ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 14.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.23.1
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
सुभगे सप्तहोतॄणां विधानमिह यादृशम् ॥ १४.२३.१ ॥
ಇಲ್ಲಿಯೂ ಜನರು ಈ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: ಓ ಸುಭಗೆ, ಏಳು ಹೋತೃಗಳ ವಿಧಾನ ಇಲ್ಲಿ ಹೀಗಿದೆ.
14.23.2
घ्राणश्चक्षुश्च जिह्वा च त्वक् श्रोत्रं चैव पञ्चमम् ।
मनो बुद्धिश्च सप्तैते होतारः पृथगाश्रिताः ॥ १४.२३.२ ॥
ಮೂಗು, ಕಣ್ಣು, ನಾಲಿಗೆ, ಚರ್ಮ, ಐದನೆಯದಾದ ಕಿವಿ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿ — ಈ ಏಳೂ ಹೋತೃಗಳು, ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಆಶ್ರಯಿಸಿರುವವು.
14.23.3
सूक्ष्माकाशे समं प्राप्ते न पश्यन्तीतरेतरम् ।
एतद्वै सप्तहोतृत्वं स्वभावाद्विद्धि शोभने ॥ १४.२३.३ ॥
ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಮಾನವಾಗಿ ತಲುಪಿದಾಗ ಅವರು ಪರಸ್ಪರರನ್ನು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ. ಓ ಶೋಭನೆ, ಇದು ಏಳು ಹೋತೃಗಳ ಹೋತೃತ್ವ ಎಂದು ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ತಿಳಿ.
14.23.4
सूक्ष्मे तु काशे सम्प्राप्ते कथं नान्योन्यदर्शिनः ।
कथं स्वभावाद्भगवन्नेतदाचक्ष्व मे प्रभो ॥ १४.२३.४ ॥
ಆದರೆ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ತಲುಪಿದಾಗ ಅವರು ಪರಸ್ಪರರನ್ನು ಹೇಗೆ ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ? ಓ ಭಗವನ್, ಸ್ವಭಾವದಿಂದ ಇದು ಹೇಗೆ ಆಗುತ್ತದೆ? ಓ ಪ್ರಭೋ, ನನಗೆ ವಿವರಿಸಿ.
14.23.5
गुणज्ञानेषु विज्ञानं गुणज्ञानामभिज्ञता ।
परस्परं गुणानेते नाभिजानन्ति कर्हिचित् ॥ १४.२३.५ ॥
ಗುಣಗಳ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನವಿದೆ, ಗುಣಗಳ ಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪರಿಚಯವೂ ಇದೆ. ಆದರೆ ಇವು ಪರಸ್ಪರ ಗುಣಗಳನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಗುರುತಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
14.23.6
जिह्वा चक्षुस्तथा श्रोत्रं त्वङ्मनो बुद्धिरेव च ।
न गन्धानधिगच्छन्ति घ्राणस्तानधिगच्छति ॥ १४.२३.६ ॥
ನಾಲಿಗೆ, ಕಣ್ಣು, ಹಾಗೆಯೇ ಕಿವಿ, ಚರ್ಮ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿ — ಇವು ಗಂಧಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ಅವನ್ನು ಮೂಗು ಮಾತ್ರ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
14.23.7
घ्राणं चक्षुस्तथा क्षोत्रं त्वङ्मनो बुद्धिरेव च ।
न रसानधिगच्छन्ति जिह्वा तानधिगच्छति ॥ १४.२३.७ ॥
ಘ್ರಾಣ, ಚಕ್ಷು, ಶ್ರೋತ್ರ, ತ್ವಕ್, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ — ಇವು ರಸಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯವು; ಅವನ್ನು ನಾಲಿಗೆಯೇ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.
14.23.8
घ्राणं जिह्वा तथा श्रोत्रं त्वङ्मनो बुद्धिरेव च ।
न रूपाण्यधिगच्छन्ति चक्षुस्तान्यधिगच्छति ॥ १४.२३.८ ॥
ಘ್ರಾಣ, ಜಿಹ್ವೆ, ಶ್ರೋತ್ರ, ತ್ವಕ್, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ — ಇವು ರೂಪಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯವು; ಅವನ್ನು ಕಣ್ಣೇ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.
