મહાભારત · અધ્યાય 14.56
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.56.1
उदङ्कः केन तपसा संयुक्तो वै महामनाः ।
यः शापं दातुकामोऽभूद्विष्णवे प्रभविष्ववे ॥ १४.५६.१ ॥
કયા તપથી મહામના ઉત્તંક યુક્ત હતો? જે વિષ્ણુને, પ્રભવિષ્ણુને શાપ આપવા ઇચ્છતો હતો.
14.56.2
उदङ्को महता युक्तस्तपसा जनमेजय ।
गुरभक्तः स तेजस्वी नान्यत्किञ्चिदपूजयत् ॥ १४.५६.२ ॥
હે જનમેજય, ઉત્તંક મહાન તપથી યુક્ત હતો. તે ગુરુભક્ત તેજસ્વી હતો અને બીજું કશું પૂજતો ન હતો.
14.56.3
सर्वेषामृषिपुत्राणामेष आसीन्मनोरथः ।
औदङ्कीं गुरुवृत्तिं वै प्राप्नुयामेति भारत ॥ १४.५६.३ ॥
હે ભારત, બધા ઋષિપુત્રોની આ ઇચ્છા હતી કે મને ઔદંકીની ગુરુસેવા પ્રાપ્ત થાય.
14.56.4
गौतमस्य तु शिष्याणां बहूनां जनमेजय ।
उदङ्केऽभ्यधिका प्रीतिः स्नेहश्चैवाभवत्तदा ॥ १४.५६.४ ॥
હે જનમેજય, ગૌતમના ઘણા શિષ્યોમાં તે સમયે ઉત્તંક પ્રત્યે વધુ પ્રીતિ અને સ્નેહ ઉત્પન્ન થયાં.
14.56.5
स तस्य दमशौचाभ्यां विक्रान्तेन च कर्मणा ।
सम्यक्चैवोपचारेण गौतमः प्रीतिमानभूत् ॥ १४.५६.५ ॥
તેના દમ, શૌચ, પરાક્રમી કર્મો અને યોગ્ય સેવાથી ગૌતમ પ્રસન્ન થયા.
14.56.6
अथ शिष्यसहस्राणि समनुज्ञाय गौतमः ।
उदङ्कं परया प्रीत्या नाभ्यनुज्ञातुमैच्छत ॥ १४.५६.६ ॥
પછી ગૌતમે હજારો શિષ્યોને વિદાય આપી, પરંતુ અતિ પ્રેમથી ઉત્તંકને વિદાય આપવા ઇચ્છ્યા નહીં.
14.56.7
तं क्रमेण जरा तात प्रतिपेदे महामुनिम् ।
न चान्वबुध्यत तदा स मुनिर्गुरुवत्सलः ॥ १४.५६.७ ॥
હે તાત, ક્રમે કરીને વૃદ્ધાવસ્થા તે મહામુનિ પાસે પહોંચી; પણ ગુરુવત્સલ તે મુનિને તે સમયે તેની જાણ ન થઈ.
14.56.8
ततः कदाचिद्राजेन्द्र काष्ठान्यानयितुं ययौ ।
उदङ्कः काष्ठभारं च महान्तं समुपानयत् ॥ १४.५६.८ ॥
પછી એક વાર, હે રાજેન્દ્ર, ઉદંક લાકડાં લાવવા ગયો અને મોટો લાકડાનો ભાર લઈ આવ્યો.
14.56.9
स तद्भाराभिभूतात्मा काष्ठभारमरिंदम ।
निचिक्षेप क्षितौ राजन्परिश्रान्तो बुभुक्षितः ॥ १४.५६.९ ॥
તે ભારથી દબાયેલા શરીરવાળો તે, હે શત્રુદમન, લાકડાંનો ભાર જમીન પર મૂકી દીધો; હે રાજન, તે થાકેલો અને ભૂખ્યો હતો.
