మహాభారతం · అధ్యాయం 14.56
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
14.56.1
उदङ्कः केन तपसा संयुक्तो वै महामनाः ।
यः शापं दातुकामोऽभूद्विष्णवे प्रभविष्ववे ॥ १४.५६.१ ॥
ఏ తపస్సుతో మహామనస్కుడైన ఉత్తంకుడు యుక్తుడై ఉన్నాడు? విష్ణువుకు, ప్రభవిష్ణువుకు శాపం ఇవ్వాలని కోరినవాడు అతడు.
14.56.2
उदङ्को महता युक्तस्तपसा जनमेजय ।
गुरभक्तः स तेजस्वी नान्यत्किञ्चिदपूजयत् ॥ १४.५६.२ ॥
ఓ జనమేజయా, ఉత్తంకుడు గొప్ప తపస్సుతో కూడినవాడు. అతడు గురుభక్తి గల తేజస్వి; మరెవరినీ పూజించలేదు.
14.56.3
सर्वेषामृषिपुत्राणामेष आसीन्मनोरथः ।
औदङ्कीं गुरुवृत्तिं वै प्राप्नुयामेति भारत ॥ १४.५६.३ ॥
ఓ భరతా, ఋషిపుత్రులందరి కోరిక ఇది: 'ఉత్తంకునిలా గురుసేవను నేను పొందుదునుగాక' అని.
14.56.4
गौतमस्य तु शिष्याणां बहूनां जनमेजय ।
उदङ्केऽभ्यधिका प्रीतिः स्नेहश्चैवाभवत्तदा ॥ १४.५६.४ ॥
ఓ జనమేజయా, గౌతముని అనేకమంది శిష్యులలో అప్పుడు ఉత్తంకుని పట్ల మరింత ప్రీతి, స్నేహం కలిగాయి.
14.56.5
स तस्य दमशौचाभ्यां विक्रान्तेन च कर्मणा ।
सम्यक्चैवोपचारेण गौतमः प्रीतिमानभूत् ॥ १४.५६.५ ॥
అతని దమము, శౌచము, పరాక్రమ కర్మలు, సరియైన సేవ వల్ల గౌతముడు ప్రీతి చెందాడు.
14.56.6
अथ शिष्यसहस्राणि समनुज्ञाय गौतमः ।
उदङ्कं परया प्रीत्या नाभ्यनुज्ञातुमैच्छत ॥ १४.५६.६ ॥
అప్పుడు గౌతముడు వేలాది శిష్యులకు అనుమతి ఇచ్చాడు; కానీ అత్యంత ప్రీతితో ఉత్తంకునికి అనుమతి ఇవ్వడానికి ఇష్టపడలేదు.
14.56.7
तं क्रमेण जरा तात प्रतिपेदे महामुनिम् ।
न चान्वबुध्यत तदा स मुनिर्गुरुवत्सलः ॥ १४.५६.७ ॥
కుమారా, క్రమంగా వార్ధక్యం ఆ మహాముని వద్దకు చేరింది; కానీ గురువును ప్రేమించే ఆ ముని అప్పుడు దానిని గ్రహించలేదు.
14.56.8
ततः कदाचिद्राजेन्द्र काष्ठान्यानयितुं ययौ ।
उदङ्कः काष्ठभारं च महान्तं समुपानयत् ॥ १४.५६.८ ॥
తరువాత ఒకసారి, రాజేంద్రా, ఉదంకుడు కట్టెలు తెచ్చేందుకు వెళ్ళాడు; పెద్ద కట్టెల భారాన్ని తీసుకువచ్చాడు.
14.56.9
स तद्भाराभिभूतात्मा काष्ठभारमरिंदम ।
निचिक्षेप क्षितौ राजन्परिश्रान्तो बुभुक्षितः ॥ १४.५६.९ ॥
ఆ భారంతో శరీరం కుంగిపోయిన అతడు, శత్రుదమనా, కట్టెల భారాన్ని నేలపై దించాడు; రాజా, అతడు అలసి ఆకలితో ఉన్నాడు.
