାଗଲେ।
14.111.18
सततोपासनात्सोयमौपासन इति स्मृतः ॥ १४.१११.१८ ॥
ନିରନ୍ତର ଉପାସନା ଯୋଗୁଁ ଏ 'ଔପାସନ' ରୂପେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ।
14.111.19
आहुतिः सर्वमाख्याति तस्मिन्वसति सोनलः ।
आवसथ्य इति ख्यातस्तेनासौ ब्रह्मवादिभिः ॥ १४.१११.१९ ॥
ଆହୁତି ସବୁ କିଛି ଜଣାଏ; ତହିଁରେ ସେହି ଅଗ୍ନି ବାସ କରନ୍ତି। ସେଥିପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମବାଦୀମାନେ ତାଙ୍କୁ 'ଆବସଥ୍ୟ' ନାମରେ ଜାଣନ୍ତି।
14.111.20
तस्मात्पञ्च महायज्ञा वर्तन्ते यस्य धर्मतः ।
सोममण्डलमध्येन गतिस्तस्य द्विजन्मनः ॥ १४.१११.२० ॥
ତେଣୁ ଯାହା ପାଇଁ ଧର୍ମାନୁସାରେ ପଞ୍ଚ ମହାଯଜ୍ଞ ହୁଏ, ସେହି ଦ୍ୱିଜର ଗତି ସୋମମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟଦେଇ ହୁଏ।
14.111.21
ते च सप्तर्षयः सिद्धाः संयतेन्द्रियबुद्धयः ।
गता ह्यमरसायुज्यं ते ह्यग्न्यर्चनतत्पराः ॥ १४.१११.२१ ॥
ସେହି ସପ୍ତର୍ଷିମାନେ — ସିଦ୍ଧ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ବୁଦ୍ଧିକୁ ସଂଯମୀ, ଅଗ୍ନିପୂଜାରେ ତତ୍ପର — ଅମରମାନଙ୍କ ସାୟୁଜ୍ୟ ପାଇଲେ।
14.111.22
अपरे चावसथ्यं च पचनाग्निं प्रचक्षते ।
तस्मिन्पञ्च महायज्ञा वैश्वदेवश्च वर्तते ॥ १४.१११.२२ ॥
ଅନ୍ୟମାନେ ଆବସଥ୍ୟ ଓ ପଚନାଗ୍ନିକୁ କହନ୍ତି; ତହିଁରେ ପଞ୍ଚ ମହାଯଜ୍ଞ ଓ ବୈଶ୍ୱଦେବ ହୁଏ।
14.111.23
स्थलीपाकं च गार्हं च सर्वे चास्मिन्प्रतिष्ठिताः ।
गृह्यकर्मवहो यस्मात्तस्माद्गृहपतिस्तु सः ॥ १४.१११.२३ ॥
ସ୍ଥାଲୀପାକ ଓ ଗାର୍ହ କର୍ମ ସବୁ ତହିଁରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ। ଗୃହ୍ୟ କର୍ମ ବହନ କରୁଥିବାରୁ ସେ ଗୃହପତି।
14.111.24
औपासनं चावसथ्यं सभ्यं पचनपावकम् ।
आहुर्ब्रह्मविदः केचिन्मतमेतन्ममापि च ॥ १४.१११.२४ ॥
କେତେକ ବ୍ରହ୍ମବିତ୍ ଔପାସନ, ଆବସଥ୍ୟ, ସଭ୍ୟ ଓ ପଚନପାବକ କହନ୍ତି; ଏହା ମୋ ମତ ମଧ୍ୟ।
14.111.25
अग्निहोत्रप्रकारं च शृणु राजन्समाहितः ।
त्रयाणां गुणनामानां वह्नीनामुच्यते मया ॥ १४.१११.२५ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଏକାଗ୍ର ହୋଇ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରର ବିଧି ଶୁଣ। ଗୁଣାନୁସାରେ ନାମପ୍ରାପ୍ତ ତିନି ଅଗ୍ନି ବିଷୟରେ ମୁଁ କହୁଛି।
14.111.26
गृहाणां हि पतित्वं हि गृहपत्यमिति स्मृतम् ।
गृहपत्यं तु यस्यासीत्तत्तस्माद्गार्हपत्यता ॥ १४.१११.२६ ॥
ଘରର ଅଧିପତ୍ୟ ହିଁ ଗୃହପତ୍ୟ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ଗୃହପତ୍ୟ ଅଗ୍ନି ଯାହାର ଥିଲା, ସେଥିପାଇଁ ତାହାର ନାମ ଗାର୍ହପତ୍ୟ।
14.111.27
यजमानं तु यस्मात्तु दक्षिणां तु गतिं नयेत् ।
दक्षिणाग्निं तमाहुस्ते दक्षिणायतनं द्विजाः ॥ १४.१११.२७ ॥
ଯଜମାନଙ୍କୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ନେଇଯାଉଥିବାରୁ ତାହାକୁ ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନି କୁହାଯାଏ। ଦ୍ୱିଜମାନେ ତାହାକୁ ଦକ୍ଷିଣାୟତନ କହନ୍ତି।
14.111.28
आहुतिः सर्वमाख्याति हव्यं वै वहनं स्मृतम् ।
सर्वहव्यवहो वह्निर्गतश्चाहवनीयताम् ॥ १४.१११.२८ ॥
ଆହୁତି ସବୁକିଛି ପ୍ରକାଶ କରେ; ହବ୍ୟ ବହନ କରିବା ହିଁ ବହନ ବୋଲି ସ୍ମୃତ। ସମସ୍ତ ହବ୍ୟ ବହନକାରୀ ଅଗ୍ନି ଆହବନୀୟତା ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲା।
14.111.29
यं चाक्सथ्यं जुहुयान्मूलाग्निं विधिवद्द्विजः ।
आवसथ्यं तु तं चाग्निं पचनाग्निं प्रचक्षते ॥ १४.१११.२९ ॥
ଦ୍ୱିଜ ବିଧିବତ୍ ଯେଉଁ ମୂଳାଗ୍ନିରେ ଆବସଥ୍ୟ ହୋମ କରନ୍ତି, ସେହି ଅଗ୍ନିକୁ ପଚନାଗ୍ନି କୁହାଯାଏ।
14.111.30
तेषां स भागतो वह्निः सभ्य इत्यभिधीयते ।
आवतथ्यस्तु यो वह्निः प्रथमः स प्रजापतिः ॥ १४.१११.३० ॥
ସେମାନଙ୍କ ଭାଗରୂପୀ ଅଗ୍ନିକୁ ସଭ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ଆବତଥ୍ୟ ନାମକ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଥମ; ସେ ହିଁ ପ୍ରଜାପତି।