14.56.10
तस्य काष्ठे विलग्नाऽभूज्जटा रूप्यसमप्रभा ।
ततः काष्ठैः सह तदा पपात धरणीतलम् ॥ १४.५६.१० ॥
તેની ચાંદી જેવી ચમકતી જટા લાકડાંમાં ભરાઈ ગઈ; ત્યારે તે લાકડાં સાથે ધરતી પર પડ્યો.
14.56.11
ततः स भारनिष्पिष्टः क्षुधाविष्टश्च भारत ।
दृष्ट्वा तां वयसोऽवस्थां रुरोदार्तस्वरं तदा ॥ १४.५६.११ ॥
ત્યારે ભારથી કચડાયેલો અને ભૂખથી ઘેરાયેલો તે, હે ભારત, પોતાની ઉંમરની તે અવસ્થા જોઈને આર્ત સ્વરે રડ્યો.
14.56.12
ततो गुरुसुता तस्य पद्मपत्रनिभानना ।
जग्राहाश्रूणि सुश्रोणी करेण पृथुलोचना।
पितुर्नियोगाद्भावज्ञा शिरसाऽवनता तदा ॥ १४.५६.१२ ॥
પછી કમળની પાંખડી જેવા મુખવાળી, સુંદર કટિ અને વિશાળ નેત્રોવાળી ગુરુપુત્રીએ હાથે તેનાં આંસુ લૂછ્યાં; પિતાની આજ્ઞાથી, તેનો ભાવ જાણીને, ત્યારે માથું નમાવી તે ઊભી રહી.
14.56.13
तस्या निपेततुर्दग्धौ करौ तैरश्रुबिन्दुभिः ।
न हि तानश्रुपातांस्तु शक्ता धारयितुं मही।
गौतमस्त्वब्रवीद्विप्रमुदङ्कं प्रीतमानसः ॥ १४.५६.१३ ॥
તેના બળી ગયેલા બન્ને હાથ તે આંસુનાં બિંદુઓ સાથે નીચે પડ્યા. પડતાં તે આંસુઓને ધરતી ધારણ કરી શકી નહીં. ત્યારે પ્રસન્ન મનના ગૌતમે બ્રાહ્મણ ઉદંકને કહ્યું.
14.56.14
कस्मात्तात तवाद्येह शोकोत्तरमिदं मनः ।
स स्वैरं ब्रूहि विप्रर्षे श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ १४.५६.१४ ॥
વત્સ, આજે અહીં તારું મન શોકથી પણ પર કેમ થઈ ગયું છે? હે વિપ્રર્ષિ, તે સ્વતંત્રપણે કહે. હું તે યથાર્થ રીતે સાંભળવા ઇચ્છું છું.
14.56.15
भवद्गतेन मनसा भवत्प्रियचिकीर्षया ।
भवद्भक्तिगतेनेह भवद्भावानुगेन च ॥ १४.५६.१५ ॥
તારામાં લાગેલા મનથી, તને પ્રિય કરવાની ઇચ્છાથી, અહીં તારી ભક્તિમાં લીન થઈને અને તારા ભાવને અનુસરીને.
14.56.16
जरेयं नाघबुद्धा मे नाभिज्ञातं सुखं च मे ।
शतवर्षोषितं मां हि न त्वमन्यनुजानिथाः ॥ १४.५६.१६ ॥
આ ઘડપણ મને પાપ લાગ્યું નથી, અને મારું સુખ પણ જાણવામાં આવ્યું નથી. સો વર્ષ વિતાવેલા મને તેં અનુમતિ આપી નથી.
14.56.17
भवता त्वभ्यनुज्ञाताः शिष्याः प्रत्यवरा मम ।
उपपन्ना द्विजश्रेष्ठ शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १४.५६.१७ ॥
પણ તારા દ્વારા અનુમતિ પામેલા મારા નાના શિષ્યો આવ્યા છે; હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, સેંકડો અને હજારો.