14.56.10
तस्य काष्ठे विलग्नाऽभूज्जटा रूप्यसमप्रभा ।
ततः काष्ठैः सह तदा पपात धरणीतलम् ॥ १४.५६.१० ॥
అతని వెండి వన్నెలా మెరిసే జడ కట్టెలకు చిక్కుకుంది; అప్పుడు అతడు కట్టెలతో పాటు నేలపై పడిపోయాడు.
14.56.11
ततः स भारनिष्पिष्टः क्षुधाविष्टश्च भारत ।
दृष्ट्वा तां वयसोऽवस्थां रुरोदार्तस्वरं तदा ॥ १४.५६.११ ॥
అప్పుడు భారంతో నలిగి ఆకలితో బాధపడుతున్న అతడు, భారతా, తన వయసు స్థితిని చూసి వేదనాస్వరంతో ఏడ్చాడు.
14.56.12
ततो गुरुसुता तस्य पद्मपत्रनिभानना ।
जग्राहाश्रूणि सुश्रोणी करेण पृथुलोचना।
पितुर्नियोगाद्भावज्ञा शिरसाऽवनता तदा ॥ १४.५६.१२ ॥
అప్పుడు పద్మపత్రం వంటి ముఖం, అందమైన నడుము, విశాలమైన నేత్రాలు గల గురుపుత్రిక చేతితో అతని కన్నీళ్లు తుడిచింది; తండ్రి ఆజ్ఞవల్ల, అతని భావాన్ని అర్థం చేసుకుని, అప్పుడు తల వంచి నిలిచింది.
14.56.13
तस्या निपेततुर्दग्धौ करौ तैरश्रुबिन्दुभिः ।
न हि तानश्रुपातांस्तु शक्ता धारयितुं मही।
गौतमस्त्वब्रवीद्विप्रमुदङ्कं प्रीतमानसः ॥ १४.५६.१३ ॥
ఆమె కాలిపోయిన రెండు చేతులు ఆ కన్నీటి బిందువులతో కిందపడ్డాయి. ఆ కన్నీటి ధారలను భూమి ధరించలేకపోయింది. అప్పుడు ప్రసన్న మనస్కుడైన గౌతముడు బ్రాహ్మణుడు ఉదంకునితో ఇలా అన్నాడు.
14.56.14
कस्मात्तात तवाद्येह शोकोत्तरमिदं मनः ।
स स्वैरं ब्रूहि विप्रर्षे श्रोतुमिच्छामि तत्त्वतः ॥ १४.५६.१४ ॥
నాయనా, నీ మనస్సు ఈరోజు ఇక్కడ ఇంత శోకంతో ఎందుకు నిండిపోయింది? విప్రర్షీ, అది స్వేచ్ఛగా చెప్పు. యథార్థంగా వినాలనుకుంటున్నాను.
14.56.15
भवद्गतेन मनसा भवत्प्रियचिकीर्षया ।
भवद्भक्तिगतेनेह भवद्भावानुगेन च ॥ १४.५६.१५ ॥
నీపై మనస్సు నిలిపి, నీకు ప్రియమైనది చేయాలనే కోరికతో, ఇక్కడ నీ భక్తిలో లీనమై, నీ భావాన్ని అనుసరించి.
14.56.16
जरेयं नाघबुद्धा मे नाभिज्ञातं सुखं च मे ।
शतवर्षोषितं मां हि न त्वमन्यनुजानिथाः ॥ १४.५६.१६ ॥
ఈ ముసలితనం నాకు పాపంగా భావించబడలేదు, నా సుఖమూ తెలియలేదు. వంద సంవత్సరాలు గడిపిన నన్ను నీవు అనుమతించలేదు.
14.56.17
भवता त्वभ्यनुज्ञाताः शिष्याः प्रत्यवरा मम ।
उपपन्ना द्विजश्रेष्ठ शतशोऽथ सहस्रशः ॥ १४.५६.१७ ॥
అయితే నీచే అనుమతించబడిన నా చిన్న శిష్యులు వచ్చారు; ద్విజశ్రేష్ఠా, వందల వేలుగా.