14.111.31
ब्रह्मा च गार्हपत्योऽग्निस्तस्मिन्नेव हि सोभवत् ।
दक्षिणाग्निस्त्वयं रुद्रः क्रोधात्मा चण्ड एव सः ॥ १४.१११.३१ ॥
ବ୍ରହ୍ମା ଗାର୍ହପତ୍ୟ ଅଗ୍ନି; ସେଥିରେ ହିଁ ସେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ। ଏହି ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନି ରୁଦ୍ର; କ୍ରୋଧ ତାଙ୍କ ସ୍ୱଭାବ, ସେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ।
14.111.32
अहमाहवनीयोऽग्निराहोमाद्यस्य वै मुखे ।
सभ्योऽग्निः पञ्चमो यस्तु स्कन्द एव नराधिप ॥ १४.१११.३२ ॥
ମୁଁ ଆହବନୀୟ ଅଗ୍ନି; ଆହୁତି ଆରମ୍ଭକାରୀଙ୍କ ମୁଖରେ ମୁଁ ଅଛି। ପଞ୍ଚମ ସଭ୍ୟ ଅଗ୍ନି ସେ ସ୍କନ୍ଦ ହିଁ, ହେ ନରାଧିପ।
14.111.33
पृथिवी गार्हपत्योऽग्निरन्तरिक्षं च दक्षिणः ।
स्वर्गमाहवनीयोऽग्निरेवमग्नित्रयं स्मृतम् ॥ १४.१११.३३ ॥
ପୃଥିବୀ ଗାର୍ହପତ୍ୟ ଅଗ୍ନି, ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନି, ସ୍ୱର୍ଗ ଆହବନୀୟ ଅଗ୍ନି; ଏହିପରି ତିନି ଅଗ୍ନି ସ୍ମୃତ ହୋଇଛନ୍ତି।
14.111.34
वृत्तश्च गार्हपत्योऽग्निर्यस्माद्वृत्ता च मेदिनी ।
अर्धचन्द्राकृतिस्तं वै दक्षिणाग्निस्तथा भवेत् ॥ १४.१११.३४ ॥
ଗାର୍ହପତ୍ୟ ଅଗ୍ନି ବୃତ୍ତାକାର, କାରଣ ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟ ବୃତ୍ତାକାର; ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନି ଅର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ରାକୃତି ହେବା ଉଚିତ।
14.111.35
चतुरश्रं ततः स्वर्गं निर्मलं तु निरामयम् ।
तस्मादाहवनीयोऽग्निश्चतुरश्रो भवेन्नृप ॥ १४.१११.३५ ॥
ପରେ ସ୍ୱର୍ଗ ଚତୁରସ୍ର, ନିର୍ମଳ ଓ ନିରାମୟ; ତେଣୁ, ହେ ନୃପ, ଆହବନୀୟ ଅଗ୍ନି ଚତୁରସ୍ର ହେବା ଉଚିତ।
14.111.36
जुहुयाद्गार्हपत्यं यो भुवं जयति स द्विजः ।
जुहोति दक्षिणं यस्तु स जयत्यन्तरिक्षकम् ॥ १४.१११.३६ ॥
ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜ ଗାର୍ହପତ୍ୟ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦିଏ, ସେ ପୃଥିବୀ ଜିତେ; ଏବଂ ଯେ ଦକ୍ଷିଣାଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦିଏ, ସେ ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ଜିତେ।
14.111.37
पृथिवीमन्तरिक्षं च दिवं ऋषिगणैः सह ।
जयत्याहवनीयं यो जुहुयाद्भक्तिमान्नरः ॥ १४.१११.३७ ॥
ଭକ୍ତିମାନ୍ ମନୁଷ୍ୟ ଆହବନୀୟ ଅଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦେଲେ, ଋଷିଗଣଙ୍କ ସହିତ ପୃଥିବୀ, ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ଓ ସ୍ୱର୍ଗ ଜୟ କରେ।
14.111.38
आभिमुख्येन होमस्तु यस्य यज्ञेषु वर्तते ।
तेनाप्याहवनीयत्वं गतो वह्निर्महाद्युतिः ॥ १४.१११.३८ ॥
ଯଜ୍ଞରେ ଯାହା ଅଭିମୁଖରେ ହୋମ ହୁଏ, ତଦ୍ୱାରା ମହାଦ୍ୟୁତି ଅଗ୍ନି ମଧ୍ୟ ଆହବନୀୟତା ଲାଭ କଲେ।
14.111.39
आहोमादग्निहोत्रेषु यज्ञैर्वा यत्र सर्वशः ।
यस्मात्तस्मात्प्रवर्तन्ते ततो ह्याहवनीयता ॥ १४.१११.३९ ॥
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଓ ଯଜ୍ଞରେ ଯେଉଁଠାରେ ସର୍ବତଃ ଆହୋମରୁ କର୍ମ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ, ସେଥିପାଇଁ ଆହବନୀୟତା ହୁଏ।
14.111.40
यस्त्वावसथ्यं जुहुयान्मूलाग्निं विधिवद्द्विजः ।
स तु सप्तर्षिलोकेषु सपत्नीकः प्रमोदते ॥ १४.१११.४० ॥
ଯେ ଦ୍ୱିଜ ବିଧିପୂର୍ବକ ଆବସଥ୍ୟ ଅଗ୍ନି ଓ ମୂଳାଗ୍ନିରେ ଆହୁତି ଦିଏ, ସେ ପତ୍ନୀ ସହିତ ସପ୍ତର୍ଷି ଲୋକରେ ଆନନ୍ଦ କରେ।
14.111.41
इष्टो भवति सर्वाग्नेरग्निहोत्रं च तद्भवेत् ।
त्राणाद्वै यजमानस्य ह्यग्निहोत्रमिति स्मृतम् ॥ १४.१११.४१ ॥
ଏହା ସବୁ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ଇଷ୍ଟ, ଏବଂ ତାହା ହିଁ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର। ଯଜମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବାରୁ ଏହାକୁ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କୁହାଯାଏ।