14.23.9
घ्राणं जिह्वा ततश्चक्षुः श्रोत्रं बुद्धिर्मनस्तथा ।
न स्पर्शानधिगच्छन्ति त्वक्च तानधिगच्छति ॥ १४.२३.९ ॥
ಘ್ರಾಣ, ಜಿಹ್ವೆ, ಬಳಿಕ ಚಕ್ಷು, ಶ್ರೋತ್ರ, ಬುದ್ಧಿ, ಮನಸ್ಸು — ಇವು ಸ್ಪರ್ಶಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯವು; ಅವನ್ನು ತ್ವಕ್ ಮಾತ್ರ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.
14.23.10
घ्राणं जिह्वा च चक्षुश्च त्वङ्मनो बुद्धिरेव च ।
न शब्दानधिगच्छन्ति श्रोत्रं तानधिगच्छति ॥ १४.२३.१० ॥
ಘ್ರಾಣ, ಜಿಹ್ವೆ, ಚಕ್ಷು, ತ್ವಕ್, ಮನಸ್ಸು, ಬುದ್ಧಿ — ಇವು ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯವು; ಅವನ್ನು ಶ್ರೋತ್ರವೇ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.
14.23.11
घ्राणं जिह्वा च चक्षुश्च त्वक् श्रोत्रं बुद्धिरेव च ।
सङ्कल्पान्नाधिगच्छन्ति मनस्तानधिगच्छति ॥ १४.२३.११ ॥
ಘ್ರಾಣ, ಜಿಹ್ವೆ, ಚಕ್ಷು, ತ್ವಕ್, ಶ್ರೋತ್ರ, ಬುದ್ಧಿ — ಇವು ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದ ತಿಳಿಯವು; ಅವನ್ನು ಮನಸ್ಸೇ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.
14.23.12
घ्राणं जिह्वा च चक्षुश्च त्वक् श्रोत्रं मन एव च ।
न निष्ठामधिगच्छन्ति बुद्धिस्तामधिगच्छति ॥ १४.२३.१२ ॥
ಘ್ರಾಣ, ಜಿಹ್ವೆ, ಚಕ್ಷು, ತ್ವಕ್, ಶ್ರೋತ್ರ, ಮನಸ್ಸು — ಇವು ನಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯವು; ಅದನ್ನು ಬುದ್ಧಿಯೇ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.
14.23.13
अत्राप्युदाहरन्तीममितिहासं पुरातनम् ।
इन्द्रियाणां च संवादं मनसश्चैव भामिनि ॥ १४.२३.१३ ॥
ಇಲ್ಲಿಯೂ ಜನರು ಈ ಪುರಾತನ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಉದಾಹರಿಸುತ್ತಾರೆ — ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಸಂವಾದವನ್ನು, ಓ ಭಾಮಿನಿ.
14.23.14
नाघ्राति मामृते घ्राणं रसं जिह्वा न वेत्ति च ।
रूपं चक्षुर्न गृह्णाति त्वक् स्पर्सं नावबुध्यते ॥ १४.२३.१४ ॥
ನನ್ನನ್ನು ಹೊರತು ಮೂಗು ವಾಸನೆಯನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ನಾಲಿಗೆ ರುಚಿಯನ್ನು ತಿಳಿಯದು, ಕಣ್ಣು ರೂಪವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸದು, ಚರ್ಮ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನು ಅರಿಯದು.
14.23.15
न श्रोत्रं बुध्यते शब्दं मया हीनं कथञ्चन ।
प्रवरं सर्वबूतानामहमस्मि सनातनम् ॥ १४.२३.१५ ॥
ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ ಕಿವಿ ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಶಬ್ದವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನಾನು ಸರ್ವಭೂತಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನೂ ಸನಾತನನೂ ಆಗಿದ್ದೇನೆ.