14.56.18
त्वत्प्रीतियुक्तेन मया गुरुशुश्रूषया तव ।
व्यतिक्रामन्महाकालो नावबुद्धो द्विजर्षभ ॥ १४.५६.१८ ॥
તારા પ્રત્યે પ્રેમથી યુક્ત હું ગુરુસેવામાં રત હતો, ત્યારે હે દ્વિજર્ષભ, મહાકાળ વીતી ગયો અને મને તેની ખબર ન પડી.
14.56.19
किं त्वद्य यदि ते श्रद्धा गमनं प्रति भार्गव ।
अनुज्ञां प्रतिगृह्य त्वं स्वगृहान्गच्छ माचिरम् ॥ १४.५६.१९ ॥
હે ભાર્ગવ, જો તારી આજે જ જવાની ઇચ્છા હોય, તો અનુમતિ લઈને વિલંબ કર્યા વિના તારા ઘરે જા.
14.56.20
गुर्वर्तं कं प्रयच्छामि ब्रूहि त्वं द्विजसत्तम ।
तमुपाहृत्य गच्छेयमनुज्ञातस्त्वया विभो ॥ १४.५६.२० ॥
હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, ગુરુ માટે હું કઈ દક્ષિણા આપું? કહો, હે વિભો; તે લાવીને તમારી અનુમતિ લઈ હું જઈશ.
14.56.21
दक्षिणापरितोषो वै गुरूणां सद्भिरुच्यते ।
तवि ह्याचरतो धर्मं तुष्टोऽहं वै न संशयः।
इत्थं च परितुष्टं मां विजानीहि भृगूद्वह ॥ १४.५६.२१ ॥
ગુરુઓ પ્રત્યે દક્ષિણાથી સંતોષ જ સજ્જનો કહે છે. તું ધર્મનું આચરણ કરે છે, તેથી હું નિશ્ચયપૂર્વક સંતુષ્ટ છું. આ રીતે મને સંતુષ્ટ જાણ, હે ભૃગુશ્રેષ્ઠ.
14.56.22
युवा षोडशवर्षो हि यद्यद्य भविता भवान् ।
ददानि पत्नीं कन्यां च स्वां ते दुहितरं द्विज।
एतामृतेऽङ्गना नान्या त्वत्तेजोऽर्हति सेवितुम् ॥ १४.५६.२२ ॥
જો તું આજે જ સોળ વર્ષનો યુવાન થઈ જાય, તો હે દ્વિજ, હું મારી પોતાની પુત્રી જ તને પત્ની તરીકે આપીશ. આના સિવાય બીજી કોઈ સ્ત્રી તારા તેજની સેવા કરવા યોગ્ય નથી.
14.56.23
ततस्तां प्रतिजग्राह युवा भूत्वा यशस्विनीम् ।
गुरुणा चाभ्यनुज्ञातो गुरुपत्नीमथाब्रवीत् ॥ १४.५६.२३ ॥
પછી યુવાન થઈને તેણે તે યશસ્વિની સ્વીકારી. ગુરુની અનુમતિ મેળવીને તે ગુરુપત્ની સાથે બોલ્યો.
14.56.24
किं भवत्यै प्रयच्छामि गुर्वर्थं विनियुङ्क्ष माम् ।
प्रियं हितं च काङ्क्षामि प्राणैरपि धनैरपि ॥ १४.५६.२४ ॥
હું તમને શું આપું? ગુરુના હિત માટે મને આજ્ઞા આપો. તમારું પ્રિય અને હિત હું ઇચ્છું છું, પ્રાણથી પણ અને ધનથી પણ.
14.56.25
यद्दुर्लभं हि लोकेऽस्मिन्रत्नमत्यद्भुतं महत् ।
तदानयेयं तपसा न हि मेऽत्रास्ति संशयः ॥ १४.५६.२५ ॥
આ લોકમાં જે રત્ન દુર્લભ, અત્યંત અદ્ભુત અને મહાન છે, તે હું તપથી લાવીશ. આમાં મને સંશય નથી.