14.111.42
होइज्येषु विषादो वै विषादो दुःखमुच्यते ।
दुःखं तापत्रयं प्रोक्तं तापं हि नरकं विदुः ॥ १४.१११.४२ ॥
ହୋମଯଜ୍ଞରେ ବିଷାଦ ହିଁ ବିଷାଦ କୁହାଯାଏ; ବିଷାଦକୁ ଦୁଃଖ କୁହାଯାଏ; ଦୁଃଖକୁ ତ୍ରିବିଧ ତାପ କୁହାଯାଇଛି; ଏବଂ ତାପକୁ ନରକ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି।
14.111.43
आध्यात्मिकं चाधिदैवमाधिभौतिकमेव च ।
एतत्तापत्रयं प्रोक्तमात्मविद्भिर्नराधिप ॥ १४.१११.४३ ॥
ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ, ଆଧିଦୈବିକ ଓ ଆଧିଭୌତିକ — ଏହି ତିନି ପ୍ରକାର ତାପ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନୀମାନେ କହିଛନ୍ତି, ହେ ନରାଧିପ।
14.111.44
यस्माद्वै त्रायते दुःखाद्यजमानं हुतोऽनलः ।
तस्मात्तु विधिवत्प्रोक्तमग्निहोत्रमिति श्रुतौ ॥ १४.१११.४४ ॥
ଆହୁତି ଦିଆଯାଇଥିବା ଅଗ୍ନି ଯଜମାନଙ୍କୁ ଦୁଃଖରୁ ରକ୍ଷା କରେ, ତେଣୁ ଶ୍ରୁତିରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ଏହାକୁ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କୁହାଯାଇଛି।
14.111.45
तदग्निहोत्रं सृष्टं वै ब्रह्मणा लोककर्तृणा ।
वेदाश्चाप्यग्निहोत्रं तु जज्ञिरे स्वयमेव तु ॥ १४.१११.४५ ॥
ସେହି ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଲୋକକର୍ତ୍ତା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା; ବେଦମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରରୁ ସ୍ୱୟଂ ଜନ୍ମ ନେଲେ।
14.111.46
अग्निहोत्रफला दारा दत्तभुक्तफलं धनम् ।
रतिपुत्रफला दारा दत्तभुक्तफलं धनम् ॥ १४.१११.४६ ॥
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଯାହାର ଫଳ ସେହି ପତ୍ନୀମାନେ; ଦାନ ଓ ଭୋଗ ଯାହାର ଫଳ ସେହି ଧନ। ରତି ଓ ପୁତ୍ର ଯାହାର ଫଳ ସେହି ପତ୍ନୀମାନେ; ଦାନ ଓ ଭୋଗ ଯାହାର ଫଳ ସେହି ଧନ।
14.111.47
त्रिवेदमन्त्रसंयोगादग्निहोत्रं प्रवर्तते ।
ऋग्यजुःसामभिः पुण्यैः स्थाप्यते सूत्रसंयुतैः ॥ १४.१११.४७ ॥
ତ୍ରିବେଦର ମନ୍ତ୍ରସଂଯୋଗରେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ; ଋକ୍, ଯଜୁଃ ଓ ସାମର ପୁଣ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଓ ସୂତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହା ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ।
14.111.48
वसन्ते ब्राह्मणस्य स्यादाधेयोऽग्निर्नराधिप ।
वसन्तो ब्राह्मणो ज्ञेयो वेदयोनिः स उच्यते ॥ १४.१११.४८ ॥
ହେ ନରାଧିପ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଇଁ ବସନ୍ତରେ ଆଧେୟ ଅଗ୍ନି ହେବା ଉଚିତ। ବସନ୍ତକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ; ସେ ବେଦର ଯୋନି କୁହାଯାଏ।
14.111.49
अग्न्याधेयं तु येनाथ वसन्ते क्रियतेऽनघ ।
तस्य श्रीर्बह्मवृद्धिश्च ब्राह्मणस्य विवर्धते ॥ १४.१११.४९ ॥
ହେ ନିଷ୍ପାପ! ବସନ୍ତ ଋତୁରେ ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନ୍ୟାଧେୟ କରାଯାଏ, ତଦ୍ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଶ୍ରୀ ଓ ବ୍ରହ୍ମବୃଦ୍ଧି ବଢ଼େ।
14.111.50
क्षत्रियस्याग्निराधेयो ग्रीष्मे श्रेष्ठः स वै नृप ।
येनाधानं तु वै ग्रीष्मे क्रियते तस्य वर्धते।
श्रीः प्रजाःक पशवश्चैव वित्तं तेजो बलं यशः ॥ १४.१११.५० ॥
ହେ ରାଜନ୍! କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ଅଗ୍ନ୍ୟାଧେୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଯଦ୍ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ଆଧାନ କରାଯାଏ, ତାର ଶ୍ରୀ, ପ୍ରଜା, ପଶୁ, ଧନ, ତେଜ, ବଳ ଓ ଯଶ ବଢ଼େ।
14.111.51
शरदृतौ तु वैश्यस्य ह्याधानीयो हुताशनः ।
शरद्रात्रं स्वयं वैश्यो वैश्ययोनिः स उच्यते ॥ १४.१११.५१ ॥