14.23.16
अगाराणीव शून्यानि शान्तार्चिष इवाग्नयः ।
इन्द्रियाणि न भासन्ते मया हीनानि नित्यशः ॥ १४.२३.१६ ॥
ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ಸದಾ ಶೂನ್ಯ ಮನೆಗಳಂತೆ, ನಂದಿದ ಜ್ವಾಲೆಯ ಅಗ್ನಿಗಳಂತೆ ಬೆಳಗುವುದಿಲ್ಲ.
14.23.17
काष्ठानीवार्द्रशुष्काणि यतमानैरपीन्द्रियैः ।
गुणार्थान्नाधिगच्छन्ति मामृते सर्वजन्तवः ॥ १४.२३.१७ ॥
ಒದ್ದೆ ಮತ್ತು ಒಣ ಕಟ್ಟಿಗೆಗಳಂತೆ, ನನ್ನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳೂ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಂದಲೂ ಗುಣವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ.
14.23.18
एवमेतद्भवेत्सत्यं यथैतन्मन्यते भवान् ।
ऋतेऽस्मानस्मदर्थांस्त्वं भोगान्भुङ्क्ते भवान्यदि ॥ १४.२३.१८ ॥
ನೀವು ಭಾವಿಸುವಂತೆಯೇ ಇದು ಸತ್ಯವಾಗಲಿ. ನಾವಿಲ್ಲದೆ, ನಮ್ಮ ವಿಷಯಗಳ ಭೋಗಗಳನ್ನು ನೀವು ಅನುಭವಿಸಿದರೆ.
14.23.19
यद्यस्मासु प्रलीनेषु तप्रणं प्राणधारणम् ।
भोगान्भुङ्क्ते भवान्सत्यं यथैतन्मन्यते तथा ॥ १४.२३.१९ ॥
ನಾವು ಲೀನವಾದಾಗ ನೀವೇ ಪ್ರಾಣಧಾರಣ ಮಾಡಿ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತೀರಿ ಎಂದಾದರೆ, ನೀವು ಭಾವಿಸಿದಂತೆ ಅದು ಸತ್ಯ.
14.23.20
अथवाऽस्मासु लीनेषु तिष्ठत्सु विषयेषु च ।
यदि सङ्कल्पमात्रेण भुङ्क्ते भोगान्यथार्थवत् ॥ १४.२३.२० ॥
ಅಥವಾ ನಾವು ಲೀನವಾಗಿ ವಿಷಯಗಳು ಉಳಿದಿರುವಾಗ, ನೀವು ಕೇವಲ ಸಂಕಲ್ಪದಿಂದಲೇ ಯಥಾರ್ಥವಾಗಿ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತೀರಿ ಎಂದಾದರೆ.
14.23.21
अथ चेन्मन्यसे सिद्धिमस्मदर्थेषु नित्यदा ।
घ्राणेन रूपमादत्स्व रसमादत्स्व चक्षुषा ॥ १४.२३.२१ ॥
ಇನ್ನು ನೀವು ನಮ್ಮ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ಸಿದ್ಧಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದರೆ, ಮೂಗಿನಿಂದ ರೂಪವನ್ನು, ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ರಸವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ.
14.23.22
श्रोत्रेण गन्धानादत्स्व स्पर्शानादत्स्व जिह्वया ।
त्वचा च शब्दमादत्स्व बुद्ध्या स्पर्शमथापि च ॥ १४.२३.२२ ॥
ಕಿವಿಯಿಂದ ಗಂಧಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ, ನಾಲಿಗೆಯಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ, ಚರ್ಮದಿಂದ ಶಬ್ದವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ, ಬುದ್ಧಿಯಿಂದ ಸ್ಪರ್ಶವನ್ನೂ ಗ್ರಹಿಸಿ.
14.23.23
बलवन्तो ह्यनियमा नियमा दुर्बलीयसाम् ।
भोगानपूर्वानादत्स्व नोच्छिष्टं भोक्तुमर्हति ॥ १४.२३.२३ ॥
ಬಲಿಷ್ಠರು ನಿಯಮರಹಿತರು; ನಿಯಮಗಳು ದುರ್ಬಲರಿಗೇ. ಇದುವರೆಗೆ ಅನುಭವಿಸದ ಭೋಗಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ; ಉಚ್ಛಿಷ್ಟವನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದು ನಿಮಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ.