14.56.18
त्वत्प्रीतियुक्तेन मया गुरुशुश्रूषया तव ।
व्यतिक्रामन्महाकालो नावबुद्धो द्विजर्षभ ॥ १४.५६.१८ ॥
నీపై ప్రేమతో నిండిన నేను, గురుసేవలో నిమగ్నమై ఉండగా, ద్విజర్షభా, మహాకాలం గడిచిపోయిందని నాకు తెలియలేదు.
14.56.19
किं त्वद्य यदि ते श्रद्धा गमनं प्रति भार्गव ।
अनुज्ञां प्रतिगृह्य त्वं स्वगृहान्गच्छ माचिरम् ॥ १४.५६.१९ ॥
భార్గవా, నీకు నేడే వెళ్లాలనే సంకల్పం ఉంటే, అనుమతి తీసుకుని ఆలస్యం చేయకుండా నీ ఇంటికి వెళ్ళు.
14.56.20
गुर्वर्तं कं प्रयच्छामि ब्रूहि त्वं द्विजसत्तम ।
तमुपाहृत्य गच्छेयमनुज्ञातस्त्वया विभो ॥ १४.५६.२० ॥
ద్విజోత్తమా, గురువు కోసం నేను ఏ దక్షిణ సమర్పించాలి? చెప్పండి, ఓ విభూ; దానిని తెచ్చి మీ అనుమతి పొంది నేను వెళ్తాను.
14.56.21
दक्षिणापरितोषो वै गुरूणां सद्भिरुच्यते ।
तवि ह्याचरतो धर्मं तुष्टोऽहं वै न संशयः।
इत्थं च परितुष्टं मां विजानीहि भृगूद्वह ॥ १४.५६.२१ ॥
గురువులకు దక్షిణతో సంతృప్తి పొందడమే సజ్జనులు చెప్పేది. నీవు ధర్మాన్ని ఆచరిస్తున్నావు కాబట్టి నేను నిశ్చయంగా సంతృప్తి చెందాను. ఈ విధంగా నేను సంతృప్తి చెందినవాడనని తెలుసుకో, ఓ భృగువంశశ్రేష్ఠా.
14.56.22
युवा षोडशवर्षो हि यद्यद्य भविता भवान् ।
ददानि पत्नीं कन्यां च स्वां ते दुहितरं द्विज।
एतामृतेऽङ्गना नान्या त्वत्तेजोऽर्हति सेवितुम् ॥ १४.५६.२२ ॥
నీవు ఈ రోజే పదహారేళ్ల యువకుడవైతే, ఓ ద్విజా, నా సొంత కుమార్తెనే నీకు భార్యగా ఇస్తాను. ఈమె తప్ప మరే స్త్రీ నీ తేజస్సును సేవించడానికి అర్హురాలు కాదు.
14.56.23
ततस्तां प्रतिजग्राह युवा भूत्वा यशस्विनीम् ।
गुरुणा चाभ्यनुज्ञातो गुरुपत्नीमथाब्रवीत् ॥ १४.५६.२३ ॥
అప్పుడు యువకుడై అతడు ఆ యశస్వినిని స్వీకరించాడు. గురువు అనుమతి పొంది అతడు గురుపత్నితో మాట్లాడాడు.
14.56.24
किं भवत्यै प्रयच्छामि गुर्वर्थं विनियुङ्क्ष माम् ।
प्रियं हितं च काङ्क्षामि प्राणैरपि धनैरपि ॥ १४.५६.२४ ॥
నేను మీకు ఏమివ్వాలి? గురువు ప్రయోజనం కోసం నన్ను నియోగించండి. మీకు ప్రియమైనది, హితమైనది కోరుతున్నాను, ప్రాణాలతోనూ ధనంతోనూ కూడా.
14.56.25
यद्दुर्लभं हि लोकेऽस्मिन्रत्नमत्यद्भुतं महत् ।
तदानयेयं तपसा न हि मेऽत्रास्ति संशयः ॥ १४.५६.२५ ॥
ఈ లోకంలో దుర్లభమైన, అత్యద్భుతమైన, గొప్ప రత్నం ఏదైనా ఉంటే, దానిని నేను తపస్సుతో తెస్తాను. ఇందులో నాకు సందేహం లేదు.