ଶରଦ ଋତୁରେ ବୈଶ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଆଧାନୀୟ ହୁତାଶନ ଥାଏ। ଶରଦ ରାତ୍ରିରେ ବୈଶ୍ୟ ନିଜେ ବୈଶ୍ୟମାନଙ୍କ ଉତ୍ସ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।
14.111.52
शरद्याधानमेवं वै क्रियते येन पाण्डव ।
तस्यापि श्रीः प्रजाऽऽयुश्च पशवोऽर्थश्च वर्धते ॥ १४.१११.५२ ॥
ହେ ପାଣ୍ଡବ! ଶରଦରେ ଏପରି ଯଦ୍ଦ୍ୱାରା ଆଧାନ କରାଯାଏ, ତାର ଶ୍ରୀ, ପ୍ରଜା, ଆୟୁ, ପଶୁ ଓ ଧନ ମଧ୍ୟ ବଢ଼େ।
14.111.53
पशवः सर्व एवैते त्रिभिः सर्वैरलङ्कृताः ।
अग्निहोत्रा ह्यवर्तन्ते तैरेव ध्रियते जगत् ॥ १४.१११.५३ ॥
ଏହି ସମସ୍ତ ପଶୁ ତିନି ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଳଙ୍କୃତ। ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ହିଁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି; ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଜଗତ ଧାରଣ କରାଯାଏ।
14.111.54
ग्राम्यारण्याश्च पशवो पृक्षाश्चैव तृणानि च ।
फलान्योषधयश्चापि अग्निहोत्रकृते हविः ॥ १४.१११.५४ ॥
ଗ୍ରାମ୍ୟ ଓ ଆରଣ୍ୟ ପଶୁ, ଭାଲୁ, ତୃଣ, ଫଳ ଓ ଔଷଧି ମଧ୍ୟ—ଏସବୁ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ପାଇଁ ହବି।
14.111.55
रसाः स्नेहास्तथा गन्धा रत्नानि मणयस्तथा ।
काञ्चनानि च लोहानि ह्यग्निहोत्रकृतेऽभवन् ॥ १४.१११.५५ ॥
ରସ, ସ୍ନେହ, ଗନ୍ଧ, ରତ୍ନ, ମଣି ଏବଂ ସୁନା ଓ ଲୌହ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ପାଇଁ ହିଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ।
14.111.56
आयुर्वेदो धनुर्वेदो मीमांसा न्यायविस्तरः ।
धर्मशास्त्रं च तत्सर्वमग्निहोत्रकृते कृतम् ॥ १४.१११.५६ ॥
ଆୟୁର୍ବେଦ, ଧନୁର୍ବେଦ, ମୀମାଂସା, ନ୍ୟାୟର ବିସ୍ତାର ଏବଂ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର — ଏସବୁ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ପାଇଁ ରଚିତ ହେଲା।
14.111.57
छन्दः शिक्षा च कल्पश्च तथा व्याकरणानि च ।
शास्त्रं ज्योतिर्निरुक्तं चाप्यग्निहोत्रकृते कृतम् ॥ १४.१११.५७ ॥
ଛନ୍ଦ, ଶିକ୍ଷା, କଳ୍ପ, ବ୍ୟାକରଣ, ଶାସ୍ତ୍ର, ଜ୍ୟୋତିଷ ଏବଂ ନିରୁକ୍ତ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ପାଇଁ ରଚିତ ହେଲା।
14.111.58
इतिहासपुराणं च गाथाश्चोपनिषत्तथा ।
आथर्वणानि कर्माणि चाग्निहोत्रकृते कृतम् ॥ १४.१११.५८ ॥
ଇତିହାସ, ପୁରାଣ, ଗାଥା, ଉପନିଷଦ ଏବଂ ଆଥର୍ବଣ କର୍ମ ମଧ୍ୟ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ପାଇଁ କରାଗଲା।
14.111.59
यच्चैतस्यां पृथिव्यां वै किंचिदस्ति चराचरम् ।
तत्सर्वमग्निहोत्रस्य कृते सृष्टं स्वयंभुवा ॥ १४.१११.५९ ॥
ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଯାହା କିଛି ଚରାଚର ଅଛି, ସବୁ ସ୍ୱୟମ୍ଭୂ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
14.111.60
अग्निहोत्रस्य दर्शस्य पूर्णमासस्य चाप्यथ ।
युपेष्टिपशुबन्धानां सोमपानक्रियावताम् ॥ १४.१११.६० ॥
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର, ଦର୍ଶ, ପୂର୍ଣମାସ, ଯୂପ, ଇଷ୍ଟି, ପଶୁବନ୍ଧ ଏବଂ ସୋମପାନ କ୍ରିୟାକାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ।
14.111.61
तिथिनक्षत्रयोगानां मुहूर्तकरणात्मकम् ।
कालस्य वेदनार्थं तु ज्योतिर्ज्ञानं पुराऽनघ ॥ १४.१११.६१ ॥
ତିଥି, ନକ୍ଷତ୍ର, ଯୋଗ, ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଓ କରଣର ଏହି ଜ୍ୟୋତିଷ ଜ୍ଞାନ ପୂର୍ବରୁ ଥିଲା, ହେ ନିଷ୍ପାପ।
14.111.62
ऋग्यजुः साममन्त्राणां श्लोकतत्वार्थचिन्तनात् ।
प्रत्यापत्तिविकल्पानां छन्दोज्ञानं प्रल्पितम् ॥ १४.१११.६२ ॥
ଋକ୍, ଯଜୁଃ, ସାମ ମନ୍ତ୍ରର ଶ୍ଲୋକର ତତ୍ତ୍ୱାର୍ଥ ଚିନ୍ତନ କରି, ପୁନରାବୃତ୍ତି ଓ ବିକଳ୍ପ ବିଚାର କରି ଛନ୍ଦ-ଜ୍ଞାନ ରଚିତ ହେଲା।
14.111.63
वर्णाक्षरपदार्थानां सन्धिलिङ्गं प्रकीर्तितम् ।