14.23.24
यथा हि शिष्यः शास्तारं श्रुत्यर्थमभिधावति ।
ततः श्रुतमुपादाय श्रुतार्थमुपतिष्ठति ॥ १४.२३.२४ ॥
ಶಿಷ್ಯನು ಶಾಸ್ತ್ರಾರ್ಥವನ್ನು ಕೇಳಲು ಗುರುವಿನ ಬಳಿ ಓಡುವಂತೆ; ಬಳಿಕ ಕೇಳಿದ್ದನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿ ಕೇಳಿದ ಅರ್ಥವನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾನೆ.
14.23.25
विषयानेवमस्माभिर्दर्शितानभिमन्यसे ।
अनुभूतानतीतांश्च स्वप्ने जागरणे तथा ॥ १४.२३.२५ ॥
ಹೀಗೆ ನಾವು ತೋರಿಸಿದ, ಅನುಭವಿಸಿದ, ಕಳೆದುಹೋದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ನೀನು ಕನಸಿನಲ್ಲೂ ಎಚ್ಚರದಲ್ಲೂ ಸತ್ಯವೆಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತೀಯೆ.
14.23.26
वैमनस्यं गतानां च जन्तूनामल्पचेतसाम् ।
अस्मदर्थे कृते दृश्यते प्राणधारणम् ॥ १४.२३.२६ ॥
ಅಲ್ಪಬುದ್ಧಿಯ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ, ನಮಗಾಗಿ ಮಾಡಿದವರಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಖಿನ್ನತೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಧಾರಣ ಕಾಣುತ್ತದೆ.
14.23.27
बहूनपि हि सङ्कल्पान्मत्वा स्वप्नानुपास्य च ।
बुभुक्षया पीड्यमानो विषयानेन धावति ॥ १४.२३.२७ ॥
ಬಹಳ ಸಂಕಲ್ಪಗಳನ್ನು ನಿಜವೆಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಕನಸುಗಳನ್ನು ಉಪಾಸಿಸಿ, ಹಸಿವಿನಿಂದ ಪೀಡಿತನಾಗಿ ಅವನು ವಿಷಯಗಳ ಕಡೆಗೆ ಓಡುತ್ತಾನೆ.
14.23.28
अगारमद्वारमिव प्रविश्य ।
सङ्कल्पभोगान्विषयानविन्दन्।
प्राणक्षये शान्तिमुपैति नित्यं ।
दारुक्षयेऽग्निर्ज्वलितो यथैव ॥ १४.२३.२८ ॥
ಬಾಗಿಲಿಲ್ಲದ ಮನೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಂತೆ, ಸಂಕಲ್ಪ ಭೋಗಗಳಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪಡೆದು, ಪ್ರಾಣ ಕ್ಷಯದಲ್ಲಿ ಸದಾ ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ, ಕಟ್ಟಿಗೆ ಮುಗಿದಾಗ ಉರಿಯುವ ಬೆಂಕಿಯಂತೆ.
14.23.29
कामं तु नष्टेषु गुणेषु सङ्गः ।
कामं च नान्योन्यगुणोपलब्धिः।
अस्मान्विना नास्ति तपोपलब्धि-
स्तामप्यृते त्वां न भजेत्प्रहर्षः ॥ १४.२३.२९ ॥
ಗುಣಗಳು ನಾಶವಾದರೂ ಆಸಕ್ತಿ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ; ಒಬ್ಬರ ಗುಣಗಳನ್ನು ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾರೆ; ನಮ್ಮಿಲ್ಲದೆ ತಪಸ್ಸಿನ ಸಾಧನೆ ಇಲ್ಲ; ಅದಿಲ್ಲದೆ ಸಂತೋಷ ನಿನ್ನನ್ನು ಸೇರುವುದಿಲ್ಲ.