14.56.26
अहल्योवाच ।
परितुष्टाऽस्मि ते विप्र नित्यं भक्त्या तवानघ।
पर्याप्तमेतद्भद्रं ते गच्छ तात यथेप्सितम् ॥ १४.५६.२६ ॥
હે નિષ્પાપ બ્રાહ્મણ, તારી નિત્ય ભક્તિથી હું અત્યંત સંતુષ્ટ છું. એટલું જ પૂરતું છે. તારું કલ્યાણ થાઓ, વત્સ, જેમ ઇચ્છે તેમ જા.
14.56.27
उदङ्कस्तु महाराज पुनरेवाब्रवीद्वचः ।
आज्ञापयस्व मां मातः कर्तव्यं च तव प्रियम् ॥ १४.५६.२७ ॥
પણ, મહારાજ, ઉત્તંકે ફરી આ વચન કહ્યું: માતા, મને આજ્ઞા આપો, તમારું જે પ્રિય કર્તવ્ય છે તે હું કરીશ.
14.56.28
अहल्योवाच ।
सौदासपत्न्या विधृते दिव्ये ये मणिकुण्डले।
ते समानय भद्रं ते गुर्वर्थः सुकृतो भवेत् ॥ १४.५६.२८ ॥
સૌદાસની પત્ની પાસે જે દિવ્ય મણિકુંડળો છે તે લાવ. તારું કલ્યાણ થાઓ. ગુરુનું કાર્ય સુકૃત થાઓ.
14.56.29
स तथेति प्रतिश्रुत्य जगाम जनमेजय ।
गुरुपत्नीप्रियार्थं वै ते समानयितुं तदा ॥ १४.५६.२९ ॥
હે જનમેજય, તેણે "તથાસ્તુ" કહીને વચન આપ્યું અને ગુરુપત્નીના પ્રિય માટે તે લાવવા ત્યારે ચાલ્યો ગયો.
14.56.30
स जगाम ततः शीघ्रमुदङ्को ब्राह्मणर्षभः ।
सौदासं पुरुषादं वै भिक्षितुं मणिकुण्डले ॥ १४.५६.३० ॥
ત્યારે બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠ ઉદંક ઝડપથી નરભક્ષક સૌદાસ પાસે મણિકુંડળ માંગવા ગયા.
14.56.31
गौतमस्त्वब्रवीत्पत्नीमुदङ्को नात्र दृश्यते ।
इति पृष्टा तमाचष्ट कुण्डलार्थे गतं च सा ॥ १४.५६.३१ ॥
ગૌતમે પત્નીને કહ્યું, 'ઉદંક અહીં દેખાતો નથી.' પૂછતાં તેણે કહ્યું કે તે કુંડળ માટે ગયો છે.
14.56.32
ततः प्रोवाच पत्नीं स न ते सम्यगिदं कृतम् ।
शप्तः स पार्थिवो नूनं ब्राह्मणं तं वधिष्यति ॥ १४.५६.३२ ॥
પછી તેણે પત્નીને કહ્યું, 'તેં આ બરાબર કર્યું નથી. શાપિત થયેલો તે રાજા ચોક્કસ તે બ્રાહ્મણને મારી નાખશે.'
14.56.33
अहल्योवाच ।
अजानन्त्या नियुक्तः स भगवन्ब्राह्मणो मया।
भवत्प्रसादान्न भयं किञ्चित्तस्य भविष्यति ॥ १४.५६.३३ ॥
અહલ્યા બોલી, 'હે ભગવન્, અજાણતાં મેં જ તે બ્રાહ્મણને મોકલ્યો હતો. આપની કૃપાથી તેને કોઈ ભય નહીં રહે.'
14.56.34
इत्युक्तः प्राह तां पत्नीमेवमस्त्विति गौतमः ।
उदङ्कोऽपि वने शून्ये राजानं तं ददर्श ह ॥ १४.५६.३४ ॥
આ સાંભળીને ગૌતમે પત્નીને કહ્યું, 'એમ જ થાઓ.' ઉદંકે પણ નિર્જન વનમાં તે રાજાને જોયો.