नामधातुविवेकार्थं पुरा व्याकरणं स्मृतम् ॥ १४.१११.६३ ॥
ବର୍ଣ୍ଣ, ଅକ୍ଷର, ପଦ ଓ ଅର୍ଥର ସନ୍ଧି ଓ ଲିଙ୍ଗ କୁହାଯାଇଛି; ନାମ ଓ ଧାତୁର ବିବେକ ପାଇଁ ପୂର୍ବରୁ ବ୍ୟାକରଣ ସ୍ମୃତ ହେଲା।
14.111.64
यूपवेद्यध्वरार्थं तु प्रोक्षणश्रवणाय तु ।
यज्ञदैवतयोगार्थं शिक्षाज्ञानं प्रकल्पितम् ॥ १४.१११.६४ ॥
ଯୂପ, ବେଦୀ ଓ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ, ପ୍ରୋକ୍ଷଣ ଶୁଣିବା ପାଇଁ, ଯଜ୍ଞ-ଦେବତାର ଯୋଗ ପାଇଁ ଶିକ୍ଷା (ଧ୍ୱନି-ବିଜ୍ଞାନ) ଜ୍ଞାନ ରଚିତ ହେଲା।
14.111.65
यज्ञपात्रपवित्रार्थं द्रव्यसंभारणाय च ।
सर्वयज्ञविकल्पाय पुराकल्पं प्रकल्पितम् ॥ १४.१११.६५ ॥
ଯଜ୍ଞପାତ୍ରର ପବିତ୍ରତା, ଦ୍ରବ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ ଓ ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞର ବିକଳ୍ପ ପାଇଁ ପ୍ରାଚୀନ କଳ୍ପ (ବିଧି-ଗ୍ରନ୍ଥ) ରଚିତ ହେଲା।
14.111.66
नामधातुविकल्पानां तत्वार्थनियमाय च ।
सर्ववेदनिरुक्तानां निरुक्तमृषिभिः कृतम् ॥ १४.१११.६६ ॥
ନାମ ଓ ଧାତୁର ବିକଳ୍ପର ତତ୍ତ୍ୱାର୍ଥ ନିୟମ ପାଇଁ ଓ ସମସ୍ତ ବେଦର ନିରୁକ୍ତ ପାଇଁ ଋଷିମାନେ ନିରୁକ୍ତ ରଚନା କଲେ।
14.111.67
वेद्यर्थं पृथिवी सृष्टा संभारार्थ तथैव च ।
इध्मार्थमथ यूपार्थं ब्रह्मा चक्रे वनस्पतिम् ॥ १४.१११.६७ ॥
ବେଦୀ ପାଇଁ ପୃଥିବୀ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା, ସେହିପରି ସମ୍ଭାର ପାଇଁ ମଧ୍ୟ; ଇଧ୍ମ ଓ ଯୂପ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମା ବନସ୍ପତି ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
14.111.68
ग्राम्यारण्याश्च पशवो जायन्ते यज्ञकारणात् ।
मन्त्राणां विनियोगं च प्रोक्षितं श्रपणं तथा ॥ १४.१११.६८ ॥
ଯଜ୍ଞ କାରଣରୁ ଗ୍ରାମ୍ୟ ଓ ଆରଣ୍ୟ ପଶୁ ଜନ୍ମନ୍ତି; ମନ୍ତ୍ରର ବିନିଯୋଗ, ପ୍ରୋକ୍ଷଣ ଓ ଶ୍ରପଣ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି।
14.111.69
अनुयाजप्रयाजाश्च मरुतां शंसिनस्तथा ।
औद्गात्रं चैव साम्नां वै प्रतिप्रस्थानमेव च ॥ १४.१११.६९ ॥
ଅନୁଯାଜ ଓ ପ୍ରୟାଜ, ମରୁତଙ୍କ ଶଂସନ, ସାମର ଔଦ୍ଗାତ୍ର ଓ ପ୍ରତିପ୍ରସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ।
14.111.70
विष्णुक्रमाणां क्रमणं दक्षिणावभृथं तथा ।
त्रिकासमर्चनं चैव स्यानेषूपहृतं तथा ॥ १४.१११.७० ॥
ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ କ୍ରମଣ, ଦକ୍ଷିଣା ଓ ଅବଭୃଥ, ତ୍ରିକାସ ଅର୍ଚ୍ଚନା, ଓ ସ୍ଥାନରେ ଉପହୃତ ହବି ମଧ୍ୟ।
14.111.71
देवताग्रहणं मोक्षं हविषां श्रपणं तथा ।
नावबुद्ध्यन्ति ये विप्रा निन्दन्ति च पशोर्वधम्।
ते यान्ति नरकं घोरं रौरवं तमसाऽऽवृतम् ॥ १४.१११.७१ ॥
ଦେବତାଙ୍କ ଗ୍ରହଣ, ହବିଷର ମୋକ୍ଷ ଓ ଶ୍ରପଣ ନ ବୁଝି ପଶୁବଧର ନିନ୍ଦା କରୁଥିବା ବିପ୍ରମାନେ ଅନ୍ଧକାରାବୃତ ଘୋର ରୌରବ ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି।
14.111.72
शतवर्षसहस्राणि तत्र स्थित्वा नराधमाः ।
कृमिर्भिर्भक्ष्यमाणाश्च तिष्ठेयुः पूयशोणिते ॥ १४.१११.७२ ॥
ସେଠାରେ ଶହ ହଜାର ବର୍ଷ ରହି, ସେ ନରାଧମମାନେ କୀଟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଖାଇ ହୋଇ ପୂଯ ଓ ରକ୍ତରେ ପଡ଼ି ରହିବେ।
14.111.73
वृक्षा यूपत्वमिच्छन्ति पशुत्वं पशवस्तथा ।
तृणानीच्छन्ति बर्हिष्ट्वमोषध्यश्च हविष्यताम्।
सोमत्वं च लताः सर्वा वेदित्वं च वसुंधर ॥ १४.१११.७३ ॥
ବୃକ୍ଷମାନେ ଯୂପତ୍ୱ ଇଚ୍ଛନ୍ତି, ପଶୁମାନେ ପଶୁତ୍ୱ ଇଚ୍ଛନ୍ତି, ସେହିପରି। ତୃଣମାନେ ବର୍ହିଷ୍ଟ୍ୱ ଇଚ୍ଛନ୍ତି, ଔଷଧିମାନେ ହବିଷ୍ୟତ୍ୱ ଇଚ୍ଛନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଲତା ସୋମତ୍ୱ ଇଚ୍ଛନ୍ତି, ପୃଥିବୀ ବେଦିତ୍ୱ ଇଚ୍ଛନ୍ତି।
14.111.74
यस्मात्पशुत्वमिच्छन्ति पशवः स्वर्गलिप्सया ।
तस्मात्पशुवधे हिंसा नास्ति यज्ञेषु पाण्डव ॥ १४.१११.७४ ॥
ଯେହେତୁ ପଶୁମାନେ ସ୍ୱର୍ଗ ଲାଳସାରେ ପଶୁତ୍ୱ ଇଚ୍ଛନ୍ତି, ସେଥିପାଇଁ ଯଜ୍ଞରେ ପଶୁବଧରେ ହିଂସା ନାହିଁ, ହେ ପାଣ୍ଡବ।