14.56.26
अहल्योवाच ।
परितुष्टाऽस्मि ते विप्र नित्यं भक्त्या तवानघ।
पर्याप्तमेतद्भद्रं ते गच्छ तात यथेप्सितम् ॥ १४.५६.२६ ॥
పాపరహిత బ్రాహ్మణా, నీ నిత్య భక్తికి నేను ఎంతో సంతుష్టురాలిని. ఇది చాలు. నీకు శుభం కలుగుగాక, తాతా, నీ కోరిక ప్రకారం వెళ్ళు.
14.56.27
उदङ्कस्तु महाराज पुनरेवाब्रवीद्वचः ।
आज्ञापयस्व मां मातः कर्तव्यं च तव प्रियम् ॥ १४.५६.२७ ॥
అయితే, మహారాజా, ఉత్తంకుడు మళ్ళీ ఈ మాట అన్నాడు: అమ్మా, నన్ను ఆజ్ఞాపించండి, మీకు ప్రియమైన పని నేను చేయాలి.
14.56.28
अहल्योवाच ।
सौदासपत्न्या विधृते दिव्ये ये मणिकुण्डले।
ते समानय भद्रं ते गुर्वर्थः सुकृतो भवेत् ॥ १४.५६.२८ ॥
సౌదాసుని భార్య వద్ద ఉన్న ఆ దివ్య మణికుండలాలను తీసుకురా. నీకు శుభం కలుగుగాక. గురువు ప్రయోజనం చక్కగా సిద్ధించుగాక.
14.56.29
स तथेति प्रतिश्रुत्य जगाम जनमेजय ।
गुरुपत्नीप्रियार्थं वै ते समानयितुं तदा ॥ १४.५६.२९ ॥
జనమేజయా, అతడు "సరే" అని ప్రతిజ్ఞ చేసి, గురుపత్ని ప్రియం కోసం వాటిని తేవడానికి అప్పుడు వెళ్ళాడు.
14.56.30
स जगाम ततः शीघ्रमुदङ्को ब्राह्मणर्षभः ।
सौदासं पुरुषादं वै भिक्षितुं मणिकुण्डले ॥ १४.५६.३० ॥
అప్పుడు బ్రాహ్మణోత్తముడైన ఉదంకుడు వేగంగా, నరభక్షకుడైన సౌదాసుని వద్ద మణికుండలాలను అర్థించడానికి వెళ్ళాడు.
14.56.31
गौतमस्त्वब्रवीत्पत्नीमुदङ्को नात्र दृश्यते ।
इति पृष्टा तमाचष्ट कुण्डलार्थे गतं च सा ॥ १४.५६.३१ ॥
గౌతముడు భార్యతో 'ఉదంకుడు ఇక్కడ కనిపించడం లేదు' అన్నాడు. అడగగా, ఆమె అతడు కుండలాల కోసం వెళ్ళాడని చెప్పింది.
14.56.32
ततः प्रोवाच पत्नीं स न ते सम्यगिदं कृतम् ।
शप्तः स पार्थिवो नूनं ब्राह्मणं तं वधिष्यति ॥ १४.५६.३२ ॥
అప్పుడతడు భార్యతో అన్నాడు, 'నీవు దీన్ని సరిగా చేయలేదు. ఆ రాజు శపించబడి, నిశ్చయంగా ఆ బ్రాహ్మణుడిని చంపుతాడు.'
14.56.33
अहल्योवाच ।
अजानन्त्या नियुक्तः स भगवन्ब्राह्मणो मया।
भवत्प्रसादान्न भयं किञ्चित्तस्य भविष्यति ॥ १४.५६.३३ ॥
అహల్య అంది, 'ఓ భగవానుడా, తెలియక నేనే ఆ బ్రాహ్మణుడిని పంపాను. మీ అనుగ్రహంతో అతనికి ఏ భయమూ ఉండదు.'
14.56.34
इत्युक्तः प्राह तां पत्नीमेवमस्त्विति गौतमः ।
उदङ्कोऽपि वने शून्ये राजानं तं ददर्श ह ॥ १४.५६.३४ ॥
ఇది విని గౌతముడు భార్యతో 'అలాగే కానివ్వు' అన్నాడు. ఉదంకుడు కూడా నిర్జన అరణ్యంలో ఆ రాజును చూశాడు.