14.111.75
यूपास्तन्मन्त्रसंस्कारैर्दर्भाश्च पशवस्तथा ।
यजमानेन सहिताः स्वर्गं यान्ति नरेश्वर ॥ १४.१११.७५ ॥
ଯୂପମାନେ, ସେହି ମନ୍ତ୍ର ସଂସ୍କାରରେ, ଦର୍ଭ ଓ ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ଯଜମାନଙ୍କ ସହ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଆନ୍ତି, ହେ ନରେଶ୍ୱର।
14.111.76
यावत्कालं हि यज्वा वै स्वर्गलोके महीयते ।
तावत्कालं प्रमोदन्ते पशवो ह्यध्वरे हताः ॥ १४.१११.७६ ॥
ଯଜ୍ୱା ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରେ ଯେତେ ସମୟ ସମ୍ମାନିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେତେ ସମୟ ଯଜ୍ଞରେ ହତ ପଶୁମାନେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।
14.111.77
अहिंसा वैदिकं कर्म ब्रह्मकर्मेति तत्कृतम् ।
वेदोक्तं ये न कुर्वन्ति हिंसाबुद्ध्या क्रतून्द्विजाः।
सद्यः शूद्रत्वामायान्ति प्रेत्य चण्डालतामपि ॥ १४.१११.७७ ॥
ଅହିଂସା ବୈଦିକ କର୍ମ; ତାହା ବ୍ରହ୍ମକର୍ମ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ତାହାଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥାଏ। ବେଦୋକ୍ତ ଯଜ୍ଞ ହିଂସାବୁଦ୍ଧିରେ ନ କରୁଥିବା ଦ୍ୱିଜମାନେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଶୂଦ୍ରତ୍ୱ ପାଆନ୍ତି ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଚଣ୍ଡାଳତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ପାଆନ୍ତି।
14.111.78
गावो यज्ञार्थमुत्पन्ना दक्षिणार्थं तथैव च ।
सुवर्णं रजतं चैव पात्रक्रुभार्थमेव च ॥ १४.१११.७८ ॥
ଗାଈମାନେ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛନ୍ତି, ଦକ୍ଷିଣା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି; ସୁନା ଓ ରୂପା ମଧ୍ୟ, ଏବଂ ପାତ୍ର ତିଆରି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ।
14.111.79
दर्भाः संस्तरणार्तं तु रक्षसां रक्षणाय च ।
पजनार्थं द्विजाः सृष्टास्तारका दिवि देवताः ॥ १४.१११.७९ ॥
ଦର୍ଭ ଘାସ ଆସନ ବିଛାଇବା ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କଠାରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟ ହୋଇଛି; ପଶୁ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସୃଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି; ଆକାଶରେ ତାରକାମାନେ ଦେବତା ହୋଇଛନ୍ତି।
14.111.80
क्षत्रिया रक्षणार्थं तु वैश्या वार्तानिमित्ततः ।
शुश्रूषार्थं त्रयाणां वै शूद्राः सृष्टाः स्वयंभुवा ॥ १४.१११.८० ॥
କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ରକ୍ଷା ପାଇଁ, ବୈଶ୍ୟମାନେ ଜୀବିକା ପାଇଁ ଏବଂ ଶୂଦ୍ରମାନେ ତିନି ବର୍ଣ୍ଣର ସେବା ପାଇଁ ସ୍ୱୟମ୍ଭୂଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ହୋଇଛନ୍ତି।
14.111.81
एवमेतज्जगत्सर्वमग्निहोत्रकृते कृतम् ।
नावबुध्यन्ति ये चैव नरास्तु तमसा वृताः ॥ १४.१११.८१ ॥
ଏହିପରି ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ପାଇଁ ହିଁ ରଚିତ ହୋଇଛି; କିନ୍ତୁ ଅଜ୍ଞାନର ଅନ୍ଧକାରରେ ଆବୃତ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଏହା ବୁଝନ୍ତି ନାହିଁ।
14.111.82
ते यान्ति नरकं घोरं रौरवं नाम विश्रुतम् ।
रौरवाद्विप्रयुक्तास्तु कृमियोनिं व्रजन्ति ते ॥ १४.१११.८२ ॥
ସେମାନେ ରୌରବ ନାମକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭୟଙ୍କର ନରକକୁ ଯାଆନ୍ତି; ରୌରବରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲା ପରେ ସେମାନେ କୃମିଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତି।
14.111.83
यथोक्तमग्निहोत्राणां शुश्रूषन्ति च ये द्विजाः ।
तैर्दत्तं सहुतं चेष्टं दत्तमध्यापितं भवेत् ॥ १४.१११.८३ ॥
ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ବିଧି ଅନୁସାରେ ସେବା କରୁଥିବା ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କର ଦାନ, ହୋମ, ଯଜ୍ଞ ଓ ଅଧ୍ୟାପନା ସଫଳ ହୁଏ।
14.111.84
एवमिष्टं च पूर्तं च यद्विप्रैः क्रियते नृप ।
तत्सर्वं सम्यगाहृत्य चादित्ये स्थापयाम्यहम् ॥ १४.१११.८४ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଏହିପରି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଉଥିବା ଯଜ୍ଞ ଓ ପୂର୍ତ କର୍ମ ସମସ୍ତ ମୁଁ ସମ୍ୟକ୍ ଭାବେ ସଂଗ୍ରହ କରି ଆଦିତ୍ୟଙ୍କଠାରେ ସ୍ଥାପନ କରେ।
14.111.85
मया स्थापितमादित्ये लोकस्य सुकृतं हि तत् ।
धारयेद्यत्सहस्रांशुः सुकृतं ह्यग्निहोत्रिणाम् ॥ १४.१११.८५ ॥
ମୁଁ ଆଦିତ୍ୟରେ ସ୍ଥାପନ କରିଥିବା ଏହା ଲୋକର ସୁକୃତ; ସହସ୍ରାଂଶୁ (ସୂର୍ଯ୍ୟ) ତାହା ଧାରଣ କରନ୍ତୁ, କାରଣ ତାହା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୀମାନଙ୍କର ସୁକୃତ।
14.111.86
यावत्कालं तु तिष्ठन्ति लोके चाप्यग्निहोत्रिणः ।
तावदेव हि पुण्येन दीप्यते रविणाऽम्बरे ॥ १४.१११.८६ ॥
ଲୋକରେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୀମାନେ ଯେତେ କାଳ ରହିବେ, ସେତେ କାଳ ସେହି ପୁଣ୍ୟରେ ଆକାଶରେ ରବି ଦୀପ୍ତ ହେବେ।
14.111.87
स्वर्गे स्वर्गं गतानां तु वीर्याद्भवति वीर्यवान् ।
तत्र ते ह्युपभुञ्जन्ति ह्यग्निहोत्रस्य तत्फलम्।
समानरूपा देवानां तिष्ठन्त्याबूतसंप्लवम् ॥ १४.१११.८७ ॥
ସ୍ବର୍ଗକୁ ଯାଇଥିବା ଲୋକେ ନିଜ ବୀର୍ଯ୍ୟରେ ବଳବାନ ହୁଅନ୍ତି। ସେଠାରେ ସେମାନେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରର ଫଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି; ଦେବତାଙ୍କ ସମାନ ରୂପରେ ମହାପ୍ରଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହନ୍ତି।
14.111.88
वृथाऽग्निना च ये केचिद्दह्यन्ते ह्यग्निहोत्रिणः ।
न तेऽग्निहोत्रिणां लोके मानसाऽपि व्रजन्ति ते ॥ १४.१११.८८ ॥
ଯେଉଁ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୀମାନେ ବୃଥା ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଲୋକରେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଲୋକକୁ ମନରେ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚନ୍ତି ନାହିଁ।
14.111.89
वीरघ्रास्तु दुराचारा दरिद्रास्तु नराधमाः ।
विकला व्याधिताश्चापि जायन्ते शूद्रयोनिषु ॥ १४.१११.८९ ॥
ବୀରଘାତୀ, ଦୁରାଚାରୀ, ଦରିଦ୍ର, ନୀଚ ମନୁଷ୍ୟ, ବିକଳାଙ୍ଗ ଏବଂ ରୋଗୀମାନେ ଶୂଦ୍ର ଯୋନିରେ ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତି।
14.111.90
तस्मादप्रोषितैर्नित्यमग्निहोत्रं द्विजातिभिः ।
होतव्यं विधिवद्राजन्नूर्ध्वामिच्छन्ति ये गतिम् ॥ १४.१११.९० ॥
ଅତଏବ, ହେ ରାଜନ୍, ଯେଉଁମାନେ ଊର୍ଧ୍ୱଗତି ଇଚ୍ଛାକରନ୍ତି, ସେହି ଦ୍ୱିଜାତିମାନେ ପ୍ରବାସ ନକରି ନିତ୍ୟ ବିଧିପୂର୍ବକ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।
14.111.91
आत्मवन्नावमन्तव्यमग्निहोत्रं युधिष्टिर ।
न त्याज्यं क्षणिमप्येतदग्निहोत्रं युधिष्ठिर ॥ १४.१११.९१ ॥
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରକୁ ନିଜ ପରି ମନେ କରି ଅବଜ୍ଞା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଏହି ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରକୁ କ୍ଷଣମାତ୍ର ମଧ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
14.111.92
वृद्धत्वेऽप्यग्निहोत्रं ये गृह्णन्ति विधिवद्द्विजाः ।
शूद्रान्नाद्विरता दान्ताः संयतेन्द्रियबुद्धयः ॥ १४.१११.९२ ॥
ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ବିଧି ଅନୁସାରେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରୁଥିବା, ଶୂଦ୍ରର ଅନ୍ନ ତ୍ୟାଗୀ, ଦାନ୍ତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ବୁଦ୍ଧିକୁ ସଂଯମିତ ରଖୁଥିବା ଦ୍ୱିଜମାନେ।
14.111.93
पञ्चयज्ञपरा नित्यं लोभक्रोधविवर्जिताः ।
द्विकालमतिथींश्चैव पूजयन्ति च भक्तितः ॥ १४.१११.९३ ॥
ସର୍ବଦା ପଞ୍ଚଯଜ୍ଞରେ ନିରତ, ଲୋଭ ଓ କ୍ରୋଧରହିତ, ଦୁଇ ସମୟରେ ଭକ୍ତିପୂର୍ବକ ଅତିଥିମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଥିବା।
14.111.94
तेऽपि सूर्योदयप्रख्यैर्विमानैर्वायुवेगिभिः ।
मम लोके प्रमोदन्ते दृष्ट्वा मां च युधिष्ठिर ॥ १४.१११.९४ ॥
ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ବାୟୁବେଗୀ ବିମାନରେ ମୋ ଲୋକରେ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି; ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ମୋତେ ଦେଖି ମଧ୍ୟ।
14.111.95
मन्वन्तरं च तत्रैकं मोदिता द्विजसत्तमाः ।
इह मानुष्यके लोके जायन्ते द्विजसत्तमाः ॥ १४.१११.९५ ॥
ସେଠାରେ ଏକ ମନ୍ୱନ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜମାନେ, ସେମାନେ ଏଠାରେ ମନୁଷ୍ୟଲୋକରେ ପୁଣି ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତି।
14.111.96
बालाहिताग्रयो ये च शूद्रान्नाद्विरताः सदा ।
क्रोधलोभविनिर्मुक्ताः प्रातस्स्नानपरायणाः।
यथोक्तमग्निहोत्रं वै जुह्वते विजितेन्द्रियाः ॥ १४.१११.९६ ॥
ଯୌବନରେ ହିଁ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କରିଥିବା, ସର୍ବଦା ଶୂଦ୍ରର ଅନ୍ନ ତ୍ୟାଗୀ, କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭରହିତ, ପ୍ରଭାତ ସ୍ନାନରେ ନିରତ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜିତି ବିଧି ଅନୁସାରେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରୁଥିବା।
14.111.97
आतिथेयाः सदा सौम्या द्विकालं मत्परायणाः ।
ते यान्त्यपुनरावृत्तिं भित्त्वा चादित्यमण्डलम् ॥ १४.१११.९७ ॥
ସର୍ବଦା ଅତିଥି ସତ୍କାର କରିବା, ସୌମ୍ୟ ଓ ଦିନକୁ ଦୁଇଥର ମୋତେ ପରାୟଣ ଥିବା ଲୋକେ ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳ ଭେଦ କରି ଅପୁନରାବୃତ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
14.111.98
मम लोकं सपत्नीका यानैः सूर्योदयप्रभैः ।
तत्र बालार्कसङ्काशाः कामगाः कामरूपिणः ॥ १४.१११.९८ ॥
ସେମାନେ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କ ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପ୍ରଭା ପରି ଯାନରେ ମୋ ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି; ସେଠାରେ ସେମାନେ ଉଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଗମନ କରୁଥିବା ଓ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା ହୁଅନ୍ତି।
14.111.99
ऐश्वर्यगुणसंपन्नाः क्रीडन्ति च यथासुखम् ।
इत्येषामाहिताग्नीनां विभूतिः पाण्डुनन्दन ॥ १४.१११.९९ ॥
ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଓ ଗୁଣରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ସେମାନେ ସୁଖରେ କ୍ରୀଡ଼ା କରନ୍ତି। ହେ ପାଣ୍ଡୁନନ୍ଦନ, ଆହିତାଗ୍ନିମାନଙ୍କ ବିଭୂତି ଏହିପରି।
14.111.100
श्रुतिं केचिन्निन्दमानाः श्रुतिं दूष्यन्त्यबुद्धयः ।
प्रमाणं न च कुर्वन्ति ये यान्तीहापि दुर्गतिम्। ॥ १४.१११.१०० ॥
କେତେକ ଅବୁଦ୍ଧି ଲୋକ ଶ୍ରୁତିକୁ ନିନ୍ଦା କରି ତାହାକୁ ଦୂଷିତ କରନ୍ତି; ଯେଉଁମାନେ ତାହାକୁ ପ୍ରମାଣ ମାନନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଏଠାରେ ହିଁ ଦୁର୍ଗତି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।
14.111.101
प्रमाणमितिहासं च वेदान्कुर्वति ये द्विजाः ।
ते यान्त्यमरसायुज्यं नित्यमास्तिक्यबुद्धयः ॥ १४.१११.१०१ ॥
ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଇତିହାସ ଓ ବେଦକୁ ପ୍ରମାଣ ମାନନ୍ତି, ସେମାନେ ସର୍ବଦା ଆସ୍ତିକ ବୁଦ୍ଧିରେ ଅମରମାନଙ୍କ ସହିତ ସାୟୁଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଅନ୍ତି।